Phân tích bài "Trong lòng mẹ"

Ngữ văn- Tiết 5,6:Văn bản: Trong lòng mẹ Trích “Những ngày thơ ấu”-Nguyên Hồng I.Tìm hiểu tác giả, tác phẩm: 1.. Tác giả: -Nguyên Hồng 1918-1928 tên khai sinh là Nguyễn Nguyên Hồng, quê

Ngữ văn- Tiết 5,6:

Văn bản: Trong lòng mẹ

Trích “Những ngày thơ ấu”-Nguyên Hồng

I.Tìm hiểu tác giả, tác phẩm:

1 Tác giả:

-Nguyên Hồng (1918-1928)

tên khai sinh là

Nguyễn Nguyên Hồng,

quê ở thành phố Nam Định

-Trước cách mạng ông sống

chủ yếu ở thành phố cảng

Hải Phòng, trong một xóm lao động nghèo

- Nguyên Hồng hướng ngòi bút đến những người lao động nghèo đặc biệt là phụ nữ và trẻ em Ngữ văn- Tiết 5,6:

Văn bản: Trong lòng mẹ

Trích “Những ngày thơ ấu”-Nguyên Hồng

I.Tìm hiểu tác giả, tác phẩm:

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

Kể tên những tác phẩm chính của nhà văn Nguyên Hồng,nêu những hiểu biết cơ bản về tác phẩm

“ Những ngày thơ ấu” và đoạn trích “Trong lòng mẹ”

Những ngày thơ ấu là tập hồi kí về tuổi thơ cay đắng của tác giả.Tác phẩm gồm 9 chương , đăng trên báo năm 1938, in thành sách lần đầu năm 1940.Đoạn trích “ Trong lòng mẹ” là chương IV của tác phẩm

“Những ngày thơ ấu” có thể coi là một tác phẩm xuất sắc Đây là tập hồi kí về tuổi thơ ghi lại những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại (Thạch Lam)

Chương 1: Tiếng kèn

Chương 2: Chúa xót thương chúng con

Chương 3: Trụy lạc

Chương 4: Trong lòng mẹ

Chương 5: Đêm Nô-En

Chương 6: Trong đêm đông

Chương 7: Đồng xu cái

Chương 8: Sa ngã

Chương 9: Một bước ngắn

Ngữ văn- Tiết 5,6:

Văn bản: Trong lòng mẹ

Trích “Những ngày thơ ấu”-Nguyên Hồng

I.Tìm hiểu tác giả, tác phẩm:

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

3 Đọc và tìm hiểu chú thích

a Đọc, tóm tắt

b Tìm hiểu từ khó

II.Phân tích:

1 Bố cục

Bố cục: 2 phần

Phần 1: Từ đầu đến “Người ta hỏi đến chứ”

=>Cuộc đối thoại giữa người cô và chú bé Hồng

Phần 2: Còn lại

=>Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ

Ngữ văn- Tiết 5,6:

Văn bản: Trong lòng mẹ

Trích “Những ngày thơ ấu”-Nguyên Hồng

I.Tìm hiểu tác giả, tác phẩm:

1 Tác giả:

2 Tác phẩm:

3 Đọc và tìm hiểu chú thích

II.Phân tích:

1 Bố cục:

2 Phân tích

a.Suy nghĩ của bé Hồng về bà cô

*Hoàn cảnh của bé Hồng:

-Gần đến ngày gỗ đầu của thầy

-Mẹ ở Thanh Hóa chưa về

-Ở với họ hàng

->Hoàn cảnh đáng thương mồ côi bố, sống xa mẹ

* Thái độ của người cô

Gọi tôi đến bên cười hỏi:

-Hồng mày có muốn vào Thanh Hóa với mẹ mày không?

Giọng ngọt:

-Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu

Vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

-…Bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ

Đổi giọng nghiêm nghị…chập chừng nói tiếp

Thánh tám là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày còn phải có

họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ

=>Giả dối, mỉa mai, cay độc

*Thái độ của bé Hồng khi nghe câu chuyện của bà cô về mẹ

Toan trả lời…cúi đầu không đáp

Nước mắt tôi ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hòa ở cằm và ở cổ

Cười dài trong tiếng khóc

Cổ họng nghẹn ứ khóc không ra tiếng

=>Tâm trạng đau đớn tủi cực

Cảm nhận của bé Hồng về câu chuyện của bà cô

-Nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô

Những rắp tâm tanh bẩn

Những cổ tục

=>Hiểu rõ bản chất của người cô, đó là con người có tính cách hẹp hòi, tâm địa cay độc tàn

nhẫn.=> Là nhân vật thể hiện những định kiến hẹp hòi tàn nhẫn đối với người phụ nữ trong xã hội cũ

Cảm nhận của em về câu văn “Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi Câu văn dài kết hợp nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc: So sánh “ những cổ tục… là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ”, điệp từ “Mà” cùng các động từ mạnh:vồ, cắn, nhai, nghiến cùng nằm trong cùng một trường nghĩa đặc tả tâm trạng uất ức căm giận của nhân vật về những định kiến hẹp hòi tàn nhẫn của xã hội cũ đối với người phụ nữ là người mẹ mà chú bé Hồng hết mực yêu thương

b Tình cảm của bé Hồng với mẹ

Khi nghe những lời cay độc từ bà cô:

-Nhưng đời nào tình yêu thương và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến

->Tình yêu thương và sự kiên định trong suy nghĩ về mẹ

-Chỉ vì tôi thương mẹ tôi và căm tức sao mẹ tôi lại vì sợ hãi những thành kiến tàn ác mà xa lìa anh em tôi, để sinh nở một cách dấu giếm

>Sự trưởng thành trong suy nghĩ

-Giá những cổ tục… vồ lấy, mà cắn, mà nhai, mà nghiến ->Tình yêu thương và lòng căm phẫn

=>mong muốn hành động được đấu tranh bảo vệ cho mẹ

* Khi gặp mẹ:

Tôi chợt thấy thoáng một bóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ tôi Tôi liền đuổi theo, gọi bối rối

-Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi!

=>Tiếng gọi tha thiết khát khao tình mẹ

“ cái lầm đó không những làm tôi thẹn mà còn tủi cực nữa, khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc”

=>Đây là một giả thiết mà cậu bé tự đặt ra – giả định là một hình ảnh so sánh độc đáo => hi vọng tột cùng- thất vọng- tuyệt vọng tột cùng

Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân… òa khóc nức nở

=> Tình yêu thương, nỗi xúc động bàng hoàng, niềm sung sướng và cả sự tủi thân nghẹn ngào vỡ

òa trong tiếng khóc nức nở

Trong lòng mẹ:

-Được nhìn thấy mẹ: Gương mặt mẹ…tươi sáng, đôi mắt trong và nước da mịn, màu hồng của hai gò má

Được ngồi trong lòng mẹ: đùi áp đùi mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ, cảm giác ấm áp… mơn man khắp da thịt….hơi thở thơm tho

Cảm nhận về tình mẹ: Người mẹ có một êm dịu vô cùng

=> Cảm nhận niềm hạnh phúc, thiêng liêng của tình mẫu tử

Bằng lời văn chân thực giàu cảm xúc, đoạn trích cho ta thấy bé Hồng là chú bé số phận cay đắng đau khổ nhưng có lòng yêu thương, sự kính trọng và niềm tin mãnh liệt về người mẹ của mình Đoạn trích là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt

III.Tổng kết:

1.Nghệ thuật:

Văn bản thể hiện phong cách viết văn của Nguyên Hồng trong thể loại hồi kí: Thấm đượm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm

2 Nội dung:

Đoạn trích cho ta hiểu được tình cảnh đáng thương, nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng Đồng thời cảm nhận được nỗi khát khao sự ấm áp của tình mẹ thiêng liêng cao đẹp của bé Hồng

Luyện tập

Thảo luận

Nhóm 1

Nhân vật bé Hồng

cho em suy nghĩ gì

về số phận và

tình cảm của con người

Nhóm 2:

Em hãy kể tên

những nhân vật trẻ em

Có số phận bất hạnh và

Tâm hồn cao đẹp

Như chú bé Hồng