Câu 5: 2 điểm Đọc đoạn thơ sau: Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ, Em ngủ ngoan, em đừng làm mẹ mỏi Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi, Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.. Hãy tả cảnh xóm,
Trang 1PHÒNG GD-ĐT ĐỀØ THI CHỌN HS GIỎI CẤP TIỂU HỌC VÒNG HUYỆN ……… Năm học 2009 - 2010
_ _
MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 5
Thời gian: 120 phút ( học sinh không phải chép lại đề )
Đề bài:
PHẦN I: Luyện từ và câu:
Câu 1: ( 2 điểm ) Cho các từ ngữ sau đây: bạn bè, thật thà, chăm chỉ, hư hỏng, san sẻ,
gắn bó, ngoan ngoãn, bạn học, giúp đỡ, khó khăn, bạn đường Hãy phân biệt và xếp
vào 3 nhóm:
Từ láy Từ ghép tổng hợp Từ ghép phân loại
Câu 2: ( 2 điểm )
Hãy giải nghĩa từ “bay” trong các câu sau, từ “bay” ở câu nào mang nghĩa gốc ? Từ
“bay” ở câu nào mang nghĩa chuyển ? Từ “bay” ở câu nào là từ đồng âm ?
a) Mùa xuân chim én bay về.
b) Chú thợ hồ cầm bay trát tường.
c) Quân ta tấn công giặc, đạn pháo bay rào rào.
d) Chiếc áo mẹ mặc đã lâu, nay đã bay màu.
Câu 3: ( 2 điểm ) Tìm danh từ, động từ và tính từ trong đoạn văn sau đây:
“Buổi trưa nhìn ra sân, thấy rất rõ những sợi không khí nhỏ bé, mỏng mảnh, nhẹ tênh, vòng vèo lượn từ mặt đất bốc lên mãi”.
Câu 4: ( 2 điểm ) Tìm trạng ngữ, chủ ngữ và vị ngữ trong các câu sau:
a) Sống trên cái đất mà ngày xưa, dưới sông “sấu cản mũi thuyền”, trên cạn “hổ rình xem hát” này, con người phải thông minh và giàu nghị lực.
b) Mỗi lần tết đến, đứng trước những cái chiếu bày tranh làng Hồ giải trên các lề phố Hà Nội, lòng tôi thấm thía một nỗi biết ơn đối với những người nghệ sĩ tạo hình của nhân dân.
Câu 5: ( 2 điểm ) Đọc đoạn thơ sau:
Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ,
Em ngủ ngoan, em đừng làm mẹ mỏi Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi, Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng (Nguyễn Khoa Điềm)
a) Tìm cặp từ trái nghĩa.
b) Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì khi viết đoạn thơ trên ?
c) Hãy nêu suy nghĩ và tình cảm của em khi đọc đoạn thơ.
PHẦN II: Tập làm văn ( 8 điểm )
Mùa xuân đến làm cho đất trời, cảnh vật tươi đẹp thêm hơn Hãy tả cảnh xóm, làng nơi em ở và nêu cảm xúc của em khi mùa xuân đến (Lưu ý: không được ghi tên xóm, làng, ấp, xã, nơi em ở)
* Điểm trình bày và chữ viết: 2 điểm.
Trang 2PHÒNG GD-ĐT HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 5
PHẦN I: Luyện từ và câu:
Câu 1: ( 2 điểm )
thật thà, chăm chỉ
ngoan ngoãn, khó khăn
( 1 đ )
bạn bè , hư hỏng, san sẻ gắn bó, giúp đỡ
( 0.5 đ )
bạn học, bạn đường
( 0.5 đ )
Câu 2: ( 2 điểm ) Xác định đúng nghĩa và thể loại nghĩa của từ “bay” ở từng câu,
cho 0,5 điểm mỗi câu
a) Mùa xuân chim én bay về Bay: nghĩa gốc (nghĩa chính, nghĩa đen), động tác
dang cánh tạo áp lực của không khí để di chuyển của các loài có lông vũ
b) Chú thợ hồ cầm bay trát tường Bay: từ đồng âm, một dụng cụ của thợ xây
dựng
d) Chiếc áo mẹ mặc đã lâu, nay đã bay màu Bay: nghĩa chuyển (phai, bạc, nhạt,
…)
c) Quân ta tấn công giặc, đạn pháo bay rào rào Bay: từ mang nghĩa chuyển
(nhiều nghĩa) đạn từ nòng súng, nòng pháo được tống đi nhờ sức mạnh của thuốc nổ
Câu 3: ( 2 điểm )
Buổi trưa, sân, sợi ,
không khí, mặt đất
( 0.5 đ )
Nhìn, thấy, lượn, bốc lên
( 0.5 đ )
rất rõ, nhỏ bé,
mỏng mảnh, nhẹ tênh, vòng vèo, mãi
( 1 đ )
Câu 4: ( 2 điểm )
a) Sống trên cái đất mà ngày xưa,
dưới sông “sấu cản mũi thuyền”,
trên cạn “hổ rình xem hát” này,
(0.25 đ)
con người
(0.5 đ)
phải thông minh và giàu nghị lực
(0.25 đ)
b) Mỗi lần tết đến, đứng trước
những cái chiếu bày tranh làng Hồ
giải trên các lề phố Hà Nội,
(0.25 đ)
lòng tôi
(0.5 đ)
thấm thía một nỗi biết ơn đối với những người nghệ sĩ tạo hình của nhân
dân (0.25 đ)
Câu 5: ( 2 điểm )
a) Cặp từ trái nghĩa: to - nhỏ (0.5 đ)
b) Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật so sánh, gồm:
Trang 3+ So sánh đối lập nhau: lưng núi (sườn núi) to lưng mẹ nhỏ; mặt trời trên
+ So sánh ẩn dụ: mặt trời của mẹ, chính là em bé (là tình yêu, là nguồn sống,
niềm tin, là hạnh phúc lớn lao của mẹ,…) (0.5 đ)
c) Qua hình ảnh một người mẹ miền núi, địu con trên lưng vừa làm nương trên sườn núi, học sinh cảm nhận được nỗi lao động vất vả, sự chăm sóc nuôi nấng, cưu
mang và tình yêu thương con cái của mẹ (0.5 đ)
PHẦN II: Tập làm văn: ( 8 điểm)
* 05 yêu cầu bài văn cần đạt:
1- Viết được bài văn đúng thể loại tả cảnh, có độ dài từ 20 câu trở lên, nội
dung miêu tả cảnh vật nơi học sinh đang ở khi mùa xuân đến.
2- Bài làm đúng, đủ 3 phần: Mở bài, Thân bài và Kết bài đúng theo yêu cầu thể loại văn tả cảnh ( Giới thiệu – Miêu tả và Nêu cảm nghĩ, kết thúc bài )
3- Giọng văn mạch lạc, câu văn suông sẻ, đúng ngữ pháp, sử dụng từ ngữ chính xác Mô tả được toàn cảnh chung và các cảnh vật chi tiết, nét đặc trưng của mùa xuân: bầu trời, nắng, gió, không khí, cây cối, các loài hoa, chim én,…( có nêu thêm 1 vài cảnh sinh hoạt, có xen kẽ tả người, tả vật hoạt động.v.v…) nêu được cảm xúc của bản thân đối với tình cảm xóm làng quê hương, tình cảm đối với thiên nhiên, đất nước trong không khí xuân sang
4- Bài có nhiều câu văn hay, quan sát và miêu tả hợp lý, sinh động, ý tưởng phong phú và giàu âm thanh, giàu hình ảnh, biết áp dụng các biện pháp nghệ thuật văn học đã được học như: so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, liên tưởng,
5- Chữ viết rõ ràng, dễ đọc; bài làm sạch sẽ và không mắc lỗi chính tả
Điểm 7 - 8 :
Bài văn phải đảm bảo trọn vẹn cả 05 yêu cầu trên.
Điểm 5-6 :
- Đạt 5 yêu cầu nhưng có vài câu chưa thật hấp dẫn, miêu tả đơn điệu
- Đạt khá mục 3, 4; còn thiếu sót, vài câu còn sai về cách dùng từ và còn sai về cú pháp, ngữ pháp
- Mắc 1- 2 lỗi chính tả, ngữ pháp
Điểm 3-4 :
- Bài làm đạt trung bình mục 1, 2, 5; mục 3, 4 còn hạn chế, sơ lược
- Phần thân bài miêu tả về chi tiết chưa đầy đủ, chưa hợp lý, chưa đúng đặc trưng mùa xuân Xen kẽ tả người, tả vật xung quanh chưa rõ nét, chưa gây tác dụng Nêu cảm nghĩ chưa chân thật, chưa có hiệu quả về tác động tình cảm, chưa gây nhiều xúc cảm
Trang 4- Sắp xếp ý miêu tả còn lộn xộn, dùng từ và đặt câu sai 2-3 câu trở lên.
- Mắc 3-4 lỗi chính tả
Điểm 2 - 1 :
- Cả 5 mục yêu cầu rất sơ lược, miêu tả dạng trình bày quan sát đơn điệu
- Phần thân bài miêu tả lủng củng, câu luộm thuộm, thiếu tác dụng miêu tả, thiếu nhiều phần chi tiết, nêu cảm nghĩ và cảm xúc của bản thân chưa đầy đủ, trọn vẹn
- Về chi tiết các ý miêu tả còn nhầm lẫn, trùng lặp, dùng từ và đặt câu sai 4-5 câu
- Mắc 5-6 lỗi chính tả
Điểm 0:
- Bài làm xa đề, lạc đề hoàn toàn hoặc bỏ giấy trắng
Điểm trình bày và chữ viết : 2 điểm.
-Đánh giá cách trình bày và chữ viết của toàn bài (phần I và II) của HS để
cho điểm:
+ 2 điểm: trình bày đúng, đẹp, sạch sẽ, chữ viết đẹp, ngay ngắn, thẳng hàng + 1 điểm: cách trình bày và chữ viết đạt trung bình, đọc được Còn sai hình
dáng, độ cao, nét chữ chưa thật đều, chưa chân phương Có 1-2 chỗ dơ, xoá, sửa đè…
+ 0,5 điểm : Bài dơ, trình bày chưa rõ, chưa đúng, chữ viết cẩu thả, không ngay
ngắn, khó đọc
_