Sinh sản ở côn trùng Hệ sinh dục: Đa số côn trùng phân tính, chỉ có một số ít côn trùng lưỡng tính như rệp, côn trùng bộ Hai cánh sống trong tổ mối.. Cơ quan sinh dục đực: Gồm một đô
Trang 1Sinh sản ở côn trùng
Hệ sinh dục:
Đa số côn trùng phân tính, chỉ có một số ít côn trùng lưỡng tính như rệp, côn trùng bộ Hai cánh sống trong tổ mối Thường có hiện tượng dị hình chủng tính rõ rệt (hình dạng, màu sắc )
Cơ quan sinh dục đực:
Gồm một đôi tuyến tinh dạng viên đơn giản
hay nhiều thùy, ống dẫn tinh đổ vào ống phóng tinh, các tuyến phụ cũng đổ vào ống phóng, tận cùng là cơ quan giao phối rất đặc trưng cho các loài và là đặc điểm chẩn loại Các loài côn trùng không có cơ quan giao phối thì
Trang 2bao tinh được gắn vào lỗ sinh dục cái khi giao phối
Cơ quan sinh dục cái:
Gồm một đôi tuyến trứng, thường có dạng búi,
số lượng biến đổi tuỳ loài (từ 1 đến hàng ngàn) Mỗi ống gồm có phần đỉnh là phần sinh trứng, phần dưới là phần chứa trứng, có nhiều ngăn Các ống sinh trứng tập trung vào 2 ống dẫn trứng, nhập lại thành âm đạo rồi đổ ra ngoài qua huyệt sinh dục cái Cạnh âm đạo có túi nhận tinh
Ngoài ra còn có tuyến phụ sinh dục cái, hình thành các chất như vỏ trứng, chất dính trứng, chất làm nổi trứng Tinh trùng có thể ở rất lâu trong cơ thể con cái (4 – 5 năm như ở ong hay hàng chục năm như ở mối) Ở muỗi, ruồi hút máu còn có chu kỳ tiêu sinh tức là con cái cần hút máu để sinh trứng Hiện tượng giao phối, thụ tinh rất phức tạp và lý thú
Sinh san
Trang 3Đa số côn trùng sinh sản hữu tính, đẻ trứng, có thể đẻ 1 lần rồi chết (phù du) hay đẻ nhiều lần
Số lượng trứng sai khác nhau tuỳ loài (suốt đời
họ Meloidae đẻ 6.000 trứng, ong chúa đẻ 1,5 triệu trứng, mối chúa vài chục triệu trứng ) Phương thức đẻ trứng cũng khác nhau: Đẻ từng cái hay đẻ cả cụm, trứng để trần hay có bao bọc trong kén Hình dạng trứng cũng rất sai khác nhau: hình giỏ, hình cầu, hình chai, hình lọ
Trong sinh sản hữu tính gặp:
Có một số ít loài trên cơ thể có cả tính đực và
cái như rệp bông Icerya purchasi (có tới 99% số
cá thể) Trong tuyến sinh dục con cái có cả trứng và tinh trùng (một phần tế bào mặt ngoài của tuyến sinh dục phát triển thành trứng, phần
tế bào phía trong hình thành nên tinh trùng) Sự thụ tinh xảy ra trong 1 cá thể, đẻ trứng
Trang 4Sinh sản đơn tính sinh (trinh
Trứng con cái đẻ ra không qua thụ tinh vẫn phát triển bình thường Có thể trinh sản độc lập như ở mối có trứng không thụ tinh thành con đực, hay xen kẽ với lưỡng tính có chu kỳ như rệp muội (nhiều lần trinh sản, 1 lần lưỡng tính)
Một số loài thuộc họ muỗi năn (Cecidomyiidae), Bọ chỉ hồng (Chironomidae),
họ Micromatidae bộ Cánh cứng ấu trùng
có buồng trứng chín và trứng không qua thụ tinh vẫn hình thành nên ấu trùng mới, ấu trùng này sau đó lớn đẫy thì đục cơ thể mẹ chui ra và tiếp tục phương thức sinh sản của con mẹ
Từ một trứng phát triển thành nhiều cá thể, trong đó có một phôi có nguồn gốc từ sinh sản hữu tính điển hình, còn các phôi khác có nguồn
Trang 5gốc từ sinh sản vô tính bằng cách phân chia Số lượng phôi sai khác nhau (từ 2 – 2.000 phôi) Thường gặp ở các loài ong ký sinh thuộc họ Chalcidae, Braconidae
Sinh sản noãn thai sinh (đẻ con):
phôi phát triển trong cơ thể mẹ ra ngoài dưới dạng ấu trùng Thường gặp ở họ rệp muội (Aphidae), Ruồi Tachnidae, Ruồi nhà Muscidae