Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kĩ năng sống cho HS thông qua công tác chủ nhiệm lớp.Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học Đồng Du huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam với 25 đc giáo viên và 588 học sinh.
Trang 1PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1 Lý do chọn đề tài:
Chúng ta đều biết: Giáo dục kĩ năng sống là một trong 5 nội dung của phongtrào thi đua xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ GD&ĐTphát động theo Chỉ thị số 40/2008/CT-BGD&ĐT ban hành ngày 20 tháng 7 năm
2008 Do vậy, có thể nói giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là một nhiệm vụ quantrọng không thể thiếu trong kế hoạch năm học của các nhà trường nhiều năm nay.Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là một nội dung không chỉ các thầy côgiáo mà các bậc cha mẹ học sinh và dư luận rất quan tâm Bởi đây là một nội dunggiáo dục hết sức cần thiết đối với học sinh (nhất là đối với học sinh nhỏ) và cũng
là phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay nhằm đào tạo con người với đầy đủ
“đức, trí, thể, mĩ” để đáp ứng yêu cầu của xã hội
Giáo dục kĩ năng sống là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại,xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cựctrên cơ sở giúp học sinh có thái độ, kiến thức, kĩ năng, giá trị cá nhân thích hợpvới thực tế xã hội Trong nhà trường mục tiêu cơ bản của giáo dục kĩ năng sống làlàm thay đổi hành vi của học sinh (chuyển từ thói quen thụ động, có thể gây rủi ro,dẫn đến hậu quả tiêu cực thành những hành vi mang tính xã hội tích cực và cóhiệu quả) để nâng cao chất lượng cuộc sống cá nhân, góp phần phát triển xã hộibền vững Giáo dục kĩ năng sống còn mang ý nghĩa tạo nền tảng tinh thần để họcsinh đối mặt với các vấn đề từ hoàn cảnh, môi trường sống cũng như phương pháphiệu quả để giải quyết các vấn đề đó
Thực tế đã cho thấy: Kĩ năng sống chính là những trải nghiệm có hiệu quảnhất, giúp giải quyết hoặc đáp ứng các nhu cầu cụ thể trong suốt quá trính tồn tại
và phát triển của con người Như vậy, kĩ năng sống là điều vô cùng cần thiết đốivới tất cả chúng ta và nó càng cần thiết đối với trẻ em khi mà vốn sống, sự trảinghiệm của các em chưa nhiều Rời gia đình, các em mang theo vốn kinh nghiệmsống ít ỏi mà các em có được trong môi trường sống cùng với ông bà, cha mẹ, anhchị em, tới trường Khi tới trường, các em có một quỹ thời gian khá lớn (cả sáng
và chiều) được học tập, vui chơi trong môi trường có bạn bè, anh chị lớp trên, các
em lớp dưới và đặc biết là thầy cô (những người mẹ thứ hai của các em) Do vậythầy cô chính là người dẫn dắt, hướng các em tới những điều hay lẽ phải, hướngcác em tới các kĩ năng để các em có thể thích ứng tốt trong cuộc sống Và thầy côcũng cần phải biết làm gì, làm như thế nào để các kĩ năng sống của các em tiếp tụcđược duy trì, được hình thành và mở rộng
Hiện nay, ở mỗi nhà trường, thầy cô nào cũng đều có trách nhiệm giáo dục kĩ
Trang 2năng sống cho học sinh ở mọi lúc mọi nơi (trong lớp học, ngoài sân chơi, sân tập,khi tham gia các hoạt động ngoại khóa, khi trao đổi, trình bày ý kiến của mình vềmột mong muốn, ) Nhưng có thể thấy rất rõ người hiểu các em nhiều hơn, gầngũi các em nhiều hơn trong suốt thời gian ở trường chính là các thầy cô giáo chủnhiệm lớp Thầy cô chủ nhiệm vừa là người quản lý, người giáo dục, người tổchức, nuôi dưỡng những ước mơ cho các em vừa là người đại diện, cầu nối giữagia đình-nhà trường và xã hội từ đó có thể chăm lo nhiều hơn việc giáo dục kĩnăng sống cho các em.
Với ý nghĩa và tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống, với vai trò làHiệu trưởng nhà trường tôi thấy rất cần thiết phải nâng cao ý thức trách nhiệm củagiáo viên chủ nhiệm lớp thông qua việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh vì vậy
tôi chọn đề tài để “Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kĩ năng sống cho học
sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp” nhằm thực hiện tốt công tác giáo dục
để trang bị những kĩ năng cần thiết làm hành trang bước vào đời
3 Đối tượng nghiên cứu:
- Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tại trườngtrường Tiểu học xã Đồng Du huyện Bình Lục tỉnh Hà Nam
4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
- Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông quacông tác chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học Đồng Du huyện Bình Lục, tỉnh Hà Namvới 25 đ/c giáo viên và 588 học sinh
5 Phương pháp nghiên cứu:
Các phương pháp cơ bản được sử dụng vào nghiên cứu, hoàn chỉnh kinhnghiệm bao gồm:
1 Sưu tầm, nghiên cứu tài liệu có liên quan.
2 Phương pháp khảo sát thực tế
3 Phương pháp vấn đáp.
Trang 3Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồntại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống cónhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại Kĩ năng sống đơn giản
là tất cả điều cần thiết mà chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng vớinhững thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống
Rèn kỹ năng sống cho học sinh giúp cho học sinh thích ứng được với môitrường xã hội, tự giải quyết được một số vấn đề thiết thực trong cuộc sống như vấn
đề sức khoẻ, môi trường, tệ nạn xã hội, để các em có thể tự tin, chủ động không
bị quá phụ thuộc vào người lớn mà vẫn có thể tự bảo vệ mình, tự đem lại lợi íchchính đáng, điều kiện thuận lợi cho bản thân mình rèn luyện, học tập phấn đấuvươn lên
Nghiên cứu gần đây về sự phát triển của não trẻ cho thấy rằng khả năng giaotiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình,biết cách ứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề cơ bản mộtcách tự lập có những ảnh hưởng rất quan trọng đối với kết quả học tập của trẻ tạitrường
Thông tư số 41/2010/TT-BGD&ĐT ngày 30 tháng 12 năm 2010 của Bộtrưởng Bộ GD&ĐTĐiều 34, chương IV đã nêu rõ: Giáo viên chủ nhiệm là người
có trách nhiệm thực hiện các chỉ tiêu, kế hoạch nhà trường giao và từ giáo viênđến học sinh nhằm thực hiện có hiệu quả nguyên lý giáo dục và mục tiêu giáo dụccấp học Không những thế, giáo viên chủ nhiệm còn phải rèn luyện cho học sinh
về mặt đạo đức cũng như các mặt hoạt động khác Như vậy vấn đề giáo dục họcsinh trở thành những con người phát triển toàn diện là nhiệm vụ hàng đầu biến cácmục tiêu giáo dục thành hiện thực, mà người giữ vai trò quyết định nhiều nhấttrong việc thực hiện nhiệm vụ này chính là giáo viên chủ nhiệm lớp
Theo Thông tư 04/2014/TT-BGD&ĐT ngày 28 tháng 02 năm 2014 của Bộtrưởng Bộ GD&ĐT đã quy định về nội dung giáo dục kĩ năng sống đối với họcsinh Tiểu học là: Tiếp tục rèn luyện những kĩ năng đã được học ở Mầm non, tập
Trang 4trung hình thành cho học sinh kĩ năng giao tiếp với cha mẹ, thầy cô, bạn bè; kĩnăng xây dựng tình bạn đẹp; kĩ năng kiên trì học tập; kĩ năng đúng giờ và làm việctheo yêu cầu, kĩ năng đồng cảm, tạo tiền đề cho sự phát triển hài hòa về thể chất
và tinh thần, phẩm chất, học vấn và năng lực của học sinh
Như vậy có thể khẳng định: Giáo viên chủ nhiệm có vai trò quan trọng trongviệc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
2 Cơ sở thực tiễn:
Học tập không chỉ dừng lại ở việc nhận thức các tri thức khoa học thuần túy
mà còn được hiểu là mọi tri thức về thế giới trong đó có cả những mối quan hệ,cách ứng xử với môi trường xung quanh Kĩ năng sống là một trong những vấn đềquan trọng đối với mỗi cá nhân trong quá trình tồn tại và phát triển
Tuy nhiên, những năm gần đây, nhiều trẻ em rất thiếu kĩ năng làm việc nhà,
kĩ năng tự phục vụ, kĩ năng giao tiếp với ông bà, cha mẹ, Nhiều em không tựdọn dẹp phòng ở của chính mình, không giúp đỡ bố mẹ bất kỳ một việc gì ngoàigiờ học Phụ huynh vì bận nhiều công việc nên ít quan tâm giúp đỡ con em trongcác hoạt động cần thiết, làm cho các em rụt rè, thiếu tự tin khi giao tiếp hoặc thamgia các hoạt động bởi các em bị cuốn hút theo các trò chơi điện tử Đây là trò chơilàm cho các em xa lánh với môi trường sống thực tế và thiếu sự tương tác giữa conngười với con người, kĩ năng xã hội của các em ngày càng kém
Qua thực tế tại trường tiểu học nơi tôi công tác, vấn đề giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh có một thực tế như sau:
2.1 Thuận lợi:
- Nhà trường có các văn bản chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, PhòngGD&ĐT huyện về hướng dẫn triển khai thực hiện phong trào xây dựng “Trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực” nên nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinhluôn là nội dung quan trọng được đưa vào kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm họccủa nhà trường
- Lãnh đạo nhà trường năng động, sáng tạo trong công việc, luôn theo sát,quan tâm hỗ trợ giáo viên trong giảng dạy cũng như giáo dục học sinh
- Cơ sở vật chất nhà trường khang trang, trang thiết bị dạy học đảm bảo phục
vụ cho các hoạt động dạy học và tổ chức một số mô hình dạy học ngoài lớp học(kĩ năng sống, an toàn giao thông, )
- Đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn vững, đa số giáo viên nhiệt tình,trách nhiệm trong công tác, tâm huyết với nghề Một số giáo viên nắm bắt nhanh,thực hiện sáng tạo trong việc triển khai giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
Trang 5- Những thành tố tích cực của mô hình trường học mới Việt Nam đang đượcnhà trường áp dụng góp phần không nhỏ trong việc rèn luyện kĩ năng sống chohọc sinh.
2.2 Khó khăn:
- Một số ít giáo viên chưa thực sự nhạy bén, còn thụ động trong công tác.Việc nhận thức tầm quan trọng, cần thiết rèn kĩ năng sống cho học sinh còn mơ hồ,hạn chế Vẫn còn giáo viên chưa thực sự quan tâm rèn kĩ năng sống cho học sinh
mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên chưa chịu khó tìm tòitìm ra các biện pháp, hình thức tổ chức hữu hiệu dẫn đến làm mất sự hứng thútrong học sinh Số giáo viên trẻ tuổi năng động, sáng tạo nhưng kinh nghiệm trongcông tác hạn chế
- Tay nghề giáo viên trong trường không đồng đều, cộng với tinh thần hamhọc hỏi chưa được phát huy ở một số cá nhân
- Một số ít đồng chí giáo viên việc gần gũi, thân thiện với học sinh chưa tốt;khuyến khích động viên học sinh chưa kịp thời; tích hợp giáo dục kĩ năng sốngqua các môn học còn hạn chế; rèn kĩ năng sống qua các tiết sinh hoạt lớp, hoạtđộng giáo dục, vui chơi còn chưa sâu sát
- Một số gia đình nuông chiều con cái (làm thay các em tất cả mọi việc - vìvới tâm lý nhà ít con, thương con còn nhỏ, ) khiến các em thiếu kĩ năng sống, kể
cả có em không có khả năng tự phục vụ bản thân Bên cạnh đó, một số phụ huynhkhông chú ý giáo dục KNS cho các em vì bận với cuộc sống mưu sinh nên ít quantâm, giúp đỡ con em trong những hoạt động thường ngày: tâm sự cùng con, hướngdẫn con một số công việc vừa sức,
Trước thực trạng nêu trên, với trách nhiệm của nhà giáo, tôi đã nghiên cứu vàđưa vào áp dụng một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dụcKNS cho học sinh trong môi trường nhà trường Tôi quan tâm hàng đầu tới việcchỉ đạo đội ngũ giáo viên chủ nhiệm bằng những giải pháp cụ thể sau đây:
3 Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
3.1 Nâng cao nhận thức cho giáo viên chủ nhiệm về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh.
3.1.1 Với mục đích giúp giáo viên chủ nhiệm hiểu rõ ý nghĩa, tầm quan trọng, trách nhiệm của mình trong giáo dục KNS cho học sinh, tôi đã tiến hành:
*/ Về góc độ quản lý:
Trang 6- Đánh giá lại tình hình giáo dục KNS của nhà trường năm học 2018-2019, từ
đó xin ý kiến chỉ đạo của thủ trưởng trong việc đồng thuận áp dụng một số giảipháp để nâng cao chất lượng giáo dục KNS cho các em thông qua đội ngũ giáoviên chủ nhiệm lớp trong năm học 2019-2020
- Ngay từ những ngày đầu tháng 8, khi giáo viên xây dựng kế hoạch BDTXtôi đã hướng dẫn giáo viên đối chiếu với kết quả BDTX cuối năm học trước cộngvới kết quả đánh giá chuẩn NNGVTH để hướng giáo viên tới nội dung BDTX nàocòn hạn chế, có nội dung về giáo dục KNS cho học sinh không? Từ đó giúp giáoviên xác định cần thiết phải đưa nội dung giáo dục KNS cho học sinh vào tự học
tự bồi dưỡng thông qua đăng ký học tập các Modul
- Những buổi tổ chức tuyên truyền, lãnh đạo nhà trường luôn nghiên cứu kĩnội dung, lấy ví dụ, minh chứng cụ thể để giáo viên nhận thức rõ ý nghĩa, tầmquan trọng của giáo dục KNS cho học sinh; đồng thời theo dõi cả ý thức học tập,ghi chép của giáo viên trong buổi học tập đó
- Chuyển tới tổ chuyên môn bản kế hoạch năm học của nhà trường để tổnghiên cứu, nắm bắt được những trọng tâm có liên quan đến giáo dục KNS chohọc sinh mà nhà trường đề ra, từ đó tổ chuyên môn xây dựng nội dung giáo dụccho học sinh phù hợp với khối lớp mình giảng dạy
- Cung cấp tới giáo viên những tài liệu (Chỉ thị số 40/2008/CT-BGD&ĐTban hành ngày 20 tháng 7 năm 2008; Thông tư 41/2010-BGD&ĐT ngày 30 tháng
12 năm 2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, ) và những địa chỉ truy cập
về nội dung giáo dục KNS cho học sinh tiểu học để giáo viên học tập, tham khảo
*/ Về góc độ giáo viên chủ nhiệm, tôi yêu cầu:
- Nghiêm túc tích cực tham gia các buổi tập huấn tuyên truyền của lãnh đạonhà trường cho toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, cha mẹ học sinh của trường
về chủ trương và tiêu chí nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong ngành Giáodục nói chung, của nhà trường nói riêng trong giai đoạn hiện nay Quan tâm tớimục đích, tầm quan trọng của giáo dục KNS cho học sinh tiểu học từ đó tạo ra tâmthế sẵn sàng và tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục KNS cho học sinh
- Sau buổi tập huấn tuyên truyền cần tiếp tục nghiên cứu để nắm vững tinhthần chỉ đạo chung của ngành Giáo dục về giáo dục KNS trong năm học và nhữngnội dung có liên quan tới giáo dục KNS cho học sinh trong kế hoạch của nhà
Trang 7trường, tổ khối chuyên môn từ đó xây dựng kế hoạch cá nhân của lớp cho phùhợp.
- Nghiên cứu kĩ Chỉ thị 40/2008/CT-BGD&ĐT về xây dựng Trường học thânthiện, học sinh tích cực để thấy rõ những nội dung, những phần việc, và tráchnhiệm của mỗi vị trí trong nhà trường trong việc giáo dục học sinh nói chung vàgiáo dục KNS cho học sinh nói riêng nhất là vị trí của GVCN lớp
- Đưa nội dung giáo dục KNS cho học sinh vào một nội dung xuyên suốttrong kế hoạch cá nhân trong quá trình bồi dưỡng thường xuyên để hiểu đúng,hiểu trúng và nâng cao hơn trách nhiệm giáo dục KNS cho học sinh
3.1.2 Với mục đích giúp giáo viên phân loại những kĩ năng trọng tâm cần phát triển và hình thành cho các em; tìm ra địa chỉ (môn học; hoạt động - NGLL, hoạt động Đội) cần giáo dục KNS và định hướng trước các hình thức giáo dục KNS cho học sinh ngay từ đầu năm học, tôi tiến hành:
Căn cứ vào tài liệu và địa chỉ trang Web đã được cung cấp, tôi chỉ đạo tổchuyên môn tổ chức cho cá nhân tự nghiên cứu, xác định và phân loại các KNScần quan tâm ở khối lớp mình Sau đó thông qua họp tổ để đề xuất rồi đi đếnthống nhất Cùng với đó, những môn học, bài học nào cần giáo dục KNS cho họcsinh thì được cả khối bàn bạc thống nhất và ghi chú thích vào lịch báo giảng Còntại giáo án, ngoài yêu cầu về kiến thức-kĩ năng-thái độ thì có thêm mục (*) chophần giáo dục KNS để khi nghiên cứu bài dạy giáo viên tích hợp nội dung giáodục KNS cho học sinh một cách phù hợp và đó cũng như một động thái nhắc giáoviên không quên dạy (hoặc lồng ghép) giáo dục KNS cho các em trong tiết học đó.Việc làm đó giúp giáo viên:
- Xác định, phân loại được những nhóm kĩ năng cần trọng tâm giáo dục chocác em, ví như:
+ Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với chính mình
+ Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với người khác
+ Nhóm các kĩ năng ra quyết định một cách hiệu quả;
- Xác định được các hình thức giáo dục kĩ năng sống và rèn luyện cho họcsinh: trong học tập, trong hoạt động NGLL, trong hoạt động công tác Đội, ví như:
Trang 8Gắn với các hoạt động học tập có hình thức thảo luận nhóm, thực hành, thi tìmhiểu theo chủ đề, xử lý tình huống, Và các hình thức phù hợp khác với hoạtđộng giáo dục thể chất như: bóng đá, cầu lông, bóng bàn, nhảy bao bố, trò chơidân gian, ; hoạt động thẩm mĩ như: Vẽ, trang trí lớp, báo tường; hát múa, haycác hoạt động giáo dục như: giáo dục truyền thống uống nước nhớ nguồn, đền ơnđáp nghĩa,
3.2 Chỉ đạo giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm lớp.
3.2.1 Xác định đúng vai trò, vị trí, nhiệm vụ của mình trong công tác chủ nhiệm lớp.
Giáo viên chủ nhiệm lớp thực hiện nhiệm vụ quản lí lớp học và là nhân vậtchủ chốt, là linh hồn của lớp, người tập hợp, dìu dắt giáo dục học sinh phấn đấutrở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, công dân tốt và xây dựng một tập thể họcsinh vững mạnh Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò:
1 Thay mặt hiệu trưởng quản lí một lớp học
2 Người xây dựng tập thể học sinh thành một khối đoàn kết
3 Người tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh trong lớp
4 Cố vấn đắc lực cho các đoàn thể của học sinh trong lớp
5 Giữ vai trò chủ đạo trong việc phối hợp với các lực lượng giáo dục
Với 5 vai trò quan trọng đó, tôi yêu cầu giáo viên chủ nhiệm lớp:
+ Phải xây dựng được hình tượng giáo viên mẫu mực trong lòng học sinh đểhọc sinh tin yêu quý trọng, có như vậy thì lời nói, hành động của người thầy mới
có tính thuyết phục cao đối với học sinh
+ Phải nghiên cứu nắm vững đường lối quan điểm, lí luận giáo dục để vậndụng vào công tác chủ nhiệm lớp Đặc biệt cần tích cực tự học tự bồi dưỡng đểnắm vững phương pháp, nghệ thuật sư phạm, để nâng cao năng lực lí luận thuyếtphục
+ Nắm vững mục tiêu giáo dục Tiểu học nói chung, mục tiêu lớp học bài họcnói riêng và kế hoạch, nhiệm vụ giáo dục, dạy học của năm học
+ Có kế hoạch tìm hiểu và nắm bắt hoàn cảnh gia đình và đặc điểm của từnghọc sinh trong lớp chủ nhiệm, biết phân loại học sinh theo các đặc điểm để có giảipháp tác động phù hợp
Trang 9+ Giữ mối quan hệ thường xuyên với phụ huynh học sinh để nắm thông tin vềhọc sinh và qua phụ huynh trao đổi thêm về kết quả học tập của học sinh, về đạođức tác phong… để gia đình cùng cộng tác trong việc giáo dục, nhắc nhở, độngviên các em trong học tập và sinh hoạt
+ Có tâm huyết trong giảng dạy và giáo dục học sinh
3.2.2 Tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp:
Tìm hiểu tình hình đặc điểm lớp là một bước rất quan trọng trong công tácchủ nhiệm, do vậy tôi yêu cầu giáo viên thực hiện từng bước sau:
*/ Tìm hiểu về phía học sinh:
- Gặp giáo viên chủ nhiệm cũ để nắm bắt tình hình chung, tình hình của một
số học sinh trong lớp (như học sinh tiếp thu nhanh, học sinh cá biệt, học sinh cóhoàn cảnh đặc biệt,…)
- Tiếp tục nghiên cứu quá trình học tập của từng học sinh thông qua bài kiểmtra và kết quả học tập của học sinh năm trước qua sổ học bạ, phiếu liên lạc
- Trao đổi trò chuyện trực tiếp hoặc gián tiếp với học sinh thông qua các buổisinh hoạt tập thể, hoạt động ngoại khoá hoặc trong các giờ ra chơi
- Thăm hỏi gia đình học sinh nhất là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn,những học sinh cá biệt, trò chuyện với phụ huynh tìm hiểu hoàn cảnh, năng lực sởtrường của học sinh để từ đó có biện pháp giáo dục tích cực
- Kết hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp trong buổi họp cha mẹ họcsinh đầu năm để cập nhật thông tin về học sinh lớp mình
- Cập nhật những thông tin đã tiếp cận, ghi chép cụ thể những thông tin củatừng học sinh lớp mình vào nhật ký chủ nhiệm lớp
Ngoài ra, vào đầu tháng 8, tôi còn chỉ đạo GVCN phát phiếu thu thập thôngtin của học sinh và gia đình các em để đối chiếu với những thông tin đã tìm hiểu,qua đó nắm bắt được cơ bản tình hình học sinh trong lớp và đặc biệt nắm được “sởtrường, sở đoản” của các em từ đó có hướng giáo dục trong thời gian kế tiếp
*/ Tìm hiểu về phía cha mẹ học sinh:
Sau khi nắm bắt lý lịch học sinh, tôi chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm, thông quaphiên họp CMHS đầu năm học nắm bắt những điểm mạnh, điểm yếu của cha mẹcác em, lựa chọn những người tiêu biểu, có khả năng tuyên truyền và biết thu hútmọi người cùng quan tâm đến các phong trào chung của lớp Đối với những giađình có hoàn cảnh khó khăn cần tiếp xúc, gặp gỡ để nắm bắt và chia sẻ, động viên
Từ đó giáo viên bước đầu đã có được những thuận lợi trong công tác chủ nhiệm.Việc nắm bắt các thông tin kịp thời từ phụ huynh và học sinh giúp giáo viên xâydựng được một kế hoạch chủ nhiệm phù hợp, sát tình hình thực tế và có tính khảthi cao
Trang 103.2.3 Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm.
Kế hoạch chủ nhiệm là bước thiết kế lộ trình thực hiện nội dung giáo dụcmang tính khoa học, giúp cho giáo viên chủ nhiệm lớp tiến hành tổ chức, giáo dụchọc sinh một cách chủ động, có mục đích rõ ràng Để lớp có nền nếp tốt, ngay từđầu năm học tôi chỉ đạo giáo viên lên kế hoạch cho cả năm học, từng tháng, từngtuần dựa trên kế hoạch của nhà trường, của tổ khối chuyên môn Việc xây dựng vàlập kế hoạch này giúp giáo viên có tầm nhìn xa, bao quát hơn trong công tác chủnhiệm Kế hoạch chủ nhiệm cần xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu các mặt giáo dụchọc sinh theo từng tháng, học kì, cả năm học và đặc biệt đề ra những biện pháp cụthể nhằm đạt mục tiêu đề ra, phải được quán triệt đến tất cả cha mẹ học sinh trongcác cuộc họp cha mẹ học sinh đầu năm học Sau mỗi tháng, mỗi học kỳ đều phải
tổ chức đánh giá rút kinh nghiệm cụ thể và lập phương hướng hoạt động trongtháng, học kỳ sau Khi duyệt Kế hoạch chủ nhiệm, lãnh đạo trường rất chú ý đếnnhững biện pháp giáo dục phù hợp với đặc điểm riêng của lớp, của từng học sinhtrên cơ sở các thông tin đã thu thập Chú trọng việc giáo dục toàn diện trong đó cóviệc đề ra các nội dung, biện pháp giáo dục KNS cho học sinh qua từng tháng
3.2.4 Xây dựng đội ngũ cán sự lớp và tổ chức lớp học:
Việc xây dựng bộ máy tổ chức lớp học sẽ tạo ra nhân tố rất quan trọng, tíchcực để giáo viên chủ nhiệm quản lý lớp, giáo dục học sinh một cách chủ động.Xây dựng bộ máy tổ chức lớp tốt sẽ đẩy mạnh các hoạt động phong trào thi đuacủa lớp, của trường và đồng thời phát huy vai trò tự quản của mỗi học sinh và củatập thể lớp, góp phần giáo dục toàn diện cho các em Để xây dựng được bộ máy tổchức lớp tốt, tôi chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm căn cứ trên các thông tin đã cập nhật
về số lượng học sinh của lớp, đặc điểm tâm sinh lý, hoàn cảnh gia đình, năng lực
tổ chức quản lý và trình độ nhận thức của học sinh gợi ý những bạn hội tụ đủnhững điều kiện cần thiết, sau đó cho học sinh tranh cử và tập thể lớp bầu chọncán sự lớp
Tôi còn chỉ đạo giáo viên hướng dẫn các em nắm vững nhiệm vụ của mình vàbiết cách tự quản lớp học, cách xử lí một số tình huống thường xảy ra
* Lớp trưởng (Chủ tịch HĐTQ): Có nhiệm vụ thay mặt cô giáo chủ nhiệmquản lý lớp và tổ chức điều khiển các hoạt động của lớp như: giờ chào cờ, giờ múahát, thể dục tập thể và điều hành công việc ra, vào lớp, thu thập kết quả của các tổ(ban, nhóm) báo cáo với cô giáo, điều hành giờ sinh hoạt cuối tuần
* Lớp phó học tập (Phó chủ tịch HĐTQ): Có nhiệm vụ hỗ trợ lớp trưởng(Chủ tịch HĐTQ), chịu trách nhiệm về việc học tập của lớp như: ôn bài đầu giờ vàgiữa giờ, làm thay khi lớp trưởng vắng mặt
Trang 11* Lớp phó văn thể mĩ (Trưởng ban văn nghệ): Phụ trách văn nghệ của lớp,điều hành văn nghệ đầu giờ, giữa giờ, cuối giờ, giải lao giữa tiết, …
* Các tổ trưởng (nhóm trưởng): Điều hành tổ (nhóm) mình, đôn đốc các bạnlàm bài tập, kiểm tra bài học, quản lý việc thảo luận, trình bày kết quả thảo luậncủa tổ (nhóm), tham gia các trò chơi học tập, thi đua luyện nói giữa các tổ, thu bài,phát vở cho bạn tránh tình trạng lộn xộn, nói chuyện, làm việc riêng…
Xây dựng một đội ngũ cán bộ lớp gương mẫu, tự giác là một yếu tố quantrọng giúp giáo viên thành công trong công tác chủ nhiệm lớp Tôi luôn yêu cầugiáo viên phải đề cao vai trò của cán bộ lớp và luôn thay đổi lớp trưởng (Chủ tịchHĐTQ) trong các học kỳ để tạo cơ hội cho các em phát huy năng lực lãnh đạo củamình, các em này thực sự là những “thầy cô giáo nhỏ” của lớp học (Nhưng phảitrong sự kiểm soát của giáo viên chủ nhiệm lớp và cũng không được vô hình dungtạo cho các em những quyền lực quá mức) Đây cũng chính là rèn và giáo dục kỹnăng lãnh đạo cho các em trong ban cán sự lớp
3.2.5 Xây dựng nền nếp học tập và ý thức tự quản trong giờ học:
Công tác chủ nhiệm lớp là một công tác vô cùng quan trọng của người giáoviên, điều này càng quan trọng hơn khi được đặt trong phong trào thi đua “Xâydựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực” Để mỗi lớp chủ nhiệm thực sựthân thiện, học sinh thực sự tích cực, tôi còn chỉ đạo giáo viên chú trọng đến cáccông việc sau:
- Tập trung duy trì thói quen thực hiện tốt nền nếp sinh hoạt.
Ngay từ khi nhận lớp, tôi đã chỉ đạo giáo viên cho các em học lại nội quy họcsinh, phân tích kỹ để các em hiểu nội quy đó; dành nhiều thời gian trong tháng 8
tổ chức cho các em các hoạt động: thảo luận, đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, trìnhbày ý kiến trong sinh hoạt để rèn cho các em phát huy tính tích cực và rèn kĩnăng nói, kĩ năng trình bày ý kiến trước đông người, trước tập thể lớp
Vào năm học, tôi tư vấn để các thầy cô đưa ra các yêu cầu thi đua giữa các tổ
và các cá nhân ngay từ buổi học đầu tiên để các em cùng thi đua, phấn đấu Luônduy trì đều đặn hoạt động thi đua giữa các tổ, các cá nhân, có khen chê kịp thờinhưng lấy tiêu chí khen, động viên là chính Bên cạnh đó, cần chú ý giáo dục các
em ý thức giữ gìn môi trường xung quanh xanh, sạch, đẹp giúp cho chúng ta cósức khoẻ tốt
Tôi còn đề nghị mỗi lớp dành 01 tiết học kĩ năng sống ngay trong tháng 8 đểhướng dẫn các em cụ thể từ việc đi vệ sinh đúng nơi quy định, đúng cách và cảcách dùng giấy vệ sinh tránh lãng phí
Bên cạnh đó, mỗi thầy cô chủ nhiệm lớp cần luôn đề cao tinh thần tự quảncủa các em, khen ngợi những tập thể, cá nhân có ý thức tự quản tốt, từ đó giúp các
Trang 12em có ý thức học tập lẫn nhau để cùng tiến bộ Và giáo viên chủ nhiệm cũng dànhnhiều thời gian cho các em tự bình bầu thi đua giữa các tổ, các cá nhân vào các tiếtsinh hoạt cuối tuần, nhất thiết phải tiến hành tổng kết thi đua vào cuối tháng Các
tổ và cá nhân xuất sắc được tuyên dương, khen thưởng trước tập thể lớp
- Tập trung duy trì, rèn nền nếp học tập
Ngay từ đầu năm học, khi giáo viên đã điều tra trình độ nhận thức của các
em, phân loại học sinh để có biện pháp giảng dạy cho phù hợp với từng đối tượng,tôi luôn nhắc giáo viên ưu tiên đến các học sinh tiếp thu chậm trong lớp, giành chocác em này những câu hỏi đơn giản để các em cảm thấy tự tin khi phát biểu ý kiến;luôn tạo ra trong lớp một không khí thi đua học tập tốt, sôi nổi trong mọi tiết dạy;duy trì phong trào thi đua Đôi bạn cùng tiến Khi xếp chỗ ngồi, cần chú ý xếp xen
kẽ học sinh tiếp thu chậm với học sinh tiếp thu nhanh để các em tự giúp đỡ nhautrong học tập, cuối tuần có bình bầu đôi bạn nào tiến bộ nhất trong tuần đó
Việc duy trì nền nếp truy bài đầu giờ và kiểm tra bài của nhau trong các tiếtdạy giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian và hướng các em vào mục tiêu tự đánhgiá kết quả của mình Do vậy, trong kế hoạch phụ đạo, bồi dưỡng của GVCN tôiyêu cầu đề rõ biện pháp giúp đỡ, trong đó ưu tiên những biện pháp giúp học sinhrèn KNS, ví như: mạnh dạn nói rõ ý kiến của mình (chưa hiểu bài, hoặc muốn thầy
cô giảng lại; cũng có thể là: Theo em bài cần làm thế này mới đúng; em có cáchlàm khác ngắn gọn hơn; )
- Tập trung duy trì, rèn nền nếp tự quản:
Thực chất của việc xây dựng nền nếp tự quản là quá trình từng bước chuyểnhóa tâm huyết, nhiệt tình của thầy cô thành ý thức tự quản tự giác đầy trách nhiệm
và thích thú của trò, tức là biến lớp học của những cá nhân học sinh thành một tậpthể học sinh biết tự quản dưới sự lãnh đạo của giáo viên chủ nhiệm lớp và ban cán
sự lớp Tôi đã hướng dẫn giáo viên, trong 15 phút đầu giờ, hướng dẫn các emnhóm trưởng kiểm tra bài các bạn trong nhóm của mình, dần dần xây dựng một ýthức tự quản dưới sự điều khiển của trưởng (phó) ban học tập Những học sinhtiếp thu chậm được lên bảng thường xuyên làm những bài tập bắt đầu từ đơn giảntrước Từ đó, các em có ý thức tự học và ham học hơn Với hình thức xây dựng
“Đôi bạn cùng tiến”, các em học sinh tiếp thu nhanh đã giúp đỡ các em học sinhtiếp thu chậm vào những giờ tự học, giờ truy bài Học sinh không những được tiến
bộ trong học tập mà có thêm tình thân, sự đoàn kết, gắn bó với nhau hơn Đó cũng
là yếu tố hình thành nhân cách tốt cho các em Ngoài ra, còn giáo dục học sinh ýthức giờ nào việc nấy, biết chú ý nghe bạn nói, biết lắng nghe thầy cô giảng bài-
đó là rèn cho các em biết tôn trọng người khác và tôn trọng chính mình,
3.2.6 Nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt lớp