Bài giảng Vật lí 11 - Bài 26: Khúc xạ ánh sáng

Bài giảng Vật lí 11 - Bài 26: Khúc xạ ánh sáng trình bày định nghĩa hiện tượng khúc xạ ánh sáng; định luật khúc xạ ánh sáng; chiết suất của môi trường; ảnh của một vật được tạo bởi sự khúc xạ ánh sáng qua mặt phân cách hai môi trường; tính thuận nghịch trong sự truyền ánh sáng.

Trong th c t  chúng ta thự ế ường th y m t ấ ộ

s  hi n tố ệ ượng có liên quan đ n ánh sáng. ế

Ch ng h n nh  các hi n tẳ ạ ư ệ ượng sau:

Đ T V N ĐẶ Ấ Ề

C u v ngầ ồ Ánh sáng khúc x  qua M tạ ắ

S  truy n ánh sáng trong không khí và s i quang.ự ề ợ

BA Đ NH LU T C  B N C A QUANG HÌNH H CỊ Ậ Ơ Ả Ủ Ọ

BA Đ NH LU T C  B N C A QUANG HÌNH H CỊ Ậ Ơ Ả Ủ Ọ

  Đ nh lu t truy n th ng ánh sáng Đ nh lu t truy n th ng ánh sángị ị ậ ậ ề ề ẳ ẳ

  Đ nh lu t ph n x  ánh sáng Đ nh lu t ph n x  ánh sángị ị ậ ậ ả ả ạ ạ

i i

  Đ nh lu t khúc x  ánh sáng Đ nh lu t khúc x  ánh sángị ị ậ ậ ạ ạ

1. Đ NH NGHĨA HI N TỊ Ệ ƯỢNG KHÚC X  ÁNH SÁNG:Ạ

Hãy quan sát m t s  hình  nh và  ộ ố ả thí nghi m mô ph ng sau đây,  ệ ỏ

cho nh n xét? ậ  

→ Hi n t ệ ượ ng khúc x  ánh sáng là gì? ạ

      Hi n  t ệ ượ ng  khúc  x   ánh  sáng  là  hi n  ạ ệ

t ượ ng chùm tia sáng b  đ i ph ị ổ ươ ng đ t ng t  ộ ộ

khi  đi  qua  m t  phân  cách  gi a  hai  môi  ặ ữ

ir

H   hai  môi  tr ệ ườ ng  truy n  sáng  ề

i

SS

R N’

ir

*  M t ph ng làm b i tia t i v i ặ ẳ ở ớ ớ

pháp tuy n đế ược g i là m t ph ng t i.ọ ặ ẳ ớ

­ Tia khúc x  n m trong m t ph ng t i  ạ ằ ặ ẳ ớ

­ Tia t i và tia khúc x  n m   hai bên pháp tuy n  ớ ạ ằ ở ế

t i đi m t i ạ ể ớ

b. Đ nh lu t khúc x  ánh sáng: ị ậ ạ

­ Đ i v i hai môi tr ố ớ ườ ng trong su t nh t đ nh, t   ố ấ ị ỉ

s  gi a sin c a góc t i (sini) và sin c a góc khúc  ố ữ ủ ớ ủ

x  (sinr) là m t h ng s ạ ộ ằ ố

n r

i

sin sin

2. Đ NH LU T  KHÚC X  ÁNH SÁNGỊ Ậ Ạ

      n g i là ọ chi t su t ế ấ  t  đ i ỉ ố  c a môi trủ ường (2) 

ch a tia khúc x  đ i v i môi trứ ạ ố ớ ường (1) ch a tia ứ

t i.ớ

2

1 21

v

v n

n

3. CHI T SU T C A MÔI Ế Ấ Ủ

TRƯỜNG

a. Chi t su t t  đ i: ế ấ ỉ ố

Tia khúc x  đi g n pháp  ạ ầ

tuy n h n tia t i ế ơ ớ

Tia khúc x  đi xa pháp  ạ tuy n h n tia t i ế ơ ớ

Môi tr ườ ng khúc x  chi t  ạ ế

quang h n môi tr ơ ườ ng t i ớ

Môi tr ườ ng khúc x  chi t  ạ ế quang kém môi tr ườ ng t i ớ

a. Chi t su t t  đ i: ế ấ ỉ ố

b. Chi t su t tuy t  ế ấ ệ

đ i:­  Chi t  su t  tuy t  đ i  (thố ế ấ ệ ố ường  g i  t t  là  chi t ọ ắ ế

su t) c a m t môi trấ ủ ộ ường là chi t su t t  đ i c a ế ấ ỉ ố ủmôi trường đó đ i v i chân không.ố ớ

­ Chi t su t c a chân không là ế ấ ủ

Trong đó:

c: t c đ  ánh sáng trong chân ố ộkhông;

: t c đ  ánh sáng trong môi ố ộ

trường

­ H  th c liên h  chi t su t tuy t đ i và chi t ệ ứ ệ ế ấ ệ ố ế

su t t  đ i:ấ ỉ ố

1

2 21

n

n n

­ Trường h p i = 0ợ 0 thì r = 00   tia sáng chi u ếvuông  góc  m t  phân  cách  thì  không  x y  ra ặ ả

hi n tệ ượng khúc x ạ

­ N u tia sáng truy n qua n môi trế ề ường, khúc 

x   qua  n  môi  trạ ường,  và  các  m t  phân  cách ặsong song nhau thì: 

n1sini1 = n2sini2 = n3sini3 =…= nnsinin

n1i = n2r

Do đó ta 

được:

4.  NH  C A  M T  V T  ĐẢ Ủ Ộ Ậ ƯỢC  T O  B I  S   KHÚC  X  Ạ Ở Ự Ạ

ÁNH SÁNG QUA M T PHÂN CÁCH HAI MÔI TRẶ ƯỜNG

5. TÍNH THU N NGH CH C A S  TRUY N ÁNH SÁNG: Ậ Ị Ủ Ự Ề

* Ghi chú:  Tính thu n ngh ch bi u hi n   c  3 hi n ậ ị ể ệ ở ả ệ

t ượ ng: s  truy n th ng, s  ph n x  và s  khúc x ự ề ẳ ự ả ạ ự ạ

   Ánh sáng truy n đi theo đề ường nào thì cũng 

truy n ngề ượ ạc l i theo đường đó

21 12

1

n n

C NG C Ủ Ố

C NG C Ủ Ố

­ Hi n t ng khúc x  ánh sáng ệ ượ ạ

­ Đ nh lu t khúc x  ánh sáng ị ậ ạ

­ Chi t su t tuy t đ i c a môi tr ng ế ấ ệ ố ủ ườ

­ Tính thu n ngh ch v  chi u truy n ánh  ậ ị ề ề ề sáng.

C7: Phân bi t hi n tệ ệ ượng khúc x  và ph n x  ánh sángạ ả ạ

Phân bi t hi n tệ ệ ượng khúc x  và ph n x  ánh ạ ả ạ

sáng

Hi n t ệ ượ ng 

ph n x  ánh sáng ả ạ

Hi n t ệ ượ ng  khúc x  ánh sáng ạ

­  Tia  t i  g p  m t  phân  ớ ặ ặ

cách gi a hai môi tr ữ ườ ng 

trong  su t  b   h t  tr   l i  ố ị ắ ở ạ

môi tr ườ ng trong su t cũ ố

­  Tia  t i  g p  m t  phân  cách  ớ ặ ặ

gi a  hai  môi  tr ữ ườ ng  trong 

su t  b   gãy  khúc  t i  m t  ố ị ạ ặ phân cách và ti p t c đi vào  ế ụ môi  tr ườ ng  trong  su t  th   ố ứ hai.

­ Góc ph n x  b ng góc  ả ạ ằ

t i ớ ­  Góc  khúc  x   không  b ng  ạ ằ

góc t i ớ

ĐÚNG

SAI  SAI

SAI

SAI  SAI

Câu 3. Khi x y ra hi n t ả ệ ượ ng KXAS. 

Hãy xác đ nh các giá tr  còn l i trong b ng sau? ị ị ạ ả

1 1,3 1,4 1,305 1,5 1,52

C NG C Ủ Ố

SAI

SAI

ĐÚNG SAI

A. i = 420

B. i = 62,50

C. i = 48,50

C NG C Ủ Ố