Lí thuyết cơ bản về thuốc thử
Stt Thuốc thử Dùng để nhận Hiện t-ợng
1 Quỳ tím - Axit
- Bazơ tan
Quỳ tím hoá đỏ Quỳ tím hoá xanh
2 Phenolphtalein
(không màu)
Bazơ tan Hoá màu hồng
3 N-ớc(H 2 O) - Các kim loại mạnh(Na, Ca, K, Ba)
- Cácoxit của kim loại mạnh(Na 2 O, CaO,
K 2 O, BaO)
- P 2 O 5
- Các muối Na, K, - NO 3
H 2(có khí không màu, bọt khí bay lên).Riêng Ca còn tạo dd đục Ca(OH) 2
Tan tạo dd làm quỳ tím hoá đỏ Riêng CaO còn tạo dd
đục Ca(OH) 2
- Tan tạo dd làm đỏ quỳ
- Tan
4 dung dịch
Kiềm
- Kim loại Al, Zn
- Muối Cu
Tan + H 2 bay lên
Có kết tủa xanh lam Cu(OH) 2
5 dung dịch axit
- HCl, H 2 SO 4
- HNO 3 ,
H 2 SO 4 đ, n
- HCl
- H 2 SO 4
- Muối = CO 3 , = SO 3
- Kim loại đứng tr-ớc H trong dãy hoạt động của KL
- Tan hầu hết KL kể cả Cu, Ag, Au( riêng Cu còn tạo muối đồng màu xanh)
- MnO 2 ( khi đun nóng) AgNO 3
CuO
- Ba, BaO, Ba(OH) 2 , muối Ba
Tan + có bọt khí CO 2 , SO 2 bay lên Tan + H 2 bay lên ( sủi bọt khí) Tan và có khí NO 2 ,SO 2 bay ra
Cl 2 bay ra
AgCl kết tủa màu trắng sữa
dd màu xanh
BaSO 4 kết tủa trắng
6 Dung dịch
muối
BaCl 2 ,
Ba(NO 3 ) 2 ,
Ba(CH 3 COO) 2
AgNO 3
Pb(NO 3 ) 2
Hợp chất có gốc = SO 4 Hợp chất có gốc - Cl Hợp chất có gốc =S
BaSO 4 trắng
AgCl trắng sữa
PbS đen
Trang 2Nhận biết một số loại chất
STT Chất cần nhận biết Thuốc thử Hiện t-ợng
1 Na, K( kim loại
kiềm hoá trị 1)
Ba(hoá trị 2)
Ca(hoá trị 2)
Al, Zn
Phân biệt Al và Zn
Các kim loại từ Mg
Pb
Kim loại Cu
+H 2 O
Đốt cháy quan sát màu ngọn lửa
+H 2 O +H 2 O
Đốt cháy quan sát màu ngọn lửa
+ dd NaOH +HNO 3 đặc nguội + ddHCl
+ HNO 3 đặc + AgNO 3
tan + dd trong có khí H 2 bay lên
màu vàng(Na)
màu tím (K)
tan + dd trong có khí H 2 bay lên
tan +dd đục + H 2
màu lục (Ba)
màu đỏ(Ca)
tan và có khí H 2
Al không phản ứng còn Zn có phản ứng và có khí bay lên
tan và có H 2( riêng Pb có PbCl 2 trắng)
tan + dd màu xanh có khí bay lên
tan có Ag trắng bám vào
2 S ( màu vàng)
P( màu đỏ)
C (màu đen)
đốt cháy
đốt cháy
đốt cháy
tạo SO 2 mùi hắc
tạo P 2 O 5 tan trong H 2 O làm làm quỳ tím hoá đỏ
CO 2 làm đục dd n-ớc vôi trong
3 Na 2 O, BaO, K 2 O
CaO
P 2 O 5
CuO
+H 2 O +H 2 O
Na 2 CO 3 +H 2 O + dd HCl ( H 2 SO 4 loaừng )
dd trong suốt làm quỳ tím hoá xanh
tan + dd đục Kết tủa CaCO 3
dd làm quỳ tím hoá đỏ
dd màu xanh
4 Các dung dịch muối
a) Nhận gốc axit
- Cl
= SO 4
= SO 3
= CO 3
PO 4
+ AgNO 3 +dd BaCl 2 , Ba(NO 3 ) 2 ,Ba(OH) 2 + dd HCl, H 2 SO 4 , HNO 3 + dd HCl, H 2 SO 4 , HNO 3
AgCl trắng sữa
BaSO 4 trắng
SO 2 mùi hắc
CO 2 làm đục dd Ca(OH) 2
Ag PO vàng
Trang 3Nhận biết các chất hữu cơ
Chất cần nhận biết Thuốc thử Hiện t-ợng
CH 4 Khí Cl 2 Khí clo mất màu, khi có giấy quỳ tím tẩm -ớt đỏ
C 2 H 4 N-ớc brom Mất màu vàng
C 2 H 2 N-ớc brom Mất màu vàng
R-ợu etylic Na Sủi bọt khí không màu
Axit axetic Quỳ tím, CaCO 3 Quỳ tím đỏ, đá vôi tan và có bọt khí
Glucozơ AgNO 3 trong ddNH 3 Có bạc sáng bám vào thành ống nghiệm
Tinh bột Iot Hồ tinh bột có xuất hiện màu xanh
b) Kim loại trong
muối
Kim loại kiềm
Mg(II)
Fe(II)
Fe(III)
Al(III)
Cu(II)
Ca(II)
Pb(II)
Ba(II)
+ AgNO 3 đốt cháy và quan sát màu ngọn lửa
+ dd NaOH + dd NaOH + dd NaOH + dd NaOH (đến d-) + dd NaOH
+ dd Na 2 CO 3 + H 2 SO 4 Hợp chất có gốc SO 4
màu vàng muốiNa
màu tím muối K
Mg(OH) 2 trắng
Fe(OH) 2 trắng để lâu trong không khí tạo Fe(OH) 3 nâu đỏ
Fe(OH) 3 nâu đỏ
Al(OH) 3 trắng khi d- NaOH sẽ tan dần
Cu(OH) 2 xanh
CaCO 3 trắng
PbSO 4 trắng
BaSO 4 trắng
Trang 4Bảng nhận biết các chất khí
Chất Đặc điểm Thuốc thử Hiện tượng và phương trình phản ứng
H 2 Không màu, không mùi Bột CuO, o
t
Đốt cháy Bột đen bột đỏ CuOH2 t o CuH2O
Giọt nước
Cl 2
Màu vàng lục Mùi hắc, xốc Dung dịch KI pha hồ tinh bột
Dung dịch AgNO 3
Xuất hiện màu xanh
2
Cl I 2 + tinh bột hiện màu xanh Kết tủa AgCl
HCl
(khí)
Không màu, mùi hắc, xốc NH 3
Dung dịch AgNO 3
Khói trắng xuất hiện NH3 HClNH4Cl
Có kết tủa trắng AgNO3 HClAgClHNO3
H 2 S (khí) Không màu, mùi trứng thối Dung dịch Pb(NO 3 ) 2
Dung dịch Cd(NO 3 ) 2
Có kết tủa đen H2SPb(NO3)PbSHNO3
Kết tủa CdS màu vàng
SO 2 Không màu, mùi hắc, xốc Dung dịch Br 2 (màu nâu đỏ)
Nước vôi trong Mất màu nâu đỏ SO2Br2H2O2HBrH2SO4
SO 3 Dung dịch BaCl 2 Kết tủa BaSO 4
CO 2 Không màu, không mùi Dung dịch Ba(OH) 2 , Ca(OH) 2
Que diêm đang cháy Xuất hiện kết tủa trắng CO2 Ca(OH)2 CaCO3 H2O
Que diêm tắt
NH 3
Không màu, mùi khai Quỳ tím
phenolphtalein
Màu xanh Không màu màu đỏ
NO 2
Màu nâu đỏ, mùi hắc, xốc Dung dịch kiềm (NaOH) Mất màu
O H NaNO NaNO
2NaOH
NO Không màu Cho tiếp xúc với không khí Hóa nâu 2NOO2 2NO2
O 2
Không màu, không mùi Que đóm tắt
Cu, nhiệt độ
Que đóm bùng cháy Bột đỏbột đen 2CuO2 2CuO
O 3
Không màu, mùi hắc, xốc Dung dịch KI+ hồ tinh bột Xuất hiện màu xanh
2 2
2
I 2 + tinh bột hiện màu xanh
H 2 O (hơi) Không màu, không mùi CuSO 4 khan,không màu Hóa xanh CuSO4nH2OCuSO4.nH2O xanh
CO Không màu, không mùi Bột CuO Bột đen bột đỏ CuOCOto CuCO2
N 2 Không màu, không mùi Que diêm đang cháy Que diêm tắt
