Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn : hôm nay tôi đi học Thán từ trong đoạn văn sau dùng để bộc lộ cảm xúc gì của cái Tí.. Hãy viết một đoạn
Trang 1BÀI TẬP TRỢ TỪ, THÁN TỪ, TÌNH THÁI TỪ
Câu 1: (Trang 70 - SGK Ngữ văn 8) Trong các câu dưới đây, từ nào (trong các từ in đậm) là trợ từ, từ nào
không phải là trợ từ?
a Chính thầy hiệu trưởng đã tặng tôi cuốn sách này.
b Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm "Tắt đèn".
c Ngay tôi cũng không biết đến việc này.
d Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết.
e Cha tôi là công nhân.
g Cô ấy đẹp ơi là đẹp.
h Tôi nhớ mãi những kỉ niệm thời niên thiếu.
i Tôi nhắc anh những ba bốn lần mà anh vẫn quên.
Các từ in đậm trong các câu (a), (c), (g), (i) là trợ từ
Từ chính ở câu (b) là tính từ, bổ sung ý nghĩa cho danh từ đứng trước nên không phải là trợ từ, các từ ở câu (d), (e), (h) không phải là trợ từ
Câu 2: (Trang 70 - SGK Ngữ văn 8) Giải thích nghĩa của các trợ từ in đậm trong những câu sau:
a Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến
Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy một lời và gửi cho tôi lấy một dồng quà (Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
b Hai đứa mê nhau lắm Bố mẹ đứa con gái biết vậy, nên cũng bằng lòng gả Nhưng họ thách quá
nặng:nguyên tiền mặt phải một trăm đồng bạc, lại còn cau, còn rượu cả cưới nữa thì mất đến cứng hai trăm
bạc (Nam Cao, Lão Hạc)
c Tính ra cậu Vàng cậu ấy ăn khoẻ hơn cả tôi, ông giáo ạ ! (Nam Cao, Lão Hạc)
d Rồi cứ mỗi năm rằm thắng tám
Tựa nhau trông xuống thế gian cười (Tản Đà, Muốn làm thằng Cuội)
a Trợ từ lấy được lặp lại 3 lần Nhằm biểu thị tình cảm của nhân vật với mẹ, dù mẹ không quan tâm hỏi han nhưng tình cảm của Hồng với mẹ không “rắp tâm nào” có thể làm thay đổi được
b.Trợ từ nguyên, đến: nhấn mạnh ý chê trách nhà gái thách cưới quá nặng, và biểu thị thái độ oán trách của lão Hạc
c Trợ từ cả : Nhấn mạnh về mức độ cao (ăn nhiều của “cậu Vàng”)
d Trợ từ cứ: Nhấn mạnh ý khảng định, bất chấp mọi điều kiện
Câu 3: (Trang 71 - SGK Ngữ văn 8) Chỉ ra thán từ trong các câu dưới đây (trích từ tác phẩm Lão Hạc của
Nam Cao):
a Đột nhiên lão hảo tôi:
- Này ! Thằng cháu nhà tôi, đến một năm nay, chẳng có giấy má gì đấy, ông giáo ạ
- À, Thì ra lão đang nghĩ đến thằng con lão
b - Con chó là của cháu nó mua dấy chứ! Nó mua về nuôi, định để đến lúc cưới vợ thì giết thịt Ấy ! Sự đời lại cứ thường như vậy đấy Người ta định rồi chẳng bao giờ người ta làm được
c - Vâng ! Ông giáo dạy phải! Đôi với chúng mình thì thế là sung sướng
d Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, hần tiện, xấu xa, hỉ ổi toàn những cớ dể cho ta tàn nhẫn [ ]
e Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng cố thể làm liều như ai hết
Thán từ trong các câu :
a này, à
b ấy
c vâng
d chao ôi
e hỡi ơi
Câu 4: (Trang 71 - SGK Ngữ văn 8) Các thán từ in đậm trong những câu sau đây bộc lộ những cảm xúc gì
?
a Chuột Cống chùi hộ râu và gọi đám bộ hạ: "Kìa chúng hay đâu, xem thằng Nồi Đồng hôm nay có gì chén được không ?
Trang 2”Lũ chuột hò lên chạn, leo lên bác Nồi Đồng Năm sáu thằng xúm lại húc mồm vào, cố mãi mới lật được
cái vung nồi ra Ha ha! Cơm nguội ! Lại có một bát cá kho! Cá rô kho khế: vừa dừ vừa thơm Chít chít, anh em
ơi, lại đánh chén đi thôi!" Bác Nồi Đồng run như cầy sấy : “Bùng boong Ái ái ! Lạy các cậu, các ông, ăn thì ăn,
nhưng đừng đánh đổ tôi xuống đất Cái chạn cao thế này, tôi ngã xuống không vỡ cũng bẹp, chết
mất !” (Nguyễn Đình Thi, Cái tết của Mèo Con)
b) Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu ?(Thế Lữ, Nhớ rừng)
Ha ha: Biểu thị thái độ vui sướng, khoái chí khi phát hiện ra điều bất ngờ của lũ chuột
Ái ái: Biểu thị sự đau xót, van xin của bác Nồi Đồng, tiếng thốt lên khi bất ngờ bị làm đau
b Than ôi: biểu thị sự đau buồn, tiếc nuối
Câu 5: (Trang 71 - SGK Ngữ văn 8) Đặt năm câu với năm thán từ khác nhau.
A! mùa xuân đã về rồi!
Chao ôi! Mùi thơm của hoa cau làm nao nức lòng người
Chính cậu đã lấy trộm quyển truyện của tớ
Này, đi chơi với tớ đi
Mẹ ơi! Con nhớ mẹ rất nhiều!
Câu 6: (Trang 71 - SGK Ngữ văn 8) Hãy giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ Gọi dạ bảo vâng.
Câu tục ngữ là lời khuyên bảo chúng ta về cách dùng các thán từ gọi đáp sao cho lễ phép Khuyên bảo con người phải nghe những lời dạy bảo của cha mẹ và những người lớn tuổi hơn mình Khi được gọi đến phải dạ khi nghe bảo ban điều gì đó phải vâng Đó cũng là truyền thống văn hóa, đạo đức của người Việt Nam
Câu 5:
Tìm trợ từ trong các câu sau:
a Những là rày ước mai ao
b Cái bạn này hay thật
c Mà bạn cứ nói mãi điều mà tôi không thích làm gì vậy
d Đích thị là Lan được điểm 10
e Có thế tôi mới tin mọi người
Các từ đứng đầu trong mỗi câu đều là trợ từ
Chỉ ra ý nghĩa của tình thái từ:
a, Con người đáng kính ấy giờ cũng phải theo gót Binh Tư để có cải ăn ư?
b, Em bé đáng thương thay!
Câu 3 : Đặt câu theo yêu cầu, nội dung tự chọn : ( 2đ )
a/ Đặt một câu có dùng thán từ
b/ Đặt một câu có dùng tình thái từ
1 Đặt hai câu có dùng trợ từ và thán từ.(2 đ )
Câu 4 : Đặt 2 câu , 1 câu có trợ từ, 1 câu có tình thái từ và nêu chức năng (2đ)
1) Viết một đoạn văn ngắn (nội dung tự chọn), trong đó có sử dụng trợ từ và tình thái từ (2 điểm)
1 Trong câu “Ồ em thân yêu, đó chính là kiệt tác của cụ Bơ-men” từ nào là trợ từ?
2 Trong cụm: “ Nhưng ô kìa! Sau trận mưa vùi dập và những cơn gió phủ phàng kéo dài suốt cả một đêm” Từ nào là thán từ ?
1 Đặt hai câu có dùng trợ từ và thán từ.(2 đ )
Câu 4 : Viết một đoạn văn ngắn từ 5 đến 10 dòng, nội dung nói về quê hương An Giang, trong đó có dùng
3 loại dấu câu đã học : dấu hai chấm, dấu ngoặc đơn, dấu ngoặc kép ( 2đ )
Trang 3Tình thái từ in đậm trong câu “U bán con thật đấy ư ?” thuộc nhóm tình thái từ nào?
Trợ từ trong câu sau dùng để nhấn mạnh sự thay đổi tâm trạng của tôi trước một sự kiện lớn ?
Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn : hôm nay tôi đi học
Thán từ trong đoạn văn sau dùng để bộc lộ cảm xúc gì của cái Tí ?
– U nhất định bán con đấy ư ? U không cho con ở nhà nữa ư ? Khốn nạn thân con thế này ! Trời ơi ! Ngày mai con chơi với ai ? Con ngủ với ai ?
Bộc lộ sự bất lực
Những từ in đậm trong đoạn văn sau là thán từ ?
Hỡi ơi lão Hạc ! Thì ra đến lúc cùng lão có thể làm liều như ai hết… Một người như thế ấy ! Một người
đã trót lừa một con chó ! Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên luỵ đến hàng xóm, láng
giềng… Con người đáng kính ấy bay giờ cũng theo gót Binh Tư để có cái ăn ư ? Cuộc đời quả thật cứ mỗi
ngày một thêm đáng buồn….
Câu hỏi: Trong câu “Ồ em thân yêu, đó chính là kiệt tác của cụ Bơ-men” từ nào là trợ từ?
Câu hỏi: Trong cụm: “ Nhưng ô kìa! Sau trận mưa vùi dập và những cơn gió phủ phàng kéo dài suốt cả một đêm” Từ nào là thán từ ?
1 Đặt hai câu có dùng trợ từ và thán từ.(2 đ )
1 Trong các từ gạch chân của các câu dưới đây từ nào là trợ từ, từ nào là thán từ?
a Hào nhìn kỹ, đúng là xếp Thuần
(Võ Huy Tâm)
b Anh đĩ Mùi đi chợ về quảy một gánh nặng những khoai lang
(Dẫn theo Nguyễn Tài Cẩn)
c Hừ, quân này to gan thật
(Ngô Tất Tố)
d Ái chà, đau quá!
e Cuốn truyện này hay ơi là hay!
g Ô hay, cảnh cũng ưa người nhỉ!
(Hồ Xuân Hương)
Gợi ý:
Trợ từ: đúng là, những, là
- Thán từ: hứ, ái chà, ô hay
2 Xác định các trợ từ và thán từ có trong những đoạn sau:
a Đã dậy rồi hả trầu?
Ta hái vài lá nhé
Cho bà và cha mẹ
Đừng lụi đi trầu ơi!
(Trần Đăng Khoa)
b Vui là vui gượng kẻo là,
Tri âm ai đó mặn mà với ai?
(Nguyễn Du)
c Ôi Kim Lang! Hỡi Kim Lang!
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!
(Nguyễn Du)
d Ô hay! Buồn vương cây ngô đồng
Vàng ơi! Vàng rơi… thu mênh mông
(Bích Khuê)
g Chao ôi! Mong nhớ ! Ôi mong nhớ
Một cánh chim thu lạc cuối ngàn
(Chế Lan Viên)
h Than ôi! Thời oanh liệt còn đâu!
(Thế Lữ)
i Cái phút hoa quỳnh nở
Trang 4Nó thế nào hở trăng?
Nó thế nào hở sao?
Nó thế nào hở gió?
Cái phút hoa quỳnh nở
Làm sao tìm lại đây
(Lâm Thị Mỹ Dạ)
Gợi ý:
- Trợ từ: hả, nhé, là, hở
- Thán từ: ôi, hỡi, ô hay, chao ôi, ôi, than ôi
3 Nêu ý nghĩa của những từ gạch chân sau đây:
Ồ đâu phải qua đêm dài lạnh cóng
Mặt trời lên là hết bóng mù sương
Ôi đâu phải qua đoạn đường lửa bỏng
Cuộc đời ta bỗng chốc hoá thiên đường
(Tố Hữu)
Gợi ý:
Ý nghĩa của:
- Ôi: Thốt lên, biểu thị cảm xúc mạnh mẽ trước những điều bất ngờ.
- Ồ: Tiếng thốt ra biểu lộ cảm xúc bất ngờ hoặc sực nhớ ra điều gì đó
4 Đặt 6 câu, trong đó có 3 câu sử dụng trợ từ, 3 câu sử dụng thán từ.
Gợi ý:
Yêu cầu đặt câu đúng ngữ pháp, đúng yêu cầu :
Mẫu:
- Đích thị là Hùng bị điểm kém
+ Bây giờ thì tôi quay lại phía biển
+ Bà đồ Uẩn đặt lên chiến một mâm đầy những thịt
+ Đích thị hôm qua bạn đi xem
+ Chính là qua anh cán bộ huyện (…) Nam Tiến biết được tôi hiện nay ở đâu
- Chính nó đã nói với tôi điều đó ( Trợ từ)
- Nó đưa cho tôi những 10 000 đồng (Trợ từ)
- Em có quyền tự hào về tôi và cả em nữa.(Trợ từ)
- Eo ôi, mình sợ lắm
-chào buổi sáng !
- Ồ đóa hoa này đẹp quá nhỉ !
Hãy viết một đoạn văn ngắn chứng minh rằng Lão Hạc là người cha rất mực yêu thương con trong đó sử dụng một tình thái từ , một từ cảm thán, và một dấu ngoặc đơn?
BÀI LÀM
a Để đặc tả cái chết của Lão Hạc, nhà văn Nam Cao đã miêu tả rất tỉ mỉ, cụ thể, chi tiết, cận cảnh,với việc sử dụng liên tiếp nhiều từ tượng hình, tượng thanh như: vật vã, rũ rượi, xộc xệch, long xòng xọc, tru tréo Cách miêu tả như vậy đã tạo ra mmotj hình ảnh cụ thể, sinh động về một cái chết thê thảm, dữ dội, giúp người đọc chứng kiến và cảm nhận đầy đủ hơn về bi kịch của người nông dân nghèo trước cách mạng, đồng thời cái chết như vậy có sức tố cáo mạnh mẽ một xã hội phi nhân tính, tàn ác đối với con người, gợi lên một niềm thương cảm sâu sắc cho người đọc
b Cái chết của Lão Hạc có ý nghĩa sâu sắc: một mặt nó góp phần bộc lộ rõ số phận và tính cách của Lão Hạc, cũng là số phận và tính cách của nhiều người nông dân trong xã hội Việt Nam trước cách mạng tháng 8 năm 1945:nghèo khổ bế tắc cùng đường, giàu tình yêu thương và đầy tự trọng Mặt khác, cái chết của Lão Hạc
có ý nghĩa tố cáo hiện thực xã hội thực dân nửa phong kiến đã khiến chúng ta trở thành nô lệ, có cuộc sống tối tăm, tàn tệ, buộc những người nghèo hoặc đưa dẫn họ đến con đường cùng của xã hội , con đường cùng của cuộc sống.Họ chỉ có thể sa đọa hoặc tha hóa biến chất hoặc giữ bản chất lương thiện, trong sạch tìm lại tự do bằng chính cái chết của bản thân Cái chết của Lão Hạc cũng góp phần làm cho những người xung quanh hiểu
rõ con người của Lão hơn, quý trọng và thương tiếc lão hơn
Trang 5c Lão Hạc là người cha rất mực yêu thương con Đồng cảm với nỗi phẫn chí của đứa con tội nghiệp, lão chấp nhận để con đi đồn điền cao su Làm như vậy, lão đã vì con mà ngậm ngùi chịu cảnh già cả, cô đơn, bệnh
tật Ở một mình lão dành tất cả tình yêu thương con chó vàng(kỉ vật thiêng liêng mà con trai lão để lại): gọi
nó là câu vàng, ăn cũng cho nó ăn, coi nó là một báu vật, một đứa cháu, một người bạn, lão đau khổ, khóc lóc
khi chót lừa để bán nó.Lão yêu con chó vàng đơn thuần chỉ là lão yêu loài chó ư? Không lão yêu nó là vì câu
vàng là do con trai lão để lại Đặc biệt lão đã chủ động tìm đến cái chết – một cái chết bi thương- cái chết bằng
bả chó Lão đã chấp nhận cái chết nghiệt ngã ấy để giữ lại cho con trai mảnh vườn đặng khi con nó trở về có
vườn có đất mà làm ăn sinh sống.Chao ôi! Tình phụ tử cua lão Hạc thật khiến ta cảm động.
Câu hỏi : Hãy xác định tình thái từ trong các câu sau:
a.Anh đi đi !
b.Sao mà nắm cơ chứ ?
c.Chị đã nói thế ư?
d.Có tiền việc ấy mà xong nhỉ
Đời trước làm quan cũng thế a?
Câu hỏi : Viết một đoạn văn ngắn (nội dung tự chọn), trong đó có sử dụng thán từ và tình thái từ Câu hỏi : Tình thái từ được in đậm trong câu : “Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ ! ” có ý nghĩa gì ?
Thể hiện sắc thái kính trọng
Câu hỏi: Viết một đoạn văn ngắn (nội dung tự chọn), trong đó có sử dụng trợ từ và tình thái từ
Trong câu: "Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!", từ nào là tình thái từ?
Câu 3 : Đặt câu theo yêu cầu, nội dung tự chọn : ( 2đ )
a/ Đặt một câu có dùng thán từ
b/ Đặt một câu có dùng tình thái từ
Câu 2 : Xác định trợ từ , thán từ ,tình thái từ trong đoạn thoại sau và cho biết tác dụng của từng từ loại ấy ( 2 đ )
- Mai lớp mình đi lao động sao ?
- Ừ ! Nhưng lớp phó lao động quên phân công mang dụng cụ lao động rồi
- Kệ bạn ấy , chính bạn ấy sẽ chịu hình phạt của cô
6 Trong câu “ Anh bạn Xan – Chô Pan – Xa ơi ….” Từ nào là thán từ ?
5) Trong những từ in đậm ở các câu sau, từ nào không phải là trợ từ ?
a Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi,vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
b Bài toán ấy tớ chỉ được có 5 điểm.
c Cô ấy xe chỉ khéo thật.
d Chính lúc này toàn thân các cậu cũng đang run run theo nhịp bước rộn ràng trong các lớp.
ình thái từ trong câu “Cụ tưởng tôi sướng hơn chăng” thuộc loại tình thái từ nào ?
Trong câu: “Bạn cho mình mượn chiếc bút nhé” Tình thái từ có ý nghĩa gì?
a Viết hai câu trong đó có một câu dùng trợ từ và tình thái từ, một câu có dùng trợ từ và thán từ
Cậu chỉ mua cho mình hai cuốn vở thôi nhé
Ôi! Chính mình cũng cảm thấy bất ngờ vì chuyện này
1) Viết một đoạn văn ngắn (nội dung tự chọn), trong đó có sử dụng thán từ và tình thái từ (3 điểm)
b Trong câu: "Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!", từ nào là tình thái từ ?
Chọn điền trợ từ: chỉ là, thực ra, chính, đến (đến là) thích hợp vào mỗi chỗ trống:
A. Đó……… chuyện vặt B. Lũ trẻ con xóm này…… … nghịch
a Viết hai câu trong đó có một câu dùng trợ từ và tình thái từ, một câu có dùng trợ từ và thán từ
Cậu chỉ mua cho mình hai cuốn vở thôi nhé
Ôi! Chính mình cũng cảm thấy bất ngờ vì chuyện này
b Đọc đoạn trích sau:Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị Dân ta đã đánh đổ các xiềng xích thực dân gần 100 năm nay để gây dựng nên nước Việt Nam độc lập Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỷ mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng hòa (“Tuyên ngôn độc lập” - Hồ Chí Minh)
Hãy xác định câu ghép Nếu tách câu ghép đã xác định thành các câu đơn thì có được không ? Nếu được thì
có làm thay đổi ý cần diễn đạt không ?
Trả lời:
Trang 6• Trong đoạn trích trên, câu: Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị là câu ghép.
• Câu này có thê tách thành ba câu đơn Tuy nhiên, khi tách thành ba câu đơn thì mối liên hệ, sự liền mạch của các sự việc sẽ bị phá vỡ Do đó, ý cần diễn đạt của câu sẽ thay đổi
c Xác định câu ghép và cách nối các vế câu trong đoạn trích:
Chúng ta không thể nói tiếng ta đẹp như thế nào, cũng như ta không thể nào phân tích cái đẹp của ánh sáng, của thiên nhiên Nhưng đối với chúng ta là người Việt Nam, chúng ta cảm thấy thưởng thức một cách tự nhiên cái đẹp của tiếng ta, tiếng nói của quần chúng nhân dân trong ca dao và dân ca, lời văn của các nhà văn lớn
Có lẽ tiếng Việt của chúng ta đẹp, bởi vì tâm hồn của người Việt Nam ta rất đẹp, bởi vì đời sống, cuộc đấu
tranh của nhân dân ta từ trước tới nay là cao quý, là vĩ đại, nghĩa là rất đẹp.
Trả lời:
• Đoạn trích gồm ba câu Câu thứ nhất và câu thứ ba là câu ghép
• Chúng ta không thể nói tiếng ta đẹph như thế nào, cũng như ta không thể nào phân tích cái đẹp của ánh sáng, của thiên nhiên
• Có lẽ tiếng Việt của chúng ta đẹp, bởi vì tâm hồn của người Việt Nam ta rất đẹp, bởi vì đời sống, cuộc đấu tranh của nhân dân ta từ trước tới nay là cao quý, là vĩ đại, nghĩa là rất đẹp
• Các vế câu được nối với nhau bởi các quan hệ từ (cũng như, bởi vì)
Câu 5:
? Tìm trợ từ trong các câu sau:
a. Những là rày ước mai ao
b. Cái bạn này hay thật
c. Mà bạn cứ nói mãi điều mà tôi không thích làm gì vậy
d. Đích thị là Lan được điểm 10
e. Có thế tôi mới tin mọi người
Đáp án
- Các từ đứng đầu trong mỗi câu đều là trợ từ