Bài 44 Sinh học 9

Khi số lượng cá thể trong đàn vượt quá giới hạn thì sẽ nảy sinh quan hệ cạnh tranh cùng loài: Thức ăn, nơi ở, ánh sáng, … Hậu quả Thực vật: hiện tượng tỉa thưa tự nhiên.. + Trong một nhó

Năm học 2006 2007–

Cụm tân tiến

Người thực hiện: Gv Nguyễn Việt Dũng

Trường THCS Điệp Nông

Các nhân tố sinh thái

* Tác động tích cực: Bảo vệ, nuôi dưỡng …

* Tác động tiêu cực: Săn bắt, đốt phá…

Thực vật Động vật

Bài 44

ảnh hưởng lẫn nhau

giữa các sinh vật

Trong tự nhiên, động vật sống thành bầy đàn có lợi gì?

I Quan hệ cùng loài

Quan hệ hỗ trợ cùng loài

tồn tại khi có điều kiện

nào sau đây?

A Khi số lượng cá thể ít.

B Khi số lượng cá thể nhiều.

C Khi số lượng cá thể trong loài

phù hợp với điều kiện sống của

môi trường.

D Cả ba ý trên đều sai.

Khi số lượng cá thể trong đàn vượt quá

giới hạn thì sẽ nảy sinh quan hệ cạnh tranh cùng loài:

Thức ăn, nơi ở, ánh sáng, …

Hậu quả

Thực vật:

hiện tượng tỉa thưa

tự nhiên.

Động vật: hiện tượng một

số cá thể tách khỏi bầy đàn.

2 Cạnh tranh

1 H tr ỗ ợ

Hãy tìm câu đúng trong số các câu sau:

1 – Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm tăng khả năng cạnh tranh giữa các cá thể.

2 – Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm cho nguồn thức ăn cạn kiệt nhanh chóng.

3 – Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm giảm nhẹ sự cạnh tranh giữa các cá thể, hạn chế sự cạn kiệt nguồn thức ăn trong vùng.

2 Cạnh tranh

1 H tr ỗ ợ

I Quan hÖ cïng loµi

+ Các sinh vật cùng loài sống gần nhau, hình thành nên nhóm cá thể + Trong một nhóm có những mối quan hệ:

* Hỗ trợ: sinh vật được bảo vệ tốt hơn, kiếm được nhiều thức ăn

* Cạnh tranh: ngăn ngừa gia tăng dân số, số lượng cá thể và sự cạn kiệt nguồn thức ăn

Kết luận

Chọn đáp án đúng nhất trong mỗi câu sau đây:

Câu 1: Giữa các cá thể cùng loài thường có những mối quan hệ nào sau đây?

A Hỗ trợ và cạnh tranh C Cộng sinh và cạnh tranh.

B Cá thể này ăn cá thể khác, ký sinh D Cả B và C.

Câu 2: Nguyên nhân chủ yếu của cạnh tranh cùng loài là:

A Do đối phó với kẻ thù C Do mật độ cao.

B Do chống lại điều kiện bất lợi D Do có cùng nhu cầu sống.

Sinh vật ăn sinh vật khác

Sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật

Sự hợp tác giữa hai loài sinh vật, trong đó một bên

có có lợi, còn bên kia không có lợi cũng không có hại

Các sinh vật khác loài tranh giành nhau thức ăn, nơi

ở và các điều kiện sống khác của môi trường Các

loài kìm hãm sự phát triển của nhau

Sinh vật sống nhờ trên cơ thể của sinh vật khác, lấy

các chất dinh dưỡng, máu từ sinh vật đó.…

Gồm các trường hợp: động vật ăn thịt con mồi, động

vật ăn thực vật, thực vật bắt sâu bọ

Vi khu n trong n t s n c a rÔ c©y h đ u ẩ ố ầ ủ ọ ậ §Þa y sèng b¸m trªn th©n c©y

II Quan hệ khác loài

Quan hệ đối địch

Đối chiếu bảng 44 và điền thông tin thích hợp vào bảng sau:

I Quan hệ cùng loài

II Quan hệ khác loài

1 Hình thức sống giữa nấm và tảo trong địa y.

2 Trên cánh đồng lúa, khi cỏ dại phát triển, năng suất

8 Giun đũa sống trong ruột người.

9 Vi khuẩn sống trong nốt sần của rễ cây họ Đậu.

Cộng sinh Cạnh tranh

Động vật ăn thịt – con mồi

Kí sinh Hội sinh Hội sinh

Động vật ăn thực vật

Cạnh tranh

Kí sinh

Câu 1: Trường hợp nào sau đây thường dẫn đến tiêu diệt lẫn nhau?

A Ký sinh – vật chủ C Động vật ăn thịt – con mồi.

B Xâm chiếm lãnh thổ D Thực vật bắt sâu bọ.

Câu 2: Dạng quan hệ nào dưới đây là nửa ký sinh?

B Tầm gửi trên cây bưởi D Giun sán trong ruột người.

Tầm gửi dùng rễ của nó hút nước và muối khoáng của cây chủ, sau đó nhờ lá của nó tổng hợp thành chất hữu cơ nuôi cây.

Quan hệ hỗ trợ

cùng có lợi

+ +

Quan hệ hỗ trợ một bên có lợi và bên kia

không bị hại

+ 0

Quan hệ đối địch một bên có lợi và bên kia bị hại

+ -

Quan hệ đối địch cả hai bên đều

bị hại

- -

Hội sinh Sinh vật ăn

sinh vật khác Cộng sinh

Kí sinh

Nửa kí sinh

Cạnh tranh

sinh vật luôn luôn hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau.

Các sinh vật cùng loài hỗ trợ lẫn nhau trong các nhóm cá thể Tuy nhiên, khi gặp điều kiện bất lợi các cá thể cùng loài cạnh tranh nhau dẫn tới một số cá thể sống tách ra khỏi nhóm

Trong mối quan hệ khác loài, các sinh vật hoặc hỗ trợ hoặc đối địch với nhau Quan hệ hỗ trợ là mối quan hệ có lợi (hoặc ít nhất không có hại) cho tất cả các sinh vật Trong quan hệ đối địch, một bên sinh vật đư

ợc lợi còn bên kia bị hại hoặc cả hai bên cùng bị hại

Chim · rËn, bÐt : §éng vËt ¨n thÞt · con måi.

Giun, s¸n · tr©u : KÝ sinh.

1 Học bài theo nội dung SGK.

2 Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK.

3 Đọc mục Em có biết? “ ”

4 Sưu tầm tranh ảnh về sinh vật sống ở các môi

trường.

5 Mỗi nhóm chuẩn bị dụng cụ thực hành theo nội

dung chuẩn bị bài 45 – 46 SGK trang 135.