chuyên đề: CẠNH TRANH, CUNG – CẦU TRONG SẢN XUẤT VÀ LƯU THÔNG HÀNG HÓA.

Trong chương trình giáo dục công dân lớp 11 THPT, bài 4. Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa; bài 5 Cung – cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa.Nội dung của hai bài này đều giải quyết vấn đề là giá cả của hàng hóa trên thị trường không những chịu sự tác động của quy luật cạnh tranh mà còn chịu sự tác động của quy luật cung cầu. Do vậy, nếu cấu trúc lại nội dung của hai bài trong một chuyên đề về “ Cạnh tranh, cung –cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa” thì sẽ có nhiều cơ hội phát huy tình tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong việc vận dụng các kiến về kinh tế vào các tình huống thực tiễn trong thực tiễn đời sống, xã hội.

Trường THPT ………

-Tác giả: ………

-Tên chuyên đề:

CẠNH TRANH, CUNG – CẦU TRONG SẢN XUẤT VÀ LƯU THÔNG HÀNG

HÓA.

- Đối tượng học sinh lớp 11, dự kiến số tiết dạy 02 tiết

I Căn cứ để xây dựng chuyên đề

Trong chương trình giáo dục công dân lớp 11 THPT, bài 4 Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa; bài 5 Cung – cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa.Nội dung của hai bài này đều giải quyết vấn đề là giá cả của hàng hóa trên thị trường không những chịu sự tác động của quy luật cạnh tranh mà còn chịu sự tác động của quy luật cung

- cầu Do vậy, nếu cấu trúc lại nội dung của hai bài trong một chuyên đề về “ Cạnh tranh, cung –cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa” thì sẽ có nhiều cơ hội phát huy tình tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong việc vận dụng các kiến về kinh tế vào các tình huống thực tiễn trong thực tiễn đời sống, xã hội

II Xác định vấn đề cần giải quyết (Vấn đề cần giải quyết và tên chủ đề)

Vấn đề cần giải quyết trong chuyên đề trên thuộc vấn đề về giáo dục kinh tế cho công dân, cụ thể là cạnh tranh, cung –cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa Nhà nước, các chủ thể kinh tế và các cá nhân đều vận dụng quy luật cạnh tranh, cung –cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

Như vậy, với chuyên đề “Cạnh tranh, cung –cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa”, GV xác định các vấn đề cần giải quyết trong chuyên đề như sau:

- Cạnh tranh, cung-cầu là gì?

- Nguyên nhân,mục đích của cạnh tranh, tính hai mặt của cạnh tranh, nội dung và vận dụng quan hệ cung-cầu?

-Nêu những ví dụ cụ thể về việc thực hiện cạnh tranh và quy luật cung-cầu của công dân trong đời sống xã hội

III Xác định mục tiêu bài học

1 Về kiến thức

- Nêu được khái niệm cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa và nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh

- Hiểu mục đích của cạnh tranh, các loại cạnh tranh, tính hai mặt của cạnh tranh.

- Nêu được khái niệm cung cầu

- Hiểu được mối quan hệ cung – cầu, vai trò của quan hệ cung – cầu trong sản xuất, lưu thông hàng hóa

- Nêu được sự vận dụng quan hệ cung cầu

2 Về kỹ năng

- Phân biệt mặt tích cực của cạnh tranh và mặt hạn chế của cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

- Nhận xét được vài nét về tình hình cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa ở địa phương

- Biết giải thích ảnh hưởng của giá cả thị trường đến cung – cầu của một loại sản phẩm ở địa phương

3 Về thái độ

- Thái độ: Ủng hộ các biểu hiện tích cực, phê phán các biểu hiện tiêu cực của cạnh tranh trong sản xuất, lưu thông hàng hóa

- Có ý thức tìm hiểu mối quan hệ cung cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

4 Hình thành và phát triển năng lực

4.1 Năng lực chung:

Năng lực nhận thức, năng lực hợp tác, năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề, tư duy logic 4.2 Năng lực chuyên biệt:

Điều chỉnh hành vi tự giác điều thực hiện trách nhiệm với cộng đồng: Tự chịu trách nhiệm

và thực hiện trách nhiệm về phát triển kinh tế phù hợp với bản thân, với gia đình, xã hội;Tự nhận thức về kinh tế…

IV Mô tả mức độ yêu cầu kiểm tra, đánh giá

Nội dung Nhận

biết

Thông hiểu

Vận dụng thấp

Vận dụng cao

Khái niệm

nguyên nhân,

mục đích và tính

2 mặt của cạnh

tranh

Nêu được khái niệm cạnh tranh nguyên nhân, mục đích và tính 2 mặt của cạnh tranh

- Hiểu được trách nhiệm của công dân trong việc gia sản xuất, lưu thông hàng hóa để có khả

- Biết tham gia hàng hóa theo hướng cạnh tranh

- Biết đánh giá việc thực hiện

Lựa chọn được cách ứng xử đúng khi tham gia sản xuất, lưu thông hàng hóa

năng cạnh tranh cao

gia sản xuất, lưu thông hàng hóa theo hướng cạnh tranh

cung,cầu Mối

quan hệ cung –

cầu, vận dụng

quan hệ

cung-cầu

Nêu được khái niệm cung,cầu

Mối quan hệ cung –cầu, vận dụng quan hệ cung- cầu

- Hiểu được trách nhiệm của công dân trong việc cung hàng hóa

và cầu hàng hóa

- Biết tham gia tuyên truyền sản xuất và lưu thông phù hợp với khả năng của mình

- Biết đánh giá lượng cung và cầu hàng hóa

- Bước đầu biết sản xuất và lưu thông hàng hóa trong tương lai

Lựa chọn được cách ứng

xử đúng khi thực hiện quan

hệ cung, cầu

V Biên soạn các câu hỏi/bài tập cụ thể theo mức độ, yêu cầu

* Đánh giá bằng nhận xét: Tính tích cực, chủ động và tính sáng tạo của học sinh

* Đánh giá kết quả học tập của học sinh: Biên soạn các câu hỏi/bài tập hoặc nhiệm vụ cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả để sử dụng trong quá trình tổ chức các hoạt động dạy học và kiểm tra, đánh giá, luyện tập theo bài học đã xây dựng

* Chuyên đề có thời lượng 2 tiết trong báo cáo này tác giả thiết kế cụ thể 1 tiết dạy việc biên soạn câu hỏi trong nội dung tiết dạy cụ thể phần VI

VI Thiết kế tiến trình dạy học chủ đề

Việc thiết kế tiến trình dạy học chủ đề thành các hoạt động học được tổ chức cho học sinh

có thể thực hiện ở trên lớp và ở nhà, mỗi tiết học trên lớp có thể chỉ thực hiện một số hoạt động trong tiến trình sư phạm của phương pháp và kĩ thuật dạy học được sử dụng Trong chuỗi hoạt động học, đặc biệt quan tâm xây dựng tình huống xuất phát

CUNG – CẦU TRONG SẢN XUẤT VÀ LƯU THÔNG HÀNG HÓA

A.MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức.

- Nêu được khái niệm cung cầu

- Hiểu được mối quan hệ cung – cầu, vai trò của quan hệ cung – cầu trong sản xuất, lưu thông hàng hóa

- Nêu được sự vận dụng quan hệ cung cầu

2 Về kỹ năng

- Biết giải thích ảnh hưởng của giá cả thị trường đến cung – cầu của một loại sản phẩm ở địa phương

3 Về thái độ

Có ý thức tìm hiểu mối quan hệ cung cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

4 Các năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh

Việc tổ chức dạy học bài học này hướng tới hình thành và phát triển cho học sinh các năng lực sau:

Năng lực tìm kiếm và xử lí thông tin;năng lực trình bày suy nghĩ, ý tưởng ; năng lực giải quyết vấn đề trong những tình huống liên quan đến cung-cầu sản xuất và lưu thông hàng hóa; năng lực tư duy sáng tạo về vận dụng quan hệ cung –cầu; năng lực phản hồi, lắng nghe tích cực; năng lực tự nhận thức về kinh tế

B.CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Kế hoạch bài học

- Máy tính + máy chiếu + màn hình

2.Chuẩn bị của học sinh

- Nghiên cứu trước nội dung bài 5

- Tìm hiểu cung-cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

C CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU

Hoạt động 1: Khởi động

1 Mục đích

HS chia sẻ nhận thức qua trò chơi, từ đó định hướng được nội dung bài học đó là; tìm hiểu

về cung-cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

2 Nội dung

-Trong nền sản xuất hàng hóa, và lưu thông hàng hóa giá cả của hàng hóa trên thị trường không những chịu sự tác động của quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh mà còn chịu sự tác động của quy luật cung - cầu

3 Kĩ thuật tổ chức hoạt động

- Giáo viên định hướng cho học sinh tìm hiểu lượng cung và cầu hộp bút : Để tiện cho

hoạt động học cả bài, gv chia lớp thành 3 nhóm, biên chế của 3 nhóm không thay đổi trong suốt giờ học Vẽ 3 ô vuông dùng ghi điểm cho 3 nhóm vào 1 góc bảng, mỗi lần ghi điểm tương ứng là 1 bông hoa đại diện của nhóm cầm hoa điểm tốt lên dán vào góc bảng nhóm mình.Các nhóm sẽ thi đua bằng cách tích điểm, cuối giờ, nhóm nào có nhiều điểm nhất nhóm đó sẽ nhận phần thưởng (Ngoài điểm từ hoạt động nhóm, hs có thể ghi điểm cho nhóm mình bằng cách giơ tay trả lời các câu hỏi phát vấn của gv.)

Hoạt động khởi động được tiến hành thông qua trò chơi “Thử tài mua sắm”

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh

Nội dung cần đạt

GV nêu hoạt động qua đoạn bài

giảng powerpoint : Mỗi nhóm cử

một HS đóng vai trò là người sản

xuất hộp bút , điều tra cầu về mặt

hàng hộp bút của thị trường Giả

định nhóm học là một thị trường

thu nhỏ Giá của mỗi hộp bút được

định trước là 30.000đ Mỗi HS chỉ

mua tối đa một hộp bút

-Học sinh nghe phổ biến luật chơi, cử bạn đại diện sẵn sàng nhận nhiệm vụ

Gv theo dõi các nhóm thực

hiện trò chơi

-Học sinh đại diện mỗi nhóm thực hiện trò chơi, hs khác có

thể khích lệ và hỗ trợ

-Sau khi hs đóng vai, gv đặt

câu hỏi:

+Vì sao em chọn mua hàng

hóa đó?

+Vì sao em thích hàng hóa

đó mà lại không mua?

-GV nghe câu trả lời của hs

sau đó dẫn dắt tới vấn đề cần giải

quyết trong bài

Các em vừa tham gia một

trò chơi mua bán chúng ta thường

thấy diễn ra trên thị trường Vậy

cung, cầu là gì?Mối quan hệ cung

cầu trong sản xuất và lưu thông

hàng hóa như thế nào?Bài học

hôm nay sẽ giúp chúng ta giải đáp

những câu hỏi đó.

- Hs có thể trả lời:

+ Em mua vì em

có nhu cầu và đủ tiền

+Em không mua hàng hóa đó vì không

đủ tiền

4.Sản phẩm mong đợi từ hoạt động: Làm nảy sinh những thắc mắc trong hs, khiến hs

muốn được giải đáp về một điều tưởng chừng rất hiển nhiên quen thuộc đó là mối quan hệ cung cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa?

Hoạt động 2 Hình thành kiến thức

1.Mục đích: Học sinh biết được thế nào cung – cầu ? Nội dung mối quan hệ cung cầu, vận

dụng mối quan hệ cung cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

2 Nội dung:Tìm hiểu cung ,tìm hiểu cầu , quan hệ cung cầu,vận dụng quan hệ cung cầu.

3.Kĩ thuật tổ chức hoạt động: Phần hình thành kiến thức mới, gv kết hợp nhiều phương

pháp và kĩ thuật dạy học khác nhau Cụ thể;

3.1: Tìm hiểu nội dung khái niệm Cung – Cầu?

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh

Nội dung cần đạt

* Mục tiêu: Học sinh hiểu được

khái niệm Cung – Cầu

* Phương pháp: Sử dụng phương

pháp nêu và giải quyết vấn đề, thảo

luận tình huống

* Kĩ thuật dạy học: vấn đáp…

* Cách tiến hành: học sinh nghiên

cứu tình huống và trả lời câu hỏi:

+ Tình huống 1:Anh A và

anh B đều có nhu cầu mua một

chiếc ô tô Nhưng anh A chưa đủ

tiền mua, anh B đã đủ tiền mua

1 Trong 2 người ai sẽ là người có

nhu cầu mua ô tô hay cả anh A và

anh B ?

+Tình huống 2 a : Một

người nông dân sản xuất được 03

tấn thóc, người đó không đem ra

bán mà để phục vụ nhu cầu tiêu

dùng của cá nhân thì ba tấn thóc đó

có phải là cung của mặt hàng lúa

gạo trên thị trường không?

b: Do giá cả thị trường của

mặt hàng đường mía giảm, một số

đơn vị sản xuất kinh doanh tạm

thời tích trữ hàng ở trong kho, đợi

khi giá cả ổn định mới bán ra thị

trường Số đường mía tích trữ

trong kho có được xem là cung của

thị trường không?

1 Trong 2 tình huống trên đâu là lượng

cung : lúa gạo, đường mía, hay cả 2 ?

HS nghe và nhận nhiệm vụ

-Xung phong nhanh nhất để được tham gia trải nghiệm

- GV hướng dẫn hs nghiên cứu

tình huống biểu cá nhân, chốtCác hs thảo luận, phát

phương án trả lời

HS còn lại quan sát, lắng nghe và bổ sung

-GV dẫn dắt : Tình huống trên đã

có sự đơn giản hóa các yếu tố tác

động khác của thị trường, với giả

định là mua bán trả tiền ngay, để

xác định cầu của hàng hóa còn có

sự chi phối của nhiều yếu tố khác

Nhưng yếu tố cơ bản để xác định

cầu là khối lượng hàng hóa mà

người tiêu dùng cần mua ( sẵn sàng

mua ) và có khả năng mua

- Giáo viên nhận xét kết quả thảo

luận và định hướng học sinh nêu

- GV dẫn dắt : Nếu như cầu

gắn liền với hai yếu tố mong muốn

mua và khả năng mua thì ở khái

niệm cung cần chú ý hai yếu tố :

khả năng sản xuất và mức giá cả

phù hợp với ý muốn của người

bán

- GV giảng giải : cần phân biệt

cung và sản xuất Khái niệm sản

xuất rộng hơn khái niệm cung Nói

đến cung là phải nói đến số lượng

hàng hóa hiện có trên thị trường

hoặc có khả năng đem ra thị trường

với mức giá cả xác định, không

bao gồm những hàng hóa hư hỏng,

tồn kho hoặc giá cả không như

mong muốn của người bán…

- Giáo viên nhận xét kết quả thảo

luận và định hướng học sinh nêu

HS: Trình bày ý kiến cá nhân

- Hs có thể trả lời tình huống 1

+là cả anh A và anh B đều là cầu

+ anh B là cầu

Hs trả lời:Cầu là khối lượng hàng hóa, dịch vụ

mà người tiêu dùng cần mua trong một thời kì nhất định tương ứng với giá cả và thu nhập xác định

- Hs trả lời câu hỏi tình huống 2,có thể trả lời : +3 tấn thóc của người nông là cung về lúa gạo trên thị trường

+3 tấn thóc của người nông không là cung về

lúa gạo trên thị trường

+ Số đường mía tích trữ

trong kho là cung của thị

trường

+Số đường mía tích trữ

trong kho không là cung

của thị trường

-Hs trả lời:Cung là khối

lượng hàng hóa , dịch

vụ hiện có trên thị

trường và chuẩn bị đưa

ra thị trường trong một

thời kì nhất định, tương

ứng với mức giá cả, khả

năng sản xuất và chi phí

sản xuất xác định

-Hs nghe và ghi chép

khi gv kết luận

Hs tự trả lời câu hỏi;

nắm được khái niệm

cung cầu về hàng hóa

và dịch vụ

1 Khái niệm cung, cầu

a Khái niệm cầu :Cầu là khối lượng hàng hóa, dịch vụ

mà người tiêu dùng cần mua trong một thời kì nhất định tương ứng với giá cả

và thu nhập xác định

b Khái niệm cung:Cung là khối lượng hàng hóa , dịch vụ hiện có trên thị trường và chuẩn

bị đưa ra thị trường trong một thời kì nhất định, tương ứng với mức giá cả,

khả năng sản xuất

và chi phí sản xuất xác định

3.2: Tìm hiểu nội dung Mối quan hệ cung cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh

Nội dung cần đạt

* Mục tiêu: Học sinh hiểu được nội

dung Mối quan hệ cung cầu trong

sản xuất và lưu thông hàng hóa

* Phương pháp: Sử dụng phương

pháp nêu và giải quyết vấn đề, thảo

luận

* Kĩ thuật dạy học: thảo luận…

- Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

Giáo viên tổ chức hoạt động thảo

luận nhóm Chia lớp thành 3 nhóm,

phân công vị trí và thời gian thảo

luận 5 phút

Hs nhận nhiệm vụ:

+ Nhóm 1 : Cung - cầu tác động

lẫn nhau

+ Nhóm 2 : Cung - cầu ảnh hưởng

đến giá cả thị trường

+Nhóm 3 : giá cả thị trường ảnh

hưởng đến cung - cầu

-HS nhận nhiệm vụ

- Hs nhận giấy A0 và bút dạ

- GV quan sát học sinh thảo luận

- Chú ý các nhóm hs yếu kém

+ HS: Trình bày ý kiến cá nhân vào

giấy A0

+ HS: Nhận xét bổ sung

HS tiến hành thảo luận nhóm và cử đại diện phát biểu ý kiến

Giáo viên nhận xét kết quả thảo

luận và định hướng học sinh:

* Cung - cầu tác động lẫn nhau :

- Khi cầu tăng -> sản xuất, kinh

-Các nhóm cử đại diện trình bày

-Nhận xét, phản biện

doanh mở rộng -> cung tăng.

- Khi cầu giảm -> sản xuất, kinh

doanh thu hẹp -> cung giảm

* Cung - cầu ảnh hưởng đến giá cả

thị trường :

- Cung > cầu -> giá cả giảm

- Cầu < cung -> giá cả tăng -

Cung = cầu -> giá cả = giá trị ( giá

cả không thay đổi )

*Giá cả ảnh hưởng tới cung - cầu :

- Phía cung : Giá tăng -> mở rộng

kinh doanh, sản xuất -> cung tăng

và ngược lại

- Phía cầu : Giá giảm -> cầu tăng

và ngược lại

các nhóm khác nếu muốn

-HS lắng nghe, đặt câu hỏi nếu chưa rõ

-Ghi chép ý chính vào vở

-HS nắm được các nội dung

cơ bản của mối quan hệ cung cầu

Hiểu được các nội dung sau:

* Nội dung của quan hệ cung cầu

* Biểu hiện của quan hệ cung cầu trong

sx và lưu thông hàng hóa

2 Mối quan hệ cung

- cầu trong sản xuất

và lưu thông hàng hóa

a Nội dung của quan hệ cung - cầu Quan hệ cung - cầu

là mối quan hệ tác động lẫn nhau giữa người bán với người mua hay giữa những người sản xuất với những người tiêu dùng diễn ra trên thị trường để xác định giá cả và số lượng hàng hóa, dịch vụ Trên thị trường,