thực hành công nghệ 7

Một thực trạng chưa tốt là hiện nay trong các trường Trung học cơ sở ở vùng núi điều kiện cơ sở vật chất còn nghèo nàn, chưa có phòng Thực hành chuyên biệt dẫn đến chất lượng học tập của

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 2

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Mục đích của việc nghiên cứu đề tài: 2

3 Đối tượng nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3

1 Cơ sở lý luận 3

2 Cơ sở thực tiễn: 4

3 Biện pháp thực hiện 5

3.1 Đổi mới phương pháp dạy học tạo hứng thú cho học sinh 5

3.2 Rèn luyện kĩ năng thực hành cho học sinh 6

3.3 Tổ chức thực hành đúng phương pháp, phân chia thời gian hợp lý 7

3.4 Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học 8

4 Hiệu quả của việc thực hiện các giải pháp 8

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 10

1 Kết luận 10

2 Bài học rút ra sau khi áp dụng các giải pháp 11

3 Kiến nghị 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Môn Công nghệ lớp 7 là một môn học mới, khó cho cả giáo viên và học sinh cả

về phương pháp dạy của thầy cũng như phương pháp học của trò Thực tế cho thấy học sinh ở các trường Trung học cơ sở miền núi đại đa số là con em dân tộc thiểu

số, địa bàn đi lại khó khăn, mức độ tiếp cận thông tin mới còn chậm, bên cạnh đó giáo viên dạy bộ môn Công Nghệ còn thiếu, kể cả giáo viên kiêm nhiệm Nhiều giáo viên và học sinh coi môn này là môn phụ nên chưa đầu tư thích đáng về thời gian nghiên cứu tài liệu, đầu tư cho các giờ dạy Lý thuyết và đặc biệt là các giờ Thực hành

Môn Công Nghệ 7 được thiết kế theo Mô đun nghề nên thời lượng thực hành là khá cao, môn học mang tính thực tế cao, rất thiết thực cho việc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh sau trung học cơ sở Một thực trạng chưa tốt là hiện nay trong các trường Trung học cơ sở ở vùng núi điều kiện cơ sở vật chất còn nghèo nàn, chưa có phòng Thực hành chuyên biệt dẫn đến chất lượng học tập của học sinh nói chung, việc nâng cao tay nghề, kỹ năng thực hành cho học sinh nói riêng là không cao Là một giáo viên không được đào tạo chuyên sâu, đúng chuyên ngành nhưng sau nhiều năm công tác tại trường THCS………., trực tiếp giảng dạy môn Công Nghệ lớp 7, trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lượng môn học phục vụ cho

cuộc sống tương lai của học sinh tôi đã mạnh dạn đưa ra sáng kiến: “Phương pháp dạy dạng bài thực hành môn Công nghệ 7”

2 Mục đích của việc nghiên cứu đề tài:

Về lí luận và thực tiễn, việc phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ thực hành môn Công nghệ 7 là điều cần thiết và quan trọng để nâng cao hiệu quả giáo dục Đó chính là lí do chủ yếu để nghiên cứu vấn đề này Nội dung gồm:

a Cơ sở lớ luận của việc dạy-học thực hành môn Công nghệ 7

b Thực tiễn của việc dạy-học thực hành môn Công nghệ 7

c Những biện pháp dạy-học thực hành môn Công nghệ 7 có hiệu quả

3 Đối tượng nghiên cứu

Sáng kiến kinh nghiệm được tối áp dụng vào Khối 7 trường THCS ……

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích, tổng hợp điều tra, phỏng đoán

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp khảo sát đánh giá

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận

- Ở lứa tuổi THCS các em luôn muốn khám phá những điều mới lạ, muốn tự mình tìm ra những điều mình còn thắc mắc trong quá trình nhận thức Các em có khả năng điều chỉnh các hoạt động của mình trong đó có hoạt động học tập, sẵn sàng tham gia các hoạt động khác nhau nhưng cần phải có sự hướng dẫn, điều chỉnh một cách khoa học và nghệ thuật của mỗi một giáo viên chúng ta

- Sử dụng phương pháp dạy thực hành giúp cho học sinh quan sát, thực hành tiếp cận với thực tế, củng cố các kiến thức, từ đó hình thành và phát triển tư duy tích cực, độc lập sáng tạo cho học sinh

Môn Công Nghệ 7 được thiết kế theo Mô đun nghề Môn Công Nghệ 7 có thời lượng Thực hành khá cao Các bài thực hành đó thường có hai dạng:

+ Vận dụng lý thuyết để giải các bài tập tình huống, bài thực hành rèn luyện

kỹ năng

+ Thực hành tạo sản phẩm: Chủ yếu là thực hành việc thực hiện quy trình Công nghệ, các thao tác kĩ thuật sản xuất ra sản phẩm đơn giản Cấu trúc chung của các bài thực hành: Có phần chuẩn bị, nội dung thực hành, trình tự tiến hành hoặc mẫu báo cáo có phần đánh giá Cấu trúc này đã đảm bảo được những yêu cầu của nội dung thực hành tuy nhiên để vận dụng vào thực tế, nhằm giúp cho học sinh nâng cao kỹ năng thì cần phải áp dụng một cách linh hoạt theo từng nội dung cụ thể

Tuy nhiên nó đòi hỏi giáo viên và học sinh phải đạt được “ Tích cực hóa” trong quá trình dạy - học, phải chủ động sáng tạo Muốn đạt được điều đó giáo viên cần áp dụng nhiều phương pháp dạy trong đó có phương pháp linh hoạt Cần phải tiếp thu những điểm cơ bản có tính nguyên tắc của cách dạy truyền thống song phải luôn đổi mới

2 Cơ sở thực tiễn:

Thực tiễn của việc dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong trường THCS hiện nay:

Trong vài năm gần đây, bộ môn Công nghệ trong trường THCS đó được chú trọng hơn trước Đã được cung cấp thêm các trang thiết bị và tài liệu tham khảo phục vụ cho việc dạy và học

Tuy nhiên qua nhiều năm giảng dạy bộ môn này tôi thấy rằng việc dạy học môn Công nghệ hiện nay vẫn cũng giặp rất nhiều khó khăn, nhưng trở ngại nhất là việc phát huy tính tích cực của học sinh trong việc học thực hành, tuy đó được phổ biến, học tập bồi dưỡng thường xuyên theo chu kỳ nhưng kết quả đạt được không đáng là bao Thực trạng của vấn đề này cụ thể giải thích ở những nguyên nhân cơ bản sau đây:

Thứ nhất là vẫn tồn tại một quan niệm cố hữu cho rằng môn Công nghệ là những môn phụ Điều này được thể hiện việc quan tâm đến chất lượng bộ môn từ cấp lãnh đạo chưa đúng mức

Thứ hai là về cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy và học tập tuy đó được đầu tư nhưng vẫn cũn thiếu so với yêu cầu giáo dục hiện nay về đồ dựng dạy Tình trạng dạy chay vẫn còn khá phổ biến Trong suốt quá trình học bộ môn Công nghệ 7 cả thầy và trò chưa có điều kiện tham chương trình học Điều đó làm cho vốn kiến thức kiến thức của các em chỉ gọn trong sách vở và bài giảng

Nguyên nhân thứ ba là việc phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong học tập bộ môn Công nghệ cũng nhiều hạn chế thông qua việc kiểm tra -đánh giá thực hành thí nghiệm giúp cho giáo viên nắm thêm những thông tin về kĩ năng thực hành, ý thức cẩn thận và tính tiết kiệm của mỗi học sinh Ngoài ra qua hình thức kiểm tra - đánh giá này cũng cho giáo viên thấy được ngoài sự nổ lực học tập cỏ nhõn của mỗi học sinh mà cũng biết nổ lực làm việc trong nhóm- thể hiện sự hợp tác trong học tập

Như vậy đây là hình thức đánh giá không toàn diện về kiến thức, kĩ năng và thái độ học tập của học sinh Thông qua hình thức đánh giá này giúp cho giáo viên uốn nắn kịp thời những học sinh có thái độ học tập chưa tốt, ý thức chưa cao để dần dần giúp cho việc phát triển nhân cách của học sinh một cách toàn diện Do đó

để đánh giá và nắm được những thông tin chính xác của từng nhóm, từng học sinh trong một tiết thực hành thí nghiệm

3 Biện pháp thực hiện

3.1 Đổi mới phương pháp dạy học tạo hứng thú cho học sinh

Trong quá trình thực hành chỉ có một vài học sinh tham gia, những học sinh còn lại không tích cực hoạt động Đây là vấn đề thường gặp phải trong các bài thực hành, thường thì trong nhóm thực hành chỉ có khoảng 1 hoặc 2 em là tích cực hoạt động, các em còn lại hay ỷ lại các bạn trong nhóm Do các bài thực hành thường hoạt động theo nhóm nên chỉ cần vài bạn trong nhóm làm tốt thì cả nhóm sẽ đạt điểm tốt Khi đánh giá các bài thực hành giáo viên chủ yếu căn cứ vào kết quả trên báo cáo thực hành, chính vì vậy mà trong quá trình thực hành một số học sinh không hoạt động vẫn có điểm

Để khắc phục tình trạng này tôi đã đổi mới phương pháp kiểm tra, thay vì chỉ đánh giá điểm trên báo cáo thực hành tôi kiểm tra, đánh giá bài làm kết hợp với phương pháp quan sát, việc đánh giá kết quả thực hành của học sinh phải là quá trình mang tính hệ thống, nghĩa là phải đánh giá được cả kiến thức, kĩ năng, thái độ của học sinh trong từng giai đoạn, từng bước trong qui trình thực hành cũng như sản phẩm cuối cùng Vì thế, giáo viên cần phải quan sát, ghi lại cụ thể kết quả đánh giá từng bước theo nội dung và quy trình bài thực hành vào phiếu theo dõi của mình để có tư liệu chính xác cho việc đánh giá cuối cùng Trong quá trình thực hành cần thường xuyên theo dõi và nhắc nhở những học sinh chưa tích cực hoạt động cùng tham gia làm việc Để giúp cho các em nắm vững được qui trình thực

hành trong suốt quá trình giảng dạy khi làm một việc nào đó giáo viên cần hướng dẫn cho các em hiểu rõ qui trình, bắt đầu từ việc chuẩn bị, tiếp đó đến các bước, các công đoạn cụ thể để thực hiện công việc và cuối cùng được kết thúc bằng việc

tự đánh giá kết quả thực hiện.Giáo viên phải tăng cường vận dụng các phương pháp dạy học, nhằm phát huy được tính tích cực của học sinh, chủ động và sáng tạo

3.2 Rèn luyện kĩ năng thực hành cho học sinh

Để thực hiện tốt việc rèn luyện kĩ năng thực hành môn công nghệ cho học sinh, thì mỗi giáo viên cần phải có những phương pháp dạy học đặc trưng để tạo sự hứng thú cho các em học tập bộ môn một cách có hiệu quả Đồng thời rèn luyện kĩ năng thực hành cho các em thành thạo có khoa học và thực hiện đúng qui trình công nghệ Điều này đòi hỏi giáo viên phải chủ động sáng tạo tìm ra cho mình một phương pháp thích hợp với bài dạy để có hiệu quả cao nhất; tức là việc lựa chọn phương pháp phải đa dạng Để hình thành một kĩ năng học sinh phải lặp đi, lặp lại nhiều lần một số thao tác nào đó Kĩ năng được hình thành qua các giai đoạn từ không thành thạo đến thành thạo Do vậy, dạy thực hành phải được tiến hành với quy trình hợp lí và phương pháp hợp lí

3.3 Tổ chức thực hành đúng phương pháp, phân chia thời gian hợp lý

Môn học công nghệ là môn học có tính thực tiễn cao do đó trong các giờ học giáo viên giữ vai trò là người hướng dẫn tổ chức cho học sinh thu nhận kiến thức, hình thành kĩ năng thông qua việc tô chức lớp học, giờ học theo hướng tích cực tự lực tự giác, làm việc nhiều hơn suy nghĩ nhiều hợn… và chịu trách nhiệm nhiều hơn trong mỗi giờ học, thông thường cho học sinh làm việc theo cặp, theo nhóm

- Lớp học được chia thành từng nhóm nhỏ khoảng từ 4 đến 6 em hoặc từng cặp để trao đổi thảo luận những vấn đề đặt ra sau đó cử đại diện trình bày trước lớp để cả lớp thảo luận

- Các nhóm được phân chia ngẫu nhiên hoặc có chủ ý, ổn định cho cả tiết học hau thay đổi cho từng phần của tiết học, các nhóm có thể giao cùng một nhiệm vụ hoặc những nhiệm vụ khác nhau

- Mỗi thành viên trong nhóm được phân công hoàn thành một phần việc Mọi người phải làm việc tích cực không ỷ lại vào một vài người có hiểu biết rộng

và năng động hơn

- Kết quả của mỗi nhóm đóng góp cho kết quả học tập chung cho cả lớp

3.4 Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Ứng dụng công nghệ thông tin trong day học tạo thuận lợi cho học sinh tiếp thu kiến thức toán học vốn rất trừu tượng Nói cách khác, nguyên tắc dạy học “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn; ít nhiều đã được vận dụng Nâng cao một bước cơ bản chất lượng học tập cho học sinh, tạo ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao, khắc phục tình trạng thầy đọc, trò chép, học sinh được khuyến khích và tạo điều kiện để chủ động tìm kiếm tri thức, sắp xếp hợp lý quá trình tự học tập, tự rèn luyện của bản thân mình

Để có thể ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, thì người giáo viên phải

có hiều biết căn bản về nguyên lí hoạt động của máy tính và các phương tiện hỗ trợ khác như máy chiếu đa năng, wedcam Ngoài ra giáo viên phải thành thạo về các thao tác, biết xử lí các tình huống trục trặc kĩ thuật ở trên lớp Nếu không làm được như vậy, nhiều khi sử dụng công nghệ thông tin lại gây mất thời gian, tiết học bị gián đoạn

- Tránh lạm dụng công nghệ thông tin quá mức trong dạy dọc Bởi lạm dụng công nghệ thông tin sẽ biến tiết dạy thành tiết xem phim vai trò của người giáo viên sẽ bị mờ nhạt Mà thực tế dù dạy học theo phương pháp nào chăng nữa thì người giáo viên vẫn là linh hồn của tiết học mà không thể một loại máy móc nào

có thể thay thế được

- Tránh việc thiết kế các hình hoặc các cách trình chiếu quá cầu kì, quá bắt mắt khiến cho học sinh quá tập trung vào đó Điều này làm hạn chế hiệu quả của các phương pháp dạy học

3.5 Thiết kế giáo án phù hợp

Đây là công việc bắt buộc của tất cả các tiết học, môn học Tuy nhiên với tiết thực hành Công nghệ, ngoài việc soạn giảng bình thường theo quy định giáo viên cần phải nêu rõ các yêu cầu cho từng bài thực hành, trong đó nêu rõ các yêu cầu từ thấp đến cao và yêu cầu cho từng đối tượng giỏi, khá, trung bình, yếu

Thiết kế bài dạy thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh là nội dung quan trọng cần lưu ý, bởi việc này sẽ giúp giáo viên chuẩn bị chu đáo hơn về kiến thức, kỹ năng, phương pháp, tiến trình của một tiết dạy thực hành

Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kỹ năng Tìm ra được những kỹ năng cơ bản dành cho học sinh yếu kém và những kiến thức kỹ năng dành cho học sinh khá giỏi, tham khảo thêm tài liệu để mở rộng, đi sâu hơn vào bài giảng, giúp giáo viên nắm tổng thể, giải thích cho học sinh khi cần thiết Giáo viên cũng cần nắm được mục đích yêu cầu, chuẩn kiến thức của chương, của bài để thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với trình độ học sinh và điều kiện dạy và học; đồng thời, hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học với đầy đủ các hoạt động cụ thể

4 Hiệu quả của việc thực hiện các giải pháp

- Các em yêu thích môn học nhiều hơn

- Những bài thực hành sau các em tham gia nhiệt tình hơn Có những bài thực hành các em tham gia thành công ở tại gia đình như: trồng trọt, chăn nuôi…

- Điểm kiểm tra của các em được cải thiện rỏ rệt, điểm dưới trung bình rất ít

- Các em có thể ứng dụng kiến thức học được trong môn học vào việc giữ vệ sinh trường lớp, bản thân

- Phần lớn các em đó có ý thức học tập bộ môn và cú phương pháp học tập tốt

- Đại bộ phận các em đó hình thành được một số kỹ năng đơn giản, hoàn thiện được sản phẩm, biết làm được một số sản phẩm đơn giản như trồng rau, nuôi gà…

- Cơ bản là các em biết tích cực, chủ động trong việc lĩnh hội các kiến, chủ động phân công nhau chuẩn bị nguyên liệu, dụng cụ thực hành Các em học sinh lớp 7 đã biết tổ chức làm việc theo cặp, theo nhóm, qua đó giáo dục tinh thần đoàn kết cho các em

* Kết quả cụ thể:

Sau khi áp dụng các giải pháp dạy thực hành môn Công nghệ 7, chất lượng môn được năng lên rõ rệt cụ thể như sau:

Chất lượng khảo sát đầu năm học 2019- 2020 môn Công Nghệ lớp 7 như sau:

bình

Yếu

Số HS Giỏi Khá Trung

bình

Yếu

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận

Thực tế để đạt được kết quả cao nhất thì đòi hỏi giáo viên cần phải thực sự có

sự chuẩn bị thật kỹ trước khi tiến hành tổ chức cho học sinh học thực hành Nếu thấy cần thiết thì phải thao tác nhiều lần để nâng cao kỹ năng làm việc cũng như phán đoán được các nguyên nhân hư hỏng Giáo viên hướng dẫn thực hành phải quán xuyến được học sinh, phải đảm bảo được các điều kiện an toàn cho học sinh khi học sinh thực hiện thực hành

Trong quá trình giảng dạy trực tiếp, trước khi tiến hành cho học sinh thực hành bao giờ tôi cũng làm thử trước, quan sát và chuẩn bị trước nơi làm việc Đặc biệt là kiểm tra thật kĩ phần chuẩn bị của học sinh Khi sản phẩm hoàn thành thì giáo viên phải trực tiếp kiểm tra và vận hành thử Sau mỗi bài thực hành thì phải nên nhận xét rút kinh nghiệm ngay

Trong quá trình áp dụng sáng kiến mới của mình bản thân tôi nhận thấy không chỉ học sinh hiểu bài, kỹ năng được nâng cao hơn mà học sinh còn trở nên yêu thích môn học hơn rất nhiều

Thực tế để đạt được kết quả cao nhất thì đòi hỏi giáo viên cần phải thực sự

có sự chuẩn bị thật kỹ trước khi tiến hành tổ chức cho học sinh học thực hành Nếu thấy cần thiết thì phải thao tác nhiều lần để nâng cao kỹ năng làm việc cũng như phấn đoán được các nguyên nhân hư hỏng có thể xảy ra Giáo viên hướng dẫn thực hành phải quán xuyến được học sinh, phải đảm bảo được các điều kiện

an toàn cho học sinh khi học sinh thực hiện thực hành

Trong quá trình giảng dạy trực tiếp, trước khi tiến hành cho học sinh thực hành bao giờ tôi cũng làm thử trước, quan sát và chuẩn bị trước nơi làm việc Đặc biệt là kiểm tra thật kĩ phần chuẩn bị của học sinh Khi sản phẩm hoàn thành thì giáo viên phải trực tiếp kiểm tra và vận hành thử Sau mỗi bài thực hành thì phải nên nhận xét rút kinh nghiệm ngay

2 Bài học rút ra sau khi áp dụng các giải pháp