QUẢN LÍ CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG THCS THPT BÀU HÀM NĂM HỌC 20142015 I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Sinh hoạt tổ chuyên môn là cụm từ rất quen thuộc đối với mỗi người giáo viên, bởi lẽ đó là một việc làm thường xuyên trong hoạt động của nhà trường. Đây là một trong các hình thức bồi dưỡng giáo viên, nhằm nâng cao năng lực cho giáo viên, từ đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục nói riêng. Tại Trường THCS THPT Bàu Hàm, công tác quản lí hoạt động tổ chuyên môn được hiệu trưởng rất quan tâm và được xem là nhiệm vụ then chốt trong hoạt động của nhà trường, phân công trách nhiệm chính cho bản thân tôi – phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn. Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, vấn đề đổi mới trong sinh hoạt tổ chuyên môn của nhà trường đang rất được xem trọng và đã đạt được một số thành quả nhất định, tuy nhiên cũng còn nhiều hạn chế, các hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn đôi khi còn lúng túng, bỡ ngỡ, thiếu chất lượng, hiệu quả. Với mong muốn góp phần vào việc nâng cao chất lượng công tác chuyên môn, từng bước đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn, đưa ra được các giải pháp thúc đẩy công tác giảng dạy, tự học tập cho giáo viên do đa số giáo viên trong trường còn trẻ về tuổi đời lẫn tuổi nghề, từng bước đưa chất lượng giáo dục của nhà trường ngày một đi lên, tôi quyết định chọn đề tài “Quản lí công tác chuyên môn theo định hướng đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn tại trường THCS THPT Bàu Hàm năm học 20142015” nhằm tìm hiểu và phân tích thực trạng công tác quản lí việc đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn tại Trường THCS THPT Bàu Hàm năm học 20142015, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn trong nhà trường, đưa nhà trường đạt chất lượng cao hơn trong công tác giáo dục và đào tạo.
Trang 1QUẢN LÍ CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG THCS & THPT BÀU HÀM NĂM HỌC 2014-2015
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Sinh hoạt tổ chuyên môn là cụm từ rất quen thuộc đối với mỗi người giáoviên, bởi lẽ đó là một việc làm thường xuyên trong hoạt động của nhà trường.Đây là một trong các hình thức bồi dưỡng giáo viên, nhằm nâng cao năng lựccho giáo viên, từ đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh và nâng cao chấtlượng giáo dục nói riêng
Tại Trường THCS & THPT Bàu Hàm, công tác quản lí hoạt động tổchuyên môn được hiệu trưởng rất quan tâm và được xem là nhiệm vụ then chốttrong hoạt động của nhà trường, phân công trách nhiệm chính cho bản thân tôi –phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, vấn
đề đổi mới trong sinh hoạt tổ chuyên môn của nhà trường đang rất được xemtrọng và đã đạt được một số thành quả nhất định, tuy nhiên cũng còn nhiều hạnchế, các hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn đôi khi còn lúng túng, bỡ ngỡ, thiếuchất lượng, hiệu quả
Với mong muốn góp phần vào việc nâng cao chất lượng công tác chuyênmôn, từng bước đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn, đưa ra được các giải phápthúc đẩy công tác giảng dạy, tự học tập cho giáo viên do đa số giáo viên trongtrường còn trẻ về tuổi đời lẫn tuổi nghề, từng bước đưa chất lượng giáo dục củanhà trường ngày một đi lên, tôi quyết định chọn đề tài “Quản lí công tác chuyênmôn theo định hướng đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn tại trường THCS &THPT Bàu Hàm năm học 2014-2015” nhằm tìm hiểu và phân tích thực trạngcông tác quản lí việc đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn tại Trường THCS &THPT Bàu Hàm năm học 2014-2015, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đềxuất những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc đổi mới sinh hoạt tổ chuyênmôn trong nhà trường, đưa nhà trường đạt chất lượng cao hơn trong công tácgiáo dục và đào tạo
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lí luận
1.1 Khái niệm tổ chuyên môn
Thông tư số 12/2011/QĐ-BGD&ĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng BộGD&ĐT về việc ban hành Điều lệ trường trung học, quy định ở Điều 16:
“Cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổchức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạtđộng ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2
tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên
cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học”
Như vậy theo qui định của Điều lệ có thể hiểu:
Trang 2- Tổ chuyên môn là một bộ phận của nhà trường, gồm một nhóm giáo viên(từ 3 người trở lên) cùng giảng dạy về một môn học hay một nhóm môn học haymột nhóm viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, tư vấn họcđường…được tổ chức lại để cùng nhau thực hiện các nhiệm vụ theo qui định tạikhoản 2 điều 16 của Điều lệ nhà trường.
- Mỗi TCM có tổ trưởng và từ 1-2 tổ phó do hiệu trưởng bổ nhiệm vàođầu năm học
1.2 Vị trí và vai trò tổ chuyên môn công tác quản lí nhà trường
- Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành của trường THCS, THPT Các
tổ, nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các bộphận nghiệp vụ khác và các tổ chức đoàn thể trong thực hiện các nhiệm vụ của tổ
và các nhiệm vụ khác của chiến lược phát triển nhà trường để đưa nhà trường đạtđược các mục tiêu đã đề ra
- Tổ chuyên môn là nơi trực tiếp triển khai các mặt hoạt động của nhàtrường, trong đó trọng tâm là hoạt động giáo dục và dạy học
- Tổ chuyên môn là đầu mối quản lý mà Hiệu trưởng nhất thiết phải tậptrung dựa vào đó để quản lý nhà trường trên nhiều phương diện, nhưng cơ bảnnhất là hoạt động giáo dục, dạy học và hoạt động sư phạm của giáo viên
- Đặc biệt, tổ chuyên môn là nơi tập hợp, đoàn kết, tìm hiểu nắm vững tâm tư, tình cảm và những khó khăn trong đời sống của các giáo viên trong tổ,kịp thời động viên, giúp đỡ giáo viên trong tổ hoàn thành tốt nhiệm vụ của ngườigiáo viên trong trường trung học
1.3 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn
Theo qui định tại khoản 2, điều 16 Điều lệ trường trung học, tổ chuyênmôn có các nhiệm vụ chính sau đây:
- Xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ
- Hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kếhoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhàtrường
- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ cho giáo viên thuộc tổquản lý
- Tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định củaChuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành
- Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó
- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên
- Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theoyêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu cầu
Trang 31.4 Định hướng đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn hiện nay
1.4.1 Xây dựng chuyên đề dạy học
Bên cạnh hoạt động dạy học đang được thực hiện theo từng bài/ tiết trongsách giáo khoa hiện nay, các tổ/ nhóm chuyên môn căn cứ vào chương trình vàsách giáo khoa hiện hành, lựa chọn nội dung để xây dựng các chuyên đề dạy học(bộ môn hoặc liên môn) phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường Trên cơ
sở rà soát chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ theo chương trình hiện hành và cáchoạt động học dự kiến sẽ tổ chức cho học sinh theo phương pháp dạy học tíchcực, xác định các năng lực và phẩm chất có thể hình thành cho học sinh trongmỗi chuyên đề đã xây dựng
1.4.2 Biên soạn câu hỏi/ bài tập
Với mỗi chuyên đề đã xây dựng, xác định và mô tả 4 mức độ yêu cầu (nhậnbiết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao) của mỗi loại câu hỏi/ bài tập có thể sửdụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học.Trên cơ sở đó, biên soạn các câu hỏi/ bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã
mô tả để sử dụng trong quá trình tổ chức các hoạt động dạy học và kiểm tra,đánh giá, luyện tập theo chuyên đề đã xây dựng
1.4.3 Thiết kế tiến trình dạy học
Tiến trình dạy học theo chuyên đề được tổ chức thành các hoạt động họccủa học sinh để có thể thực hiện ở trên lớp và ở nhà, mỗi tiết học trên lớp có thểchỉ thực hiện một hoặc một số hoạt động trong tiến trình sư phạm
1.4.4 Tổ chức dạy học và dự giờ
Trên cơ sở các chuyên đề dạy học đã được xây dựng, tổ/ nhóm chuyên mônphân công GV thực hiện bài dạy để dự giờ, phân tích và rút kinh nghiệm về giờ
dạy Khi dự giờ, cần tập trung quan sát hoạt động học của học sinh thông qua
việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ học tập với yêu cầu như sau:
- Chuyển giao nhiệm vụ học tập: nhiệm vụ học tập cần phải rõ ràng và
phù hợp với khả năng của học sinh, thể hiện ở yêu cầu về sản phẩm mà học sinhphải hoàn thành khi thực hiện nhiệm vụ Hình thức giao nhiệm vụ sinh động,hấp dẫn, kích thích được hứng thú nhận thức của học sinh, đảm bảo tất cả họcsinh được tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ
- Thực hiện nhiệm vụ học tập: khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi
thực hiện nhiệm vụ học tập; phát hiện kịp thời những khó khăn của HS và cóbiện pháp hỗ trợ phù hợp, hiệu quả; không có học sinh bị "bỏ quên"
- Báo cáo kết quả và thảo luận: hình thức báo cáo phù hợp với nội dung
học tập và kĩ thuật dạy học tích cực được sử dụng; khuyến khích cho học sinhtrao đổi, thảo luận với nhau về nội dung học tập; xử lí những tình huống sưphạm nảy sinh một cách hợp lí
- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập: nhận xét về quá trình thực
hiện nhiệm vụ học tập của học sinh; phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả thực
Trang 4hiện nhiệm vụ và những ý kiến thảo luận của học sinh; chính xác hóa các kiếnthức mà học sinh đã học được thông qua hoạt động.
Vì mỗi chuyên đề có thể được thực hiện ở nhiều tiết học, một nhiệm vụhọc tập có thể được thực hiện ở trong và ngoài lớp học, trong một tiết học có thểchỉ thực hiện một số bước trong tiến trình sư phạm Do đó, khi dự một giờ dạy,giáo viên cần phải đặt nó trong toàn bộ tiến trình dạy học của chuyên đề đã thiết
kế để phân tích bài học Cần tổ chức ghi hình các giờ dạy để sử dụng khi phântích bài học ở buổi sinh hoạt tổ/ nhóm chuyên môn
1.4.5 Phân tích, rút kinh nghiệm bài học
Việc phân tích giờ dạy theo quan điểm đó là phân tích hiệu quả hoạt độnghọc của học sinh (mức độ tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong việcthực hiện các nhiệm vụ học tập, ), đồng thời đánh giá việc tổ chức, kiểm tra,định hướng hoạt động học cho học sinh của giáo viên Từ việc phân tích, đánhgiá bài học có thể chỉnh sửa, bổ sung để hoàn thiện chuyên đề
Việc phân tích, đánh giá bài học có thể căn cứ vào các tiêu chí trong phầnphụ lục đính kèm
1.4.6 Tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn qua mạng Internet
Để hỗ trợ tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn trong các cơ sởgiáo dục, tạo môi trường chia sẻ, thảo luận, hỗ trợ lẫn nhau giữa các cơ sở giáodục trên phạm vi toàn quốc, tổ chức các hoạt động học tập và hỗ trợ hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo của học sinh trên mạng, Bộ GDĐT tổ chức "Trường họckết nối" trên mạng Internet tại địa chỉ website http://truonghocketnoi.edu.vn
2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
2 1 Xác định thực trạng, đặc điểm tình hình nhà trường
2.1.1 Tình hình kinh tế, xã hội, dân cư trên địa bàn
- Huyện Trảng Bom là một huyện công nghiệp chiếm tỷ lệ cao, ở gần sátthành phố Biên Hòa tỉnh Đồng Nai;
- Toàn huyện có 16 xã, một thị trấn, 4 khu công nghiệp, 6 cụm công nghiệpdân số tạm cư nhiều; tình hình kinh tế, chính trị đang trên đà phát triển tốt;
- Trường THCS&THPT Bàu Hàm mới được thành lập theo Quyết định số:1812/QĐ-UBND ngày 27/6/2007 của Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Đồng Nai và đượctọa lạc trên địa bàn ấp Tân Hợp, xã Bàu Hàm, một xã vùng sâu vùng xa củahuyện, trên 75% dân số là người dân tộc Hoa, là xã có tỷ lệ hộ nghèo cao nhấthuyện, người dân chủ yếu làm nông, do vậy đời sống kinh tế của nhân dân cònnhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, còn nhiều hủ tục lạc hậu, còn có tư tưởng
“trọng nam”, người dân có xu hướng cho con học tiếng Hoa, không chú trọnghọc tiếng Việt;
- Trên địa bàn huyện có trường Đại học Lâm Nghiệp cơ sở 2; 02 trường caođẳng (Cao đẳng Thủy lợi; Cao đẳng Vinatex), 08 trường THPT trong đó 01trường Dân tộc nội trú tỉnh; 03 trường THPT công lập và 04 trường THPT tư
Trang 5thục, ngoài ra còn có Trung tâm giáo dục thường xuyên, trong khi đó số họcsinh tốt nghiệp THCS hằng năm đang có chiều hướng giảm; do vậy học sinhđăng ký dự tuyển vào 10 của nhà trường thường không đủ chỉ tiêu (nhận 100%
HS dự tuyển), vì thế chất lượng học sinh vào trường rất thấp;
- Mặt bằng chất lượng của học sinh phổ thông trong khu vực rất thấp; tỷ lệhọc sinh khá giỏi hầu như không có;
- Cán bộ, giáo viên có hộ khẩu địa phương tỷ lệ rất thấp (1,5%), chủ yếugiáo viên ngoài tỉnh, trên 70% cán bộ giáo viên phải ở nhà trọ (nhà trường vừamới có nhà ở cho giáo viên) trong khi đó đời sống còn gặp nhiều khó khăn, dovậy thiếu tính ổn định, nhiều giáo viên xin nghỉ việc, chuyển công tác, một sốgiáo viên xin đi học để chuyển vùng…
- Khuôn viên thoáng mát, sạch sẽ, tường rào, nhà vệ sinh đảm bảo, an toàn;
- Trang thiết bị thí nghiệm thực hành: số lượng tương đối đầy đủ, chấtlượng chưa đảm bảo, không đồng bộ, thiếu chính xác
Trang 6- Tăng cường trồng cây bóng mát, thảm cỏ, vườn thực vật….tạo cảnh quanthân thiện; cải tạo khu thể dục thể thao của học sinh;
- Trong các năm học vừa qua, nhà trường tăng cường mua sắm cơ sở vấtchất, trang thiết bị (máy tính, tivi , lắp đặt hệ thống camera, dù che nắng… ) từcác nguồn xã hội hóa để phục giảng dạy, học tập và hỗ trợ cho công tác quản lí
2.1.3 Tình hình đội ngũ cán bộ, giáo viên, tổ chuyên môn:
- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: trên chuẩn: 16, đạt chuẩn: 56, không cógiáo viên dưới chuẩn
- Đang học nâng cao để đạt trên chuẩn: Cao học: 09 (trong đó có Hiệutrưởng đã hoàn thành Thạc sĩ quản lí, 2 Phó hiệu trưởng đang học Thạc sĩ); Đạihọc: 07
- Các tổ chuyên môn: nhà trường có 6 tổ chuyên môn, đa số là các tổ ghép:
Tổ Toán – Tin; Tổ Văn – GDCD; Tổ Hóa – Sinh – Công nghệ nông nghiệp– Nhạc – Mỹ thuật; Tổ Lý – Công nghệ công nghiệp – TDQP; Tổ Sử - Địa; TổAnh văn
- Trường có chi bộ Đảng lãnh đạo, gồm 13 đảng viên
- Lực lượng giáo viên còn rất trẻ, nhiệt tình, tâm huyết, năng động, cóquyết tâm thay đổi, đặc biệt là giáo viên khối THPT
- Được nhà nước quan tâm đầu tư nên số phòng học, các phòng chức năng
và tài chính nhìn chung là đảm bảo ở mức tối thiểu
- Nhà trường có uy tín kể từ ngày thành lập (7 năm), nhiều năm liền đượccông nhận là đơn vị tiên tiến, hằng năm đều có giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh,huyện, có học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh
- Tập thể sư phạm đồng thuận, tạo được bầu không khí đoàn kết, yêuthương giúp đỡ nhau, đây thực sự là một sức mạnh tổng hợp giúp tập thể nhàtrường đi lên trong thời gian qua
- Được sự quan tâm của cấp uỷ, chính quyền địa phương và đa số phụhuynh học sinh
2.2.2 Khó khăn:
Trang 7- Khi mới thành lập vào năm học 2007-2008, nhà trường chỉ có khốiTHPT, đến học kì II năm học 2009-2010 (tháng 1/2010) nhà trường mới tiếpnhận giáo viên và học sinh khối THCS có hộ khẩu xã Bàu Hàm từ trường THCSNguyễn Văn Trỗi, xã Sông Thao (trước đây xã Bàu Hàm chưa có trườngTHCS) Chính vì lực lượng thiếu đồng bộ, bị động trong việc tiếp nhận khốiTHCS (giữa năm học) nên hoạt động của nhà trường gặp nhiều khó khăn, đặcbiệt trong công tác quản lí chuyên môn, kiểm tra đánh giá do có nhiều sự khácbiệt, không thống nhất giữa các cấp học khác nhau.
- Chất lượng đầu vào của học sinh thấp, nhà trường tuyển sinh bằng hìnhthức xét tuyển và tuyển gần như toàn bộ số học sinh nộp đơn xin xét tuyển vàotrường
- Chất lượng học tập của học sinh còn ở mức thấp (tỉ lệ học sinh lên lớpthẳng chỉ đạt 70 % trong năm học 2010 – 2011)
- Việc giáo dục hạnh kiểm học sinh gặp nhiều khó khăn do thiếu sự quantâm, phối hợp của gia đình học sinh, mặt khác công tác này cũng chịu nhiều ảnhhưởng từ bên ngoài xã hội, đặc biệt ở khối THCS chỉ có 65 % học sinh có hạnhkiểm khá, tốt (2010-2011), tăng lên 90 % ở năm học 2011-2012
- Đời sống giáo viên còn khó khăn, nhiều giáo viên phải ở trọ, lương chưađảm bảo nhu cầu của bản thân và gia đình
- Trường đóng trên địa bàn tương đối nhạy cảm về an ninh, trật tự và tệ nạn
xã hội như cờ bạc, ma tuý, trộm cắp…
- Đa số giáo viên trẻ nhiệt tình, tâm huyết nhưng chưa có kinh nghiệm;trường nằm ở vùng sâu nên giáo viên không có điều kiện học hỏi nhiều ở trườngbạn
- Đa số các tổ chuyên môn là các tổ ghép, ở một số bộ môn có số lượnggiáo viên ít nên gặp không ít khó khăn trong sinh hoạt tổ chuyên môn
2.3 Các biện pháp cụ thể:
2.3.1 Xây dựng kế hoạch chuyên môn
- Kế hoạch chuyên môn là kế hoạch bộ phận trong hệ thống kế hoạchcủa nhà trường, trong đó gồm các mục tiêu có liên quan chặt chẽ với nhau,thống nhất với nhau bởi mục tiêu chung và hệ thống các biện pháp được xâydựng trước một giai đoạn nhất định nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đã đượcxác định Kế hoạch chuyên môn là chương trình hành động của tập thể giáoviên được xây dựng trên cơ sở những nhiệm vụ chung của nhà trường
- Tại trường THCS & THPT Bàu Hàm, dưới sự chỉ đạo của hiệu trưởng, tôi
đã tiến hành xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn với tiến trình như sau:Điều tra cơ bản, xác định tình hình đầu năm; phân tích tình hình và xác địnhmục tiêu cho năm học mới; viết dự thảo kế hoạch; tổ chức thảo luận, góp ý dựthảo kế hoạch; hoàn chỉnh kế hoạch và thông qua hiệu trưởng Nội dung cơ bảncủa bản kế hoạch chuyên môn: Tóm tắt tình hình đầu năm về những điềukiện thuận lợi, khó khăn có ảnh hưởng đến hoạt động dạy học; qui mô phát
Trang 8triển trường lớp (so sánh với chỉ tiêu được giao); mục tiêu của hoạt động dạyhọc trong một năm học; các nhiệm vụ cụ thể và các biện pháp quản lý của lãnhđạo Mỗi tháng tôi đều xây dựng kế hoạch chuyên môn tháng, đánh giá hoạtđộng đã làm được trong tháng đồng thời định hướng hoạt động trong tháng tới(phụ lục kèm theo).
- Một trong những hình thức quan trọng nhất và có hiệu lực của việc lập kếhoạch công tác dạy học là lập thời khóa biểu Việc xếp thời khóa biểu ở trườngTHCS & THPT Bàu Hàm: Thời khóa biểu cố định của nhà trường đảm bảo tổchức hoạt động của học sinh trong suốt tuần lễ và trong mỗi ngày học một cáchnhịp nhàng, đúng đắn về mặt sư phạm Đồng thời cũng dự kiến trước việc tổchức đúng đắn lao động của giáo viên trong tuần Chất lượng thời khoá biểu chiphối mạnh mẽ kết quả của toàn bộ quá trình giảng dạy giáo dục bởi vì nó ảnhhưởng trực tiếp đến nhịp độ hoạt động của nhà trường Cùng với sự hỗ trợ củaphân mềm xếp thời khóa biểu, bản thân tôi cũng rất quan tâm đến vấn đề này, luônlưu ý duy trì ở mức độ cao nhất trong suốt năm học khả năng lao động của giáoviên và học sinh vì vậy, phải phân phối hợp lý các môn học, xen kẽ các mônhọc trong một buổi học Cách sắp xếp thời khóa biểu thể hiện mối quan tâm đếnquỹ thời gian của giáo viên, tạo điều kiện cho họ làm việc hợp lý và có năngsuất cao mà không bị mệt mỏi quá sức Tuy nhiên do đặc điểm riêng của nhàtrường: nhiều giáo viên đi học, nghỉ hậu sản, nhiều giáo viên có nhà xa, con nhỏ,tình hình giáo viên hay biến động nhất là dịp đầu năm nên thời khóa biểu củanhà trường thường xuyên thay đổi, thiếu tính ổn định, thêm vào đó nhiều giáoviên giảng dạy cả THCS và THPT, nhà xa nên việc sắp xếp thời khóa biểu khoahọc là một khó khăn lớn, ví dụ khó có thể xếp các tiết dạy của một giáo viên chocác lớp THCS cùng một buổi, mà nếu xếp khác buổi thì việc di chuyển giữa cácdãy phòng học rất tốn thời gian
2.3.1.1 Chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch năm học
- Nhà trường đã chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng hai loại kế hoạch cơ bản:
Kế hoạch năm học gồm toàn bộ công tác của tổ và kế hoạch giảng dạy (theophân phối chương trình dạy học bộ môn ở các khối lớp) Kế hoạch của tổ phảichính xác hóa và cụ thể hóa các nhiệm vụ và chỉ tiêu của kế hoạch chuyên môn
và kế hoạch năm học của nhà trường ở từng đơn vị tổ cho phù hợp Kế hoạch tổchuyên môn phải thể hiện sự định mức, sự lượng hóa cụ thể các nhiệm vụ đượcgiao, đặc biệt phải xây dựng được một hệ thống biện pháp có hiệu lực, đồngthời phải xây dựng được một chương trình hoạt động cụ thể
- Lãnh đạo nhà trường đã cung cấp những thông tin căn bản và trao đổi với
tổ trưởng những căn cứ cần thiết để xây dựng kế hoạch (văn bản về chươngtrình, nhiệm vụ năm học; tình hình thực tế của nhà trường, của tổ; những yêucầu của nhà trường đối với chất lượng dạy học, giáo dục ), làm cho tổ trưởngnắm được những ý định quan trọng của lãnh đạo đối với hoạt động dạy họctrong năm, các tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch tổ theo qui trình vàcách trình bày như kế hoạch năm học của nhà trường
- Ở Trường THCS & THPT Bàu Hàm, các tổ chuyên môn sẽ căn cứ vào
Trang 9khung phân phối chương trình của Bộ, số tiết thực tế được phân bố ở trường đểchủ động phân phối lại chương trình sao cho phù hợp với tình hình cụ thể củanhà trường cũng như phù hợp với đối tượng học sinh đảm bảo chất lượng giảngdạy.
- Đối với trường THCS & THPT Bàu Hàm, là một trường có hai cấp học,công tác chuyên môn chịu sự quản lí của Phòng Giáo dục Trảng Bom và SởGiáo dục, việc xây dựng kế hoạch chuyên môn phù hợp với hoạt động cũng gặpnhiều khó khăn, khó phù hợp cho cả hai đối tượng là giáo viên và học sinh ởkhối THCS và THPT Với cùng một hoạt động chuyên môn, thời điểm thực hiện
ở THCS và THPT khác nhau gây khó khăn cho hoạt động chuyên môn của nhàtrường nhất là đối với các tổ chuyên môn, là tổ bao gồm cả THCS và THPT
- Đa số các tổ chuyên môn là các tổ ghép, ở một số bộ môn có số lượnggiáo viên ít, ở hai khối THCS và THPT nên gặp không ít khó khăn trong việcxây dựng và triển khai kế hoạch tổ chuyên môn
2.3.1.2 Chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch năm học
Lãnh đạo chỉ đạo các tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn giáo viên xây dựng
kế hoạch năm học cá nhân, kế hoạch của giáo viên gồm hai loại cơ bản: kếhoạch năm học và kế hoạch giảng dạy bộ môn
a Xây dựng kế hoạch năm học
Giáo viên căn cứ vào kế hoạch năm học, kế hoạch chuyên môn của nhàtrường, kế hoạch của tổ chuyên môn và nhiệm vụ được phân công (môn dạy,lớp dạy, công tác chủ nhiệm và công tác khác), phân tích tình hình học tập củahọc sinh, yêu cầu của chương trình dạy học các môn phải dạy, điều kiện của nhàtrường (sách hướng dẫn giảng dạy, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học ) Từ
đó xác định chỉ tiêu phấn đấu của bản thân (yêu cầu cần đạt ở từng nhiệm vụ,kết quả học tập của học sinh các lớp mình giảng dạy); biện pháp thực hiện đểđạt các chỉ tiêu trên
b Xây dựng kế hoạch giảng dạy bộ môn
Kế hoạch giảng dạy gồm hai loại:
- Kế hoạch giảng dạy theo phân phối chương trình bộ môn: Giáo viên căn
cứ vào phân phối chương trình mà t ổ ch uy ên mô n đã t hố ng n hấ t đểxây dựng kế hoạch dạy học cả năm và hàng tuần Trong kế hoạch ấy phải thểhiện rõ mục tiêu, phương pháp của từng bài nhằm định hướng cho giáo viêntrong quá trình dạy học, nắm bắt được kiến thức trọng tâm của từng bài trongchương trình để có phương pháp giảng dạy phù hợp nhất là đối với giáo viên ởTrường THCS & THPT Bàu Hàm đa số là giáo viên trẻ, mới ra trường, kinhnghiệm giảng dạy ít
- Kế hoạch dạy học từng bài: viết bản thiết kế giờ dạy (giáo án)
- Kế hoạch năm học của giáo viên do tổ trưởng chuyên môn duyệt và là căn
cứ pháp lý để tổ trưởng chuyên môn và hiệu trưởng quản lý hoạt động sư phạmcủa giáo viên trong năm học
Trang 102.3.2 Tổ chức thực hiện công tác đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn 2.3.2.1 Xây dựng quy định, nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn
Việc tổ chức các tổ chuyên môn căn cứ vào qui định của Điều lệ trườngphổ thông và xem xét tình hình thực tế của cơ cấu đội ngũ giáo viên nhàtrường Trường THCS & THPT Bàu Hàm trong năm học vừa qua có 6 tổchuyên môn: tổ Toán – Tin, tổ Lý – Công nghệ công nghiệp - TDQP, tổHóa - Sinh – Công nghệ nông nghiệp – Nhạc – Mỹ thuật, tổ Văn – GDCD,
tổ Sử - Địa, tổ Anh văn Đa số các tổ trưởng, tổ phó đều có đủ phẩm chất
và năng lực để điều khiển hoạt động của tổ theo mục tiêu phấn đấu của nhàtrường, tuy nhiên đội ngũ nhà trường còn rất trẻ, thiếu kinh nghiệm, tổ trưởngcũng gặp không ít khó khăn trong quản lí tổ nhất là tổ ghép, bao gồm cả chuyênmôn THCS và THPT
Thông qua tổ chuyên môn, người lãnh đạo sẽ nắm được sâu sát hoạt độngcủa giáo viên, phát huy cao độ sự thống nhất giữa lãnh đạo với các thành viêntrong tập thể sư phạm Vì vậy, người lãnh đạo luôn luôn tìm hiểu, tăng cườngchỉ đạo hoạt động của tổ chuyên môn, tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của giáoviên thông qua tổ chuyên môn
Trường THCS & THPT Bàu Hàm đã thực hiện một số biện pháp chỉ đạohoạt động tổ chuyên môn:
a Qui định chế độ sinh hoạt chuyên môn hàng tháng
Căn cứ vào nội dung các hoạt động của tổ chuyên môn, căn cứ vào yêu cầutrọng tâm trọng điểm của chương trình trong từng thời gian, hiệu trưởng chỉđạo các tổ đi sâu vào nội dung cụ thể cho phù hợp Chế độ hội họp là 2 lần /tháng
Hàng tháng, hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng họp các tổ trưởng chuyênmôn, chỉ đạo các tổ chuyên môn thực hiện kế hoạch chuyên môn của trường
và kế hoạch của các tổ chuyên môn Đồng thời yêu cầu các tổ trưởngchuyên môn báo cáo tình hình giảng dạy của giáo viên và tình hình học tậpcủa học sinh trong phạm vi tổ quản lý
Ở trường THCS & THPT Bàu Hàm, lãnh đạo nhà trường thường xuyêntham dự các cuộc họp của tổ chuyên môn để nắm sát tình hình giảng dạy và sinhhoạt chuyên môn của giáo viên, từ đó kịp thời điều chỉnh những hoạt động chưađúng hướng
Hoạt động chuyên môn của các tổ hướng vào các hoạt động chủ yếu sau:
- Giúp giáo viên thực hiện chương trình dạy học: Trong các buổi sinh hoạt
chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn tổ chức cho giáo viên thảo luận nhữngvấn đề mới và khó trong chương trình, thống nhất những vấn đề trọng tâm; tổtrưởng chuyên môn dự kiến những vấn đề có thể nảy sinh trong quá trình thựchiện chương trình và dự kiến biện pháp giải quyết khả thi theo khả năng củagiáo viên trong tổ chuyên môn, những điều kiện vật chất kỹ thuật cần có; tổtrưởng chuyên môn theo dõi việc thực hiện chương trình ở tổ chuyên môn,
Trang 11báo cáo đầy đủ các thông tin theo yêu cầu của lãnh đạo Tổ trưởng chuyên mônyêu cầu giáo viên nghiên cứu kỹ chương trình ở các khối lớp được phân cônggiảng dạy, đồng thời nghiên cứu thêm chương trình toàn cấp vì giáo viên cầnnắm được để thấy vị trí và yêu cầu về trình độ kiến thức mà khối mình cần đạt.Trên cơ sở đó xác định những vấn đề cần tập trung rút kinh nghiệm cho bảnthân hoặc cần thảo luận ở tổ chuyên môn, nhất là đối với Trường THCS &THPT Bàu Hàm là trường hai cấp học liên thông với nhau, giáo viên dạy ởTHCS cần tìm hiểu chương trình ở THPT để nắm bắt được kiến thực trọng tâmgiảng dạy cho học sinh, giáo viên dạy ở THPT cần biết được học sinh đã đượchọc gì ở lớp dưới từ đó có phương pháp dạy phù hợp.
- Các hoạt động giúp giáo viên chuẩn bị bài dạy có chất lượng tốt: Đầu
năm học, tổ trưởng chuyên môn tổ chức cho giáo viên trong tổ trao đổinhững vấn đề liên quan đến việc chuẩn bị cho giảng dạy để có định hướngchung thống nhất trong tổ, xây dựng chương trình phù hợp với tình hình thực tếcủa nhà trường Trên cơ sở những yêu cầu về việc chuẩn bị giờ lên lớp, tổtrưởng chuyên môn hướng dẫn giáo viên thảo luận kỹ những vấn đề cần thiếtnhư:
+ Xác định rõ mục đích yêu cầu của chương và từng bài và có sự thốngnhất trong tổ, nhóm chuyên môn;
+ Thảo luận kỹ nội dung chương trình để phát hiện những vấn đề khó khidạy, phân tích các phương pháp có thể vận dụng, nêu rõ những chỗ mạnh, chỗyếu của mỗi phương pháp, xem xét khả năng của từng giáo viên trong việcvận dụng, tuyệt đối không gò ép tất cả mọi người phải tuân theo một phươngpháp duy nhất;
+ Tổ chức cho giáo viên trao đổi các tài liệu tham khảo;
+ Tổ chức cho giáo viên làm đồ dùng dạy học, nghiên cứu sử dụng có hiệuquả các đồ dùng dạy học hiện có của nhà trường;
Hàng tuần, tổ trưởng chuyên môn giao trách nhiệm cho giáo viên hướng dẫntập sự kiểm tra việc soạn bài của giáo viên trong buổi sinh hoạt tổ chuyên mônđối với giáo viên mới ra trường, đối với các giáo viên khác, tổ trưởng, tổ phókiểm tra giáo án 1 lần/tháng, báo cáo kết quả kiểm tra trong biên bản sinh hoạt
tổ chuyên môn và báo cáo với lãnh đạo để xử lí kịp thời các trường hợp vi phạmquy chế chuyên môn Sau khi kiểm tra phải có nhận xét, góp ý một cách cụ thểgiúp giáo viên rút kinh nghiệm soạn bài tốt hơn
Ở Trường THCS & THPT Bàu Hàm, việc ứng dụng công nghệ thông tin đểquản lí hoạt động chuyên môn được thực hiện có hiệu quả, lãnh đạo nhà trườngtheo dõi việc thực hiện báo giảng của giáo viên thông qua phần mềm VNedu, từ
đó có thể thực hiện dự giờ đột xuất kiểm tra công tác giảng dạy của giáo viên
- Các hoạt động nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp của giáo viên
+ Tổ trưởng chuyên môn tổ chức cho giáo viên nghiên cứu vận dụng cácphương pháp dạy học mới vào các giờ dạy
Trang 12+ Tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch dự giờ của tổ trong cả nămhọc căn cứ vào thực tế tình hình đội ngũ của tổ Tổ chức việc dự giờ và phântích sư phạm giờ dạy của giáo viên trong phạm vi tổ.
+ Động viên giáo viên đăng ký giờ dạy tốt;
+ Tổ chức thao giảng về đổi mới phương pháp và hình thức dạy học; Tổchức thường xuyên các tiết dạy minh họa, sinh hoạt chuyên môn theo hướngnghiên cứu bài học, đổi mới về cách xem xét một giờ dạy, quan sát trọng tâm ởhoạt động của học sinh, cùng xây dựng giáo án, triển khai và rút kinh nghiệmtrong tổ chuyên môn để mọi người nhận xét, góp ý và rút kinh nghiệm cho bảnthân
- Tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
+ Tổ chức cho giáo viên trong tổ nghiên cứu nắm vững các qui định vềkiểm tra, đánh giá, xếp loại học tập của học sinh Thực hiện tốt kế hoạch kiểmtra, thi của nhà trường; Một thực tế tồn tại không những ở Trường THCS &THPT Bàu Hàm là đa số giáo viên không nắm được cách đánh giá, xếp loại họcsinh do đã có phần mềm thực hiện, nên các tổ chuyên môn cần chú ý thườngxuyên sinh hoạt để giáo viên nắm được quy chế đánh giá, xếp loại học sinh.+ Bảo đảm tất cả các bài kiểm tra đều được chuẩn bị kỹ và có đáp án kèmtheo để hạn chế việc cho điểm theo cảm tính Trước khi ra đề kiểm tra, các giáoviên cùng giảng dạy phải họp thống nhất nội dung ra đề kiểm tra, thông báo chohọc sinh tại bản tin của lớp và của trường, biên bản thống nhất được lưu vào hồ
sơ tổ để đánh giá, xem xét giáo viên có thực hiện đúng theo quy định hay không.+ Tổ trưởng chuyên môn báo cáo tình hình thực hiện lịch kiểm tra trong tổhàng tháng; Kiểm tra công việc giáo viên phải làm khi kiểm tra kết quả họctập của học sinh; Yêu cầu giáo viên thực hiện nghiêm túc các qui định của nhàtrường về kiểm tra đánh giá học sinh (chấm bài, nhập điểm vào phần mềm,thống kê chất lượng)
+ Ở Trường THCS & THPT Bàu Hàm, các bài kiểm tra từ 45 phút trở lênđược thực hiện tập trung vào chiều thứ 7 hàng tuần Vào đầu mỗi học kì, dựavào phân phối chương trình của các tổ chuyên môn, tôi đưa ra lịch kiểm tra tậptrung, yêu cầu giáo viên tất cả giáo viên tham gia giảng dạy đều phải ra đề kiểmtra, đáp án, nộp cho bộ phận giáo vụ Hàng tuần, bản thân tôi xem xét, nhờ một
số giáo viên có kinh nghiệm ở các trường khác lựa chọn đề kiểm tra hoặc ra đềkiểm tra Sau mỗi bài kiểm tra, bộ phận giáo vụ thống kê chất lượng, thông báotại bảng để cho tất cả giáo viên cùng theo dõi, từ đó có những điều chỉnh phùhợp
- Tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho học sinh
Các hoạt động ngoại khóa tạo điều kiện cho học sinh khả năng mở rộng vàđào sâu tri thức đã tiếp thu được ở chương trình bắt buộc Đồng thời tạo thêmhứng thú học tập và làm phát triển thêm năng lực riêng của từng học sinh Qua
đó góp phần hướng nghiệp cho học sinh