Siêu âm chẩn đoán tổn thương phần mềm thường gặp

Tổn thương phần mềm đa số là lành tính và hay gặp.Bài giảng đưa ra đặc điểm lâm sàng và hình ảnh siêu âm của các tổn thương phần mềm thường thấy,giúp các bác sĩ có định hướng chẩn đoán cơ bản và chính xác,phục vụ công tác điều trị

BS NGUYỄN HỒNG QUÂN

 Với một tổn thương phần mềm:sơ bộ cần phối hợp giữalâm sàng,Xquang,siêu âm để có hướng đi tốt nhất phục

vụ chẩn đoán

ĐẠI CƯƠNG

Kỹ thuật siêu âm

 Đầu dò linear tần số 7-10 MHZ

 Với mô mềm ở vị trí sâu( vùng

cơ mông,cơ đùi,…),khối tổn

thương quá lớn- có thể dùng đầu

dò convex 3,5-5 MHZ)

GIẢI PHẪU SIÊU ÂM

 Sau đó đến lớp cơ( nhiều dải

song song-hình lông chim)

 Fascia( cân mạc) là đường

tăng âm bao bọc cơ.Cân mạc

trước nằm ngay dưới mô mỡ

dưới da.

 Trong cùng là cấu trúc

xương tăng âm mạnh,có

bóng cản.

KEY

 Tổn thương trên 5 cm hoặc

dưới cân mạc trước cần làm các

phương pháp thăm dò sâu

hơn

 Tổn thương tạo với cân mạc

trước góc tù có nguy cơ ác tính

CÁC TỔN THƯƠNG DẠNG NANG THƯỜNG GẶP

 U NANG BIỂU BÌ(U NANG TUYẾN BÃ)

- TĂNG SINH BIỂU MÔ VẢY GIỚI HẠN TRONG LỚP BÌ VÀ LỚP DƯỚI DA

- HAY GẶP: DA ĐẦU,MẶT,CỔ,THÂN,LƯNG

- GIẢM ÂM-VÔ ÂM,HÌNH TRỨNG( 70%),NHIỀU THÙY

(20%),KHÔNG TĂNG SINH MẠCH.DOPPLER CÓ THỂ CÓ

XẢO ẢNH LẤP LÁNH (TWINKLING ARTEFACT)

- BIẾN CHỨNG: VỠ,DÒ,NHIỀM TRÙNG



Nang tuyến bã nhiễm trùng

-HAY GẶP NHẤT: MẶT LƯNG CỔ TAY 60%,MẶT GAN TAY CỦA

CỔ TAY 20%,LIÊN QUAN GÂN GẤP 10%,KHỚP LIÊN ĐỐT XA 10%.KHÁC: KHỚP GỐI,VAI,CỔ BÀN CHÂN

-VÔ ÂM,TRỐNG ÂM,RANH GIỚI RÕ,MỘT SỐ CÓ VÁCH,TĂNG

ÂM SAU

-KHÓ PHÂN BIỆT VỀ MẶT HÌNH ẢNH VỚI NANG BAO HOẠT DỊCH

NANG HẠCH MẶT LƯNG CỔ TAY

Đau cổ tay khu trú,cấu trúc dạng nang sát xương đậu.

Cổ nang hướng về khớp xương thang-xương đậu



CÁC TỔN THƯƠNG DẠNG NANG THƯỜNG GẶP

 KÉN BAKER

-TÚI HOẠT DỊCH CĂNG, CHỨA ĐẦY CHẤT LỎNG GIỮA CƠ BỤNG TRONG VÀ CƠ BÁN MÀNG THÔNG QUA SỰ THÔNG THƯƠNG VỚI KHỚP GỐI

- ĐỈNH ĐIỂM:4-7 TUỔI VÀ 35-70 TUỔI

- DO THÔNG THƯƠNG DẠNG VAN GIỮA KHỚP GỐI VÀ TÚI

HOẠT DỊCH CƠ BỤNG CHÂN TRONG VÀ CƠ BÁN MÀNG HOẶC VIÊM TÚI HOẠT DỊCH BỤNG CHÂN TRONG-BÁN MÀNG

NGUYÊN PHÁT

- SIÊU ÂM:NANG DỊCH VÙNG KHOEO,CÓ THỂ CÓ VẨN TĂNG

ÂM BÊN TRONG,TÌM CỔ NANG GIỮA HAI GÂN CƠ

DẤU HIỆU CHỮ C

Kén BAKER trẻ 6 tuổi

CÁC TỔN THƯƠNG DẠNG NANG THƯỜNG GẶP

 U NHẦY TRONG CƠ

- Nữ trung niên

- Sau tiêm bắp?

- Cơ tứ đầu,cơ khép,cơ mông,cơ

bụng chân,cơ cánh tay chi trên

- Giảm âm,vô âm,không đồng

nhất,tăng âm sau.Viền ngoại vi

tăng âm,thường là dạng mũ sáng

tam giác tiếp giáp với 1 trong 2 cực

của khối.Ít mạch hoặc vô mạch

CÁC TỔN THƯƠNG DẠNG NANG THƯỜNG GẶP



CÁC TỔN THƯƠNG DẠNG NANG THƯỜNG GẶP

 NANG KHE MANG

- BẤT THƯỜNG ĐÓNG KHE MANG THỜI KỲ BÀO THAI

- NANG KHE MANG 1:QUANH TUYẾN MANG TAI,NHIỄM KHUẨN

GÂY ÁP XE TUYẾN MANG TAI,CHẢY MỦ TAI

- NANG KHE MANG 2: GẶP ĐẾN 95%,CẠNH BÊN KHOANG

CẢNH,TRƯỚC TRONG CƠ ỨC ĐÒN CHŨM VỊ TRÍ NỐI 1/3 TRÊN VÀ

1/3 GIỮA.HAY VIÊM NHIỄM DÒ MỦ RA DA HOẶC VÀO HỌNG.

- NANG CUNG MANG 3,4 RẤT HIẾM GẶP.

-SIÊU ÂM:NANG,THÀNH RÕ,CÓ HỒI ÂM BÊN TRONG,ĐÔI KHI THẤY TINH THỂ CHOLESTEROL,CÓ THÀNH DÀY HOẶC VÁCH BÊN TRONG NẾU VIÊM HAY XUẤT HUYẾT.

- VIÊM MỦ,ÁP XE THÙY TRÁI TUYẾN GIÁP NGHĨ NGAY BẤT THƯỜNG KHE MANG.



AP XE THÙY TRÁI TUYẾN GIÁP

- Các u mỡ ở sâu trong cơ,lồng ngực,sau phúc mạc HOẶC U mỡ

có hồi âm không đồng nhất,vách ngăn dày trên 2 mm,kích thước lớn( trên 10 cm),tăng sinh mạch-COI CHỪNG LIPOSARCOMA



LIPOSARCOMA

CÁC TỔN THƯƠNG KHÔNG PHẢI NANG

 U XƠ

-Dày lên dạng nốt hình thoi của

cân gan chân giữa bàn chân

-Sờ thấy nhiều cục hoặc dày lên

của vòm bàn chân,không đau



CÁC TỔN THƯƠNG KHÔNG PHẢI NANG

-Gan bàn chân-bàn hoặc ngón

-Do nhiễm papiloma virus

- Tổn thương của lớp da,phát

triển phình xuống phía

dưới,tăng âm phía sau với mạch

máu vùng sâu rất phong phú

CÁC TỔN THƯƠNG KHÔNG PHẢI NANG

 PILOMATRIXOMA (U TẾ BÀO BIỂU MÔ)

- Lành tính,nguồn gốc nang lông

- Vị trí chủ yếu: da vùng đầu cổ (50%),tiếp theo là

thân,các chi.

- Kích thước nhỏ,tiến triển chậm

- Siêu âm:Khối phức hợp hình trứng,giữa hạ bì và tổ

chức dưới da với sự mỏng đi của lớp hạ bì.Trung tâm tăng âm,xung quanh có viền giảm âm,85% có vôi

hóa,tín hiệu mạch 50%



CÁC TỔN THƯƠNG KHÔNG PHẢI NANG

 U BAO DÂY THẦN KINH ,U SỢI THẦN KINH

U BAO DÂY THẦN KINH



CÁC TỔN THƯƠNG KHÔNG PHẢI NANG

 VIÊM BAO GÂN THỂ NỐT( GIANT CELL TUMOR OF THE TENDON SHEATH)

-TỔN THƯƠNG LÀNH TÍNH PHÁT SINH TỪ BAO GÂN

-TUỔI 30-50,ƯU THẾ NHẸ Ở NỮ,KHỐI MÔ MỀM PHỔ BIỀN THỨ 2 Ở CỔ BÀN TAY -LÂM SÀNG:SƯNG,ĐAU,TIẾN TRIỂN CHẬM.

-SIÊU ÂM:

+ MẶT GAN TAY CỦA CÁC NGÓN TAY

+KHÔNG DI CHUYỂN KHI GẤP DUỖI CÁC GÂN LIỀN KỀ

+ GIẢM ÂM ĐỒNG NHẤT NGOẠI TRỪ MỘT SỐ CA

+ MỘT SỐ CÓ MẠCH MÁU BÊN TRONG



CÁC TỔN THƯƠNG KHÔNG PHẢI NANG

 LẠC NỘI MẠC TỬ CUNG

-SAU MỔ ĐẺ

-THÀNH BỤNG LÀ VỊ TRÍ HAY GẶP NHẤT

-TÍNH CHẤT ĐAU THEO CHU KỲ KINH NGUYỆT

-KHỐI GIẢM ÂM GẦN SẸO MỔ CŨ,BỜ KHÔNG ĐỀU.CÓ MẠCH MÁU BÊN TRONG,CÓ THỂ NHIỀU KHỐI



CÁC TỔN THƯƠNG KHÔNG PHẢI NANG

 VIÊM CƠ CỐT HÓA

-QUÁ TRÌNH LÀNH TÍNH

-TIỀN SỬ CHẤN THƯƠNG

-THANH NIÊN,MỘT SỐ NGƯỜI

LIỆT HAI CHI DƯỚI(KHI ĐÓ

CHẤN THƯƠNG KHÔNG RÕ

RÀNG)

-NÊN PHỐI HỢP VỚI XRAY ĐỂ

CHẨN ĐOÁN CHÍNH XÁC



CÁC TỔN THƯƠNG KHÔNG PHẢI NANG

 THOÁT VỊ CƠ

-KHIẾM KHUYẾT CÂN CƠ

-CHI DƯỚI,ĐẶC BIỆT CƠ CHÀY

BƯỚU MÁU,DỊ DẠNG MẠCH MÁU

 HEMANGIOMA

-Khối giới hạn rõ(trong/dưới da)

-Hồi âm thay đổi,đóng vôi hoặc

không

-Giàu mạch,vận tốc cao,RI

thấp.Bướu máu bẩm sinh có thể

có phổ tĩnh mạch ưu thế



BƯỚU MÁU,DỊ DẠNG MẠCH MÁU

 U HẠT SINH MỦ

-TRÊN 6 THÁNG

-KHÔNG NHIỄM TRÙNG

-ĐẦU CỔ,CHI TRÊN

-NHỎ,HỒI ÂM KÉM GIÀU

MẠCH

- CÓ THỂ HỒI ÂM

DÀY,MẠCH NUÔI LỚN



BƯỚU MÁU DỊ DẠNG MẠCH MÁU

KHÔNG THẤY NANG MÀ THẤY

HỒI ÂM DÀY



BƯỚU MÁU DỊ DẠNG MẠCH MÁU



BƯỚU MÁU DỊ DẠNG MẠCH MÁU

 GIẢ PHÌNH MẠCH

-DO CHẤN THƯƠNG,THỦ THUẬT

-KHỐI DẠNG NANG CẠNH MẠCH MÁU

-DÒNG CUỘN XOÁY BÊN TRONG

-DOPPLER MÀU CÓ DẤU HIỆU BÁT QUÁI.

-DOPPLER XUNG CÓ PHỔ TO AND PRO



NHIỄM TRÙNG,CHẤN THƯƠNG

VIÊM CƠ

NHIỄM TRÙNG,CHẤN THƯƠNG

 DỊ VẬT PHẦN MỀM

-SIÊU ÂM LÀ PHƯƠNG PHÁP

ĐẦU TAY,HIỆU QUẢ CAO



NHIỄM TRÙNG,CHẤN THƯƠNG

 CHẤN THƯƠNG

-Tổn thương cân đơn thuần:dày cân,máu tụ giữa các lớp cận

-Tụ dịch trong cơ,khối máu tụ hồi âm khác nhau theo giai đoạn,máu tụ thành nang

-FAT FACTURE: Dịch len lỏi phân tách tổ chức mỡ dưới da

-Tổn thương Morel Lavallee là tổn thương lóc da và mô mềm, trong đó da và tổ chức dưới da tính từ lớp cân nông bị lóc khỏi tổ chức cơ Tổn thương được cho là làm đứt các nhánh mạch xiên và tạo nên khoảng trống để máu, dịch huyết tương và tổ chức

mỡ hoại tử tràn vào Tổn thương này rất dễ bị bỏ sót do tình trạng lóc cả lớp cân

nông và thường gặp ở những vị trí có lớp mỡ dưới da dầy như vùng đùi, mông, … Hơn nữa tổn thương này hay gặp li ên quan với các tổn thương như gãy xương chậu hoặc ổ cối, ngoài ra có thể gặp với gãy xương phần trên của xương đùi và khối mấu chuyển Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, chẩn đoán bị muộn gặp ở hơn 1/3 số các

trường hợp

ĐỤNG DẬP CƠ

RÁCH CƠ,TỤ MÁU



HEMATOMA

MÁU TỤ GIÁNG HÓA TRONG TỔ CHỨC MỠ ĐƯỚI DA

FAT FACTURE

MORELL LAVALLEE

CÁC KHỐI U ÁC TÍNH

-HÌNH ẢNH SIÊU ÂM KHÔNG ĐẶC HIỆU

-KÍCH THƯỚC LỚN,HỒI ÂM HỖN HỢP,GIÀU MẠCH

-NẰM DƯỚI CÂN MẠC TRƯỚC HOẶC PHÁ VỠ CÂN MẠC TRƯỚC-PHÁ HỦY XƯƠNG LÂN CẬN

-KHỐI XUẤT HIỆN TRÊN BỆNH NHÂN CÓ TIỀN CĂN UNG THƯ

CƠ QUAN KHÁC

-TẤT CẢ CÁC TỔN THƯƠNG KHÔNG ĐIỂN HÌNH NÊN DÙNGPHƯƠNG TIỆN CHẨN ĐOÁN CHUYÊN SÂU HƠN

DI CĂN

LYMPHOMA

Rhabdomyosarcoma

Myxofibrosarcoma

Dermatofibrosarcoma Liposarcoma

TÀI LIỆU SAO CHÉP

 Các bài giảng tại VSUM 2019 của bs Phan Thanh Hải,bs Đỗ ThịNgọc Hiếu

 Các bài giảng siêu âm khớp của trung tâm y khoa medic

 Siêu âm khớp gối bs Nguyễn Quang Trọng

 Siêu âm phần mềm bs Mai Thế Cảnh

 Siêu âm phần mềm bs Nguyễn Hữu Chí

 Siêu âm vùng cổ bs Lê Tuấn Linh

 Radiopedia.org

 Ultrasoundcases.info

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN