Đau dây thần kinh v

Mục tiêuHiểu biết lâm sàng và sinh lý bệnh của hai kiểu đau dây thần kinh V Kiến thức giải phẫu thần kinh V Kiến thức về các tổn thương chính gây đau dây V Kiến thức về protocol MRI

BS Cao Thiên Tượng

Mục tiêu

Hiểu biết lâm sàng và sinh lý bệnh của hai kiểu đau dây thần kinh V

Kiến thức giải phẫu thần kinh V

Kiến thức về các tổn thương chính gây đau dây V

Kiến thức về protocol MRI khảo sát đau dây thần kinh V

Giải phẫu

 Dây thần kinh V là thần kinh vận động và cảm giác

 Rễ cảm giác lớn và rễ vận động nhỏ

 Rễ cảm giác truyền thông tin cảm giác cùng bên và chia thành ba nhánh

tương ứng với 3 vùng định khu da khác nhau: V1, V2

và V3

 Rễ vận động chi phối cơ nhai cùng bên

 Đau thần kinh V do tổn thương nhân cảm giác, rễ

và các nhánh của nó

Nhân tk V

Nhân thần kinh V phân bố rộng khắp thân não và cột

sống cổ cao

Rễ thần kinh V

Từ cầu não đến bể trước cầu não vào khoang Meckel

Nhánh V3

không đi qua xoang hang

Nhánh V2

 Nhánh V1 và V2 chạy ngang

phía trước ở phía ngoài của

xoang hang

 Nhánh V2 chạy ngang qua 3

cấu trúc: Lỗ tròn, Hố chân bướm khẩu cái và khe dưới ổ mắt

Nhánh V1 chạy qua khe ổ mắt

trên

Khảo sát đau dây thần kinh V

 Sagittal T1W: định vị rễ thần kinh V, khảo sát chỗ nối cổ

chẩm- Axial T2W: khảo sát thân não, xoang hang, xương mặt

 T2W tập trung dây V

 Tiêm thuốc cắt mỏng qua dây V

 Trường hợp xung đột mạch máu-thần kinh thực hiện TOF 3D

Bệnh nguyên

đau dây V nguyên phát

Xung đột mạch máu-thần kinh

Xơ cứng rải rác

Tổn thương phát triển trong bể làm căng rễ thần kinh V

Dị dạng Chiari

Xung đột mạch máu thần kinh

Đau thần kinh V thứ phát

Tất cả các bệnh lý trên đường đi dây thần kinh

V

Tổn thương nhân thần kinh V

Tổn thương rễ trong bể và khoang Meckel

Tổn thương xoang hang

Các nhánh

Tổn thương nhân thần kinh V

Cavernoma

Epidermoid cyst

Lymphoma Di căn màng não Di căn quanh

dây thần kinh

Lymphoma thứ phát

U dây VIII U dây V sarcoidosis

Phình động mạch

cảnh trong

U màng não Sarcoidosis

Hội chứng Tolosa-Hunt

Schwannoma nhánh V1

Thâm nhiễm quanh dây thần kinh xoang hang và lỗ bầu dục

Di căn quanh dây thần kinh từ

carcinoma hầu mũi

U màng não

Tổn thương thần kinh V2

trái ở hố chân bướm –

khẩu cái

Tổn thương thần kinh V3 phải ở khoang nhai, teo

cơ nhai

Điều trị

Nội khoa carbamazepine, oxcarbazepine, gabapentin hoặc lamotrigin

Phẫu thuật

 Đốt hạch gasser nhiệt đông

 Giải áp thần kinh mạch máu

Xạ phẫu

Tóm lại

 Định khu thần kinh V

 Hiểu biết lâm sàng trước khảo sát MRI là quan

trọng

 Ytong đau thần kinh V tiên phát, tổn thường

thường gặp nhất là xung đột mạch máu thần kinh Chẩn đoán dựa vào T2 cắt mỏng (CISS 3D), nhìn thấy mạhc máu chạy vuông góc ở vùng thần kinh

đi ra (2-6mm từ thân não) TOF 3d để xác định

mạch máu (động hay tĩnh mạch)

 Hiểu rõ giãu phẫu đường đi trong trường hợp đau dây V thứ phát.

Tài liệu tham khảo

G Bathla, A.N Hegde, The trigeminal nerve:

An illustrated review of its imaging anatomy and pathologyClinical Radiology 68 (2013)

203-213

D Leclercq et al., Trigeminal neuralgia,

Diagnostic and Interventional Imaging (2013)

94, 993—1001