đề cương nôp thầy

Hiện tượng Trái Đất nóng lên kéo theo nhiều hệ quả thời tiết nghiêm trọng như bão lũ, mưa lớn, nắng nóng, hạn hán, gió mạnh, tố, lốc, mưa đá, bang giá, sương muối, rét đậm rét hại… gây ả

1 Đặt vấn đề

Trong những năm gần đây chúng ta có thể nhận thấy sự biến động bất thường của khí hậu và thời tiết, không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn Thế Giới Hiện tượng Trái Đất nóng lên kéo theo nhiều hệ quả thời tiết nghiêm trọng như bão lũ, mưa lớn, nắng nóng, hạn hán, gió mạnh, tố, lốc, mưa đá, bang giá, sương muối, rét đậm rét hại… gây ảnh hưởng đến mọi hoạt động sinh hoạt của con người

Nắng nóng là một trong những loại hình thời tiết rất đặc trưng trong mùa hè ở hầu hết các khu vực trên lãnh thổ Việt Nam, gây ảnh hưởng về nhiều mặt đối với con người, cây trồng và vật nuôi Ở Việt Nam, theo các tiêu chuẩn và thống kê khí hậu của Viện Khí tượng Thủy Văn, nắng nóng xuất hiện khi nhiệt độ cao nhất trong ngày lớn hơn hoặc bằng 350C Khi nhiệt độ cao nhất trong ngày lớn hơn hoặc bằng 370C thì được coi là nắng nóng gay gắt Các đợt nắng nóng xuất hiện liên tiếp, kéo dài trên một hay nhiều khu vực dẫn đến khô hạn gay gắt

Và khi xảy ra hiện tượng El Nino thì ở hầu hết các vùng trong cả nước, nhiệt độ trung bình các tháng trong điều kiện El Nino đều cao hơn bình thường, mùa đông chênh lệch rõ rệt hơn mùa hè, các khu vực phía Nam chịu ảnh hưởng rõ hơn phía Bắc Trái lại, trong điều kiện La Nina, nhiệt độ trung bình các tháng thấp hơn bình thường, ở phía Bắc chịu ảnh hưởng nhiều hơn ở phía Nam Trong bài này chúng ta sẽ tập chung chủ yếu tìm hiểu về “Tác động của ENSO đến nắng nóng các khu vực duyên hải Bắc Bộ” nhằm phòng chống và hạn chế những thiệt hại do nó gây ra

2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

2.1 Trên thế giới

Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature Climate Change cho thấy,

sự thay đổi khí hậu sẽ làm cho tần suất xuất hiện của El Nino tăng đáng kể trong thế kỉ 21

Cụ thể, thay vì 20 năm diễn ra một lần, chúng ta sẽ gặp El Nino 10 năm một lần Hiện tượng El Nino xảy ra một cách tự nhiên khi nhiệt độ của biển Thái Bình Dương tăng cao, làm thay đổi các cơn mưa và gây ra các hiện tượng nghiêm trọng như lụt lội hay hạn hán trên khắp thế giới Lần El Nino nghiêm trọng xảy ra gần đây nhất vào thời

điểm 1997-1998 đã gây ra thiệt hại khoảng 35-45 tỉ USD và làm 23.000 người chết Điều đáng lo ngại là trước đây các nhà khoa học tin rằng hiện tượng tự nhiên El Nino sẽ không bị ảnh hưởng về tần suất và mức độ nghiêm trọng bởi sự thay đổi khí hậu Cuộc nghiên cứu mới chỉ ra rằng mọi chuyện không được may mắn như vậy

“Đây là một hậu quả khó ngờ của sự ấm lên toàn cầu”, giáo sư Mat Collins thuộc Đại học Exeter cho biết: “Trước đây chúng ta nghĩ rằng El Nino không bị ảnh hưởng bởi

sự thay đổi khí hậu Các đợt mưa nhiệt đới như khi các lần El Nino xảy ra có ảnh hưởng rất lớn tới thế giới Hậu quả để lại cho con người rất đáng kể”

Theo M J Manton và cộng sự: Xu hướng nhiệt độ ngày và lượng mưa cực đoan đã được phân tích từ 1961 đến 1998 cho khu vực Đông Nam Á và Nam Thái Bình Dương Khoảng thời gian 38 năm này đã sử dụng dữ liệu từ 91 trạm tại 15 quốc gia, cho thấy sự gia tăng đáng kể đã được phát hiện trong số lượng hàng năm của những ngày nóng và đêm ấm, với sự giảm đáng kể trong số lượng hàng năm của những ngày và đêm lạnh

2.2 Tại Việt Nam

Cho đến nay, ở Việt Nam cũng có nhiều nghiên cứu về nắng nóng Dựa trên sô liệu thống kê từ năm 1983-2000, Trần Thế Kiêm (2000) đã đưa ra một số nhận xét về đặc điểm phân bố nắng nóng theo không gian, thời gian và các hình thế synop chính gây ra thời tiết nắng nóng ở Việt Nam Phân tích số ngày nắng nóng trong từng thời kỳ trên lãnh thổ Việt Nam, Nguyễn Đức Ngữ (2009) cho rằng, sô ngày nắng nóng trong thập kỷ 1991-2000 nhiều hơn so với các thập kỷ trước, đặc biệt ở Trung Bộ và Nam Bộ

Còn theo Chu Thị Thu Hường và cộng sự đã tìm hiểu về “Xu thế biến đổi của nắng nóng ở Việt Nam trong giai đoạn 1961-2007” cho nhận xét về số liệu nhiệt độ cực đại (Tx) ngày tại 58 trạm quan trắc trên 7 vùng khí hậu Việt Nam, được sử dụng để nghiên cứu mức độ và xu thế biến đổi của nắng nóng Kết quả cho thấy, nắng nóng thường xuất hiện từ tháng 3 đến tháng 9 ( ở các vùng khí hậu từ B1 đến N1) và từ tháng 2 đến tháng

6 ( ở vùng khí hậu N2 và N3) Nắng nóng có xu thế tăng ở hầu hết các trạm trong thời

kỳ năm 1961-2007 và tăng mạnh hơn trong thời kỳ năm 1991-2007 ở các trạm thuộc khu vực Đông Bắc, Đồng Bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ nhưng lại giảm xuống ở một số tramh thuộc khu vực Tây Bắc, Tây Nguyên và Nam Bộ

3 Mục tiêu nghiên cứu

3.1 Khái quát về cơ chế vật lý của ENSO

3.1.1 Dao động Nam và hoàn lưu Walker

3.1.2 Tương tác đại dương – khí quyển

3.1.3 Cơ chế hoạt động của ENSO

3.2 Phương pháp nghiên cứu

3.2.1 Chỉ tiêu xác định các chu trình ENSO

Một chu trình El Nino là thời kỳ liên tục, kéo dài từ 6 tháng trở lên, có trị số trung bình trượt 5 tháng của chuẩn sai tháng nhiệt độ trung bình mặt nước biển ở vùng “50N –

50S, 1500W – 900W”, lớn hơn hoặc bằng 0,50C

Một chu trình El Nino là thời kỳ liên tục, kéo dài từ 6 tháng trở lên, có trị số trung bình trượt 5 tháng của chuẩn sai tháng nhiệt độ trung bình mặt nước biển ở vùng

“50N – 50S, 1500W – 900W”, nhỏ hơn hoặc bằng 0,50C

3.2.2 Tiêu chí xác định nắng nóng ở Việt Nam

Trong dự báo thời tiết nghiệp vụ tại Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, có hai khái niệm được sử dụng là nắng nóng và nắng nóng gay gắt với chỉ tiêu xác định dựa vào nhiệt độ cực đại ngày (Tx) và độ ẩm tương đối (rh):

- Nếu Tx ≥ 350C và rh ≤ 55% : Có nắng nóng xuất hiện

- Nếu Tx ≥ 370C và rh ≤ 45% : Có nắng nóng gay gắt xuất hiện

4.Địa điểm thời gian và đối tượng nghiên cứu

4.1 Địa điểm nghiên cứu

Khu vực các tỉnh duyên hải Bắc Bộ ( Bao gồm 5 tỉnh: Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình )

- Phía Bắc giáp Lạng Sơn Trung Quốc

- Phía Tây giáp Lạng Sơn, Bắc Giang, Hải Dương, Hưng Yên, Phủ Lý, Ninh Bình

- Phía Nam giáp Thanh Hóa

- Phía Đông giáp Biển Đông

4.2 Thời gian nghiên cứu

4.3 Đối tượng nghiên cứu

Vùngduyên hảiBắc Bộ có diện tích tự nhiên hơn 12.000 km2 Dân số toàn Vùng năm 2015 vào khoảng 8,65 triệu người Đến năm 2025 dự kiến vào khoảng 8,6 - 9 triệu người Đến năm 2050, vùng duyên hải Bắc Bộ là vùng kinh tế quan trọng tầm quốc gia và quốc tế, đồng thời là trung tâm văn hoá – lịch sử, giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và là trung tâm du lịch lớn của Việt Nam

Có tiềm năng rất phong phú và đa dạng và có sức hấp dẫn rất đối với khách du lịch trong và ngoài nước Có khả năng đáp ứng các yêu cầu của nhiều loại hình du lịch với các loại đối tượng khác nhau và có khả năng tiếp nhận số lượng lớn khách du lịch Đảo Cát Bà (Hải Phòng) với hệ sinh thái rừng rậm nhiệt đới rất điển hình, thỏa mãn trí tò

mò của du khách và lòng say mê nghiên cứu khoa học Nguồn nước khoáng theo các mạch suối tự nhiên nhằm giải khát và chữa bệnh: Kênh Gà (Ninh Bình), Quang

Hanh (Quảng Ninh) đạt tiêu chuẩn cao Có những hang động bí hiểm lạ mắt: động Vân Trình, Tam Cốc - Bích Động (Ninh Bình), động Thiên Cung (Quảng Ninh)

4.3.2 Đặc điểm khí hậu

- Cơ chế hoàn lưu

- Chế độ nhiệt

- Chế độ mưa

- Chế độ gió

- Chế độ ẩm

5 Nội dung nghiên cứu

5.1 Cơ sở nghiên cứu

5.2 Hiện trạng của nắng nóng cho ENSO ảnh hưởng đến khu vực duyên hải Bắc Bộ

5.3 Đề xuất giải pháp

6 Phương pháp nghiên cứu 6.1 Phương pháp thống kê

6.2 Phương pháp phân tích synop

7 Dự kiến kết quả nghiên cứu

7.1 Ý nghĩa khoa học

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

8 Tài liệu tham khảo