Giáo trình công nghệ phục hồi - Chương 4

Tài liệu tham khảo dành cho giáo viên, sinh viên chuyên ngành cơ khí, chi tiết máy - Công nghệ phục hồi

Chơng 4 Sửa chữa phục hồi bằng biến dạng dẻo

4.1 Khái niệm về các loại biến dạng

Trong quá trình gia công ngời ta lợi dụng biến dạng dẻo của kim loại để tạo

ra những sản phẩm có hình dạng & kích thớc theo yêu cầu Để xác định quy trình công nghệ gia công hợp lý và khoa học chúng ta cần biết cơ sở lý thuyết của quá trình biến dạng kim loại khi gia công

Sự tạo nên hình dáng của vật thể hay sản phẩm phụ thuộc vào mức

độ biến dạng của kim loại Trong gia công áp lực có ba loại biến dạng: biến dạng

đàn hồi, biến dạng dẻo và biến dạng phá huỷ

Biến dạng đàn hồi : là biến dạng mà sau khi khử bỏ lực tác dụng nó sẽ trở về trạng thái ban đầu của vật thể

Biến dạng dẻo : là biến dạng mà sau khi khử bỏ lực tác dụng kim loại không trở về hình dạng và trạng thái ban đầu của nó Trong biến dạng dẻo luôn tồn tại biến dạng đàn hồi, nên ta cần tính đến lợng biến dạng này khi thiết lập quy trình gia công cho hợp lý

Biến dạng phá huỷ : là biến dạng mà sau khi khử bỏ lực tác dụng trên bề mặt kim loại tồn tại các vết nứt thô đại hay kim loại bị nứt, gãy, phá huỷ

Gia công áp lực chủ yếu là phơng pháp tạo phôi cho gia công cơ khí, nâng cao cơ tính cho vật liệu, loại trừ khuyết tật do đúc sinh ra, giảm lợng d gia công cơ, nâng cao độ chính xác cho quá trình gia công cơ ( các loại thép tấm, thép đờng ray, thép góc (V) thép tròn, ;) Đồng thời bằng phơng pháp này ta cũng có thể chế tạo các loại chi tiết nh : nút chai, nắp hộp, lon đựng dầu mỡ, đựng nớc hoa quả

Nh vậy :

 Khi ta tác dụng vào vật thể một lực, vật thể bị biến dạng Lợng biến dạng còn tồn tại sau khi ta khử bỏ tải trọng gọi là biến dạng d Biến dạng d xuất hiện khi ứng suất bên trong vật thể vợt quá giới hạn đàn hồi

 Quá trình biến dạng d mà trong đó trên các phần của vật thể không có sự phá huỷ thô đại ( nứt nẻ ) gọi là quá trình biến dạng dẻo

 Gia công kim loại bằng áp lực là quá trình lợi dụng giai đoạn biến dạng dẻo của kim loại nên ta chủ yếu tìm hiểu một số vấn đề liên quan đến quá trình biến dạng dẻo mà thôi

Gia công biến dạng dẻo có thể thực hiện ở trạng thái nóng và nguội

4.2 Các phơng pháp gia công biến dạng phục hồi kích thớc

4.2.1 Chồn kim loại

b Làm phẳng các mặt đầu phôi

Hình 4-1 Làm phẳng các mặt đầu bằng búa

a/ b/

c/

Hình 4- 2 phục hồi chiều

a - chồn mặt đầu, b- chồn một phần mặt đầu,

c - tăng kích thớc phần bị mòn ở mặt đầu đỉnh răng

4.2.2 Đột lỗ

Hình 4 -3 Chồn để tạo điều kiện cho quá trình đột lỗ

Hình 4 -4 Đột lỗ bằng mũi đột

4.2.3 Làm thay đổi hính dạng của chi tiết

Hình 4-5 Một số phơng pháp làm thay đổi sản phẩm bằng gia công áp lực

(nắn tẳng, rèn bậc, chặt, tạo vết, )

e Làm thay đổi hính dáng sản phẩm bằng máy cán

Hình 4-6 Làm thay đổi sản phẩm trên máy cán

4.2.5 Khuôn dập

4.2.6 Làm rộng hay hẹp lỗ

a Làm rộng lỗ b Làm nhỏ lỗ Hình 4 - 8 Sơ đồ nguyên lý mở rộng hay làm hẹp lỗ

4.2.7 Phục hồi hình dạng bằng phơng pháp uốn , xoắn

a Uốn thanh

Hình 4-9 Uốn sản phẩm dạng thanh đặc

H×nh 4-10 a/ Uèn thanh b»ng con l¨n

b/ Uèn thanh b»ng vam

H×nh 4-11 Uèn thanh trªn b¨ng m¸y tiÖn

H×nh 4-12 S¶n phÈm uèn èng

Hình 4- 13 Nắn thẳng dầm chữ U trên máy ép thủy lực

Hình 4- 14 Máy nhấn thủy lực để chế tạo con lơn bảo vệ tàu thủy

4.3 ép bạc lót hoặc các ống lót

Hình 4-15 Sơ đồ ép bạc lót

Hình 4-15 Các loại vam dùng để tháo lắp máy

4.4 Làm biến cứng bề mặt

Lớp kim loại bị biến cứng

H×nh 4-17 T¸n ®inh b»ng bóa

4.5 Chèng biÕn d¹ng khi hµn

H×nh 4-18 Chống biến dạng khi h n àn