Bai 26 Khuc xa anh sang

1 2A A’ Khúc xạ ánh sáng là hiện tượng lệch phương gãy của các tia sang khi truyền xiên góc qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt khác nhau..  Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳn

Cây bút chì ở ly

bị gãy ở mặt phân cách giữa nước và không khí

BÀI 26: KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

(1) (2)

A

A’

Khúc xạ ánh sáng là hiện tượng lệch phương (gãy) của các tia sang khi truyền xiên góc qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt khác nhau.

1 ĐỊNH NGHĨA HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG:

tớ i

G óc

 Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới (tạo bởi tia tới

và pháp tuyến) và ở bên kia pháp tuyến so với tia tới.

Nội dung:

i

R r

 19,5 31

0

 300

 500 

0,500 0,766 0,866

0,334 0,515 0,574

S

R

I

Tia pháp tuyến Thước đo độ

Khối nhựa bán trụ trong suốt

I SỰ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

a Định luật khúc xạ ánh sáng:

sini ? sinr 

sini 0,500 1,497 1,5sin r 0,334  

sini 0,866 1,508 1,5 sinr 0,574   

Xử lý số liệu thực nghiệm

Kết quả sinsin 1,5

r i

I SỰ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

a Định luật khúc xạ ánh sáng:

THÍ NGHIỆM MÔ PHỎNG

THÍ NGHIỆM 1 : Môi trường 1 : Không khí

Môi trường 2 : Nước

THÍ NGHIỆM 2 : Môi trường 1 : Không khí

Môi trường 2 : Thủy tinh THÍ NGHIỆM 3 : Môi trường 1 : Nước.

Môi trường 2 : Thủy tinh

THÍ NGHIỆM 1: Môi trường 1 : không khí , Môi trường 2 : nước

Góc khúc xạ 0 0 15.5 0 22.5 0 29 0 35.5 0 40.5 0 45 0 47.5 0

Sin i 0.342 0.5 0.643 0.766 0866 0.94 0.985 Sin r 0.267 0.383 0.485 0.581 0.645 0.707 0.737

Góc tới i 0 0 20 0 30 0 40 0 50 0 60 0 70 0 80 0

Góc khúc xạ 0 0 15 0 20 0 25 0 30 0 35 0 38 0 40 0

Sin i 0.342 0.5 0.643 0.766 0866 0.94 0.985 Sin r 0.258 0.342 0.422 0.5 0.573 0.615 0.642

THÍ NGHIỆM 2 : Môi trường 1 : Không khí Môi trường 2 : Thủy tinh

THÍ NGHIỆM 3 : Môi trường 1 : Nước Môi trường 2 : Thủy tinh

Góc khúc xạ 0 0 17 0 25 0 33 0 41 0 50 0 56 0 60 0

Sin i 0.342 0.5 0.643 0.766 0866 0.94 0.985 Sin r 0.292 0.422 0.544 0.656 0.766 0.829 0.866

 Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới (tạo bởi tia tới

và pháp tuyến) và ở bên kia pháp tuyến so với tia tới.

 Với hai môi trường trong suốt

nhất định, tỉ số giữa sin góc tới

(sini) và góc khúc xạ (sinr) luôn

II CHIẾT SUẤT CỦA MÔI TRƯỜNG

1 Chiết suất tỉ đối:

21

sin i = n sin r

R r

S





I

- n gọi là chiết suất tỉ đối của môi trường (2)

chứa tia khúc xạ đối với môi trường (1) chứa

tia tới

2

1 21

v

v n

n  

R

I i

môi trường (2) chiết quang

hơn môi trường (1)

 sini > sin r  i >r  sini < sin r  i < rTia khúc xạ bị lệch lại gần

pháp tuyến hơn

=> n21 > 1 => n21 < 1

Tia khúc xạ bị lệch xa pháp tuyến hơn

2 Chiết suất tuyệt đối

 Chiết suất tuyệt đối (thường gọi tắt là chiết suất) của một môi trường là chiết suất tỉ đối của môi trường đó đối với chân không.

- Chiết suất của chân không bằng 1

II CHIẾT SUẤT CỦA MÔI TRƯỜNG

- Chiết suất của không khí bằng 1,000293



c

c: tốc độ ánh sáng trong chân không;

: tốc độ ánh sáng trong môi trường

• Chiết suất tỉ đối:

• Chiết suất tuyệt đối:

Chiết suất tuyệt đối của một môi trường là

chiết suất tỉ đối của môi trường đó đối với

n 21 = =

• Nhận xét:

v<c → chiết suất tuyệt đối của mọi chất đều lớn hơn 1.

2 Chiết suất tuyệt đối

II CHIẾT SUẤT CỦA MÔI TRƯỜNG

i

sin sin

- Trường hợp i = 00 thì r = 00  tia sáng chiếu vuông góc mặt phân cách thì không xảy ra hiện tượng khúc xạ.

- Nếu tia sáng truyền qua n môi trường, khúc xạ qua n môi trường, và các mặt phân cách song song nhau thì:

n1sini1 = n2sini2 = n3sini3 =…= nnsinin

n 1 i = n 2 r

Do đó ta được:

III TÍNH THUẬN NGHỊCH CỦA SỰ TRUYỀN ÁNH SÁNG

Nếu tia sáng truyền từ S tới R, giả sử theo đường truyền là SIJKR, thì khi truyền ngược lại theo tia RK, đường truyền

là RKJIS.

III TÍNH THUẬN NGHỊCH CỦA SỰ TRUYỀN ÁNH SÁNG

Thì tia sáng cũng truyền ngược lại theo đường RKJIS

* Ghi chú: Tính thuận nghịch biểu hiện ở cả 3 hiện tượng:

sự truyền thẳng, sự phản xạ và sự khúc xạ

Ánh sáng truyền đi theo đường nào thì cũng

truyền ngược lại theo đường đó.

21 12

Củng cố: Kiến thức cơ bản, trọng tâm:

 Khúc xạ ánh sáng : Hiện tượng lệch phương của tia sáng khi truyền xiên góc qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt khác nhau.

 Định luật khúc xạ ánh sáng:

- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới và ở bên

kia pháp tuyến so với tia tới.

-Với hai môi trường trong suốt nhất định, tỉ số

giữa sin góc tới (sini) và sin góc khúc xạ (sinr)

luôn không đổi:

Chiết suất:

-Chiết suất tuyệt đối:

- Chiết suất tỉ đối:

i

n1 sin  2 sin (4)

r

i n

CỦNG CỐ

SAI

ĐÚNG

SAI SAI

SAI

ĐÚNG

SAI SAI

A Mọi tia sáng truyền qua mặt phân cách giữa hai

môi trường trong suốt đều bị đổi hướng

B Góc khúc xạ luôn nhỏ hơn góc tới.

C Khi ánh sáng truyền từ môi trường chiết quang

kém sang môi trường chiết

quang hơn thì góc khúc xạ lớn hơn góc tới

D

D Khi ánh sáng truyền từ môi trường chiết

quan kém sang môi trường chiết quang hơn thì

góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

Câu 3: Trong hiện tượng khúc xạ ánh sáng:

CỦNG CỐ

ĐÚNG

SAI

SAI SAI

D i = 700

SAI

SAI

ĐÚNG SAI

Câu 5: Chùm tia sáng hẹp đi từ không khí (n = 1) tới

bề mặt một môi trường trong suốt ( n = 1,5) sẽ có một phần phản xạ và một phần khúc xạ Góc tới i để tia phản xạ và tia khúc xạ vuông góc là:

CỦNG CỐ