để làm ăn kéo theo một số học sinh trong lứa tuổi cắp sách đến trường, dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học Về đoàn thể: Chính quyền địa phương chưa quan tâm sâu sắc để kết hợp môi trường
Trang 1Bỏ học là vấn đề đang phổ biến và bức xúc đối với các vùng nông thôn hiện nay Vấn đề này chính là do mâu thuẫn giữa:
* Một bên, chúng ta muốn phổ cập tiểu học đúng độ tuổi, muốn có trên 80% học sinh đến trường học, tốt nghiệp đúng độ tuổi
* Song bên kia, các bậc phụ huynh chưa quan tâm sâu sắc đến việc học tập của con em mình Đại đa số chạy theo kinh tế, đổ xô về TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Vũng Tàu, để làm ăn kéo theo một số học sinh trong lứa tuổi cắp sách đến trường, dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học
Về đoàn thể: Chính quyền địa phương chưa quan tâm sâu sắc để kết hợp môi trường các gia đình – nhà trường – xã hội nhằm vận động học sinh ra lớp và giáo dục học sinh
Có học sinh đến trường rồi nhưng đi học không đều, cũng có, lưu ban cũng có, bỏ học luôn cũng có, mặc cảm khi học thua sút bạn bè cũng có, tới vụ mùa theo cha mẹ đi cắt lúa cũng có
Trang 2Gần đây có rất nhiều văn bản chỉ đạo của UBND huyện và của phòng GD
Mỹ Tú chỉ đạo việc đẩy mạnh công tác duy trì sỉ số học sinh
Theo mục tiêu đề án xây dựng Trường TH Mỹ Tú B thì việc duy trì sĩ số học sinh và nâng cao chất lượng dạy và học để hạn chế tối đa tình trạng lưu ban
là nhiệm vụ trọng tâm nhất đối với mọi thầy cô giáo, mọi thành viên trong hội đồng
Là giáo viên được giao nhiệm vụ giảng dạy cũng như các đồng nghiệp tôi luôn mong muốn hiệu quả giảng dạy hàng năm của mình phải cao, vì nghĩ rằng muốn đơn vị có hiệu quả đào tạo cao, bản thân mỗi người trực tiếp giảng dạy phải có hiệu quả cao
Những điều vừa nêu trên đây chính là lí do mà tôi quyết định chọn đề tài “
Một số biện pháp duy trì sĩ số học sinh” để nghiên cứu, hi vọng ở công trình
nghiên cứu này tôi tìm thấy nhiều kinh nghiệm có thể giúp lớp mình, giúp nhà trường hạn chế tối đa tình trạng học sinh bỏ học
2/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Mục đích nghiên cứu này nhằm khắc phục tình trạng học sinh bỏ học để đảm bảo duy trì 100% học sinh góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy hàng năm
3/ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:
Nghiên cứu các cơ sở khoa học có liên quan đến tâm lý, hoạt động học sinh để lí luận cho cách làm của mình
- Tìm ra các nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học
- Chọn và thực hiện các giải pháp để duy trì sĩ số học sinh kịp thời tổng kết rút kinh nghiệm cho những năm sau
4/ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Những học sinh có tâm trạng đặc biệt do đang nằm trong các hoàn cảnh: Nhà nghèo, nhà xa trường, cha mẹ ly thân, học sinh yếu, học sinh lớn tuổi hơn bạn
Trang 3Những học sinh có thái độ chưa ngoan, dễ va chạm và những học sinh có
xu hướng cần kiếm tiền hơn cần học
5/ KHÁCH THỂ :
Tất cả học sinh lớp 3C trường TH Mỹ Tú B ( 2009- 2010) và những học sinh của nhà trường đã bỏ học vào những năm trước
Trang 4+ Ở tình cảm thầy trò chúng ta cũng còn bắt gặp một hiện tượng rất đặc biệt: Dạy, học, giáo dục và tự giáo dục điều diễn ra nhằm giải quyết nhu cầu tình
cảm, chẳng hạn như :
Đến trường để được gần gũi, ngoan ngoãn để được thầy (cô) thương
Dạy tốt dạy đầy đủ, quan tâm nhiều đến học sinh, để học sinh không bị thiệt thòi, trong lòng bớt áy náy đồng thời duy trì được mối quan hệ này lâu dài
- Như vậy ở trong tình cảm thầy, trò, chúng ta chắc chắn sẽ gặp hoạt động bám trường bám lớp của thầy trò Vì nếu không đến trường, đến lớp họ sẽ không giải quyết được nhu cầu do tình cảm đặt ra
Cũng theo giáo trình tâm lí học lứa tuổi do trường đại học sư phạm Hà Nội biên soạn
- Học sinh tiểu học giao lưu với bạn bè cùng lớp là chính Tập thể học sinh Tiểu học cũng là một môi trường, một điều kiện để qua đó tiến hành các hoạt động để giáo dục học sinh
- Chúng ta thấy: Tình cảm tốt đẹp giữa học trò cùng lớp bao gồm sự nhớ nhau chia sẻ cho nhau, giúp đỡ nhau trong quan hệ học tập vui chơi
- Tình cảm học trò với nhau cũng có nhu cầu được gần gũi nhau Việc giải quyết nhu cầu này cũng đòi hỏi các em đến trường đều đặn Việc tạo điều kiện
để các em giao lưu tình cảm, có được tình cảm tốt đẹp với nhau là rất cần thiết trong việc tổ chức lớp và duy trì số lượng học sinh đến trường
- Hiện nay, cha mẹ học sinh là người quyết định việc cho con đến trường cũng như ngược lại Đa số cha mẹ học sinh đều muốn con mình học giỏi, đều rất tôn trọng nhà trường, thầy cô giáo
Cha mẹ học sinh là người trực tiếp quản lí bao quát việc tự học, tự rèn ở nhà của các em
Đôi khi, cha mẹ học sinh cũng là tác nhân gián tiếp đồng tình với việc trốn học bỏ học của con mình
Trang 5CHƯƠNG II
DẪN ĐẾN HỌC SINH ĐÃ BỎ HỌC
1/ Điều tra về học sinh đã bỏ học.
Những năm gần đây, tuy duy trì sĩ số khá tốt xong trong suốt thời gian qua học sinh trường Tiểu học Mỹ Tú B cũng có không ít các em đã bỏ học trong đó
có những em nhà trường đã huy động trở lại và những em mất luôn
Thực trạng về nguyên nhân dẫn đến học sinh trường tiểu học Mỹ Tú B đã
bỏ học trước đây rất đa dạng
- Có những em bỏ học vì nhà nghèo, cha mẹ bắt đi làm mướn, bắt làm việc nhà nhiều, nhà nghèo thiếu dụng cụ học tập; nhà nghèo không có tiền ăn, mặc cảm; nhà nghèo do công việc của cha mẹ không ổn định nên đem con đi đến chỗ làm mướn để làm theo từng mùa
- Có những em nhà quá xa trường học lúc bình thường thì đi học đều khi
có chuyện vui ở lối xóm thì trốn học, trốn quen rồi bỏ học
Ngoài ra vẫn có một nguyên nhân hết sức quan trọng đó là: Giáo viên không hiểu học sinh, giải quyết các vấn đề liên quan đến học không hợp dẫn đến học sinh bỏ học Nguyên nhân này xuất phát từ các vấn đề rất khách quan cụ thể
- Giáo viên tiểu học chưa bồi dưỡng lớp tâm lí học dành cho lứa tuổi thiếu niên trong khi đó đối tượng học sinh lớp 3C vùng sâu lại không ít em đang ở tuổi 12-13
- Cách giáo dục của giáo viên chưa phù hợp giáo viên coi tất cả học sinh tiểu học đều là trẻ em từ 11 tuổi không nắm chắc nguyên nhân đôi lúc bao quát không chặt chẽ, đôi lúc lại quá nóng nảy la mắn lung tung…trong khi học sinh bị
la mắn thì cảm thấy xấu hổ với bạn bè thậm chí có em tiếp tục vi phạm cho hả giận…rồi bỏ học
Trang 6- Một số học sinh xa trường (có em ở tận trong những con rạch nhỏ, mùa mưa lầy lội) như em: Trung, Thi, Trà Mi, Yến, Trúc My.
- Có những em vì nhà quá nghèo vừa đi học vừa giúp việc nhà nhất là những ngày mùa các em cùng cha mẹ đi cấy đi gặt lúa… kiếm thêm thu nhập như em: Mạnh Vũ Luân, Nhí
- Có những em cha mẹ đi làm Thành Phố phải sống với ông bà như em: Cẩm Tiên, Thương, Thắm, Ái Trân
- Có em thì do lười học dẫn đến học yếu mặc cảm thua sút bạn bè rồi bỏ học
2.2 Mối quan tâm của gia đình:
Do điều kiện sống của gia đình gặp nhiều khó khăn, cha mẹ các em còn phải tất bật chạy từng cái ăn cái mặc lo cho cuộc sống gia đình nên không còn thời gian để giáo dục theo dõi việc học của con cái Một số cha mẹ học sinh do trình độ còn thấp nên không biết kiểm tra bài vở của các em, không biết cách kèm các em ở nhà… đôi khi vì hoàn cảnh khó khăn phải cho con nghỉ học 2, 3 ngày để giúp việc nhà
2.3 Môi trường sống:
Hiện nay thì các hàng quán mọc lên khắp nơi, có nhiều trò chơi điện tử, phim ảnh hấp dẫn đang lôi cuốn các em hàng ngày vì thế càng góp phần làm cho các em mê chơi học yếu rồi dẫn đến bỏ học
Trang 7CHƯƠNG III MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM DUY TRÌ SĨ SỐ HỌC SINH Ở LỚP 3C
Duy trì sĩ số đối với học sinh vùng sâu đặc biệt là học sinh lớp 3 còn gặp rất nhiều khó khăn Nhưng nếu thật sự quan tâm tìm ra giải pháp tốt thì chúng ta
sẽ thành công Với thực trạng trên tôi xin đưa ra một số giải pháp sau để chúng
ta cùng nghiên cứu
1/ Nhóm giải pháp có liên quan đến tâm lí học sinh
1.1 Xác định đối tượng trên cơ sở tìm ra nguyên nhân dự báo:
Là giáo viên, đầu năm học, khi nhận lớp ai cũng muốn sự hiện diện của các em hôm nay cũng còn nguyên vẹn đến cuối năm: danh sách các em hôm nay chính là danh sách mà mình đề nghị nhà trường xét lên lớp và bàn giao cho giáo viên khác Thế nhưng không ai biết chắc rằng điều đó diễn ra như mình mong muốn
Mỗi học sinh một tâm lí, một bí ẩn, đang ngồi đó biết đâu trong các em đã
có sẳn nguyên nhân dự báo về bỏ học
“ Biết người biết ta trăm trận trăm thắng” thật vậy muốn học sinh không bỏ học, việc làm cấp thiết nhất ngay đầu năm học là điều tra, nắm chặt chẽ cụ thể các nguyên nhân dự báo về bỏ học đang tồn tại trong học sinh của mình nó bao gồm: Lứa tuổi, tâm lí, hoàn cảnh từng em, khả năng học tập từng em, thói quen không ổn… cách làm:
- Làm phiếu điều tra, nội dung điều tra liên quan đến các thông tin cần nắm
- Tổ chức và đến thăm một số gia đình học sinh để có thể hiểu hơn
- Trò chuyện, tìm hiểu từ:
+ Giáo viên chủ nhiệm cũ
Trang 8Tình cảm thầy trò rất cần được xây dựng được vun đắp liên tục trong việc thực hiện nhiệm vụ dạy học của mọi giáo viên.
Để thầy trò có được quan hệ tình cảm tốt đẹp tôi đã thực hiện một số giải pháp:
+ Trò chuyện cụ thể với từng học sinh trong tuần lễ đầu để hiểu biết thêm
về hoàn cảnh của mỗi em và xây dựng ấn tượng ban đầu tốt đẹp về mình trong các em
Ví dụ: Nội dung trò chuyện: Nhà em có mấy anh em, em thứ mấy, cha mẹ
em làm nghề gì? Ở nhà em thường giúp cha mẹ làm việc gì? Em dự định sau này sẽ làm nghề gì? Em thích nhất cái gì? Từ những lời hỏi thăm đó các em sẽ cảm thấy mình gần gũi với thầy cô hơn Giúp các em có tự tin hơn khi tiếp xúc với thầy cô để trò chuyện hỏi thăm về bài vở
+ Duy trì thường xuyên các cuộc trò chuyện các lần thăm hỏi gia đình học sinh Nội dung cuộc trò chuyện xây dựng một cách linh hoạt
+ Giao nhiệm vụ vừa sức từng học sinh để tạo điều kiện được tuyên dương khen các em trước lớp
Trang 9+ Tâm lí giáo viên lúc này chỉ nên khẳng định : Mình chưa hiểu các em, mình cần có cách để hiểu các em hơn.
Tránh ý nghĩ: Học sinh này học dỡ, học sinh nọ khó dạy, bướng bỉnh, vô lễ
Xử phạt học sinh ta không nên vội vàng nóng giận mà phải tìm hiểu rõ nguyên nhân và giúp đỡ các em sửa đổi
1.3 Tạo điều kiện xây dựng tình cảm tốt đẹp giữa học trò cùng lớp với nhau:
Tình cảm tốt đẹp giữa học trò cùng lớp bao gồm sự nhớ nhau, chia sẻ
cho nhau, giúp đỡ nhau trong quan hệ học tập vui chơi
Tình cảm học sinh với nhau cũng có nhu cầu được gần gũi nhau Việc giải quyết nhu cầu này cũng đòi hỏi các em phải đến trường đều đặn, việc tạo điều kiện để các em giao lưu tình cảm có được tình cảm tốt đẹp với nhau là rất cần thiết trong việc tổ chức lớp và duy trì sĩ số lượt học sinh đến trường
Để giữa các em có tình cảm tốt đẹp với nhau, tôi thực hiện một số giải pháp như sau :
- Tạo điều kiện để các em biết tôn trọng biết quý tình bạn, đoàn kết giúp đỡ nhau cùng tiến bộ trong học tập
Ví dụ: Trường hợp có 2 em My và Vương đánh nhau Tôi không nên la
rầy hay dùng bất cứ hình phạt gì với các em mà dùng giải pháp thích hợp nhất để giáo dục giúp các em hòa thuận Để giải quyết trường hợp này tôi gọi 2 em lên trước lớp cho mỗi em tự nhận ra cái sai của mình Sau đó tôi phân tích cho các
em hiểu Giữa bạn bè với nhau thì phải quý mến nhau, đoàn kết với nhau thì các
em học tập mới tiến bộ được Nên cho các em bắt tay giải hòa nối lại tình bạn trước sự chứng kiến của lớp Có như vậy các em sẽ không bị ấm ức
Thường xuyên kể cho các em nghe mẫu chuyện về tình bạn để các em noi gương Biết giúp đỡ bạn bè trong mọi hoàn cảnh Giải thích cho các em hiểu sâu hơn về giá trị thiêng liêng trong tình cảm bạn bè
Trang 10Ví dụ:
Một học sinh “Vương” nghỉ học lí do không có đồng phục lành lặn để đi học tôi động viên các em như sau: các em biết bạn “Vương” bỏ học vì lí do gì không ? Vì bạn ấy không có đồng phục lí do nhà quá nghèo, vậy các em có cách
gì để giúp bạn ấy không? Học sinh có thể trả lời: Các em sẽ góp tiền mua đồng phục cho bạn ấy “ Tôi nói lời cảm ơn với các em và cùng các em đóng góp một phần sau khi đã mua được đồng phục thì cử một số em đến nhà thăm hỏi trao quà
và động viên bạn trở lại lớp
- Tạo điều kiện để các em cùng mình đến thăm hỏi gia đình của nhau, nhưng lưu ý phải khéo léo giải thích riêng để khi đến nhà bạn thông cảm cho hoàn cảnh của bạn, kính trọng cha mẹ người thân của bạn là trên hết không có lí
do gì xem thường hoặc chê bai
- Luôn động viên và tuyên dương đặc biệt những học sinh kịp thời phát hiện động viên để bạn không trốn học, bỏ học những học sinh phát hiện kịp thời
và biết thăm hỏi gia đình bạn khi có chuyện không vui hoặc khi có người đau
ốm, nhất là bạn đau ốm
Nội dung tuyên dương phải rõ ràng và đúng đối tượng
+ Tuyên dương tình cảm (bạn) giữa 2 em, giữa nhóm
+ Khen cá nhân tích cực nhất trong quan hệ này
Mức độ tuyên dương phải bằng từ điển hình trước lớp trở lên
- Tạo điều kiện để các em được học được thi đua, vui chơi hoạt động…trong tập thể không cố định
2 Nhóm giải pháp có liên quan đến việc tổ chức lớp học:
2.1 Tổ chức bộ máy lớp học:
Tổ chức lớp học là làm cho lớp có nề nếp trong mọi hoạt động nhằm thực hiện nhiệm vụ dạy, học, giáo dục , tự giáo dục Tổ chức lớp học nhằm làm cho kết quả học tập, rèn luyện của lớp cao hơn tổng kết quả riêng lẻ của các thành viên cộng lại
Trang 11Tổ chức lớp học tốt sẽ nhận được sự hỗ trợ hợp tác từ phía tập thể ( học sinh) để thực hiện nhiệm vụ của lớp học trong đó có việc duy trì sĩ số học sinh.
Để lớp 3C trở thành lớp có tổ chức tốt tôi thực hiện một số giải pháp sau:
- Xây dựng đội ngũ các sự lớp với hi vọng các em biết làm việc, các em sẽ sẵn sàng giúp đỡ bạn bè bằng cách:
+ Chọn nhiều học sinh ở đủ mọi thành phần: có em học không giỏi nhưng nhanh nhẹn, có em chưa ngoan nhưng lại nghĩa hiệp có em học giỏi khá… Để cơ cấu và các bộ phận các chức danh, đại diện các tổ chức của lớp
+ Giao việc phù hợp với năng lực riêng
+ Tạo điều kiện để các em chủ động thực hiện nhiệm vụ và có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao
+ Tạo quan hệ liên thông cán sự lớp, các lớp phó, trưởng các tổ chức….với cán sự của tổ ( tổ trưởng, tổ phó…) để các em hỗ trợ nhau, giúp nhau cùng tiến bộ
2.2 Tổ chức lớp học cùng tham gia duy trì sĩ số:
* Phát động phong trào thi đua giữa các tập thể học sinh nhằm hình thành trách nhiệm trong mọi học sinh Hi vọng có trách nhiệm các em sẽ bám trường, bám lớp Có nhiều hình thức thi đua tập thể, cá nhân minh họa qua vài hình thức như sau:
- Thi đua : Tập thể học tập tốt” cách làm:
+ Thành lập các nhóm học tập ( ở lớp) cân sức nhau Đề ra chỉ tiêu thi đua khen thưởng
Đối với cá nhân:
Đối với điểm các môn học phải đạt từ 7 điểm trở lên mới được ghi vào cột điểm cộng
Điểm tham gia các phong trào ( gây quỹ đội, văn nghệ) mỗi lần tham gia nuôi heo đất gây quỹ đội 500 đồng sẽ được cộng 10 điểm…
Còn nếu vi phạm không thuộc bài, không làm bài mỗi lần trừ 10 điểm
Trang 12Vi phạm nói tục, chửi thề, nói chuyện trong giờ học trừ 15 điểm/ lần.
Đối với nhóm:
Điểm thi đua của nhóm sẽ được tính hàng ngày, hàng tuần qua các hoạt động thi đua của nhóm:
+ Thi đua thảo luận trên phiếu bài tập qua các bài tập hàng ngày
+ Cứ 2 tuần cho các em thi đố một lần ( hình thức hái hoa dân chủ) Hoạt động này góp phần khắc sâu kiến thức cho các em
+ Thi đua “ nhóm giúp bạn cùng tiến” cách làm:
bộ sẽ cộng cho nhóm 50 điểm Nếu chưa tiến bộ sẽ trừ 25 điểm ( hoạt động này tôi cho các em hoạt động nhóm ở nhà)
Trường hợp cuối tuần sơ kết, nhóm nào có nhiều bạn chưa ngoan thì nhóm
đó sẽ bị trừ 40 điểm Điều này bắt buộc nhóm trưởng quản lí các thành viên trong nhóm thật tốt để không bị điểm trừ
Tổng kết đánh giá và khen thưởng Tôi thường xuyên tổng kết đánh giá theo tuần cuối tuần sơ kết một lần để học sinh nắm được số điểm mà có hướng phấn đấu, có tuyên dương đối với cá nhân, nhóm vào giờ sinh hoạt cuồi tuần ( bảng tuyên dương)
* Phát động phong trào thi đua đến trường đều đặn
Đến trường đều đặn là một trong những nhiệm vụ học tập của cá nhân học sinh ( điều lệ trường Tiểu học)