I. Quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp Truyện cười “Chào hỏi” liên quan đến phương châm lịch sự Anh chàng rể đã không quan tâm đến tình huống giao tiếp cụ thể. + Câu hỏi thăm của anh hoàn toàn lịch sự nhưng lại bị coi là thiếu lịch sự, tế nhị khi làm phiền tới người khác → Cần chú ý tới tình huống giao tiếp cho phù hợp II. Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại 1. Chỉ có tình huống truyện “người ăn xin” tuân thủ phương châm lịch sự, còn lại đều không tuân thủ phương châm hội thoại 2. a, Trường hợp trên, phương châm về lượng bị vi phạm. Thông tin mà Ba cũng cấp không đủ về lượng đặt ra trong câu hỏi của An, câu trả lời của Ba chung chung b, Nếu trả lời thông tin sai, sẽ vi phạm phương châm về chất.
Trang 1I Quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp
- Truyện cười “Chào hỏi” liên quan đến phương châm lịch sự
- Anh chàng rể đã không quan tâm đến tình huống giao tiếp cụ thể
+ Câu hỏi thăm của anh hoàn toàn lịch sự nhưng lại bị coi là thiếu lịch sự, tế nhị khi làm phiền tới người khác
→ Cần chú ý tới tình huống giao tiếp cho phù hợp
II Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại
1 Chỉ có tình huống truyện “người ăn xin” tuân thủ phương châm lịch sự, còn lại đều không tuân thủ phương châm hội thoại
2
a, Trường hợp trên, phương châm về lượng bị vi phạm Thông tin mà Ba cũng cấp không đủ
về lượng đặt ra trong câu hỏi của An, câu trả lời của Ba chung chung
b, Nếu trả lời thông tin sai, sẽ vi phạm phương châm về chất
Tránh vi phạm phương châm về chất, Ba đã chọn trả lời chung chung, không cụ thể, chấp nhận sự vi phạm phương châm về lượng
c, Bác sĩ không tuân thủ phương châm về chất
Mục đích: tạo niềm tin, nghị lực cho người bệnh
- Để đạt được mục đích quan trọng hơn, người ta có thể không tuân thủ một phương châm hội thoại nào đó
4 Câu nói “tiền bạc chỉ là tiền bạc” không đem lại thông tin mới, nhưng xét hàm ý, câu nói này hàm chứa: có những thứ còn quan trọng hơn tiền bạc
→ Khi nói, để gây sự chú ý, muốn thể hiện ngụ ý nào đó, người nói có thể không tuân thủ phương châm hội thoại
II Luyện tập
Bài 1 (trang 38 sgk ngữ văn 9 tập 1)
Người bố không chú ý tới phương châm cách thức:
+ Đứa con 5 tuổi (chưa học lớp 1) không thể nhận biết được tuyển tập truyện ngắn của Nam Cao”
Trang 2+ Với đối tượng này, câu nói đó mơ hồ
→ Câu trả lời của người bố không đảm bảo mối quan hệ phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp
Bài 2 (trang 38 sgk ngữ văn 9 tập 1)
Lời nói của Chân, Tay với lão Miệng không tuân thủ phương châm lịch sự
Việc không tuân thủ như vậy không có lý do chính đáng, không có căn cứ