CHUYÊN ĐỀ: SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

Nêu được những tác hại do sâu, bệnh hại gây ra cho cây trồng về năng suất, chất lượng sản phẩm ở các mức độ khác nhau và lấy được ví dụ minh hoạ. Xác định được những đặc điểm sinh học cơ bản của côn trùng làm cơ sở để hình thành khái niệm sâu hại. Xác định được những đặc điểm chung và bản chất của sâu hại qua phân tích những đặc điểm giống và khác nhau giữa côn trùng và sâu hại. Trình bày được khái niệm về bệnh cây, phân biệt được sâu hại và bệnh hại về nguyên nhân gây hại, biểu hiện bị hại. Nêu được các dấu hiệu nhận biết khi cây bị sâu, bệnh phá hại dựa vào những biến đổi màu sắc, cấu tạo, hình thái,… Nêu và giải thích được các nguyên tắc phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng. Trình bày được các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại, biết được tác dụng và ưu, nhược điểm của từng phương pháp đó. Biết được các kí hiệu và biểu tượng độ độc của thuốc trừ sâu qua nhãn mác. Biết được một số dạng thuốc trừ sâu, bệnh hại qua quan sát các đặc điểm của thuốc.

TÊN CHUYÊN ĐỀ: SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

Ngày soạn: 28/9/2018

Tuần: Từ tuần 9 đến tuần 11

Ngày dạy: Từ ngày 30/10 đến ngày 17/11

Tiết: Từ tiết 9 - tiết 11 theo PPCT cũ

Từ tiết 01 - tiết 03 theo chủ đề

Tên chủ đề: Sâu, bệnh hại cây trồng trong chương trình Công nghệ lớp 7

- Các môn/bài học được tích hợp vào trong chủ đề:

+ Môn Sinh học 7:

Bài 26 Châu chấu

Bài 27 Đa dạng và đặc điểm chung của lớp sâu bọ

Bài 29 Đặc điểm chung và vai trò của ngành chân khớp

Bài 59 Biện pháp đấu tranh sinh học

+ Môn Địa lý 7:

Bài 17 Ô nhiễm môi trường đới ôn hòa

Số tiết của chủ đề: 03 tiết

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Nêu được những tác hại do sâu, bệnh hại gây ra cho cây trồng về năng suất, chất lượng sản phẩm ở các mức độ khác nhau và lấy được ví dụ minh hoạ

- Xác định được những đặc điểm sinh học cơ bản của côn trùng làm cơ sở

để hình thành khái niệm sâu hại

- Xác định được những đặc điểm chung và bản chất của sâu hại qua phân tích những đặc điểm giống và khác nhau giữa côn trùng và sâu hại

- Trình bày được khái niệm về bệnh cây, phân biệt được sâu hại và bệnh hại

về nguyên nhân gây hại, biểu hiện bị hại

- Nêu được các dấu hiệu nhận biết khi cây bị sâu, bệnh phá hại dựa vào những biến đổi màu sắc, cấu tạo, hình thái,…

- Nêu và giải thích được các nguyên tắc phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng

- Trình bày được các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại, biết được tác dụng

và ưu, nhược điểm của từng phương pháp đó

- Biết được các kí hiệu và biểu tượng độ độc của thuốc trừ sâu qua nhãn mác.

- Biết được một số dạng thuốc trừ sâu, bệnh hại qua quan sát các đặc điểm của thuốc

- Phân biệt được một số loại côn trùng có lợi và có hại trong đời sống.

- Nhận biết được các dấu hiệu của cây khi bị sâu, bệnh phá hại từ đó hình thành những kĩ năng phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng

- Nhận biết được 1 số dạng thuốc trừ sâu dựa vào kí hiệu đặc điểm, màu sắc

- Có khả năng vận dụng các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại trong sản xuất và đời sống

- Phân biệt được độ độc của thuốc trừ sâu qua kí hiệu và biểu tượng trên

nhãn thuốc

- Đọc được tên 1 số loại thuốc trừ sâu đơn giản: Tên sản phẩm, hàm lượng chất tác dụng,

- Phát triển kỹ năng quan sát và trao đổi nhóm

3 Thái độ

- Có ý thức phát hiện sâu, bệnh hại qua quan sát các dấu hiệu bị hại trên lá, thân, hoa, quả, của cây từ đó có biện pháp phòng trừ hiệu quả

- Có ý thức tham gia tích cực cùng gia đình, địa phương phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng để hạn chế sự gây hại về số lượng, chất lượng sản phẩm nông nghiệp

- Thực hiện an toàn lao động khi sử dụng biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại

và bảo vệ môi trường sống xung quanh

- Có ý thức tìm hiểu loại thuốc và nhãn hiệu của thuốc trừ sâu, bệnh qua kí hiệu và biểu tượng trên nhãn

- Có ý thức học tập nghiêm túc, tích cực, cẩn thận, chính xác trong thực hành, hoàn thành tốt các công việc được giao

4 Định hướng năng lực được hình thành

a Năng lực tự học

- Xác định mục tiêu học tập: Xác định được nhiệm vụ học tập một cách tự giác, chủ động; tự đặt được mục tiêu học tập để nỗ lực phấn đấu thực hiện

- Đánh giá và điều chỉnh việc học: Nhận ra và điều chỉnh những sai sót, hạn chế của bản thân khi được giáo viên, bạn bè góp ý; chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ của người khác khi gặp khó khăn trong học tập

b Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Phát hiện và làm rõ vấn đề: Phân tích được tình huống trong học tập; phát hiện và nêu được tình huống có vấn đề trong học tập

- Đề xuất, lựa chọn giải pháp: Xác định được và biết tìm hiểu các thông tin liên quan đến vấn đề; đề xuất được giải pháp giải quyết vấn đề

- Thực hiện và đánh giá giải pháp giải quyết vấn đề: Thực hiện giải pháp giải quyết vấn đề và nhận ra sự phù hợp hay không phù hợp của giải pháp thực hiện

c Năng lực giao tiếp

- Nghe hiểu nội dung chính hay nội dung chi tiết các phần, bài tập, lời giải thích, cuộc thảo luận; có thái độ tích cực trong khi nghe; có phản hồi phù hợp,

- Xác định mục đích giao tiếp: Bước đầu biết đặt ra mục đích giao tiếp và hiểu được vai trò quan trọng của việc đặt mục tiêu trước khi giao tiếp

d Năng lực hợp tác

- Xác định mục đích và phương thức hợp tác: Chủ động đề xuất mục đích hợp tác khi được giao các nhiệm vụ; xác định được loại công việc nào có thể hoàn thành tốt nhất bằng hợp tác theo nhóm với quy mô phù hợp

- Đánh giá hoạt động hợp tác: Biết dựa vào mục đích đặt ra để tổng kết hoạt động chung của nhóm; nêu mặt được, mặt thiếu sót của cá nhân và của cả nhóm

e Năng lực công nghệ: Năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội, tư duy khoa

học logic, vận dụng vào thực tế qua việc gắn lý thuyết với thực hành

II NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

Nội dung 1 Sâu, bệnh hại cây trồng

- Tác hại của sâu, bệnh

- Khái niệm về côn trùng và bệnh cây:

+ Khái niệm về côn trùng

+ Khái niệm về bệnh cây

+ Một số dấu hiệu khi cây trồng bị sâu, bệnh phá hại

Nội dung 2 Phòng trừ sâu, bệnh hại

- Nguyên tắc phòng trừ sâu, bệnh hại

- Các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại:

+ Biện pháp canh tác và sử dụng giống chống sâu, bệnh hại

+ Biện pháp thủ công

+ Biện pháp hóa học

+ Biện pháp sinh học

+ Biện pháp kiểm dịch thực vật

Nội dung 3 Nhận biết một số loại thuốc và nhãn hiệu của thuốc trừ sâu, bệnh hại

- Nhận biết nhãn hiệu thuốc trừ sâu, bệnh hại

- Quan sát một số dạng thuốc

III BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC HÌNH THÀNH (theo chuẩn kiến thức, kỹ năng)

1 Bảng mô tả các mức độ nhận thức và năng lực được hình thành Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao

Sâu, bệnh

hại cây trồng

- Nêu được những tác hại do sâu, bệnh hại gây

ra cho cây trồng

về năng suất, chất lượng sản phẩm ở các mức độ khác nhau

- Trình bày được một số dấu hiệu cây bị hại ở các

bộ phận khác nhau và xác định được nguyên nhân gây ra

- Xác định được những đặc điểm sinh học cơ bản của côn trùng

- Chỉ ra được nguyên nhân gây

ra bệnh cây, những dấu hiệu cơ bản của khái niệm về bệnh cây

- Liên hệ thực

tế kể được những cách gây hại của sâu, bệnh Lấy được

ví dụ về côn trùng có hại và côn trùng có ích

- Liên hệ thực

tế về sâu, bệnh hại cây trồng ở gia đình và địa phương

Phòng trừ

sâu, bệnh hại

- Nêu được các biện pháp phòng trừ hại cây trồng

Ưu, nhược điểm của mỗi biện pháp

- Nêu và giải thích nội dung vai trò của nguyên tắc phòng chống sâu, bệnh hại cây trồng

- So sánh được ưu, nhược điểm của các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng

- Giải thích được điều kiện

sử dụng thuốc hóa học để phòng trừ sâu, bệnh

- Đề xuất được biện pháp hạn chế sự phát sinh, phát triển của sâu, bệnh hại cây trồng ở gia đình và địa phương

- Vận dụng được những biện pháp an toàn khi sử dụng thuốc hóa học vào thực

Nhận biết

một số loại

thuốc và

nhãn hiệu

của thuốc trừ

sâu, bệnh hại

- Nhận biết được

độ độc của thuốc qua kí hiệu trên nhãn thuốc, bao bì

- Vận dụng kiến thức đã học xác định được ý nghĩa tên của thuốc trừ sâu, bệnh cụ thể

Định hướng năng lực được hình thành

- Năng lực chung: năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao

tiếp, năng lực hợp tác

- Năng lực chuyên biệt: năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội, tư duy khoa học logic,

vận dụng vào thực tế qua việc gắn lý thuyết với thực hành

IV BIÊN SOẠN CÂU HỎI, BÀI TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

1 Câu hỏi mức độ nhận biết

Câu 1 Em cho biết hình nào thể hiện sâu gây hại, bệnh gây hại?

Câu 2 Em hãy nêu các biện pháp phòng trừ sâu bệnh ? Câu 3 Em hãy nhận biết các độ độc qua các nhãn thuốc sau.

Hình 1 Hình 2

Câu 4 Điền từ (cụm từ) thích hợp vào chỗ trống:

Sâu, bệnh có ảnh hưởng… đến đời sống cây trồng Khi cây bị sâu, bệnh phá hại, cây trồng sinh trưởng, phát triển……….năng suất và chất lượng nông sản…,……… thậm chí không có thu hoạch

Câu 5 Khi cây trồng bị sâu, bệnh phá hại thường có những dấu hiệu sau:

A Cành cây bị gãy, sần sùi

B Lá bị thủng, biến dạng

C Quả bị đen, củ bị thối

D Tất cả những dấu hiệu trên

Câu 6 Có các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng: Bắt sâu hại

bằng tay, bẫy đèn, phun thuốc trừ sâu, biện pháp sinh học? Em hãy nêu ưu điểm

và nhược điểm của các biện pháp trên?

Câu 7 Các ký hiệu sau của các dạng thuốc nào?

a GR

b BTN

c EC

2 Câu hỏi mức độ thông hiểu

Câu 1 So sánh sự khác nhau giữa kiểu biến thái hoàn toàn và biến thái

không hoàn toàn?

Câu 2 Nguyên nhân của bệnh sinh lí của cây trồng là?

A Nấm hay tuyến trùng

B Vi rút

C Vi khuẩn

D Môi trường bất thuận

Câu 3 So sánh ưu và nhược điểm của biện pháp phòng trừ sâu bệnh bằng

biện pháp thủ công và biện pháp hóa học

Câu 4 Em hãy quan sát vào nhãn thuốc trừ sâu sau Nêu tên, hàm lượng

chất tác dụng và dạng thuốc

Câu 5 Tại sao lại lấy nguyên tắc phòng là chính?

Câu 6 Để phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng một cách hiệu quả:

A Lựa chọn các biện pháp phòng trừ sâu bệnh an toàn trước

B Phối hợp một cách hợp lí các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại

C Sử dụng đồng thời các biện pháp nhằm tiết kiệm chi phí

D Tất cả các ý trên

3 Câu hỏi mức độ vận dụng thấp

Câu 1 Em hãy kể những cách gây hại của sâu, bệnh trên cây trồng mà em

biết?

Câu 2 Em hãy kể tên một số côn trùng là sâu hại, một số côn trùng không

phải là sâu hại mà em biết?

Câu 3 Tại sao chỉ sử dụng thuốc hóa học khi dịch hại tới ngưỡng?

A Để phá vỡ cân bằng sinh thái

B Tránh gây cháy, táp lá và thân cây

C Tránh hiện tượng kháng thuốc, hạn chế ô nhiễm môi trường

D Tăng cường sự phát triển của thiên địch

Câu 4 Một bác nông dân khi mua thuốc để trừ rầy hại lúa Capcin25WP

nhưng không hiểu tên thuốc như vậy có ý nghĩa gì Em hãy giải thích giúp bác ý nghĩa của tên thuốc này?

4 Câu hỏi mức độ vận dụng cao

Câu 1 Em có biết ở địa phương em có loại sâu, bệnh gì gây hại cho cây

trồng và làm thiệt hại đáng kể đến chất lượng nông sản không?

Câu 2 Để hạn chế sâu, bệnh phát triển trên đồng ruộng, trong canh tác rau

nông địa phương em thường kết hợp cùng lúc các biện pháp phòng trừ nào?

Câu 3 Buổi chiều lặng gió, Mai thấy bố mặc quần áo bảo hộ, đeo kính đi

phun thuốc trừ sâu cho lúa, Mai hỏi: Sao bố không mặc quần áo ngắn cho mát

và phun thuốc vào ngày trời có gió để nhờ gió đẩy thuốc ra xa hơn, đỡ phải đi lại nhiều? Em hãy giúp bố Mai giải thích cho Mai hiểu?

Câu 4 Nghỉ hè, em được về quê thăm ông bà Buổi sáng theo bà ra đồng,

em nhìn thấy bác Hoa đang pha chế thuốc trừ sâu ở ruộng Sau khi pha chế xong, bác vứt luôn vỏ chai ra ruộng Không những vậy, phun thuốc xong, bác đem bình phun ra mương nước gần đó để súc, rửa và đổ trực tiếp vào nguồn nước Bằng sự hiểu biết của mình, em hãy cho biết bác Hoa có những hành động sai nào? Em sẽ nói gì với bác về hậu quả của những hành động đó?

V THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH HỌC TẬP

* Hoạt động khởi động

1 Mục tiêu: Nhận biết ban đầu về chủ đề: Sâu, bệnh hại cây trồng gồm: tác hại của sâu, bệnh; các biện pháp phòng trừ,

2 Nội dung: Chiếu hình ảnh các bộ phận của cây trồng như: lá cây, rau, củ, quả, bị sâu hại, bệnh hại

3 Hình thức:

- Bước 1 Giao nhiệm vụ

+ GV cho HS xem một số hình ảnh: lá cây, củ, rau, quả, bị sâu, bệnh hại, yêu cầu HS nhận xét và hình dạng, đặc điểm của các mẫu vật đó

+ Từ nhận xét và hình dạng, đặc điểm của các mẫu vật, hãy dự đoán các tác hại của sâu, bệnh đối với cây trồng và các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại

- Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ được giao

+ HS quan sát hình ảnh, thảo luận nhóm và ghi báo cáo vào phiếu học tập

- Bước 3 Báo cáo kết quả và thảo luận

+ Đại diện từ 1 – 2 nhóm HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ trong phiếu học tập, các nhóm khác phản biện, góp ý, bổ sung

- Bước 4 Đánh giá kết quả

+ GV nhận xét, giải thích và kết luận nội dung bài tập

* Hoạt động hình thành kiến thức mới

Hoạt động 1 Tìm hiểu: SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

I Mục tiêu

- Nêu được những tác hại do sâu, bệnh hại gây ra cho cây trồng về năng suất, chất lượng sản phẩm ở các mức độ khác nhau và lấy được ví dụ minh hoạ

- Xác định được những đặc điểm sinh học cơ bản của côn trùng làm cơ sở

để hình thành khái niệm sâu hại

- Trình bày được khái niệm về bệnh cây, nêu được các dấu hiệu nhận biết khi cây bị sâu, bệnh phá hại dựa vào những biến đổi màu sắc, cấu tạo, hình thái,

…

- Phân biệt được một số loại côn trùng có lợi và có hại trong đời sống

- Nhận biết được các dấu hiệu của cây khi bị sâu, bệnh phá hại từ đó hình

thành những kĩ năng phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng

- Có ý thức chăm sóc, bảo vệ cây trồng thường xuyên để hạn chế tác hại của sâu, bệnh

- Có ý thức bảo vệ các loại côn trùng có ích, bảo vệ môi trường sống

II Nội dung

Tìm hiểu tác hại của sâu, bệnh; khái niệm về côn trùng và bệnh cây

III Hình thức

- Làm việc cá nhân/ nhóm/cả lớp

- Phương tiện: Máy tính, máy chiếu, sgk,

IV Các bước tiến hành hoạt động 1 (cá nhân/nhóm/cả lớp)

1 Tìm hiểu tác hại của sâu, bệnh

a Mục tiêu

Xác định được nội dung kiến thức cơ bản về tác hại của sâu, bệnh đối với cây trồng được thể hiện qua các hình ảnh minh hoạ của GV để tiếp thu kiến thức mới

b Nội dung

- Tác hại của sâu, bệnh đối với đời sống cây trồng

- Tác hại của sâu, bệnh đến hiệu quả kinh tế

- Tác hại của sâu, bệnh đến môi trường

c Kĩ thuật tổ chức hoạt động

Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ

GV yêu cầu HS quan sát các hình ảnh về tác hại của sâu, bệnh và thảo luận nhóm để trả lời các câu hỏi sau:

- Sâu, bệnh có ảnh hưởng như thế nào đến đời sống cây trồng? Ảnh hưởng

cụ thể đó là gì?

- Em hãy lấy 1 vài ví dụ về ảnh hưởng của sâu, bệnh hại đến năng suất và chất lượng nông sản.

- Theo em, sâu, bệnh hại có ảnh hưởng gì đến kinh tế và môi trường sống không?

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ được giao

- Làm việc cá nhân: HS tự nghiên cứu nội dung mục I, vận dụng kiến thức mới đã tiếp thu để hoàn thành nhiệm vụ được giao

- Làm việc nhóm: Từng thành viên trong nhóm trình bày, sau đó trao đổi và thống nhất trong nhóm kết quả thực hiện nhiệm vụ

Bước 3 Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đại diện 1 - 2 nhóm HS trình bày kết quả thực hiện nhiệm vụ

- HS khác lắng nghe, nhận xét, phản biện và bổ sung ý kiến

Bước 4 Đánh giá kết quả thực hiện

HS đối chiếu kết quả thực hiện nhiệm vụ của cá nhân với nhận xét, góp ý của giáo viên, bạn bè và nội dung chốt để tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng

2 Tìm hiểu khái niệm côn trùng và bệnh cây

a Mục tiêu

- Xác định nội dung các kiến thức cơ bản về côn trùng

- Biết được các giai đoạn phá hại mạnh nhất của côn trùng ở mỗi kiểu biến thái

- Phân biệt được sự khác nhau giữa côn trùng có kiểu biến thái hoàn toàn

và biến thái không hoàn toàn

- Nhận biết được 1 số côn trùng có lợi và có hại trong tự nhiên

- Hiểu được khái niệm về bệnh cây, biết được các nguyên nhân gây nên bệnh cây

- Biết được các dấu hiệu nhận biết của cây trồng khi bị sâu, bệnh phá hại thông qua các biến đổi về màu sắc, cấu tạo, hình thái, của cây

b Nội dung

- Khái niệm về côn trùng: khái niệm, cấu tạo, vòng đời

- Khái niệm về bệnh cây

- Một số dấu hiệu khi cây trồng bị sâu, bệnh phá hại

c Kĩ thuật tổ chức hoạt động

Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS liên hệ kiến thức môn Sinh học lớp 7 đã được học và kiến thức tự nghiên cứu SGK, kết hợp quan sát các hình ảnh trả lời các câu hỏi sau:

+ Côn trùng thuộc ngành động vật nào? Lớp nào?

+ Cơ thể được chia làm mấy phần?

+ Thế nào là vòng đời của côn trùng?

+ Côn trùng có những kiểu biến thái nào? Ở mỗi kiểu biến thái, giai đoạn nào côn trùng phá hại mạnh nhất?

+ Thế nào là bệnh cây? Các nguyên nhân nào gây bệnh cho cây? Dấu hiệu nhận biết của cây trồng khi bị sâu hại, bệnh hại?

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ được giao

- Làm việc cá nhân: HS tự nghiên cứu nội dung SGK, liên hệ kiến thức liên môn để giải quyết các yêu cầu của GV

- Làm việc nhóm: Các nhóm quan sát hình minh họa, trao đổi, thảo luận tìm ra những điểm giống và khác nhau giữa kiểu biến thái hoàn toàn và biến thái không hoàn toàn

Bước 3 Báo cáo kết quả và thảo luận