PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ KHOA Y DƯỢC CỔ TRUYỀN

- Phương thuốc: Quyên tý thang.thương Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần S-C - Có thể kê đơn thuốc theo đối pháp lập phương - Châm cứu: Châm bổ các huyệt.. 2,Thể khí trệ huyết ứ đau vai

Trang 1

PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ KHOA Y DƯỢC CỔ TRUYỀN

1 ĐAU LƯNG 2

2 HỘI CHỨNG VAI GÁY ( Chứng kiên tý ) 6

3 ĐAU THẦN KINH TỌA 9

4 LIỆT DÂY THẦN KINH VII NGOẠI BIÊN 13

5 ĐAU KHỚP GỐI DO THOÁI HÓA 17

6 HỘI CHỨNG CỔ VAI TAY 19

7 VIÊM QUANH KHỚP VAI 22

8 TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO 27

9 ĐAU THẦN KINH LIÊN SƯỜN (Chứng hiếp thống) 35

10 THOÁI KHỚP, CỘT SỐNG ( Chứng tý, Tích bối thống ) 37

11 ĐÁI DẦM (Di niệu) 42

12.TĂNG HUYẾT ÁP (Huyễn vựng) 43

13 VIÊM KHỚP DẠNG THẤP (Chứng tý ) 50

14 SUY NHƯỢC CƠ THỂ ( Hư Lao ) 55

15 TÂM CĂN SUY NHƯỢC 57

Trang 2

1 ĐAU LƯNG

I ĐẠI CƯƠNG:

Đau cột sống thắt lưng hay còn gọi là đau lưng vùng thấp (Low back pain) là hội chứng do đau khu trú trong khoảng từ ngang mức L1 đến nếp lằn mông (có thể ở một bên hoặc cả hai bên), đây là một hội chứng xương khớp hay gặp nhất trong thực hành lâm sàng Khoảng 65-80% những người trưởng thành trong cộng đồng

có đau cột sống thắt lưng (CSTL) cấp tính hoặc từng đợt một vài lần trong cuộc

đời và khoảng 10% số này bị chuyển thành đau CSTL mạn tính

-Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi bằng máy đếm Lase

- Sinh hóa máu : Glu, Ure, Cre, GOT, GPT, …

- Tổng phân tích nước tiểu bằng máy đếm tự động

- Xquang cột sống lưng thẳng nghiêng

- Đo độ loãng xương bằng máy siêu âm

II ĐIỀU TRỊ:

A YHHĐ:

- Thuốc giảm đau: chọn một trong các thuốc theo bậc thang của tổ chức y tế thế giới: Acetaminophen ( paracetamol, efferalgan ), efferalgan codein, … tùy theo tình trạng đau mà điều chỉnh liều thuốc cho phù hợp

- Thuốc chống viêm không steroid:

Chọn một trong các thuốc sau:

+ Diclophenac ( voltaren ) viên 50mg: 2 viên/ngày chia 2 lần sau ăn no có thể sử dụng dạng ống tiêm bắp 75mg/ngày trong 2-3 ngày đầu khi bệnh nhân đau nhiều sau đó chuyển sang đường uống

Trang 3

+ Meloxicam ( Mobic ) viên 7,5mg: 1- 2 viên/ngày sau ăn no hoặc dạng ống tiêm bắp 15mg/ngày x 2 - 3 ngày nếu bệnh nhân đau nhiều sau đó chuyển sang đường uống

+ Piroxicam ( Felden ) viên hay ống 20mg, uống 1 viên/ngày sau ăn no hoặc tiêm bắp ngày một ống trong 2 - 3 ngày đầu khi bệnh nhân đau nhiều sau đó chuyển sang đường uống

+ Celecoxib ( Celebrex ) viên 200mg, liều 1 đến 2 viên/ngày sau ăn no

- Thuốc giãn cơ: chọn một trong các thuốc

+ Mydocalm: 150mg x 3 viên/ngày ( nếu co cơ nhiều ) hoặc Mydocalm 50mg

x 4 viên/ngày

+ Myonal 50mg x 3 viên/ ngày

B YHCT:

1 Đau thắt lưng do phong hàn thấp :

- Phép điều trị: khu phong tán hàn trừ thấp, thông kinh lạc

- Phương thuốc: Đại tần giao thang gia giảm

Sắc uống ngày một thang chia 2 lần

Nếu kết quả kém dùng độc hoạt tang ký sinh thang

Có thể kê đơn thuốc theo đối pháp lập phương tùy thuộc vào tình trạng bệnh nhân

và kinh nghiêm mỗi người

- Thủy châm: Đại trường du, thận du, hoàn khiêu

Trang 4

- Châm cứu: Giáp tích L1-L5, thận du, đại trường du, hoàn khiêu, ủy trung, dương lăng tuyền, a thị huyệt

-Chiếu đèn hồng ngoại, sóng xung kích, siêu âm điều trị vùng thắt lưng

- Xoa bóp: dùng thủ thuật ấn, day, lăn trên vùng cơ bị co cứng, nếu từ thắt lưng trở xuống thì day huyệt côn lôn cùng bên

-Cấy chỉ các huyệt thận du, đại trường du, ân môn, hoàn khiêu

2 Đau lưng do huyết ứ (đau lưng cấp do thay đổi tư thế đột ngột hoặc vác nặng lệch tư thế

- Phép chữa: Hoạt huyết hóa ứ, thư cân hoạt lạc :

- Phương thuốc: Thân thống trục ứ thang

- Dùng bài tứ vật đào hồng gia giảmthươngT

Uất kim 10g thươngthương

Sắc uống ngày một thang chia 2 lần

- Có thể kê đơn thuốc theo đối pháp lập phương

Thủy châm, Châm cứu, xoa bóp, sóng xung kích điều trị, siêu âm điều trị cấy chỉ vùng lưng giống thể trên

3 Đau thắt lưng ở người già do thoái hóa cột sống hoặc thoát vị đĩa đệm

- Phép chữa: Khu phong tán hàn thông kinh lạc, bổ can thận :

- Phương thuốc: độc hoạt tang ký sinh thang gia giảm

Độc hoạt 15g

Tần giao 15g

Trang 5

thươngSắc uống ngày một thang chia 2 lần

Có thể kê đơn thuốc theo đối pháp lập phương

Thủy châm, châm cứu , xoa bóp, cấy chỉ, kéo giãn cột sống, sóng xung kích, siêu

âm điều trị giống thể trên

III PHÒNG BỆNH:

Tư vấn cho bệnh nhân hiểu rõ về bệnh và thực hiện các biện pháp tránh tái phát đau vùng thắt lưng: làm việc đúng tư thế đặc biệt tư thế đúng khi mang vật nặng, tránh xoắn vặn vùng thắt lưng, nên bơi hàng tuần, tập luyện các động tác làm chắc khỏe cơ bụng, cơ lưng…

Tài liệu tham khảo: Phác đồ điều trị Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ninh - Bài

giảng Y Học Cổ Truyền Đại Học Y Hà Nội

Trang 6

2 HỘI CHỨNG VAI GÁY ( Chứng kiên tý )

Đau vai gáy là một triệu chứng thường gặp, xảy ra mọi lứa tuổi, mọi giới Bệnh tăng lên khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi Hội chứng đau vai gáy thông thường không nguy hiểm, song có thể gây ra nhiều lo lắng, khó chịu, mệt mỏi cho người bệnh, làm giảm sút sức lao động và chất lượng cuộc sống

TRIỆU CHỨNG

a , Lâm sàng

- Đột ngột vai gáy cứng đau

- Hạn chế quay, cúi, ngửa, nghiêng cổ

- Cơ thang, cơ ức đòn chũm co cứng so với bên lành

- Ấn vào cơ thang, cơ ức đòn chũm đau

b, Cận lâm sàng

- Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi bằng máy đếm Lase

+ Piroxicam ( Felden ) viên hay ống 20mg, uống 1 viên/ngày sau ăn no hoặc tiêm

Trang 7

- Thuốc giãn cơ: chọn một trong các thuốc

+ Mydocalm: 150mg x 3 viên/ngày ( nếu co cơ nhiều ) hoặc Mydocalm 50mg

x 4 viên/ngày

B YHCT:

1 Thề phong hàn (đau vai gáy do lạnh)

Thường xảy ra đột ngột do co cứng các cơ thang, đòn chũm khi gặp lạnh , khi gánh vác nặng, gối cao YHCT cho răng do phong hàn xâm phạm vào các đường kinh mạch ở vai gáy gây ra

- Triệu chứng: Đột nhiên vai gáy cứng đau quay cổ khó ,ấn vào các cơ thang, đòn chũm thấy đau và co cứng so với bên lành, sợ lạnh, rêu trắng, mạch phù

- Pháp điều trị: khu phong tán hàn, hành khí, hoạt huyết

- Phương thuốc: Quyên tý thang.thương

Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần ( S-C)

- Châm cứu: Châm bổ các huyệt Phong trì, Đại trữ, kiên tỉnh, kiên ngung, thiên

tông, kiên trinh liệu trình 20 phút/ lần/ ngày

- Thủy châm: Các huyệt kiên tỉnh, kiên ngung kiên trinh, đại trữ

- Xoa bóp bấm huyệt: Vùng vai gáy bên bệnh

- Siêm âm điểu trị vùng vai gáy x 20 phút/ lần/ ngày

-Chiếu đèn hồng ngoại vùng vai gáy x 20 phút/ lần/ ngày

- Cấy chỉ vùng vai gáy các huyệt kiên ngung, kiên tỉnh, khúc trì, thiên tông, kiên trinh, thủ tam lý liệu trình 15-20 ngày/ lần

Trang 8

2,Thể khí trệ huyết ứ ( đau vai gáy do mang vác nặng, do sai tư thế )

-Triệu chứng : đau tại chỗ giống như thể do lạnh, thường xảy ra sau mang vác nặng hoặc sau nằm nghiêng, gối quá cao, mạch phù khẩn

- Pháp điều trị : hoạt huyết tiêu ứ, thư cân hoạt lạc

Thương Uất kim 10 g

thương Sắc ngày 01 thang chia uống 2 lần trong ngày

- Châm cứu: Châm bổ các huyệt Phong trì, Đại trữ, kiên tỉnh, kiên ngung, thiên

tông, kiên trinh liệu trình 20 phút/ lần/ ngày

- Thủy châm: Các huyệt kiên tỉnh, kiên ngung kiên trinh, đại trữ

- Xoa bóp bấm huyệt: Vùng vai gáy bên bệnh

- Siêm âm điểu trị vùng vai gáy x 20 phút/ lần/ ngày

-Chiếu đèn hồng ngoại vùng vai gáy x 20 phút/ lần/ ngày

- Cấy chỉ vùng vai gáy các huyệt kiên ngung, kiên tỉnh, khúc trì, thiên tông, kiên trinh, thủ tam lý liệu trình 15-20 ngày/ lần

Tài liệu tham khảo: phác đồ điều trị bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ninh - Bài

Trang 9

3 ĐAU THẦN KINH TỌA

+ Dấu hiệu bấm chuông (+)

+ Điểm đau valleix (+)

+Dấu hiệu Lasegue (+)

+ Dấu hiêu Neri (+)

C Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi bằng máy đếm Lase

D - Sinh hóa máu : Glu, Ure, Cre, GOT, GPT, …

E - Tổng phân tích nước tiểu bằng máy đếm tự động

F - Xquang cột sống thắt lưng thẳng nghiêng

G - Đo độ loãng xương bằng máy siêu âm

A YHHĐ:

- Thuốc giảm đau: chọn một trong các thuốc theo bậc thang của tổ chức y tế thế giới: Acetaminophen ( paracetamol, efferalgan ), efferalgan codein, morpphin… tùy theo tình trạng đau mà điều chỉnh liều thuốc cho phù hợp

Trang 10

- Thuốc giãn cơ: chọn một trong các thuốc trong trường hợp hội chứng cột sống ( + ): schober +, Neri + , cơ cạnh sống co cứng, hội chứng rễ thần kinh -

+ Mydocalm: 150mg x 3 viên/ngày ( nếu co cơ nhiều ) hoặc Mydocalm 50mg x 4 viên/ngày

- Thuốc có tác dụng giảm đau thần kinh: gabapentin 300mg 1-3 viên/ngày

- Thuốc tăng cường dẫn truyền thần kinh Nivalin 2,5mg x 2 ống/ngày chia 2 lần Trong trường hợp hội chứng cột sống - , hội chứng chèn ép rễ +

- mecobalamin ( methyllcoban ) 1500mcg x 1 viên/ ngày

B Theo YHCT

* Thể Phong hàn

- Pháp điều trị: Khu phong, tán hàn, ôn thông kinh lạc

- Phương thuốc: Đại tần giao thang gia giảm

Độc hoạt 15g Tế tân 08g

Phòng phong 10g Chỉ xác 08g

Uy linh tiên 10g Trần bì 10g

Đan sâm 15g Ngưu tất 15g

Tang ký sinh 15g Xuyên khung 10g

Quế chi 05g

Sắc ngày 1 thang uống chia 2 lần ( S-C)

- Châm cứu: Châm tả các huyệt sau:

+ Ở kinh bàng quang: Thận du, Đại trường du, Thứ liêu, Thừa phù, Ân môn,

Ủy trung, Thừa sơn, Côn lôn Liệu trình 20 phút/ lần/ ngày

Trang 11

- Xoa bóp bấm huyệt :vùng thắt lưng chân bị bệnh 30 phút/ lần/ ngày

- Thủy châm: huyệt : Thận du, Đại trường du, Dương lăng tuyền bên đau

- Cấy chỉ các huyệt thận du, đại trường du, hoàn khiêu, ân môn, thừa sơn, (

15-20 ngày/ lần )

* Thể phong hàn thấp tý( Đau do thoái hóa)

- Pháp điều trị: Khu phong, trừ thấp, tán hàn, thông kinh hoạt lạc, bổ can thận,

thương Sắc ngày 01 thang uống chia 2 lần ( S-C)

- Châm cứu: Châm bổ các huyệt:

+ Bệnh kinh bàng quang: Thận du, Đại trường du, Thứ liêu, Thừa phù, Ân

môn, Ủy trung, côn lôn, Thưa sơn bên bị bệnh x 20 phút / lần/ ngày

+ Bệnh kinh đởm: Thận du, Đại trường du, Trật biên, Phong thị, Hoàn khiêu,

Dương lăng tuyền, Huyền trung, Giải khê bên bệnh x 20 phút/ lần/ ngày

- Xoa bóp bấm huyệt: Vùng thắt lưng chân bị bệnh x 30 phút/ lần/ ngày

- Thủy châm: các huyệt Thận du, Bàng quang du, Dương lăng tuyền bên đau

- cấy chỉ các huyệt thận du, đại trường du, ân môn, thừa sơn, hoàn khiêu 15-20 ngày/ lần

Trang 12

* Thể khí trệ huyết ứ ( đau thần kinh tọa do sang chấn)

- Pháp điều trị: Hành khí, hoạt huyết, thư cân hoạt lạc

- Phương thuốc: Dùng bài tứ vật đào hồng gia giảm

thương Sắc uống ngày 01 thang chia 2 lần ( S-C )

- Châm cứu bổ các huyệt:

+Bệnh kinh bàng quang: Thận du, Đại trường du, Thứ liêu, Thừa sơn, Ân môn,

Thừa phù, Côn lôn bên bệnh liệu trình 20 phút/ lần/ ngày

+ Bệnh kinh đởm: Đại trường du, Trật biên, Thong thị, Hoàn khiêu, Dương lăng

tuyền, Huyền trung, Giải khê bên bệnh liệu trình 20 phút/ lần/ ngày

- Xoa bóp bấm huyệt vùng thắt lưng, chân bên đau 330 phút/ lần/ ngày

- Thủy châm : các huyệt Thận du, Đại trường du, Dương lăng tuyền bên đau

- Cấy chỉ các huyệt thận du, đại trường du, ân môn, hoàn khiêu, thừa sơn 15-20 ngày/ lần

Trang 13

4 LIỆT DÂY THẦN KINH VII NGOẠI BIÊN

-Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là mất hoặc giảm vận động nửa mặt của những cơ bám da mặt do dây thần kinh số VII chi phối, có dấu hiệu Charles-Bell dương tính

- Theo Y học cổ truyền, bệnh thuộc chứng “khẩu nhãn oa tà” do phong hàn, phong nhiệt, huyết ứ xâm phạm vào lạc mạch của ba kinh dương ở mặt làm khí huyết kém điều hoà kinh cân thiếu dinh dưỡng không co lại được Bệnh nhân thường có biểu hiện miệng méo, mắt bên liệt nhắm không kín

TRIỆU CHỨNG

Mắt nhắm không kín, ăn uống rơi vãi, rãnh mũi má nếp nhăn trán mờ, nhân trung bị lệch sang bên đối diện, dấu hiệu charler-Bell (+)

CẬN LÂM SÀNG CẦN LÀM

- Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi bằng máy đếm Lase

A YHHĐ:

Vitamin nhóm B ( B1,B6,B12 ) cho dài ngày

Prednisolon 2-4 viên/ngày Hoặc Solumedron 40mg * 1 lọ/ngày

Nhỏ mắt bằng Natriclorua

A Điều trị YHCT

* Thể phong hàn

- Pháp điều trị: Khu phong, tán hàn, thông kinh hoạt lạc

- Phương thuốc: Đại tần giao thang

Trang 14

Thục địa 15g Đẳng sâm 12g

Sắc uống ngày 01 thang chia 2 lần trong ngày

- Châm cứu: Phong trì, Ế phong, Toản trúc, Tình minh, Ấn đường, Thái dương,

Dương bạch, Nghinh hương, Giáp xa, Hạ quan, Địa thương, ( bên liệt) Hợp cốc bên đối diện( có thể châm xuyên huyệt)

- Thủy châm: Vitamin nhóm B vào các huyệt địa thương, giáp xa bên liệt

- Xoa bóp bấm huyệt bên liệt x 30 phút/ lần/ ngày

- Cấy chỉ các huyệt địa thương, giáp xa, ty trúc không, thái dương, ấn đường, dương bạch bên liệt 15-20 ngày/ lần

- Sắc uống ngày 01 thang chia 2 lần trong ngày

Trang 15

- Thủy châm Vitamin nhom B vào các huyệt địa thương, giáp xa bên liệt

- Xoa bóp bấm huyệt bên liệt

* Thể huyết ứ

- Pháp điều trị: Hoạt huyết , khứ ứ , thông kinh hoạt lạc

- Phương thuốc: Tứ vật đào hồng gia giảm

Sắc uống ngày 01 thang chia 2 lần S-C

Dương bạch, Nghinh hương, Giáp xa, Hạ quan, Địa thương, ( bên liệt) Hợp cốc bên đối diện( có thể châm xuyên huyệt)

- Thủy châm: Vitamin nhóm B vào các huyệt

- Xoa bóp bấm huyệt bên liệt.Liệu trình 30 phút/ lần/ ngày

Phòng bệnh liệt mặt, khi rét tránh mở ca đột ngột để gió lạnh tạt vào mặt Vào mùa nóng khi ngủ không nên để quạt, máy điều hòa thổi thẳng vào mặt Đối với những người làm việc và học tập ban đêm, không nên ngồi gần cửa sổ để tránh

Trang 16

gió lùa Người già ban đêm không nên ra ngoài Ngoài ra, cần điều trị sớm và triệt để các nhiễm khuẩn tai, mũi, họng

Trang 17

5 ĐAU KHỚP GỐI DO THOÁI HÓA

-Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi bằng máy đếm Lase

- Xquang khớp gối thẳng nghiêng

III ĐIỀU TRỊ

A Theo YHHĐ

* Thuốc điều trị triệu chứng: Tùy theo tình trạng lâm sàng của bệnh nhân mà chỉ

định điều trị 1 trong các nhóm sau

- Thuốc chống viêm giảm đau

+ Diclophenac 75 mg x 01 ống/ ngày tiêm bắp sâu 2-5 ngày

+ Piroxicam 20mg x 01 ống/ ngày tiêm bắp sâu 2-5 ngày

+ Paracetamol 0,5g x 2- 4 viên uống chia 2 lần/ ngày sau ăn

- Thuốc chống thoái hóa

+ Glucosamin uống 2-4 viên/ ngày chia 2 lần sau ăn

* Điều trị không dùng thuốc : tùy theo tình trạng bệnh nhân mà chỉ định phối

hợp các phương pháp sau

B Điều trị YHCT

Trang 18

- Pháp điều trị: Khu phong, tán hàn, thông kinh hoạt lạc, bổ can thận

- Phương thuốc: Độc hoạt tang ký sinh

Đương quy 10g Bạch thược 15g

Xuyên khung 12g

-Sắc uống ngày 01 thang chia 2 lần S-C

- Châm cứu: Độc tỵ, Tất nhãn, Hạc đỉnh, Lương khâu, Huyết hải, Túc tam lý, A

thị huyệt

- Thủy châm: Vitamin nhóm B (B1,B6,B12) Vào các huyệt Túc tam lý, Huyết

hải

+ Chiếu đèn hồng ngoại vùng khớp gối x 20 phút/ lần/ ngày

+ Siêu âm điều trị khớp gối x 20 phút/ lần/ ngày

+ Sóng xung kích vùng khớp gối x 20 phút/ lần/ ngày

Trang 19

6 HỘI CHỨNG CỔ VAI TAY

TRIỆU CHỨNG

A Lâm sàng:

- Hội chứng cột sống cổ (+)

+ Đau vùng cổ gáy lan xuống vai xuống tay , cánh tay bàn tay

+ Cột sống cổ bình thường hoặc giảm đường cong sinh lý

+ Cơ cạnh cột sống cổ co

+ Ấn thấy điểm đau cạnh sống cổ và điểm đau cột sống cổ

+ Hạn chế quay, cúi, ngửa , nghiêng cổ

- X Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi bằng máy đếm Lase

- Xquang cột sống cổ thẳng nghiêng

1 ĐIỀU TRỊ

A Theo YHHĐ

* thuốc điều trị triệu chứng: tùy theo tình trạng lâm sàng của bệnh nhân mà chỉ

định 1 trong các thuốc sau:

+ Piroxicam 20mg x 01 ống/ ngày tiêm bắp sâu 2-5 ngày

+ Diclophenac 75mg x 01 ống/ ngày tiêm bắp sâu 2-5 ngày

* Thuốc giảm đau :

+ Paracetamol 0,5g x 2 - 4 viên uống chia 2 lần sau ăn

+ Efferagan codein uống khi đau mỗi lần uống cách nhau 4-6 giờ

Trang 20

* Điều trị không dùng thuốc: Tùy theo tình trạng lâm sang của bệnh nhân

mà chỉ định phối hợp các phương pháp sau

B Điều trị YHCT

* Thể phong hàn thấp ( đau do thoái hóa)

-Pháp điều trị: Khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông kinh hoạt lạc

- Phương thuốc: Quyên tý thang gia giảm

- Châm cứu: Châm bổ các huyệt Phong trì, Đại trữ, Kiên tỉnh, Kiên ngung,

Thiên tông, Kiên trinh, Phế du, Khúc trì, Thủ tam lý, Đại lăng, Hợp cốc, Bát tà bên bệnh liệu trình 20 phút/ lần/ ngày

- Thủy châm: Vitamin nhóm B (B1,B6,B12) vào các huyệt Kiên tỉnh, kiên trinh, kiên ngung, đại chữ

- Xoa bốp bấm huyệt: vùng cổ vai tay x 30 phút/lân/ ngày

- Cấy chỉ các huyệt kiên ngung, kiên tỉnh, khúc trì, đại trữ, đại trùy, thiên tông, khúc trì, đại trữ, thủ tam lý 15-20 ngày/ lần

- chiếu đèn hồng ngoại vùng cổ gáy vai cánh tay 20 phút/ lần/ ngày

- Siêu âm điều trị vùng cổ vai cánh tay x 20 phút/ lần/ ngày

- Sóng xung kích điều trị vùng cổ vai cánh tay x 20 phút/ lần/ ngày

* Thể khí trệ huyết ứ.( đau do sang chấn)

- Pháp điều trị: Hành khí hoạt huyết

- Phương thuốc: Dùng bài tứ vật đào hồng gia giảm

Trang 21

- Châm cứu: Châm bổ các huyệt Phong trì, Đại trữ, Kiên tỉnh, Kiên ngung,

Thiên tông, Kiên trinh, Phế du, Khúc trì, Thủ tam lý, Đại lăng, Hợp cốc, Bát tà bên bệnh liệu trình 20 phút/ lần/ ngày

- Thủy châm: Vitamin nhóm B (B1,B6,B12) vào các huyệt Kiên tỉnh, kiên trinh,

kiên ngung, đại chữ

- Xoa bóp bấm huyệt: vùng cổ vai tay bên bệnh liệu trình 30 phút/ lân/ ngày

- Cấy chỉ các huyệt kiên ngung, kiên tỉnh, khúc trì, đại trữ, đại trùy, thiên tông, khúc trì, đại trữ, thủ tam lý 15-20 ngày/ lần

- chiếu đèn hồng ngoại vùng cổ gáy vai cánh tay 20 phút/ lần/ ngày

- Siêu âm điều trị vùng cổ vai cánh tay x 20 phút/ lần/ ngày

- Sóng xung kích điều trị vùng cổ vai cánh tay x 20 phút/ lần/ ngày

Trang 22

7 VIÊM QUANH KHỚP VAI

ĐẠI CƯƠNG:

Viêm quanh khớp vai là một bệnh bao gồm những trường hợp đau và hạn chế vận động khớp vai và tổn thương ở phần mềm quanh khớp chủ yếu là gân, cơ, dây chằng và bao khớp Không có tổn thương của đầu xương, sun khớp và màng hoạt dịch

II ĐIỀU TRỊ;

A YHHĐ:

1 Thuốc giảm đau: Theo bậc thang của WHO

Acetaminophen – Efferalgan 500mg 2-6 viên/ngày Hoặc Efferalgan codein 2-6 viên/ngày

2 Thuốc chống viêm no steroid:

+ Diclophenac ( voltaren ) viên 50mg: 2 viên/ngày chia 2 lần sau ăn no có thể

sử dụng dạng ống tiêm bắp 75mg/ngày trong 2-3 ngày đầu khi bệnh nhân đau nhiều sau đó chuyển sang đường uống

Các thuốc bôi ngoài da: Voltaren emugel, Profenid gel…

Nếu không có tác dụng không mong muốn thì các thuốc chống viêm, giảm đau được sử dụng kéo dài cho tới khi bệnh nhân hết sưng, đau

3 Thuốc hỗ trợ:

Thuốc giãn cơ: chọn một trong các thuốc sau

- Mydocalm 50mg, 150mg uống 150-450mg/ngày

Trang 23

Triệu chứng : đau là dấu hiệu chính, đau dữ dội, cố định một chỗ, trời lạnh ẩm đau tăng, chườm nóng đỡ đau

Đau tăng khi vận động, làm hạn chế 1 số các động tác như chải đầu, gãi lưng … Khớp vai không sưng , không nóng , không đỏ, cơ chưa teo

Ngủ kém , mất ngủ vì đau, chất lưỡi hồng, rêu lưỡi trắng mỏng, khi đau nhiều mạch có thể huyền khẩn

- Pháp điều trị: khu phong tán hàn , thông kinh hoạt lạc

- Phương thuốc : Quyên tý thang

Sắc uống ngày 1 thang chia S-C

+ có thể kê đơn thuốc theo đối pháp lập phương

- Châm cứu: Châm tả các huyệt Phong trì, kiên tỉnh, kiên ngung, thiên tông,

kiên trinh, dương lăng tuyền, liệu trình 20 phút/ lần/ ngày

- Thủy châm: Vitamin nhóm B (B1,B6,B12) vào các huyệt kiên tỉnh kiên trinh,

kiên ngung

- Sóng xung kích vùng quanh khớp vai cánh tay

- Siêu âm điều trị vùng quanh khớp vai cánh tay

- Chiếu đèn hồng ngoại vùng quanh khớp vai , cánh tay

- Xoa bóp bấm huyệt: vùng quanh khớp vai, cánh tay

- cấy chỉ các huyệt kiên ngung, kiên tỉnh, khúc trì, thiên tông, thủ tam lý, kiên trinh

* VQKV thể tắc nghẽn (Kiên ngung)

Triệu chứng : khớp vai đau ít hoặc không, chủ yếu là hạn chế vận động ở hầu hết các động tác, khớp như đông cứng lại, bệnh nhân hầu như không làm được các động tác chủ động như chải đầu, gãi lưng, lấy những vật trên cao

Trang 24

Trời lạnh ẩm, nhất là ẩm, khớp lại nhức mỏi, cử động càng khó khăn, toàn thân

và khớp vai gần như bình thường, nếu bệnh kéo dài cơ quanh khớp vai teo nhẹ, chất lưỡi hồng, rêu lưỡi trắng dính, mạch trầm hoạt

- Nguyên nhân: do hàn kết hợp với đàm ẩm

- Pháp điều trị: Khu phong, tán hàn, hóa đàm, hành trệ

- Phương thuốc: Quyên tý thang

+ Hoặc kê đơn thuốc theo đối pháp lập phương

kiên ngung

Trang 25

Triệu chứng : đây là 1 thể bệnh rất đặc biệt gồm viêm quanh khớp vai thể tắc nghẽn, và rối loạn thần kinh vận mạch ở bàn tay, khớp vai đau ít, hạn chế vận động rõ rệt Bàn tay phù có khi lan lên cẳng tay, phù to và cứng, bầm, tím, lạnh, toàn bộ bàn tay nhức suốt ngày đêm, cơ teo rõ, cơ lực giảm, vận động khớp bàn tay, ngón tay hạn chế

- Pháp điều trị: Khu phong, tán hàn, trừ thấp, hóa đàm thông kinh lạc

Sắc uống ngày 1 thang chia S-C

+ Hoặc kê đơn thuốc theo đối pháp lập phương

kiên ngung

Chăm sóc sụn khớp và xương dưới sụn là việc nên được ưu tiên hàng đầu để giúp các khớp xương khỏe mạnh Ngoài ra, để phòng viêm khớp vai, người bệnh hạn chế mang vác nặng, hạn chế tối đa các động tác lập đi lập lại ở vùng vai và cánh tay

Trang 26

giành thời gian nghỉ ngơi, thư giãn giữa giờ làm việc để các khớp có thời gian nghỉ ngơi Ăn đủ chất, uống đủ nước và thường xuyên luyện tập thể dục thể thao

sẽ góp phần không nhỏ vào việc tăng cường sức khỏe toàn thân và gia tăng sức mạnh của hệ xương khớp, giúp người bệnh sống vui, sống khỏe mỗi ngày

Trang 27

8 TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO

Chẩn đóan xác định: Theo Tổ chức Y tế thế giới để xác định TBMMN thì cần

có 3 tiêu chuẩn lâm sàng đó là có triệu chứng thần kinh khu trú, triệu chứng đó

xảy ra đột ngộtï và không có chấn thương sọ não

Với ba tiêu chuẩn lâm sàng trên thì độ chính xác 95- 99 % Tuy nhiên có giá trị

nhất là chụp não cắt lớp vi tính hoặc cộng hưỡng từ não

Chẩn đóan phân biệt:

Xuất huyết não

Bảng: Phân biệt nhồi máu não và xuất huyết não

Biểu hiện lâm sàng Nhồi máu não Xuất huyết não

-Tam chứng khởi đầu

-Dấu hiệu màng não

Không hoặc rất hiếm nếu có thì từ ngày thứ hai trở đi Nhanh, từng nấc, đỡ nhanh Không có

Ðầy đủ, phổ biến ngay từ đầu, nặng lên những giờ đầu

Nhanh (giây, phút) nặng lên liên tục trong 12 giờ đầu Hay gặp

Không sốt

Xơ vữa động mạch Bệnh tim

Máu không đông hoặc màu vàng hay trong

Tăng tỉ trọng thuần nhất, phù xung quanh, chèn ép, máu trong não thất

Sốt trong giai đọan toàn phát, bạch cầu ngoại vi tăng

Tăng huyết áp

Dị dạng mạch não

U não, apxe não: Thường khởi đầu từ từ, các dấu hiệu thần kinh khu trú lan như vết dầu loang và có triệu chứng tăng áp lực nội sọ

Trang 28

Tụ máu dưới màng cứng mạn: Khó phân biệt trong những trường hợp chấn thương nhẹ trước đó vài tuần, vài tháng, khởíi bệnh thường từ từ với nhức đầu buổi sáng, tinh thần trì trệ, gõ xương sọ đau vùng tụ máu, thiếu sót chức năng não Phân biệt nhờ chụp mạch não hoặc chụp não cắt lớp vi tính (CNCLVT) Ðộng kinh cục bộ: Vì động kinh cũng xãy ra đột ngột, nhưng thường lặp đi lặp lại ( Lưu ý tai biến mạch máu não cũng có thể khởi đầu với cơn động kinh) Cần xét nghiệm cộng hưỡng từ để loại trừ các nguyên nhân khác gây động kinh cục

- Pháp chữa: Trừ phong dưỡng huyết thông lạc:

- Bài thuốc: Đại tần giao thang gia giảm

Sắc ngày 01 thang uống chia 02 lần trong ngày

Nếu có biểu chứng phong nhiệt bỏ khương hoạt, phòng phong gia tang diệp 12g, cúc hoa 08g, bạc hà 12g để sơ phong thanh nhiệt

Nếu nôn mửa, đờm nhiều, rêu lưỡi nhờn, mạch hoạt bỏ sinh địa gia bán hạ chế 06g, , trần bì 10g để táo thấp trừ đàm

Nếu tay chân tê dại, da thịt không biết đau ngứa gia thêm “chỉ mê phục linh hoàn” để thông lợi kịnh lạc (Phục linh, bán hạ chế, chỉ xác, sinh khương)

Người tuổi già suy yếu gia hoàng kỳ để ích khí phù chính

Châm cứu: châm bổ các huyệt: kiên ngung, khúc trì, thủ tam lý, ngoại quan,

Trang 29

- Châm thêm: thái khê, tam âm giao, thái xung, nội quan hai bên, giáp tích D1 và 11-15

C7 Miệng méo châm: địa thương, giáp xa, thừa tương bên liệt

- Nói ngọng châm: liêm tuyền, thượng liêm tuyền, giản sử, thông lý

- Dùng phương pháp không dùng thuốc khác : cấy chỉ theo công thức 7-10 ngày/ lần

1.2 Thể can thận âm hư, phong dương nhiễu lên:

- Triệu chứng: Thường có chứng đầu choáng đau, chóng mặt ù tai, ít ngủ hoặc

mê Đột nhiên phát sinh miệng mắt méo xệch, nói ngọng, lưỡi cứng, tay chân nặng trệ, liệt nửa người, lưỡi đỏ, rêu nhờn, mạch huyền tế sác hoặc huyền hoạt

- Pháp điều trị: Tư âm tiềm dương, tức phong thông lạc

- Phương thuốc: Trấn can tức phong thang gia giảm

Bạch thược 15g Bạch linh 10g

Huyền sâm 15g Hòe hoa 10g

Mach môn 15g Ngưu tât 15g

Thảo quyết minh 15g Thiên ma 10g

Táo nhân sao 15g Câu đăng 15g

Đan sâm 15g Cúc hoa l0g

Trong tâm phiền nóng gia chi tử, để thanh nhiệt trừ phiền

Nếu nhức đầu nhiều gia thảo quyết minh để hạ phong dương

Châm cứu như thể trên

2 Thể trúng phong tạng phủ :

Trúng phong tạng phủ triệu chứng chủ yếu là đột nhiên hôn mê, ngã ra mê man không biết gì Căn cứ vào tình hình tà chính mà phân biệt bế hoặc thoát chứng

- Bế chứng thì thực tà bế ở trong là chính, thuộc thực phải trừ tà gấp

- Thoát chứng dương khí muốn thoát là chính thuộc hư phải phù chính gấp Hai chứng trên đều là chứng nguy nặng, cách điều trị khác nhau, nên cần phân biệt

rõ để điều trị đúng

2.1 Bế chứng:

- Tc: Đột nhiên hôn mê ngã ra, bất tỉnh nhân sự Hàm răng mím chặt, bí đại tiểu tiện, chân tay mình mẩy cứng đờ Căn cứ có hiện tượng nhiệt hoặc không để phân biệt dương hoặc âm bế

Trang 30

- Dương bế: Triệu chứng như trên + mặt đỏ, mình nóng, thở to, miệng thối, vật

vã không yên, mạch huyền hoạt sác

- Phác điều trị: Khai bế, tỉnh não, hoạt huyết, chỉ huyết, thanh can tức phong, khai khiếu

- Bài thuốc: Linh dương giác thang gia giảm

Trước đó dùng an cung ngưu hoàng hoàn để thông khiếu, tùy loại uống l-2g/lần* 2-3 ngày Liệu trình 2-3 ngày tán nhỏ uống hoặc bơm qua sonde

Linh dương giác 12g Thạch quyết minh 12g

Nếu co giật gia toàn yết, ngô công, bạch cương tàm

Đờm nhiều gia trúc lịch, nam tinh, thiên trúc hoàng

Đờm nhiều, ngủ mê gia uất kim, xương bồ để trừ đàm thông khiếu

Âm bế: Triệu chứng trên + mặt trắng bạc, môi tái, nằm yên không vật vã, tay chân lạnh, đờm rãi tắc nghẽn, rêu trắng nhờn, mạch trầm hoạt nhờn

+ Pháp điều trị: Khoát đàm, tức phong, tân ôn khai khiếu

Trước dùng “tô hợp hương hoàn” hòa nước nóng rót vào họng để ôn khai thông khiếu, sau đó dùng “dịch đàm thang”

Gia thiên ma l0g, câu đằng 08g

Để điều trị chứng bế cần phối hợp với châm cứu nhiều khi có hiệu quả tốt

+ Châm cứu: nhân trung, thừa tương, phong trì, bách hội, thập nhị tỉnh, nội

Định dạng
Số trang	60
Dung lượng	526,41 KB