Chương 2 Chủ nghĩa duy vật lịch sử

4.1.1. NHỮNG TIỀN ĐỀ XUẤT PHÁT ĐỂ XÂY DỰNG LÝ LUẬN HÌNH THÁI KT-XH 4.1.2. PHẠM TRÙ HTKT-XH 4.1.3. PHÉP BIỆN CHỨNG VỀ SỰ VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA CÁC HÌNH THÁI KT-XH a. Biện chứng giữa LLSX và QHSX b. Biện chứng CSHT và KTTT c. Biện chứng tồn tại xã hội và ý thức xã hội d. Sự phát triển các hình thái KT-XH là quá trình lịch sử-tự nhiên 4.1.6. MÔ HÌNH VÀ NHIỆM VỤ CỦA THỜI KỲ QUÁ ĐỘ ĐI LÊN CNXH Ở VIỆT NAM Mô hình CNXH CNH, HĐH là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ đi lên CNXH Kết hợp phát triển LLSX hiện đại với xây dựng QHSX phù hợp, phát triển kinh tế thị trường Kết hợp kinh tế với chính trị và các mặt khác của đời sống xã hội 4.2.1. LÝ LUẬN GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GC 4.2.2. CƠ CẤU GIAI CẤP - XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 4.2.3. ĐẤU TRANH GIAI CẤP Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Trang 1

CHƯƠNG 2TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN

Biên soạn

TS ĐOÀN QUỐC THÁI Khoa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

BỘ MÔN TRIẾT HỌC

Trang 3

NỘI DUNG

I SỰ RA ĐỜI CỦA TRIẾT HỌC

MÁC - LÊNIN

II CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

III PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

IV CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

V TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN

NAY

Trang 4

Chương 2 Triết học Mác - Lênin

I QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN

1.1 Các tiền đề xuất hiện triết học Mác

Tiền đề kinh tế - xã hội

Tiền đề lý luận

Tiền đề khoa học tự nhiên

1.2 Những giai đoạn chủ yếu trong sự hình

thành và phát triển triết học Mác-Lênin

Giai đoạn Mác, Ăngghen

Thực chất bước ngoặt cách mạng

Giai đoạn Lê nin

Trang 5

II CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

1 QUAN NIỆM DUY VẬT VỀ THẾ GIỚI

Trang 6

III PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

1 PHÉP BCDV VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Trang 7

Chương 2 Triết học Mác – Lênin

TIỀN ĐỀ XUẤT HIỆN TRIẾT HỌC MÁC

ĐIỀU KIỆN KINH TẾ XÃ HỘI

BẢN CHẤT CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN?

VAI TRÒ LỊCH SỬ VÀ TƯƠNG LAI CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN?

Trang 8

ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI

VAI TRÒ LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN? CON ĐƯỜNG, PHƯƠNG PHÁP CÁCH MẠNG?

Trang 9

TRIẾT HỌC CỔ ĐIỂN ĐỨC

KTCT HỌC CỔ ĐIỂN ANH

CNXH KHÔNG TƯỞNG PHÁP

Trang 10

Mayer (1814 - 1878

Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng là một công trình tập thể của nhiều nhà khoa học: bác sĩ Mayer, nhà sản xuất rượu bia Joule (1818 - 1889); bác sĩ Helmholtz

(1821 - 1894); nhà bác học người Anh William Thomson (1824 -

1907); Clausius (1822 - 1888) nhà bác học người Đức; Rankine (1820

- 1872) nhà bác học người Scotland Các ông cùng đi đến định luật bằng những con đường riêng độc lập nhau

Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng là cơ sở khoa học để khái quát về vật chất và vận động của vật chất không do

ai sáng tạo ra và không thể bị tiêu diệt; chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác, từ hình thức này sang hình thức khác.

Trang 11

Darwin, 1809 – 1882

Thuyết tiến hóa đã đem lại cơ sở

khoa học về sự phát sinh, phát triển của các giống loài, mối liên

hệ hữu cơ giữa các loài thực vật, động vật trong quá trình chọn lọc

tự nhiên.

Phát hiện trên đã vạch ra quá trình biện chứng của sự vận động, phát triển, chuyển hoá không ngừng của bản thân giới sinh vật nói riêng và của thế giới nói chung

Trang 12

M.Schleiden( 1804 - 1881)

Vào năm 1938, hai nhà khoa học người Đức là Matthias Jakob Schleiden( 1804 - 1881) và Theodor Schwam (1810 - 1882),

đã phát hiện ra rằng cả tế bào động vật và

tế bào thực vật đều có nhân Đây là tiền đề

để hai ông đưa ra “học thuyết tế bào” vào năm sau đó

Nhân tế bào và sự phân chia tế bào được phát hiện vào năm 1831 bởi nhà thực vật học người Scotland Robert Brown( 1773- 1858)

Bản chất của sự sống là tế bào Bản chất của thế giới là vật chất

Trang 13

Sự ra đời của chủ nghĩa Mác là một tất yếu khách quan của lịch sử Đó vừa là sản phẩm của tình hình kinh tế xã hội đương thời, là sự tiếp nối dòng chảy lịch sử tư tưởng nhân loại, tiếp thu tri thức các lĩnh vực khoa học, vừa là sản phẩm năng lực tư duy và tinh thần nhân văn của C.Mác và Ph.Ăngghen

Trang 14

1770-1831

L.Phoiơbăc 1804-1872

Trang 15

Adam Smith (1723- 1790)

Trang 16

Nguồn: www Socializisum

Đơ Xanh Ximông

(1760 – 1825)

Sáclơ Phuriê ( 1772 – 1837)

Rôbớt Ooen (1771 – 1858)

Trang 17

GIAI ĐOẠN HÌNH THÀNH TRIẾT HỌC MÁC

M-A Hệ tư tưởng Đức, 1845 -1846

M-A Sự khốn cùng của triết học,1847

M-A Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, 2-1848

NỘI DUNG CƠ BẢN

Phê phán các quan niệm duy tâm, siêu hình;

kế thừa những tinh hoa CNDV và phép BC, xây dựng phép BCDV; đề xuất những

nguyên lý của chủ nghĩa DVBC; chỉ ra quy luật vận động của lịch sử, thể hiện tư tưởng

cơ bản về lý luận hình thái KT-XH, về giai

cấp và đấu tranh giai cấp

CÁC GIAI ĐOẠN HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN

Trang 18

GIAI ĐOẠN BỔ SUNG, PHÁT TRIỂNTRIẾT HỌC MÁC

1848 -1895

CÁC GIAI ĐOẠN HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN

TÁC PHẨM CHỦ YẾU

C.Mác: Đấu tranh giai cấp ở Pháp, Ngày mười

tám tháng Sương mù của Lui Bônapáctơ, Nội

chiến ở Pháp, Phê phán Cương lĩnh Gôta, Tư

bản…

Ph.Ăngghen: Cách mạng và phản cách mạng ở

Đức, Chống Đuyrinh, Biện chứng của tự nhiên,

Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và

của nhà nước, Lútvích Phoiơbắc và sự cáo chung

của triết học cổ điển Đức…

NỘI DUNG CƠ BẢN

Phát triển toàn diện các bộ phận của triết

học

Bộ TƯ BẢN

Tư tưởng về cách mạng vô sản; về nhà

nước chuyên chính vô sản; thời kỳ quá độ từ CNTB lên CNXH; các giai đoạn xây dựng

CNCS

Trang 19

CNTB chuyển sang giai đoạn

CNTB độc quyền nhà nước, CNĐQ

Các phần tử cơ hội trong

Quốc tế II tìm mọi cách nhằm xuyên tạc CN Mác Nhiều phát minh khoa học

làm đảo lộn nhận thức;

CNDT lợi dụng tấn công và bác bỏ CNDV

KHÁI LƯỢC SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CHỦ NGHĨA MLN

GIAI ĐOẠN V.I LÊ NIN

Tác phẩm chủ yếu

Những "người bạn dân" là thế nào và

họ đấu tranh chống những người dân chủ - xã hội ra sao; Nội dung kinh tế của chủ nghĩa dân tuý và sự phê phán trong cuốn sách của ông Xtơruvê về nội dung đó; Làm gì; Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh

nghiệm phê phán, Ba nguồn gốc, ba

bộ phận cấu thành CN mác, Bút ký triết học, Nhà nươc và cách mạng,

Về chính sách kinh tế mới, Về tác dụng của CNDV chiến đấu…

Giai đoạn 1893-1907 Đấu

tranh chống quan niệm duy tâm về lịch sử; vạch rõ ý đồ xuyên tạc chủ nghĩa Mác; phát triển lý luận đấu tranh giai cấp, CMXH; vai trò của quần chúng nhân dân, của các đảng chính trị

Giai đoạn 1907-1917

Giai đoạn sau Cách Mạng

Tháng Mười 1917-1924

Trang 20

THỰC CHẤT BƯỚC NGOẶT CÁCH MẠNG TRONG

TRIẾT HỌC DO C.MÁC, PH.AWNGGHEN THỰC HIỆN

• Thống nhất CNDV và PBC

• Sáng tạo ra CNDVLS

• Thống nhất lý luận và thực tiễn

• Thống nhất tính khoa học và tính cách mạng

• Xác định đúng mối quan hệ triết học và khoa học

Trang 21

QUAN ĐIỂM DUY VẬT VỀ THẾ GIỚI

• Chỉ có một thế giới duy nhất và thống nhất là thế

giới vật chất Thế giới vật chất tồn tại khách quan,

có trước và độc lập với ý thức con người.

• Mọi bộ phận của thế giới vật chất đều có mối liên hệ

thống nhất với nhau, biểu hiện ở chỗ chúng đều là những dạng cụ thể của vật chất, là những kết cấu vật chất, hoặc có nguồn gốc vật chất, do vật chất sinh ra và cùng chịu sự chi phối của những quy luật khách quan phổ biến của thế giới vật chất.

• Thế giới vật chất tồn tại vĩnh viễn, vô hạn và vô tận,

không được sinh ra và không bị mất đi Trong thế giới không có gì khác ngoài những quá trình vật chất đang biến đổi và chuyển hóa lẫn nhau, là nguồn gốc, nguyên nhân và kết quả của nhau.

• Ý thức là đặc tính của bộ não người, là sự phản ánh

hiện thực khách quan vào bộ não người

Trang 22

QUAN NIỆM VẬT CHẤT TRƯỚC MÁC

• Đồng nhất vật chất với vật thể, với thuộc tính của vật thể

• Tính vô tận, vô hạn của vật chất

• Tồn tại vĩnh viễn

Trang 23

Hạt điện tích, trường điện từ bị coi là phi vật chất

Vật chất tiêu tan, cơ sở của chủ nghĩa duy vật tiêu tan

Trang 24

ĐỊNH NGHĨA VẬT CHẤT CỦA LÊ NIN

Vật chất là một phạm

trù triết học, dùng để

chỉ thực tại khách

quan, được đem lại

cho con người trong

Trang 25

ĐỊNH NGHĨA VẬT CHẤT CỦA LÊ NIN

• Vật chất với tư cách là một phạm trù triết học, phân

Trang 26

PHƯƠNG THỨC TỒN TẠI CỦA VẬT CHẤT

Trang 27

• Là đối tượng nghiên

cứu của triết học

VẬT THỂ

• Tồn tại cảm tính,

nhận thức bằng giác quan

• Hữu hạn, có điểm

khởi đầu và kết thúc

• Đối tượng nghiên

cứu của khoa học cụ thể

Trang 28

KHÁI NIỆM Ý THỨC

• Nguồn gốc: Thuộc tính phản ánh của bộ não và sự

tác động hiện thực khách quan đến não người

• Bản chất: Phản ánh tích cực, chủ động, sáng tạo

• Kết cấu: Tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí…

Trang 31

PHẢN ÁNH TÂM LÝ ĐỘNG VẬT

Động vật bậc cao, có sự điều khiển của hệ

thần kinh trung ương

Trang 34

VẬT CHẤT (Đối tượng phản ánh)

VẬT CHẤT (Bộ não người)

HÌNH ẢNH VỀ VẬT CHẤT

(Ý THỨC)

Trang 36

VAI TRÒ CỦA LAO ĐỘNG

• Lao động là phương thức phát hiện ra tri thức

• Lao động làm cho các giác quan của con người

ngày càng hoàn thiện

• Lao động giúp nối dài các giác quan

Trang 37

VAI TRÒ CỦA NGÔN NGỮ

• Ngôn ngữ là phương tiện để biểu đạt tư duy, là vỏ

bọc vật chất của tư duy.

• Ngôn ngữ là phương tiện để trao đổi thông tin

• Ngôn ngữ là điều kiện để phát triển tư duy

Trang 38

Ý THỨC LÀ HÌNH ẢNH CHỦ QUAN CỦA THẾ

GIỚI KHÁCH QUAN

• Nội dung phản ánh

là khách quan, do đối tượng quy định.

• Hình thức phản ánh

là chủ quan, bị quy định bởi các yếu tố tâm, sinh lý, các

điều kiện xã hội…

Trang 43

QUÁ TRÌNH PHẢN ÁNH NĂNG ĐỘNG,

SANG TẠO CỦA Ý THỨC

định hướng, có chọn lọc các thông tin cần thiết.

hình ảnh tinh thần Thực chất, đây là quá trình "sáng

quan, tức quá trình hiện thực hóa tư tưởng, thông qua

tại, biến các ý tưởng phi vật chất trong tư duy thành

con người lựa chọn những phương pháp, phương tiện, công cụ để tác động vào hiện thực khách quan nhằm thực hiện mục đích của mình.

Trang 44

• Vai trò của con người

• Vai trò của tri thức khoa học

Trang 45

NGUYÊN TẮC KHÁCH QUAN

• Tôn trọng khách quan

• Phát huy năng động chủ quan

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	6,6 MB