Vì vậy ông đã gửi gắm tình cảm của mình vào trong những trang viết đầy xúc động về những ngời lao động nghèo tầng lố dới đáy cùng của xã hội , Giới thiệu về tập hồi ký “ Những ngày thơ
Trang 1Đề 1: Đề kiểm tra: Ngữ Văn 9- Dành cho đội tuyển HS giỏi
Họ tên :
Đề bài:
1 Xác định biện pháp tu từ và giá trị nghệ thuật của nó trong các câu thơ sau đây:
Quê hơng là con diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng.(Trích Quê hơng-Đỗ trung Quân)
2 Vận dụng phơng châm hội thoại để phân tích nghệ thuật xây dựng nhân vật của Nguyễn Du trong đoạn thơ sau:
Hỏi tên, rằng: "Mã Giám Sinh"
Hỏi quê, rằng: "Huyện Lâm Thanh cũng gần"
3 Phân tích tình yêu thơng mẹ của bé Hồng sau khi học xong đoạn trích
“Trong lòng mẹ” ( Trích Những ngày thơ ấu ) - Nguyên Hồng
Bài làm
.Hớng dẫn làm đề 1
1 Lấy con diều biếc so sánh với quê hơng tạo nên 1 hình ảnh đẹp đầy sáng tạo Quê hơng yêu
dấu gán liền với hoài niệm tuổi thơ Cánh diều biếc làm ta liên tởng đến 1 bầu trời bát ngát mênh mông hiệ lên một cánh diều bay trên tầng không mà da trời thì xanh ngắt Cánh diều biếc ấy là cánh diều “tuổi thơ con thả trên đồng” sau mùa gặt Chữ “biếc” gợi tả cánh diều tuyệt đẹp Qua hình ảnh so sánh “Quê hơng là con diều biếc’ Nhà thơ nói lên đằm thám thiết tha 1 tính yêu quê hơng Yêu quê hơng cũng là yêu bầu trời, yêu cánh đồng, yêu kỉ niệm tuổi thơ đẹp Biện pháp tu từ so sánh đặc sắc , độc đáo đã gợi tả một không gian nghệ thuật, có trời cao và sắc biếc của bầu trời, có chiều rộng của cánh đồng quê, có chiều dài của năm tháng, từ hiện tại mà đứa con xa quê nhớ về tuổi thơ
2 Gợi ý: - Các câu trả lời với ngời lớn tuổi hơn (Mã Giám Sinh trong vai chú rể) vi phạm phơng châm gì?
- Thông tin trong các câu trả lời nh thế nào?
- Từ các câu trả lời đó, em hình dung nh thế nào về nhân vật Mã Giám Sinh?
* Kết luận: Phơng châm hội thoại cũng là một công cụ đắc lực để nhà văn thể hiện ý đồ xây dựng nhân vật
.3 Gợi ý :
• Yêu cầu :
Kiểu bài : Nghị luận kết hợp với tự sự và biểu cảm
Nội dung : Tình yêu thơng mẹ của bé Hồng ( tình mẫu tử thiêng liêng ) – giá trị nhân văn Giới hạn : Đoạn trích “ Trong lòng mẹ “
* Dần ý :
1 / Mở bài :
Trang 2Giới thiệu về nhà văn Nguyên Hồng : có một tuổi thơ cay đắng Vì vậy ông đã gửi gắm tình cảm của mình vào trong những trang viết đầy xúc động về những ngời lao động nghèo ( tầng lố dới đáy cùng của xã hội ,
Giới thiệu về tập hồi ký “ Những ngày thơ ấu “ và đoạn trích “ Trong lòng mẹ””, là tập hồi ký ghi lại những kỷ nệm xót xa mang theo hơng vị đắng chát của tuổi thơ nhng tình mẫu tử thiêng liêng đã giúp cho Nguyên Hồng vợt qua những ngày đau khổ Đến với đoạn trích “ Trong lòng
mẹ “ ngời đọc cảm nhận đợc tình yêu thơng mẹ sâu sắc của bé Hồng
2 / Thân bài :
- HS kể sơ lợc những nét chính về hoàn cảnh của bé Hồng ( 5 – 7 dòng )
- Phân tích tình yêu thơng mẹ của bé Hồng
A / Tình yêu mẹ khi mẹ ở xa ( thể hiện gián tiếp thông qua cuộc trò chuyện của bé Hồng với bà cô )
* Bé Hồng luôn luôn nghĩ về mẹ và bảo vệ mẹ
- Khi bà cô vừa gọi hỏi : “ có vào Thanh Hoá thăm mợ mày không ? “ bé Hồng định trả lời “ có
“ , bé nghĩ ngay đến nét mặt rầu rầu và hiền từ của mẹ Trong sâu thẳm tâm hồn lúc nào cũng có hình bóng của mẹ
- Mặc dù nhớ mẹ , bé đành trả lời “ không “ , bé muốn chấm dứt cuộc đối thoại để bà cô không
có cơ hội nói xấu về ngời mẹ kính yêu của mình Bé luôn nghĩ tốt về mẹ
- Khi bà cô không chịu buông tha , bé phải gắng cầm cự ( lòng thắt lại , khoé mắt cay cay ) để… rồi bé phải “ cời dài trong tiếng khóc “
- Bé cời là cời mỉa mai ,khinh bỉ cho những lời nói cay độc của bà cô Cời là cời căm giận những thành kiến đã làm cho mẹ sợ hãi và anh em phải xa nhau Cời là cời chua xót cho bản thân mình
- Bé Hồng khóc vì thơng mẹ – ngời mẹ có vẻ mặt rầu rầu và hiền từ Đó chính là tâm trạng dở khóc dở cời của chú bé ngây thơ Đó cũng chính là tình cảm thơng mến của chú đối với ngời mẹ
bị đoạ đày
-> Tất cả sự gắng gợng của chú đều nhằm vào mục đích bảo vệ mẹ , không cho kẻ khác xâm phạm đến mẹ
b / Khi đợc gặp mẹ và đợc nằm trong lòng mẹ :
- Linh cảm “ mẹ sẽ về trong ngày giỗ thầy “ , bởi bé luôn tin tởng vào tấm lòng , tình cảm của
mẹ – ngời phụ nữ vốn nhân hậu ,bao dung, yêu thơng con tha thiết
- Khi thấy bóng một ngời đàn bà giống mẹ , bé liền nghĩ ngay đó chính là ngời mẹ mà bé vẫn từng khao khát đợc gặp Bé đã bật ra tiếng gọi “ Mợ ơi ! Mợ ơi ! Mợ ơi ! “ , tiếng gọi vỡ oà trong không gian thể hiện niềm khao khát , yêu thơng vô bờ , niềm xúc động thiêng liêng Gần một năm trời , bé chỉ dám gọi thầm , bây giờ tiếng gọi đó đã trở thành hiện thực Tiếng gọi đó thể hện niềm vui , niềm sung sớng đến tột độ
-Hành động ; chạy thở hồng hộc , trán đẫm mồ hôi , mong chóng đợc gặp mẹ , tận dụng từng giây để đợc đắm chìm trong lòng mẹ Hạnh phúc đến quá bất ngờ và đột ngột nên bé Hồng vội vàng , luống cuống “ chân cứ ríu lại “ Hành động đó của bé Hồng cũng chính là những khao khát đợc gặp mẹ Nếu không đợc gặp mẹ thì thật là thất vọng và đau khổ lớn Nỗi khao khát cháy lòng ấy đợc diễn tả bằng những hình ảnh so sánh ; “ Và cái lầm đó không những làm tôi thẹn mà còn tủi cực nữa , khác gì cái ảo ảnh của một dòng nớc mát trong suốt chảy dới bóng râm
đã hiện ra trớc con mắt gần rạn nứt của ngời bộ hành ngã gục giữa sa mạc ”
-Khi đợc nằm trong lòng mẹ :Tình cảm của hai mẹ con thật là đằm thắm Ngời mẹ xoa đầu con
và xốc nách con lên xe Bé Hồng thì gục đầu vào lòng mẹ Thế gới nh đảo lộn ! Đợc gặp con ,
Trang 3bà mẹ hình nh tơi đẹp nh thuở còn sung túc Bé Hồng cũng quên đi câu nói nhiếc móc của bà cô…
- Để thể hiện hạnh phúc lớn lao của cuộc gặp gỡ này , nhà văn Nguyên Hồng đã dùng biện pháp miêu tả cảm giác cụ thể : “ Tôi ngồi trên đệm xe , đầu áp đùi mẹ tôi , đầu ngả vào cánh tay
mẹ tôi , tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng mơn man khắp da thịt Hơi quần
áo mẹ tôi và những hơi thở thơm tho của mẹ quyện lấy hồn tôi
- Cùng với việc miêu tả , tác giả đã chen vào những lời nhận xét , những lời bình luận chứa chan tình cảm : “ Phải bé lại lăn vào lòng một ngời mẹ , áp mặt vào bầu sữa nóng của ngời mệ , để bàn tay ngời mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm và gãi rôm ở sống lng cho , mứi tháy mẹ có một sự
êm dịu vô cùng ” Có lẽ không có lời bình lận nào chân thật và dạt dào tính chất trữ tình hơn nữa
3 /Kết bài :
-HS khẳng định lại vấn đề và giá trị nhân văn
- Liên hệ với bản thân và tình hình xã hội hiện nay
Đề 2: Đề kiểm tra: Ngữ Văn 9- Dành cho đội tuyển HS giỏi
Họ tên :
Đề bài:
Chuyện ngời con gái Nam Xơng”,Nguyễn Dữ đã nêu 2 hình ảnh cái bóng của đôi vợ chồng trẻ Trơng Sinh và Vũ Thị Thiết với chung một cảm nhận ngây thơ đến hồn nhiên của đứa con (bé
Đản):Đó là cha của mình
Tiếp sau hình ảnh hai cái bóng qua ngọn đèn khuya là 2 sự việc đau xót diẽn ra:
1.Phép công luận án chiếu vào ,bé Đản vô tình “đa minh chứng”trớ trêu thành “con giết mẹ” 2.Là ngời có công bào chữa hùng hồn cho mẹ ,Đản vẫn vô tâm “đa vật chứng”, “thức tỉnh
cha”lại hoá ra đẩy cha vào vực sâu của nỗi đau ân hận
a.Bằng việc sử dụng các yếu tố miêu tả ,biểu cảm một cách hợp lí và sinh động,em hãy kể lại 2
sự việc trên(bằng ngôn ngữ viết)theo cách tởng tợng riêng của bản thân.(10 điểm)
b.Việc kết tội bé Đản nh lời nhận xét của đề bài qua diễn biến 2 sự việc trong câu chuyện đã thoả đáng cha ?vì sao?(4 điểm)
Em hãy bày tỏ thái độ ,tình cảm của mình bằng một đoạn văn có độ dài từ 50 dòng trở lên) về ý nghĩa của 2 sự việc đó?(4 điểm)
(Dành 2 điểm cho chữ viết và trình bày)
Đề3 Câu 1: Cho các thuật ngữ sau: Điệp ngữ, Đối ngữ, ẩn dụ, Liệt kê, Hoán dụ, Đảo ngữ, Câu hỏi tu
từ, Tơng phản, Chơi chữ
a Hãy chỉ rõ điểm giống nhau của các thuật ngữ trên
b Sắp xếp các thuật ngữ trên thành hai nhóm và đặt tên cho mỗi nhóm
Câu 2: Chỉ ra và phân tích giá trị của biện pháp tu từ đợc sử dụng trong hai câu thơ sau:
“Ngời về chiếc bóng năm canh
Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi.”
(Nguyễn Du Truyện Kiều)–
Trang 4Phân tích đoạn trích: “Chị em Thúy Kiều” (Truyện Kiều-Nguyễn Du) để làm sáng tỏ ý kiến sau: “Nguyễn Du không những dựng lên đợc hai chân dung “Mỗi ngời một vẻ, mời phân vẹn mời”, mà dờng nh còn nói đợc cả tính cách, thân phận toát ra từ diện mạo của mỗi vẻ đẹp… riêng.”
Đề 4
A Tiếng Việt (2 điểm):
Phần trích dẫn dới đây gồm mấy đoạn văn? Nội dung mỗi đoạn văn đợc trình bày theo cách nào ? Dựa vào cơ sở nào để tách thành các đoạn văn đó ?
“San chẳng hạn Sống buông xuôi, nớc chảy bèo trôi không hề có cái giằng xé quằn quại …
để vợt ra khỏi vũng bùn dung tục đê tiện của sống mòn , luôn thèm khát những thú vui vật “ ”
chất, chẳng có một ớc mơ gì cao xa San là một tiêu biểu của lối sống mòn … “ ”
Oanh lại sống mòn theo kiểu khác “ ” ở ngời đàn bà “gày đét cứng nhắc và khô… ” này, tình cảm, tâm hồn con ngời bị vắt kiệt để chỉ còn những tính toán ích kỉ, nhỏ nhen, keo kiệt
đến độc ác ”
(Nguyễn Hoành Khung)
Văn học ( 3 điểm)
Câu 1: Sắp xếp các tác giả sau theo tiến trình phát triển của lịch sử văn học Việt Nam:
- Trần Quốc Tuấn - Nguyễn Thành Long
- Nguyễn Minh Châu - Nguyễn Du
- Nguyễn Khuyến - Nguyễn Trãi
- Nguyễn Đình Chiểu - Thanh Hải
Đề thi chọn đội dự tuyển học sinh giỏi lớp 9
Năm học 2006-2007 Môn thi: Ngữ văn
Thời gian làm bài : 150’
Phần A: trắc nghiệm: ( 6 điểm )
Câu 1: ( 2 điểm )
a) Trong những câu sau, câu nào là câu ghép ?
Hãy khoanh tròn chữ cái đặt trớc câu trả lời đúng :
A Những vết nhăn xô lại với nhau ép cho nớc mắt chảy ra
B Bây giờ thì tôi không xót xa năm quyển sách của tôi quá nh trớc nữa
C Cái đầu lão ngẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu nh con nít
D Mặt lão đột nhiên co rúm lại
b) Câu văn : “ Chiếc lá thờng xuân vẫn còn đó ” là loại câu nào ? Hãy chọn phơng án trả lời
đúng
A Câu đơn
B Câu đặc biệt
C Câu ghép chính phụ
Vòng II
Trang 5D Câu ghép đẳng lập
Câu 2: ( 1 điểm )
a) Tại sao chiếc lá do cụ Bơ Men vẽ ( trong “ Chiếc lá cuối cùng ” – O.Hen-ri )lại đợc xem
là kiệt tác ? Khoanh tròn vào chữ cái đặt trớc câu trả lời đúng
A Chiếc lá đó đã đạt đến một trình độ nghệ thuật cao ( vẽ giống nh thật )
B Chiếc lá đợc vẽ bằng tất cả tài năng, tấm lòng, tình cảm, trái tim giàu lòng nhân ái và cả sự hi sinh quên mình của cụ Bơ - Men
C Chiếc lá đã cứu sống đợc Giôn – xi
D Tất cả các lí do trên
b) Bài thơ “ Khi con tu hú ” của Tố Hữu đợc khơi gợi từ những cảm xúc của tác giả khi:
A Nhìn thấy con tu hú
B Có tiếng con tu hú gọi bầy
C Mùa hè đến
D Tiếng tu hú vọng vào nhà ngục
Hãy chọn phơng án trả lời đúng
Câu 3: ( 1 điểm )
Gạch dới những từ ngữ có giá trị biểu cảm trong đoạn văn sau Bằng một câu văn, cho biết tác dụng của những từ ngữ đó trong diễn đạt
“ Tôi xồng xộc chạy vào Lão Hạc đang vật vã ở trên giờng, đầu tóc rũ rợi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc ”
(“ Lão Hạc” – Nam Cao )
Phần B : tự luận ( 7 điểm )
Câu 1: ( 2 Điểm )
Bình về chữ “ sang ” trong câu thơ:
“ Cuộc đời cách mạng thật là sang ” bằng một trang viết
( “ Tức cảnh Pắc Bó ”- Hồ Chí Minh )
Câu 2: ( 5 điểm )
Viết bài văn với nhan đề “ Số phận cuộc đời và nhân cách của ngời nông dân trong xã hội
cũ qua “ Tức nớc vỡ bờ ” ( “ Tắt đèn ” – Ngô Tất Tố ) và “ Lão Hạc ” ( Nam Cao )
Đề thi chọn HS giỏi cấp Thành phố Năm học :2006-2007 MÔN– –
NGU VĂN
Thời gian : 150 phút
A/ Tiếng Việt (4 đ )
Cho các ngữ liệu sau đây
- Chiều chiều lại nhớ chiều chiều
- Đôi o yếm trắngdải điều thắt lng (Ca dao )
Sập sè én liệng lầu không
Trang 6- Cỏ lan mặt đất , rêu phong dấu giầy (Nguyễn Du)
Gái thơng chồng, đơng đông buổi chợ
- Trai thơng vợ , nắng quái chiều hôm (Ca dao)
Nhng mỗi năm mỗi vắng
- Ngời thuê viết nay đâu ?
- Giấy đỏ buồn không thắm;
- Mực đọng trong nghiên sầu (Vũ Đình Liên)
1/ Xác định biện pháp tu từ nổi bật trong các ngữ liệu trên.
2/ Chọn một ngữ liệu để phân tích làm rõ tác dụng của biện pháp tu từ.
B/ Văn học và tập làm văn (6 đ)
1 Nguyễn Dữ và Truyền kỳ mạn lục.
2 Giả sử đợc gặp nhân vật Trơng Sinh trong tác phẩm Chuyện ngời con gái Nam Xơng
(trích Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ) khi nhân vật này vừa lập đàn gọi vợ
xong, em sẽ nói với Trơng Sinh những điều gì?/