Viet Bac -TH

Việt Bắc là khúc tình ca và cũng là khúc hùng ca về cách mạng về cuộc kháng chiến và con người kháng chiến, mà cội nguồn sâu xa của nó là tình yêu quê hương đất nước, là niềm tự hào về s

VIỆT BẮC

Tố Hữu A/ Kết quả cần đạt

Giúp hs:

- Hiểu Việt Bắc là đỉnh cao thơ Tố Hữu- thành tựu thơ thời chống P.

- Hiểu và phân tích giá trị đặc sắc của bài thơ: khúc hát ân tình của ngừơi kháng chiến với đất nước, quê hương

- Hiểu một số nét tiêu biểu của giọng điệu, phong cách thơ Tố Hữu

- Rèn kĩ năng cảm thụ thơ

B/ ổn định tổ chức- Kiểm tra bài cũ

1/ ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra bài cũ

c/ Nội dung - phương pháp - tiến trình giảng dạy

A/ TÁC PHẨM

&/ TIỂU DẪN

Trong phần tiểu dẫn, sách giáo khoa trình bày những vấn đề gì ?

( Hoàn cảnh sáng tác, bố cục tác phẩm, vị trí đoạn trích )

1/ Hoàn cảnh ra đời:

_ Sau chiến thắng Điện Biên Phủ 7/1954, hoà bình trở lại, miền Bắc nước ta được giải phóng

_ 10/1954, các cơ quan trung ương từ chiến khu về Hà Nội Người cán bộ cách mạng và kháng chiến từ biệt quê hương cách mạng, từ biệt đồng bào Việt Bắc sâu nặng tình nghĩa, từ biệt cả những ngày gian khổ

_ Liệu những người chiến thắng có còn giữ được tấm lòng thuỷ chung với đồng bào và mảnh đất đã từng đùm bọc chở che cho mình trước đây không? Đó là vấn đề tư tưởng lớn được đặt ra cho mỗi cán bộ chiến sĩ Bài thơ Việt Bắc ra đời nhằm giải quyết vấn đề đó

2/ Bố cục tác phẩm

Bài thơ gồm 150 câu thơ lục bát, được chia làm hai phần

- Tái hiện một giai đoạn gian khổ, vẻ vang của cách mạng và kháng chiến ở chiến khu Việt Bắc

- Sự gắn bó giữa miền ngược và miền xuôi trong viễn cảnh hoà bình và ca ngợi công

ơn Đảng, Bác đối với dân tộc

3/ Vị trí đoạn trích : Đoạn trích nằm ở phần đầu: nói về những kỷ niệm kháng chiến

&/ VĂN BẢN

I/ Kết cấu bài thơ:

Em có nhận xét gì về kết cấu của bài thơ ?

Việt Bắc là khúc tình ca và cũng là khúc hùng ca về cách mạng về cuộc kháng chiến và con người kháng chiến, mà cội nguồn sâu xa của nó là tình yêu quê hương đất nước, là niềm tự hào về sức mạnh của nhân dân, là truyền thống ân nghĩa, đạo lí thuỷ chung của

dân tộc Việt Nam Toàn bộ bài thơ là một hoài niệm lớn, day dứt khôn nguôi được thể hiện qua hình thức đối đáp giữa người ra đi và người ở lại :

_Bài thơ được cấu tạo theo lối đối đáp giao duyên của ca dao dân ca

Đối đáp giữa hai người yêu thương nhau, tình nghĩa mặn nồng nay phải chia tay nhau kẻ

đi người ở

Ta với mình, mình với ta _ Nhưng đối đáp là cấu tạo bên ngoài mà độc thoại, tự biểu hiện chính là cấu tạo bên trong

Do sự thâm nhập giữa đối đáp và độc thoại đó mà trong bài thơ có khi:

+“Ta” và “mình” là hai nhân vật kẻ về, người ở:

Mình về, mình có nhớ ta

Ta với mình, mình với ta

Ta về mình có nhớ ta

Nhưng đi sâu hơn

+“Mình” cũng là “ta”, “ta” cũng là “mình”, “ta” và “mình” hoà làm một:

Mình đi mình có nhớ mình hoặc Mình đi mình lại nhớ mình

Nhà thơ đã khai thác rất đắt chữ “mình” trong tiếng Việt

+ Mình → là bản thân mình, là ta

→ là một người khác thân thiết với mình có thể xem như chính mình

→ là một mà cũng là hai, tuy hai mà là một → Đó là sự phân thân, hoá

thân để tâm trạng được bộc lộ đầy đủ hơn trong sự hô ứng, đồng vọng

Chính vì thế mà mặc dù thể hiện đề tài mang tính chính trị nhưng tác phẩm vẫn mang một âm hưởng trữ tình đằm thắm

_ Thêm vào đó là Tố Hữu đã phát huy được nhiều thế mạnh của thể thơ lục bát truyền thống

+ Nhà thơ đã sử dụng rất linh hoạt các kiểu tiểu đối của ca dao có tác dụng nhấn mạnh ý

mà còn tạo ra nhịp thơ uyển chuyển cân xứng thấm sâu vào tâm tư tình cảm Mình

về rừng núi nhớ ai

Trám bùi để rụng / măng mai để già

Hay Chiếu Nga Sơn / gạch Bát Tràng

Vải tơ Nam Định / lụa hàng Hà Đông

+ Bên cạnh việc chú trọng lời ăn tiếng nói của nhân dân, Tố Hữu còn sử dụng rất nhuần nhuyễn phép trùng điệp của ngôn ngữ dân gian

+ Mình về có nhớ

+ Nhớ sao

 Tất cả tạo ra một giọng điệu trữ tình tha thiết êm ái ngọt ngào đưa ta vào thế giới của hoài niệm, của tình nghĩa thuỷ chung

II/ ĐỌC – HIỂU:

1/ Bốn câu đầu:

Theo em bốn câu thơ đầu là lời của ai nói với ai ?

Như nhạy cảm với hoàn cảnh đổi thay, người ở lại lên tiếng trước, căn vặn người ra đi

về tấm lòng chung thuỷ:

Mình về mình có nhớ ta

Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng

Mình về mình có nhớ không

…Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn

Nên bốn câu thơ là

Lời của người ở lại căn vặn người ra đi về tấm lòng chung thuỷ

Em có nhận xét gì về cách xưng hô mình - ta ở đây ?

Mình là người ra đi là cán bộ kháng chiến, ta là người ở lại là đồng bào Việt Bắc

_ Mình _ ta → dùng lối xưng hô thân mật trong tình yêu để diễn tả tình cảm cách mạng làm cho lời thơ không bị khô cứng mà ngọt ngào êm ái

Liệu mình - những người cán bộ chiến sĩ sau khi chiến thắng về chốn phồn hoa đoo hội

có còn nhớ đến đồng bào và mảnh đất Việt Bắc với những tháng năm gian khổ đã từng đùm bọc và che chở cho họ trước đây không

Mười lăm năm ấy không biết mình còn nhớ hay đã quên, chứ ta thì ta không thể quên được những tháng năm vất vả những nghĩa tình sâu nặng ấy

_ Mười lăm năm ấy → chỉ thời gian dài của sự gắn bó (1940 -1954) nghĩa tình trong gian khổ

Và cũng để rõ thêm tấm lòng của người ra đi, kẻ ở đã khéo gợi ra cảnh

_ Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn  Đó là những cội nguồn của nghĩa tình: Nghĩa tình giữa ta và mình bắt nguồn từ những lý lẽ hiển nhiên giống như đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc ta vậy Liệu mình có giữ được tấm lòng chung thuỷ trước những cám dỗ mới của cuộc đời không? Đó cũng chính là tâm trạng, là nỗi lòng băn khoăn dằn vặt của “người ở lại”, của “ta”

2/ Bốn câu tiếp: Đó là lời đáp, là tiếng lòng của người ra đi

Tiếng ai tha thiết bên cồn Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi

áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay

Trước nỗi lòng băn khoăn của người ở lại, tâm trạng của người ra đi như thế nào ?

Trước tiếng ai tha thiết bên cồn làm cho người ra đi cũng :

- Bâng khuâng trong dạ - Bồn chồn bước đi

Hoá ra người đi cũng cùng một tâm trạng, cùng một tình nghĩa chung thuỷ như bạn mình

+ Bâng khuâng: là cảm xúc vấn vương, một nỗi buồn thầm kín mơ hồ chuyển mau từ tình cảm này sang ý nghĩ khác

+ Bồn chồn: trạng thái cảm xúc nôn nao, thấp thỏm, nóng ruột không yên thường vì một việc gì chưa đến, chưa biết ra sao

Đáp lại sự băn khoăn của người ở lại là tiếng lòng của người ra đi.Và

 Tác giả đã sử dụng một loạt những từ láy, những từ chỉ trạng thái tình cảm của người đang yêu để giãi bày tình cảm không nói lên lời của người ra đi cũng thuỷ chung tình nghĩa như tấm lòng người ở lại vậy

Và hình ảnh thơ

_ Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay đã gợi ra

cảnh bịn rịn luyến lưu tay trong tay mà không nói lên lời của đôi trai gái yêu nhau như khắc sâu thêm tình cảm gắn bó thắm thiết, thuỷ chung của người miền xuôi đối với người miền ngược

Mặc dù trong buổi chia ly, người ra đi chưa biết nói gì với kẻ ở lại nhưng thực ra đã lại nói rất nhiều điều Bởi im lặng cũng là một thứ ngôn ngữ của tình cảm

3/ 12 câu tiếp theo :

Mình đi có nhớ những ngày Mình đi, có nhớ những nhà

Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù Hắt hiu lau xám, đ/đà lòng son

Mình về, có nhớ chiến khu Mình về, có nhớ núi non

M/ cơm chấm muối, m/thù nặng vai ? Nhớ khi kháng N, thuở còn VM

Mình về, rừng núi nhớ ai Mình đi, mình có nhớ mình

Trám bùi để rụng, m/mai để già T/Trào, H/Thái, m/đình, cây đa

ở 12 câu thơ này người ở lại đã nói gì với người ra đi ?

Người ở lại đã khơi dậy một quá vãng đầy kỷ niệm :

Em có nhận xét gì về kết câu của đoạn thơ này ?

- Mười hai câu thơ tạo thành 6 câu hỏi

+ Có câu hỏi gợi nhớ hình ảnh thiên nhiên khắc nghiệt:

Mưa nguồn suối lũ những mây cùng mù

+ Có câu hỏi gợi nhớ tới cảnh sinh hoạt thiếu thốn:

Miếng cơm chấm muối mối thù nặng vai

+ Có câu hỏi lại như hỏi chính lòng mình:

Mình về rừng núi nhớ ai Trám bùi để rụng, măng mai để già

Rừng núi nhớ hay đồng bào Việt Bắc nhớ Và khi “ai” đó đi rồi thì trám bùi, măng mai còn có ý nghĩa gì nữa đây

Biện pháp nhân hoá kết hợp với đại từ phiếm chỉ ai càng tô đậm cảm giác cô đơn, trống vắng của kẻ ở khi phải chia tay

Và

+ Có câu hỏi lại gợi về những kỷ niệm của một thời cách mạng, một thời kháng chiến:

Mình về có nhớ núi non

Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa

Điều đáng lưu ý là trong một đoạn thơ ngắn mà 5 từ

+ Nhớ được nhấn đi nhấn lại  Điệp từ thể hiện nỗi lòng tha thiết với những sắc thái khác nhau của người ở lại

Khơi dậy một quá vãng đầy kỷ niệm người ở lại muốn khẳng định điều gì với người ra

đi ?

Khơi dậy một quá vãng đầy kỷ niệm : cay đắng ngọt bùi, gian nan vất vả, người ở lại muốn khẳng định với người ra đi một điều :

Nét đẹp cao quý của Việt Bắc chính là ở chỗ nghèo cực mà chân tình rộng mở, sắt son thuỷ chung với cách mạng, người cũng vậy mà thiên nhiên cũng vậy Và đoạn thơ

đã thể hiện được điều đó

4/ 82 câu tiếp: Lời đáp của kẻ đi

Cả bài thơ tràn ngập nỗi nhớ Nỗi nhớ trong kẻ ở và người đi trong câu hỏi và trong cả lời đáp Nỗi nhớ cứ trở đi trở lại cồn cào da diết Dường như thấu hiểu người ở lại, người ra đi

Vậy trong 82 câu thơ này, người ra đi đã nói những gì với người ở lại ?

(Khẳng định lòng chung thuỷ, Hồi tưởng lại một quê hương Việt Bắc thân thiết nhưng cũng thật mới, Nhớ hoa và người - thiên nhiên và con người Việt Bắc, Tự hào về “Quê hương cách mạng, Nhớ đến những chiến công oanh liệt, Nhà thơ nhớ đến những nẻo đường Việt Bắc, Niềm tin tưởng Việt Bắc, Đảng, Bác Hồ.)

@/ Khẳng định lòng chung thuỷ:

Ta với mình, mình với ta

Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh

Mình đi mình lại nhớ mình

Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu

Em có nhận xét gì trong cách dùng đại từ xưng hô ở đây ?

+ Ta - mình  cách nói trùng lặp  diễn tả người đi kẻ ở xoắn xuýt gắn bó với nhau như bóng với hình Nhưng như thế chưa nói hết được sự khăng khít mà phải là :

+ Mình đi mình lại nhớ mình

Mình cũng là ta mà ta cũng là mình Đến lúc này không còn là sự gắn bó xoắn xuýt mà cao hơn Đó là sự hoà hợp, sự hoá thân vào nhau, tuy hai mà là một giữa người đi và

kẻ ở

Không chỉ có thế người ra đi còn làm yên lòng người ở lại

+ Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh

Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu

Nếu người ở lại gợi về những ngày tháng gian khổ, gợi về cội nguồn tình nghĩa gắn bó thì ta đây

 Khẳng định lòng chung thuỷ trước sau như một

dù vui buồn sướng khổ thế nào cũng không thay lòng đổi dạ Mình có bao nhiêu nghĩa

ta có bấy nhiêu tình Nỗi lòng của ta cũng như nỗi lòng của mình vậy

Theo nguồn mạch ân nghĩa thuỷ chung, tác giả

@/Hồi tưởng lại một quê hương Việt Bắc thân thiết nhưng cũng thật mới mẻ

Cuộc sống hình ảnh qua thời gian đã biến thành kỷ niệm, thành tình cảm, lúc rõ nét, thấm thía ,lúc lại mơ màng xa vời vợi

*/ Nỗi nhớ rất chung mà riêng cũng rất

_ Nhớ gì như nhớ người yêu

Nhớ gì là nhớ cảnh nhớ người Việt Bắc Tất cả những cái rất chung ấy được tác giả 

so sánh với cái rất riêng : Người yêu

Sự so sánh này có tác dụng gì ?

để cụ thể hoá nỗi nhớ của mình

*/ Nhớ về một quê hương Việt Bắc thân thiết đồng cam cộng khổ

Nhớ từng bản khói cùng sương Mình đây ta đó đắng cay ngọt bùi

Sớm khuya bếp lửa người thương đi về Thương nhau chia củ sắn lùi

Nhớ từng rừng nứa bờ tre Bát cơm sẻ nửa chăn sui đắp cùng

Ngòi thia sông Đáy suối Lê vơi đầy Nhớ người mẹ nắng cháy lưng

Ta đi ta nhớ những ngày Địu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô

Những câu thơ viết ra tự nhiên thoải mái như tuôn chảy từ tấm lòng thương nhớ, không một chút dụng công Trong sự cảm nhận của người ra đi Việt Bắc thật đẹp, thật thân thiết nhưng cũng thật độc đáo khác hẳn với mọi miền quê khác : Một bản khói cùng sương, một bếp lửa người thương đi về, một rừng nứa bờ tre, ngòi Thia sông Đáy suối Lê vơi đầy, đến những cảnh sinh hoạt : chia củ sắn lùi, bát cơm sẻ nửa chăn sui đắp cùng, rồi người mẹ nắng cháy lưng, Địu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô tất cả, tất cả đều lung linh trong nỗi nhớ niềm thương của người cán bộ sắp về xuôi

Nhưng bên cạnh một quê hương Việt bắc với hình ảnh người mẹ địu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô hay em gái hái măng một mình cùng với tiếng mõ rừng chiều, chày đêm nện cối quen thuộc từ lâu, nhà thơ còn

*/ Nhớ về một quê hương Việt Bắc thật mới mẻ

Có lớp học i tờ, những giờ liên hoan hoạt động tiêu biểu của các cơ quan kháng chiến

Và trong nỗi nhớ về quê hương Việt bắc ấy  cái chung và cái riêng như không còn ranh giới, cái cũ và cái mới như lồng vào nhau

Nhưng có lẽ lắng đọng nhất trong nỗi nhớ, trong hoài niệm của tác giả, của người ra đi

đó là

@/ Nhớ hoa và người - thiên nhiên và con người Việt Bắc

Ta về mình có nhớ ta Ve kêu rừng phách đổ vàng

Ta về ta nhớ những hoa cùng người Nhớ cô em gái hái măng một mình

Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi Rừng thu trăng rọi hoà bình

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung

Ngày xuân mơ nở trắng rừng

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Em cảm nhận như thế nào về đoạn thơ trên ?

Mười bốn câu thơ, tự nó đã có tính hoàn chỉnh Đó là bức tranh toàn cảnh và tiêu biểu

về thiên nhiên và con người Việt Bắc qua 4 mùa trong năm Bức tranh ấy hiện lên thật sinh động tươi tắn rực rỡ nhưng cũng man mác bâng khuâng trong âm điệu nhịp nhàng tha thiết yêu thương Việt Bắc tràn đầy trong nỗi nhớ của người cán bộ kháng chiến về xuôi

_ Ta về mình có nhớ ta

Ta về ta nhớ những hoa cùng người

Giọng thơ êm ái nhẹ nhàng, tiếp nối mạch đối đáp giao duyên giã bạn,nhân vật trữ tình

“ta” đã đối thoại với “mình”

câu hỏi tu từ kết hợp với điệp từ làm cho lời thơ vừa là lời đối thoại nhưng cũng là một gạch nối để “ta” bày tỏ nỗi lòng

Không đợi cho “mình” trả lời, nhân vật “ta” tiếp tục xác định nỗi nhớ của mình:

_ Ta về ta nhớ những hoa cùng người

Nhớ hoa và người là nhớ tới thiên nhiên tươi đẹp của Việt Bắc, nhớ tới những con người Việt Bắc cần cù đã từng cưu mang gắn bó với kháng chiến

Điều đáng nói ở đây là trong nỗi nhớ của người ra đi hoa và người đồng hiện soi chiếu vào nhau, chúng vừa có quan hệ tương hỗ, vừa có quan hệ tương sinh

Thiên nhiên Việt Bắc đã hoà điệu với con người và ngược lại con người làm đẹp làm nồng ấm thêm cho thiên nhiên

Với lối đồng hiện tương sinh tương hỗ ấy, nhà thơ đã vẽ lên một bức tranh tứ bình Việt Bắc bằng ngôn từ thật đẹp, thật sinh động Đầu tiên là

_ Mùa đông :

Mùa đông Việt Bắc được tác giả gợi tả qua hình ảnh thơ nào ?

+ Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi

Mùa đông ở miền núi thường buồn lạnh lẽo hoang vu

Rừng xanh, màu xanh biếc của rừng già  vừa gợi ra được cái bạt ngàn, mênh mông, vừa gợi ra được cái tĩnh lặng của rừng già

Nhưng trên cái nền trầm tĩnh lạnh lẽo ấy ta thấy điểm vào đó là

Hoa chuối đỏ tươi gam màu nóng ấm,thêm vào đó là những tia nắng ánh ra từ con dao gài trên thắt lưng của người đi rừng làm cho cảnh vật khu rừng như bừng sáng, sống động

Cũng trên cái nền cảnh ấy con người xuất hiện :

+ Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng

Em cảm nhận như thế nào về hình ảnh thơ trên ?

Người đứng trên đỉnh đèo cao ánh nắng chiếu vào lưỡi dao giắt ở thắt lưng léo sáng Hình ảnh thơ gợi ra một tư thế vững chãi tự tin của người làm chủ núi rừng ở đây nhà thơ không vẽ chi tiết mà chỉ chấm phá vài nét, song cũng đủ cho ta hình dung khá

rõ về hình tượng

Đông qua

_ xuân tới :

+ Ngày xuân mơ nở trắng rừng

Đến đây nền xanh trầm tĩnh của rừng già nhường chỗ cho màu trắng bạt ngàn tinh khiết của hoa mơ rừng

Em có nhận xét gì về hiệu quả biểu đạt của từ “trắng”, “chuốt” trong đoạn thơ trên ? Hai chữ “Trắng rừng” khiến cho cảnh vật như bừng sáng tràn đầy sức sống

Trên cái nền cảnh ấy, con người Việt Bắc hiện ra trong công việc :

+ Nhớ ai đan nón chuốt từng sợi giang

Hai chữ chuốt từng gợi ra dáng điệu cần mẫn, cẩn trọng, tài hoa như trong từng động tác cử chỉ đan nón, họ gửi vào đó nỗi lòng ước mơ của mình

_ Hè đến núi rừng Việt Bắc như rộn ràng hẳn lên

+ Ve kêu rừng phách đổ vàng Nhớ cô em gái hái mang một mình

Từ “đổ”và từ “hái”gợi cho em cảm nhận gì ?

Ve kêu gọi hè đến Và khi những tiếng ve đầu tiên của mùa hè cất lên thì những cánh rừng phách xanh bạt ngàn cuối xuân, nụ hoa còn náu kín trong kẽ lá bỗng nhất loạt trổ hoa vàng Chỉ vài ba ngày sau cả rừng phách đã lênh láng sắc vàng Chữ đổ không chỉ nhấn mạnh sự mau lẹ trong việc biến đổi màu sắc mà còn diễn tả thật sinh động những trận mưa hoa phách mỗi khi có một luồng gió ào qua

Và thấp thoáng trong bức tranh lãng mạn ấy là :

+ Nhớ cô em gái hái mang một mình

Hái cũng là hoạt động bẻ nhưng hết sức nhẹ nhàng uyển chuyển, phù hợp với bức tranh lãng mạn

Giữa bao nhiêu nỗi nhớ, nhà thơ vẫn thể không quên

_ Mùa thu Việt Bắc :

+ Rừng thu trăng rọi hoà bình

Những ánh trăng rọi qua kẽ lá, vòm lá tạo nên khung cảnh huyền ảo

 Hình ảnh thơ gợi cho ta cảm nhận về một cuộc sống bình yên hạnh phúc, một ước

mơ, một niềm tin chiến thắng

Đó là nét quen thuộc trong cái nhìn của Tố Hữu đối với hiện thực cách mạng

Khung cảnh của câu thơ cũng là khung cảnh trữ tình dành cho những cuộc hát giao duyên

+ Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung

Chữ ai là cách nói bóng gió, ám chỉ người đang hát cùng với mình Chữ ai là đại từ phiếm chỉ gợi lên bao hoài niệm, bâng khuâng nghĩa tình thuỷ chung Tiếng hát ân tình thuỷ chung giữa ta với mình, giữa ta với ai được thử thách trong cay đắng ngọt bùi

bằng các hình ảnh, chi tiết chắt lọc, những hình ảnh thơ tràn ngập những màu sắc chói lọi rực rỡ, kết hợp với lối đồng hiện tương sinh tương hỗ mỗi câu thơ tả cảnh đi kèm với một câu thơ tả người, tác giả đã tái hiện sinh động thiên nhiên con người Việt Bắc Thiên nhiên ấy như một sinh thể đang biến đổi trong từng khoảnh khắc ( Đông xuân hạ thu, sáng, hoa mơ nở trắng rừng, trưa ánh nắng vàng rực rỡ và khi đêm về, trăng dọi bàng bạc khắp nơi )

Và trong thiên nhiên ấy con người là đoá hoa đẹp nhất có hương thơm ngọt ngào nhất

Họ là những con người Việt Bắc bình dị làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc đời, gắn bó, hăng hái với công việc Chính họ đã thắp sáng thiên nhiên làm cho thiên nhiên thêm rực

rỡ Chính họ đã gợi lên nỗi nhớ da diết cho người ra đi Đọc đoạn thơ, ta cảm nhận được những vẻ đẹp bình dị mà trong sáng của tâm hồn người Việt Bắc ở đó, họ đối xử với nhau bằng tình nghĩa mặn mà, chân thật, bằng sự thuỷ chung, trước sau như một, họ

đã nuôi chiến sĩ, nuôi cách mạng, nuôi cuộc kháng chiến của dân tộc Họ là những con người bình dị nhưng thật anh hùng

Khơi gợi hình ảnh thiên nhiên và con người nơi đây, Tố Hữu

thể hiện một tình cảm thiết tha ân tình, sâu nặng và nỗi nhớ thương sâu sắc

Ta với mình, mình với ta đã từng: Thương nhau chia củ sắn lùi - Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng Đã từng san sẻ ngọt bùi, gian nan vất vả như thế ! Ta mình làm sao có thể quên nhau! Tình cảm mến thương ấy đã ăn sâu vào tâm hồn kẻ ở, người đi Vì thế, khi

ra đi, nhớ là nỗi niềm khắc đậm sâu trong tâm khảm tình cảm của tác giả Và nỗi nhớ chuyển thành niềm

@/ Tự hào về “Quê hương cách mạng”, về chiến khu bất khả xâm phạm dựng lên CH: Nhớ khi giặc đến, giặc lùng Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù

Rừng cây núi đá ta cùng đánh Tây Mênh mông bốn mặt sương mù

Núi giăng thành luỹ sắt dày Đất trời ta cả chiến khu một lòng

Em có nhận xét gì về thủ pháp nghệ thuật của tác giả qua đoạn thơ trên ?

Tố Hữu đã nhân cách hoá rừng núi để nhấn mạnh vai trò của chiến khu cách mạng

@/ Nhớ đến những chiến công oanh liệt

Ai về, ai có nhớ không Nhớ sông Lô, nhớ phố Ràng

Ta về ta nhớ Phủ Thông , đèo Giàng Nhớ từ Cao Lạng, nhớ sang nhị Hà

Em có nhận xét gì về thủ pháp nghệ thuật của tác giả qua đoạn thơ trên ?

+ Chỉ một chữ nhớ trong câu hỏi mà có đến năm chữ nhớ thiết tha trả lời: nhớ sông, nhớ phố, nhớ đèo, nhớ Phủ Thông, đèo Giàng là nhớ những chiến thắng oanh liệt đầu những

năm kháng chiến, anh bộ đội chỉ bằng ngọn giáo mà làm cho giặc bạt vía kinh hoàng Nhớ sông Lô là nhớ chiến thắng Việt Bắc thu đông 1947, tàu giặc bị đắm ở sông Lô, tha

hồ uống nước Nhớ phố Ràng là nhớ trận chiến có pháo binh tham gia vào cuối năm

1949, đánh dấu bước trưởng thành của quân đội ta

+ Nhớ được láy đi láy lại, nỗi nhớ bao trùm lên tất cả địa danh Việt Bắc

+ Nhớ từ, nhớ sang: nỗi nhớ dạt dào mênh mông, nỗi nhớ tha thiết, bồi hồi

+ Những địa danh xuất hiện liên tiếp như những trang ký sự chiến trường, để lại bao tự hào trong lòng người đọc về bước đi lên của lịch sử phát triển trong thời đại Hồ Chí Minh

Có biết bao xương máu, biết bao chiến sĩ anh hùng ngã xuống mới có thể có những tên sông, tên núi, tên đèo vào lịch sử vào thi ca, vào nỗi nhớ, vào lòng người

@/ Nhà thơ nhớ đến những nẻo đường Việt Bắc, những nẻo đường hành quân chiến dịch

Em cảm nhận như thế nào về đoạn thơ trên ?

Và đầu tiên nhà thơ

*/ Khái quát con đường ra trận và khí thế ngất trời của ta

Những đường Việt Bắc của ta Đêm đêm rầm rập như là đất rung

_ Đêm đêm - rầm rập những từ láy kết hợp với hình ảnh so sánh cường điệu như là đất rung không chỉ gợi ra không gian, thời gian của cuộc kháng chiến mà nó còn gợi

ra thật hay, thật hào hùng âm vang, sức mạnh của cuộc kháng chiến thần thánh và sức mạnh nhân nghĩa 4000 năm của dân tộc

Hai câu thơ tiếp theo miêu tả cụ thể

*/ Hình ảnh đoàn quân: Quân đi điệp điệp trùng trùng

ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan Hai câu thơ vừa thực vừa lãng mạn Vậy nó thực ở chỗ nào và lãng mạn ở chõ nào ? _ Điệp điệp trùng trùng

Bộ đội ta trang bị vật chất còn thiếu thốn,, còn phải đội mũ nan đan bằng tre lợp vải nhưng đoàn quân điệp điệp trùng trùng chính là hình ảnh tượng trưng cho sự trưởng thành vượt bậc của quân đội ta của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến

Từ láy gợi sự đông đảo, người người lớp lớp như sóng cuộn tạo sức mạnh vô địch _ánh sao đầu súng  Hình ảnh thơ vừa thực vừa lãng mạn

Có thể là ánh sao đêm phản chiếu vào nòng súng thép Có thể là ánh sao của bầu trời Việt Bắc, cũng có thể ánh sao của lý tưởng chiến đấu vì độc lập tự do như soi sáng nẻo đường hành quân ra trận của anh bộ đội

Tham gia vào cuộc kháng chiến, bên cạnh đội quân chủ lực còn có một bộ phận không thể thiếu, góp phần quan trọng làm nên chiến thắng hào hùng của dân tộc ta, đó là

*/ Hình ảnh đoàn dân công phục vụ tiền tuyến :

Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Buớc chân nát đá muôn tàn lửa bay

Em hiểu câu thơ trên như thế nào ?

Những bó đuốc đỏ rực soi đường đã làm sáng bừng lên hình ảnh những đoàn dân công tiếp lương tải đạn Ta có thể hình ở đó có đủ cả già trẻ trai gái, họ đến từ nhiều miền quê

với đủ mọi phương tiện chuyên chở gồng gánh, quyết tâm kiên cường vượt núi cao đèo dốc, đảm bảo sức mạnh vật chất cho bộ đội chiến đấu và chiến thắng Nên hình ảnh _ Dân công đỏ đuốc  tả thực, ngày là của giặc, đêm là của ta

_ Muôn tàn lửa bay  Hình ảnh thơ thật đẹp, thật lãng mạn Họ đi kháng chiến chẳng khác gì đi trong đêm hội hoa đăng

Cuộc kháng chiến của ta là cuộc kháng chiến toàn dân, là cuộc chiến tranh nhân dân, nó phát huy cao độ sức mạnh của cả dân tộc chiến đấu cho sự nghiệp chính nghĩa :

_ Bước chân nát đá  Mang âm hưởng ca dao, đó là bước chân của những con người đạp bằng mọi chông gai để đi tới  Âm hưởng sử thi

Ta càng đánh càng mạnh, càng đánh càng chiến thắng giòn giã Những ngày đầu chỉ có

vũ khí thô sơ, sau lực lượng ta càng thêm hùng hậu, phát triển thành những những binh đoàn, có pháo binh, có đoàn xe ra tiền tuyến

*/ Hình ảnh đoàn xe ra hoả tuyến

Nghìn đêm thăm thẳm sương dày Đèn pha bật sáng như ngày mai lên

_ Nghìn đêm thăm thẳm sương dày  Đó là những ngày đen tối, những khó khăn thiếu thốn của cách mạng và kháng chiến

_ Đèn pha  đèn của đoàn xe kéo pháo của đoàn xe vận tải bật sáng phá tan những lớp sương mù, đẩy lùi những khó khăn tăm tối

_ Như ngày mai lên  bình minh chiến thắng

Hai câu thơ tạo ra  tương quan đối lập giữa bóng tối và ánh sáng : Nếu câu trên khắc hoạ bóng đêm đen tối thăm thẳm gợi kiếp sống nô lệ của cả dân tộc dưới ách đô hộ của

kẻ thù thì câu dưới lại bừng lên ánh sáng của niềm tin vào ngày mai chiến thắng huy hoàng  để nêu bật xu thế chiến thắng tất yếu của dân tộc ta trước mọi kẻ thù hắc ám Đồng thời khẳng định những ngày tươi sáng hạnh phúc nhất định sẽ tới với dân tộc chúng ta

 Hình ảnh thơ vừa mang đậm chất sử thi vừa giàu tính lãng mạn, vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có ý nghĩa tượng trưng cho một tương lai tươi sáng của đất nước Con đường Việt Bắc, con đường ra trận đầy máu lửa và chiến công cũng là con đường đi tới ngày mai huy hoàng

@/ Niềm vui chiến thắng:

Tin vui chiến thắng trăm miền Hoà Bình, Tây Bắc, Điện Biên vui về

Vui từ Đồng Tháp, An Khê Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng

Em có nhận xét gì về tiết tấu giọng điệu của các câu thơ trên ?

Mỗi địa danh gắn với một chiến công như để diễn tả niềm vui chiến thắng dồn dập, giòn giã trên khắp mọi miền đất nước

Đằng sau cách gọi tên địa danh liên tiếp đó còn là niềm tự hào, tình yêu đắm say đất nước của nhà thơ, yêu đến mức gọi mãi không cùng, chỉ cần đọc to lên thôi cũng đủ chấn động lên rồi

@/ Niềm tin tưởng Việt Bắc, Đảng, Bác Hồ