bài 9.Địa lý 6.Hiện tượng ngày đêm.....

Kỹ năng : - Xác định các đường chí tuyến Bắc, chí tuyến Nam, vòng cực Bắc, vòng cực Nam - Giải thích được hiện tượng ngày đêm dài, ngắn khác nhau dựa vào tự nhiên 3.. Thái độ: - Làm tăn

Tuần:10 Ngày soạn:25.10.2010

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức:

- Nắm được các hệ quả: hiện tượng ngày, đêm chênh lệch giữa các mùa

- Hình thành khái niệm: chí tuyến Bắc, chí tuyến Nam, vòng cực Bắc, vòng cực Nam

2 Kỹ năng :

- Xác định các đường chí tuyến Bắc, chí tuyến Nam, vòng cực Bắc, vòng cực Nam

- Giải thích được hiện tượng ngày đêm dài, ngắn khác nhau dựa vào tự nhiên

3 Thái độ:

- Làm tăng sự ham thích khám phá ,giải thích được các hiện tượng tự nhiên

II.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

Hình 24,25 SGK phóng to

III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1.Ổn định tổ chức

2.Kiểm tra bài củ:

1.Em hãy trình bày sự vận động

của Trái Đất quanh Mặt Trời?

2.Nêu nguyên nhân sinh ra các

mùa trên Trái Đất?

-Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo hướng từ Tây sang Đông ,trên quỹ đạo có hình Elip gần tròn

-Thời gian Trái Đất chuyển động một vòng trên quỹ đạo là 365 ngày 6 giờ

-Do trục Trái Đất nghiêng và không đổi hướng khi chuyển động trên quỹ đạo nên lần lượt nửa cầu Bắc và nửa cầu Nam ngả về phía Mặt Trời sinh ra các mùa

2,5 2,5

5

3.Bài mới:

*Vào bài:

Bây giờ cô có hai câu ca dao :

“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối’”.Em nào có thể giải thích hai câu ca dao này?

GV nói:và nội dung của hai câu ca dao này cũng chính là nội dung của bài học ngày hôm nay mà cùng các em sẽ được tìm hiểu

HĐ1Trực quan ,hỏi đáp

*GV nói: các em đã được học về sự vận động tự quay quanh trục

của Trái Đất và cũng chính vận động này sinh ra hiện tượng

ngày đêm, song do sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời

mà nhịệp điệu ngày đêm diễn ra ở mỗi nơi mỗi khác Có nơi

ngày dài bằng đêm, có nơi ngày dài đêm ngắn hoặc ngược lại

Cụ thể đó là những nơi nào trên Trái Đất? Chúng ta cùng tìm

hiểu qua phần 1

Gv treo hình 24 SGK phóng to

- Gọi học sinh lên bảng phân biệt đường biểu hiện trục Trái Đất

và đường phân chia sáng tối

CH Tại sao trục Trái Đất và đường phân chia sáng tối không

trùng nhau ? Vì sao?

HS trả lời: - Vì trục Trái Đất nghiêng trên mặt phẳng quĩ đạo là

66o3’ còn đường phân chia sáng tối là đường thẳng (do Trái Đất

hình cầu nên Mặt Trời chỉ chiếu sáng ½ về mặt quả đất) =>

không trùng nhau

GV:Bây giờ chúng ta hãy giả thuyết rằng trục của Trái Đất

không nghiêng thì tình hình thời tiết và khí hậu sẽ diển biến ra

sao?.Nếu trục Trái Đất là thẳng đứng (vuông góc với mặt phẳng

quỹ đạo )thì quanh năm ,tia nắng Mạt Trời luôn thẳng góc với

xích đạo ,vùng xíh đạo sẽ rất nóng và con người khó có thể ở

nơi đó được Trong khi xíh đạo nóng như vậy thì tia nắng Mặt

Trời lại tiếp tuyến với hai cực ,lượng nhiệt và ánh sáng yếu

ớt ,hai cực sẽ lạnh hơn nhiều so với ngày nay,và băng hà sẽ lan

tràn về các vĩ tuyến ôn đới.Con người phải lùi về phia xích đạo

cách chổ ở hiện nay 2000km Như vậy bức tranh quần cư của các

dân tộc trên thế giới chỉ thu lại một dải hẹp chứ không ở một

diện rộng như ngày nay.Cuối cùng nếu như từng địa điểm trên

thế giới quanh năm nhận được một lượng nhiệt và ánh sáng

không thay đổi thì Trái Đất sẽ không có mùa nóng và mùa lạnh

CH.Ngày 22.6 nửa cầu nào chúc về phía Mặt Trời nhiều nhất?

HS:Bán cầu Bắc

CH.Hiện tượng ngày và đêm ở bán cầu Bắc như thế nào?

HS:Ngày dài ,đêm ngắn

CH.Còn ở bán cầu Nam?

HS:Ngày ngắn ,đêm dài

CH.Còn vào ngày 22.12 tình hình đó như thế nào?

HS:ban cầu Nam nhận nhiều ánh sáng Mặt Trời,ở BCB ngày

ngắn đêm dài,còn ở BCN thì ngày dài đêm ngắn

CH.Như vậy em nào co thể khái được vì sao trên Trái Đất lại có

hiện tượng ngày, đêm dài ngắn khác nhau?

Hs trả lời ,GV kết luận:

CH.Quan sát hình và cho biết ngày 22.6 Mặt Trời chiếu vuông

góc xuống mặt đất ở vĩ tuyến bao nhiêu độ ?Vĩ tuyến đó gọi là

gì?

CH.Tương tự cho biết ngày 22.12 Mặt Trời chiếu vuông góc

xuống mặt đất ở vĩ tuyến bao nhiêu độ ?Vĩ tuyến đó gọi là gì?

1.Hiện tượng ngày ,đêm dài ngắn ở các vĩ độ khác nhau trên Trái Đất.

-Do đường phân chia sáng tối không trùng với trục Trái Đất nên các địa điểm

ở nửa cầu Bắc và nửa cầu Nam có hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ

-Ngày 22.6 ánh sáng chiếu thẳng góc với mặt đất ở vĩ tuyến 23027/ B vĩ tuến đó gọi là chí tuyến Bắc

-Ngày 22.12 ánh sáng chiếu thẳng góc với mặt đất ở vĩ tuyến 23027/N gọi là chí

GV cho HS quan saựt hỡnh 25 vaứ chia nhoựm thaỷo luaọn:

Nhoựm1: ẹoọ daứi ngaứy ,ủeõm cuỷa ủieồm A,B ụỷ nửỷa caàu Baộc vaứ ủieồm

A’,B’ ụỷ nửỷa caàu Nam vaứo ngaứy 22.6

Nhoựm 2:ẹoọ daứi ngaứy ủeõm cuỷa ủieồm C vaứo ngaứy 22.6 vaứ ngaứy

22.12

Nhoựm 3: ẹoọ daứi ngaứy ,ủeõm cuỷa ủieồm A,B ụỷ nửỷa caàu Baộc vaứ

ủieồm A’,B’ ụỷ nửỷa caàu Nam vaứo ngaứy 22.12

ẹaùi dieọn nhoựm traỷ lụứi,nhoựm khaực boồ sung ,GV chuaồn xaực

Nhóm 1 : ngày 22/6.

Điểm A,B ở NCB có ngày dài , đêm ngắn

Điểm A’B’ ở NCN ngày ngắn, đêm dài

Nhóm 2

Điểm C nằm trên đờng xích đạo có ngày đêm nh nhau

Nhóm 3 Ngày 22/12

Điểm A,B ở NCB có ngày ngắn, đêm dài

Điểm A’B’ ở NCN ngày dài, đêm ngắn

CH.Nhử vaọy qua keỏt quaỷ thaỷo luaọn em haừy cho bieỏt hieọn tửụùng

ngaứy ủeõm cuỷa caực ủieồm coự vú ủoọ khaực nhau treõn Traựi ẹaỏt nhử

theỏ naứo?

HS traỷ lụứi ,Gv keỏt luaọn:

GV lieõn heọ vaứ giaựo duùc :

Hieọn tửụùng ngaứy ủeõm daứi ngaộn theo muứa laứ qui luaọt chung treõn

Traựi ẹaỏt ,ụỷ Vieọt Nam chuựng ta cuừng theỏ.Chớnh vỡ vaọy maứ khoõng

phaỷi ngaồu nhieõn nhaõn daõn ta laùi coự hai caõu ca dao”ẹeõm thaựng

nửm chửa naốm ủaừ saựng Ngaứy thaựng mửụứi chửa cửụứi ủaừ toỏi “vỡ noự

ủửụùc ủuực keỏt qua kinh nghieọm daõn gian cuỷa oõng cha ta ủeồ laùi vaứ

ủửụùc lửu truyeàn cho ủeỏn bay giụứ

Vaứ hieồu ủửụùc ủieàu ủoự chuựng ta cuừng aựp duùng qui luaọt naứy vaứo

trong cuoọc soỏng sao cho thớch hụùp nhử trong ủụứi soỏng:giụứ

giaỏc ,sinh hoaùt,trang phuùc sao cho hửpj lyự ủoỏi vụựi tửứng muứa hay

trong saỷn xuaỏt thỡ boỏ trớ muứa vuù trong noõng nghieọp …

*Chuyeồn yự: Qua phaàn 1 chuựng ta ủaừ tỡm hieồu veà hieọn tửụùng ngaứy

ủeõm ụỷ caực vú ủoọ khaực nhau treõn Traựi ẹaỏt, nhửng moọt soỏ nụi hieọn

tửụùng ngaứy ủeõm dieón ra heỏt sửực ủaởc bieọt ẹeồ hieồu roừ hụn chuựng

ta vaứo phaàn 2

Hẹ2Trửùc quan ,hoỷi ủaựp

Cho HS quan saựt H25:

CH Vaứo caực ngaứy 22/6 vaứ 22/12 ủoọ daứi ngaứy ủeõm cuỷa caực ủũa

ủieồm D vaứ D/ ụỷ vú tuyeỏn 66o33/B vaứ N cuỷa hai nửỷa caàu seừ nhử theỏ

naứo ?

HS: Dao ủoọng theo muứa tửứ 1 ngaứy ủeỏn 6 thaựng

HS: ẹửụứng giụựi haùn caực khu vửùc coự ngaứy ủeõm daứi 24h ụỷ nửỷc

caàu Baộc vaứ nửỷa caàu Nam goùi laứ caực voứng cửùc

CHVaứo ngaứy 22/6 vaứ 22/12 ủoọ daứi cuỷa ngaứy ủeõm ụỷ hai ủieồm cửùc

nhử theỏ naứo?

HS: Ngaứy ủeõm daứi suoỏt 6 thaựng.

CHVú tuyeỏn 66o33/B vaứ N laứ nhửừng ủửụứng gỡ?

Nếu Trỏi đất vẫn chuyển động tịnh tiến xung quanh Mặt trời nhưng

khụng chuyển động quanh trục thỡ sẽ cú hiện tượng gỡ?

tuyeỏn Nam

-ở những địa điểm có vĩ độ khác nhau thì

có hiện tửụùng ngaứy ,dài ngắn khác nhau, càng xa xích đạo về phía hai cực, càng biểu hiện rõ rệt

2 ễÛ hai mieàn cửùc, soỏ ngaứy coự ngaứy, ủeõm daứi suoỏt 24 giụứ thay ủoồi theo muứa

Caực ủũa ủieồm naốm tửứ 66o33’ Baộc vaứ Nam ủeỏn 2 cửùc coự soỏ ngaứy coự ngaứy, ủeõm daứi

24 giụứ dao ủoọng theo muứa, tửứ 1 ngaứy ủeỏn

6 thaựng -Caực ủũa ủieồm naốm ụỷ cửùc Baộc vaứ cửùc Nam coự ngaứy ủeõm daứi suoỏt 6 thaựng

- Vú tuyeỏn 66o33/B vaứ N laứ nhửừng ủửụứng voứng cửùc

HS: mọi nơi đều cú ngày dài 6 thỏng và đờm dài 6 thỏng.

GV mụỷ roọng:

Hiện tượng “Đờm trắng” ở cỏc vựng cú vĩ độ cao :

Đờm trắng là thuật ngữ dựng để chỉ hiện tượng ban đờm trời

khụng tối hẳn như bỡnh thường, mà cú tỡnh trạng tranh tối,

tranh sỏng như lỳc hoàng hụn

Hiện tượng này chỉ xảy ra ở cỏc vựng cú vĩ độ cao về mựa hạ,

khi ngày dài hơn đờm rừ rệt Vớ dụ : Thành phố Xanh

Pờtecbua (Liờn bang Nga) nằm ở vĩ độ 60oB

Ở đõy về mựa hạ cú ngày rất dài, vào ngày 22/6 hằng năm

Mặt Trời chỉ lặn lỳc 21h14’ và lại mọc lờn ở chõn trời lỳc 2h

46’

Trong gần 5h đồng hồ gọi là đờm ấy, thực ra hoàng hụn chỉ

vừa mới tắt, thỡ bỡnh minh đó lú rạng Vỡ vậy người ta gọi là

đờm trắng

Ở vựng vĩ độ cao trờn vựng cực (từ vĩ độ 66o33’ đến cực) cú

ngày Mặt Trời chưa kịp lặn xuống chõn trời, đó lại mọc lờn

ngay, nghĩa là hoàn toàn khụng cú đờm ở vựng này mựa hạ

cú đờm ngắn bao nhiờu, thỡ mựa đụng cú đờm dài bấy nhiờu

IV.ẹAÙNH GIAÙ:

Haừy khoanh troứn vaứo chửừ caựi ủaàu caõu em choùn ủuựng:

Câu 1 Hiện tợng ngày và đêm dài ngắn ở các vĩ độ

khác nhau trên trái đất là do:

a, Nửa cầu nào ngả về phía mặt trời b, Trục trái đất nghiêng, không đổi hửụựng c, ánh sáng mặt trời chỉ chiếu đợc ở Bắc bán cầu d, ánh sáng mặt trời chỉ chiếu đợc ở Nam bán cầu Câu 2 ở hai cực Bắc và Nam trong năm có: a, Ngày hoặc đêm kéo dài trong vòng 6 tháng b, Ngày dài suốt 24h vào mùa đông c, Độ dài ngày, đêm thay đổi theo mùa d, Đêm dài suốt 24h vào mùa hè V HOAẽT ẹOÄNG NOÁI TIEÁP: Học thuộc bài, nắm chắc các khái niệm Chí tuyến và Vòng cực Hoàn thành hai bảng kiến thức vào vở - Làm bài tập 1, 2, 3 SGK- trang 30 Chuẩn bị bài 10: Cấu tạo bên trong của Trái Đất Ruựt kinh nghieọm :

-

DUYEÄT CUÛA CHUYEÂN MOÂN :

N

B

B

S

T

A

A’

B’

B’

A’

A

B

Hiện t ợng ngày, đêm dài ngắn ở các địa điểm

có vĩ độ khác nhau

B

N

B

Hình 24 :Vị trí của Trái Đất trên quỹ đạo quanh Mặt trời vào các ngày hạ chí và đông chí

00

S

T

Ngµy 22/ 6 N Ngµy 22/12

Ng

µy d µi

§ªm

ng¾ n

Ng µyng¾

n

§ªm

dµi

§ªm dµi

Ngµ yng

¾n

§ªm ng¾ n

Ngµ

00