văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

* Quan điểm sáng tác văn chương Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm, Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà Dương Từ Hà Mậu Dùng văn chương để tải đạo, giúp đời, có tính chiến đấu tích cực ch

LĂNG MỘ NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU

BA TRI- BẾN TRE

Văn Tế Nghĩa Sĩ Cần Giuộc

Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888)

PHẦN MỘT: TÁC GIẢ

I/ CUỘC ĐỜI:

1 Tiểu sử

- Nguyễn Đình Chiểu

(1822-1888) ) tự Mạnh Trạch, hiệu Trọng Phủ, Hối Trai

- Sinh tại quê mẹ- làng Tân

Thới, huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định (tp Hồ Chí Minh)

- Xuất thân: trong gia đình nhà nho

2 Cu c ộ đờ i

a) Trước khi Pháp xâm lược:

- Năm 1843: Đỗ tú tài - Năm 1849: nghe tin mẹ

mất -> bỏ thi -> chịu tang -> bị mù

- Sau đó về Gia Định mở trường dạy học, bốc

thuốc, sáng tác thơ văn

b) Sau khi Pháp xâm lược (1859)

- Tham gia cuộc kháng chiến chống ngoại xâm

- Sáng tác thơ văn phục vụ kháng chiến

- Thực dân Pháp mua chuộc, dụ dỗ -> kiên quyết bất hợp tác với kẻ thù

- Năm 1888, ông mất trong sự tiếc thương vô hạn của đồng bào cả nước

Cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu là một tấm gương trong

sáng, cao đẹp về nhân cách, nghị lực và ý chí, về lòng yêu nước ,thương dân và thái độ kiên

trung ,bất khuất trước kẻ thù

II/ SỰ NGHIỆP THƠ VĂN

1/ Những tác phẩm chính

-Lục Vân Tiên sáng tác trước khi Pháp xâm

lược Nam Kỳ, có tính chất tự truyện

- Dương Từ Hà Mậu

- một số bài thơ đường luật

- Ngư Tiều y thuật vấn đáp

- Văn tế nghiã sĩ Cần Giuộc (1861)

- Văn tế Trương Định (1864)

- Văn tế nghĩa sĩ trận vong lục tỉnh (1874)

* Quan điểm sáng tác văn chương

Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm,

Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà

(Dương Từ Hà Mậu)

Dùng văn chương để tải đạo, giúp đời, có tính chiến đấu tích cực cho sự nghiệp chính nghĩa ,cho độc lập tự do của dân tộc

- Thể hiện rõ trong tác phẩm Lục Vân Tiên.

- Vừa mang tinh thần nhân nghĩa của đạo Nho nhưng lại rất đậm đà tính nhân dân và truyền thống dân tộc

- Mẫu người lí tưởng:

+ Nhân hậu, thuỷ chung

+ Bộc trực, ngay thẳng

+ Trọng nghĩa hiệp

2/ Nội dung thơ văn

a/ Lí tưởng đạo đức, nhân nghĩa

- Thể hiện qua thơ văn yờu nước chống Phỏp

- Ghi lại chõn thực giai đoạn lịch sử đau thương, khổ nhục của đất nước

- Khớch lệ lũng yờu nước, căm thự giặc và ý chớ

cứu nước của nhõn dõn ta

- Biểu dương, ca ngợi những anh hựng đó chiến

đấu và hy sinh vỡ độc lập tự do của tổ quốc

b/ Lũng yờu nước thương dõn

Tác phẩm tiêu biểu:

-Chạy giặc -Ngóng gió đông -Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc -Văn tế Trương Định

-Văn tế nghĩa sĩ trận vong Lục tỉnh

-Thơ điếu Phan Tòng -Ngư Tiều y thuật vấn đáp

Thơ văn của nguyễn đỡnh chiểu đó đỏp ứng xuất sắc những yờu cầu của cuộc sống và chiến

đấu đương thời, cú tỏc dụng động viờn ,khớch lệ tới

- Văn chương trữ tình đạo đức.

- Viết bằng chữ Nôm

- Đậm đà sắc thái Nam Bộ:

+ Ngôn ngữ: mộc mạc bình dị như lời ăn tiếng nói của nhân dân Nam Bộ.

+ Nhân vật: trọng nghĩa khinh tài, nóng nảy, bộc trực nhưng đầm thắm ân tình.

3/ Nghệ thuật thơ văn

III/ KẾT LUẬN (SGK)

Đã hơn một thế kỉ trôi qua, tiếng thơ Đồ Chiểu

vẫn ngân vang giữa cuộc đời Tên tuổi nhà thơ mù

xứ Đồng Nai vẫn rực sáng trên bầu trời văn nghệ dân tộc bởi nhân cách cao đẹp và những cống

hiến lớn lao của ông cho nền văn học nước nhà.

Trò chơi ô chữ

H ồ N G N H A N

Trong bài thơ Tự tình từ nào chỉ người phụ nữ đẹp?

ô

T H Â N C ò

Hình ảnh nào được Tú Xương dùng để so sánh với sự tần tảo, lặn lội của bà Tú?

C

H á t N ó I

Một thể loại văn học khá phổ biến ở cuối TK18 đầu TK19, Nguyễn Công Trứ là người có công đem đến sự rực rỡ cho thể loại này?

H

C H ù a H Ư ơ n g

u

Quần thể thắng cảnh nào được nói đến trong bài ca của Chu

T H Ô I

I

Trong bài thơ Khóc Dương Khuê, từ nào chỉ một hoạt động không còn tồn tại?

T H U Đ I ế U

Đ

Bài thơ điển hình cho mùa thu làng cảnh VN của nhà thơ Nguyễn Khuyến?

Chuyện cũ, được dẫn lại một cách cô đúc trong tác phẩm?

đ ồ C H I ể U

Tên thân mật mà nhân dân vẫn dùng để gọi Nguyễn Đình Chiểu?

PHẦN HAI: TÁC PHẨM

PHÁP TẤN CÔNG THÀNH GIA ĐỊNH 1859

I/ TIỂU DẪN

1/ Hoàn cảnh ra đời Đêm 16 – 12 – 1861,

các nghĩa sĩ đã tấn công đồn Cần Giuộc, giết

được tên quan hai Pháp và một số lính thuộc

địa.Họ làm chủ đồn được hai ngày, sau đó bị phản công và thất

bại.Khoảng 20 nghĩa quân đã hi sinh.Theo yêu cầu của tuần phủ Gia Định tên là Đỗ Quang, Nguyễn Đình Chiểu đã viết bài văn tế này

2/ Thể loại : Văn tế

- Loại văn gắn với phong tục tang lễ nhằm bày tỏ lòng tiếc thương với người đã mất

- Thường có hai nội dung cơ bản:

+ Kể lại cuộc đời, công đức, phẩm hạnh của

người đã khuất

+ Bày tỏ nỗi niềm đau thương của người sống trong giờ phút vĩnh biệt.

- Được viết theo nhiều thể: văn xuôi, thơ lục bát,

song thất lục bát, phú … Văn tế nghĩa sĩ Cần

sang trọng

- Âm điệu bài văn tế thường là bi thương, lâm li

thống thiết, dùng nhiều thán từ và những từ ngữ hình

ảnh có giá trị biểu cảm.

- Bố cục thường có 4 đoạn:

+ Mở đầu ( lung khởi): luận chung về lẽ sống chết.

+ Đoạn 2 ( thích thực): kể phẩm hạnh, công đức, cuộc đời của người đã khuất

+ Đoạn 3 ( ai vãn): nói lên niềm thương tiếc đối với người đã mất

+ Đoạn 4 ( kết): bày tỏ lòng tiếc thương và lời cầu nguyện của người đứng tế

3/ Bài văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc được chia làm

4 đoạn:

+ Đoạn 1- Lung khởi(câu1,2): Khái quát bối cảnh

bão táp của thời đại và ý nghĩa cái chết bất tử

của người nông dân nghĩa sĩ

+ Đoạn 2- Thích thực ( câu 3  15): tái hiện chân thực

hình ảnh người nông dân nghĩa sĩ, từ cuộc đời lao

động vất vả, tủi cực đến giây phút vươn mình trở

thành dũng sĩ, đánh giặc và lập chiến công.

+ Đoạn 3- Ai vãn ( câu 16  28): lòng tiếc thương,

đau xót và thái độ cảm phục của tác giả và nhân

dân đối với người nghĩa sĩ

+ Đoạn 4- Kết ( 2 câu cuối): ca ngợi linh hồn

bất tử của người nghĩa sĩ