Tài liệu An toàn điện 2018

Các yếu tố nguy hiểm trong sản xuất tt Nguy hiểm điện: dòng điện tác động vào cơ thể người gây co giật, ngừng nhịp tim, ngừng thở hoặc bỏng do tia lửa điện.. Đặc điểm xuất hiện mối

SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TP HỒ CHÍ MINH

TRUNG TÂM KIỂM ĐỊNH VÀ HUẤN LUYỆN

KỸ THUẬT AN TOÀN LAO ĐỘNG TP.HCM

Giảng viên: Nguyễn Văn Lộc 0988.221198 – 0943.221198 Email: lockiemdinh@gmail.com

GIỚI THIỆU

Sở Lao động Thương binh

và Xã hội TP.HCM

Trung tâm Kiểm định và

Huấn luyện An toàn Lao động

153A, XVNT, P17, Q Bình Thạnh,

TP HCM

Website: kiemdinhhuanluyen.com

Chức năng:

- Kiểm định kỹ thuật an toàn

- Huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức về nghiệp

vụ an toàn – bảo hộ lao động

- Đào tạo nghề

- Kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa

- Cung cấp cán bộ giám sát an toàn lao động

- Kiểm định an toàn các loại thiết bị chứa gas (LPG)

- Đo, kiểm tra điện trở tiếp đất của hệ thống chống sét và hệ thống thiết bị điện

- Kiểm định, cân chỉnh các loại van an toàn,

NỘI DUNG HUẤN LUYỆN

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG VỀ BẢO HỘ LAO ĐỘNG

PHẦN I:

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG

VỀ BẢO HỘ LAO ĐỘNG

Bảo hộ lao động – Mục đích – Ý nghĩa

Bảo hộ lao động là một ngành khoa học

nghiên cứu các vấn đề về hệ thống các văn

bản pháp luật an toàn vệ sinh lao động và các biện pháp tương ứng về tổ chức, kinh

tế, xã hội, kỹ thuật…

Ngăn ngừa

bệnh nghề nghiệp, tái tạo sức lao

động

Giảm thiểu

tai nạn lao

động Mục đích công tác Bảo hộ lao động

Xã hội

Ý nghĩa công tác Bảo hộ lao động

Tính chất của công tác bảo hộ lao động

1

Tính pháp lý

2

Tính khoa học

3

Tính quần chúng

Hệ thống pháp luật Việt Nam về Bảo hộ lao động

Hiến Pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam (1992)

Bộ Luật lao động

Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân (1989)

Luật Bảo vệ môi trường (1993)

Nghị định 06/CP quy định chi tiết một số điều của Bộ luật lao động về ATVSLĐ

Thông tư 37/2005 của BLĐTBXH, thông tư 01/2011, thông tư 13/2012 của BLĐTBXH – BYT

Quyền và nghĩa vụ của NSDLĐ

7 nghĩa vụ

Người sử dụng lao động

3 quyền

Nghĩa vụ của người sử dụng lao động

 Lập kế hoạch, biện pháp ATVSLĐ

 Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân.

 Phân công trách nhiệm và cử người giám sát việc

thực hiện các quy định, nội quy, biện pháp ATVSLĐ

 Xây dựng nội quy, lưu trình ATVSLĐ.

 Huấn luyện, hướng dẫn các tiêu chuẩn, quy định, biện pháp ATVSLĐ.

 Tổ chức khám sức khỏe định kỳ.

 Chấp hành nghiêm chỉnh các quy định khai báo, điều

tra tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Quyền của người sử dụng lao động

 Yêu cầu người lao động phải tuân thủ các quy định, nội quy và biện pháp ATVSLĐ.

 Khen thưởng người chấp hành tốt và kỷ luật

người vi phạm trong việc thực hiện ATVSLĐ.

 Khiếu nại với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về

quyết định của thanh tra viên ATVSLĐ

Quyền và nghĩa vụ của NLĐ

3 nghĩa vụ

Người lao động

3 quyền

Nghĩa vụ của người lao động

 Chấp hành các quy định, nội quy về an toàn – vệ sinh lao động

 Phải sử dụng và bảo quản các phương tiện bảo vệ

cá nhân được cung cấp

 Phải báo cáo kịp thời với người có trách nhiệm khi phát hiện thấy nguy cơ gây ra tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, gây độc hại hoặc sự cố nguy hiểm

Quyền của người lao động

 Yêu cầu người sử dụng lao động đảm bảo điều kiện

làm việc an toàn, vệ sinh, cải thiện điều kiện lao động, cung cấp đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân, huấn luyện, thực hiện biện pháp ATVSLĐ

 Từ chối làm việc hoặc rời bỏ nơi làm việc nếu thấy

rõ nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, đe dọa nghiêm trọng tính mạng, sức khỏe

 Khiếu nại, tố cáo với các cơ quan Nhà nước khi người sử dụng lao động vi phạm quy định của Nhà nước

Yếu tố nguy hiểm – Yếu tố có hại

 Yếu tố nguy hiểm là các yếu tố có

thể tác động một cách bất ngờ lên cơ thể người lao động gây chết người hoặc gây chấn thương

 Yếu tố có hại là những yếu tố của

điều kiện lao động không thuận lợi, không đảm bảo các giới hạn tiêu chuẩn vệ sinh cho phép, làm giảm sức khỏe người lao động, gây bệnh nghề nghiệp

Các yếu tố nguy hiểm trong sản xuất

Nguy hiểm cơ học:

Các yếu tố nguy hiểm trong sản xuất (tt)

 Nguy hiểm điện: dòng điện tác động vào cơ thể người gây co giật, ngừng nhịp tim, ngừng thở hoặc bỏng do tia lửa điện.

 Nguy hiểm hóa học: các chất hóa học tác động vào cơ thể người gây ngộ độc, ngất, bỏng hóa chất

Các yếu tố nguy hiểm trong sản xuất (tt)

 Nguy hiểm áp lực: trong các môi trường sản xuất hầm

lò, có độ sâu dưới nước, làm việc ở nơi có áp suất cao,

nổ áp lực tác động và toàn thân người gây chấn thương.

 Nguy hiểm nhiệt: Tiếp xúc với nhiệt độ cao (hay thấp) hoặc vật liệu mang nhiệt, lửa cháy tác động trực tiếp vào

cơ thể con người,…gây bỏng phá hoại cơ thể.

 Nguy hiểm điện từ trường, phóng xạ, bức xạ: làm rối loạn chức năng sinh lý cơ thể người

Đặc điểm xuất hiện mối nguy hiểm

Thường xuyên xuất hiện: là mối nguy hiểm hiển hiện thường xuyên như: dây điện trần, điện từ trường, phóng xạ, bức xạ, làm việc trên cao, làm việc trong môi trường có áp suất cao

Tiềm ẩn và xuất hiện khi có điều kiện: bị hỏng cách điện, vật liệu nổ, bình áp lực, vật liệu cháy, hơi khí độc, vật rơi đổ…

Xuất hiện theo chu kỳ thời gian: thiết bị đột dập, phay bào, thiết bị nâng hạ

Xuất hiện không theo chu kỳ: vật văng bắn, vận chuyển, chuyển động…

MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC KHÔNG GỌN GÀNG

MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC CHẬT HẸP VÀ THIẾU ÁNH SÁNG

Tai nạn lao động – Bệnh nghề nghiệp

 Tai nạn lao động là những tai nạn xảy ra gây tác hại đến cơ thể người lao động do tác động của các yếu tố nguy hiểm và có hại trong sản xuất

(Phân loại theo thông tư liên tịch số 14/2005 ngày 08/3/2005)

Các trường hợp tai nạn lao động

 Tai nạn trong giờ làm việc, khi chuẩn bị làm việc hoặc dọn vệ sinh sau khi làm việc, làm việc ngoài giờ do yêu cầu của NSDLĐ

 Từ nơi ở đến nơi làm việc và ngược lại, vào thời gian và địa điểm hợp lý

 Khi đang thực hiện các nhu cầu sinh hoạt cần thiết như: giải lao, ăn cơm, vệ sinh cá nhân

 Bị thiên tai hỏa hoạn và các rủi ro khách quan khác

Tai nạn lao động

 Theo thông báo số 303 của BLĐTBXH trên toàn quốc trong năm

2011 đã xảy ra 5896 vụ tai nạn lao động làm 6154 người bị nạn, trong đó:

 - Số vụ tai nạn lao động chết người: 504 vụ

So sánh TNLĐ giữa TP.HCM và các tỉnh:

Tỉ lệ gây chấn thương chết người

Một số vụ TNLĐ nghiêm trọng trong năm 2011

7 giờ 1/4/2011, vụ tai nạn lao động do sạt lở đá tại mỏ

đá Lèn Cờ, xã Nam Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ

An làm 18 người bị đá đè chết và 6 người bị thương.

16 giờ ngày 29/7/2011, xảy

ra vụ tai nạn lao động do cháy tại xưởng may tư nhân của Bùi Thị Hiên nhằm trên địa bàn thôn Đại Hoàng 2, xã Tân Dân, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng làm 13 công nhân bị thiệt mạng, 25 người bị thương nặng.

15 giờ ngày 1/11/2011, xảy ra vụ tai nạn lao động do điện giật tại Thôn Mỹ Quang, xã Thăng Long, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa làm 06 người bị chết và 02 người bị thương.

7 giờ 30 phút ngày 17/12/2011, xảy ra vụ tai nạn lao động do chập điện hệ thống van xả cát tại nhà máy thủy điện Suối sập I, Sơn La làm

08 công nhân thiệt mạng

Tai nạn lao động 6 tháng đầu năm 2012

 Theo thông báo số 2878 của BLĐTBXH trên toàn quốc trong 6 tháng đầu năm 2012 đã xảy ra 3060 vụ tai nạn lao động làm 3160 người bị nạn, trong đó:

 - Số vụ tai nạn lao động chết người: 256 vụ

 - Số người chết: 279 người

Tỉ lệ gây chấn thương chết người

 Bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do tác động của điều kiện lao động và các yếu tố có hại đối với người lao động.

 Hiện nay có 28 bệnh nghề nghiệp nằm trong danh mục được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, trong

 Bụi phổi nghề nghiệp:

- Bụi phổi Silic (chiếm khoảng 74% - năm 2011)

- Bụi phổi amiăng

- Bụi phổi bông

Bệnh điếc nghề nghiệp

 Các chuyên gia y tế cho rằng, con người có thể nghe được âm

thanh có tần số từ 16 Hec đến 22.000 Hec (Hz) và nghe tốt

nhất là từ 500 đến 4.000 Hz

 Trong môi trường lao động công nghiệp, người công nhân phải làm việc khi tiếng ồn cao vượt quá tiêu chuẩn cho phép 85 dB trong 8 giờ/ngày và kéo dài trên 3 tháng thì có nguy cơ bị ĐNN

Cường độ âm thanh cho phép trong công nghiệp là từ 70 – 80dB

Bệnh nhiễm độc hóa chất nghề nghiệp

 Nhiễm độc chì và các hợp chất chì

 Nhiễm độc Benzen và các đồng đẳng của Benzen

 Nhiễm độc Thủy ngân và các hợp chất của thủy ngân

 Nhiễm độc Mangan và các hợp chất của Mangan

 Nhiễm độc Asen và các chất asen nghề nghiệp

Phương tiện bảo vệ cá nhân

Phương tiện bảo vệ cá nhân là những phương tiện dùng để phòng ngừa hoặc giảm tác động của các yếu tố nguy hiểm và có hại trong sản xuất đối với người lao động.

Yêu cầu:

 Khả năng bảo vệ

 Yêu cầu vệ sinh

 Tính tiện lợi khi sử dụng

 Tính thẩm mỹ

PHẦN II:

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

VỀ DÒNG ĐIỆN

Định nghĩa dòng điện:

 Dòng điện là dòng chuyển dời có hướng của các hạt mang điện tích dưới tác dụng của lực điện trường

 Thông thường để biểu hiện cho độ lớn của dòng điện

người ta sử dụng khái niệm cường độ dòng điện ký

hiệu: I, nó là tỉ số giữa mật độ điện tích đi qua tiết

điện dây dẫn trong 1 đơn vị thời gian

I = S/t

Các đơn vị đo cơ bản:

 Đo dòng điện: ký hiệu I, đơn vị thường dùng là Ampe (A) hoặc Kilo Ampe (KA)

 Đo điện áp: ký hiệu U, đơn vị thường dùng là Vôn

(V) hoặc Kilo Vôn (KV)

 Đo điện trở: ký hiệu R, đơn vị thường dùng là Ôm

(Ω) hoặc Kilo Ôm (KΩ)) hoặc Kilo Ôm (KΩ) hoặc Kilo Ôm (KΩ))

Một số định luật thường dùng:

 Định luật Ôm :

I = U/R

 Định luật Jun – Lenxơ:

Q = RI 2 t

Hiện tượng dòng điện đi trong đất

 Trong trường hợp dây dẫn bị chạm đất hay cách điện của thiết bị điện bị chọc thủng sẽ có dòng rò chạm đất

và tạo ra xung quanh điểm chạm đất những vùng có điện thế khác nhau Cách điểm chạm đất 20m điện thế gần bằng 0

 Điện áp tiếp xúc (Utx) là điện áp giữa hai điểm trên đường đi của dòng điện mà người chạm phải.

 Điện áp bước (Ub) là điện áp giữa hai chân người trong vùng có điện thế chạm đất, ở xa >20m thì Ub = 0

 Điện áp cho phép (Ucp): là điện áp cho phép mà không gây chết người

 Mỗi quốc gia có điện áp cho phép khác nhau Theo

TCVN 4756-89 thì Ucpxc là <42V và Ucpmc là <110V

Một số giải thích về điện áp:

PHẦN III:

TÁC HẠI CỦA DÒNG ĐIỆN ĐỐI

VỚI CON NGƯỜI

 Điện giật:

Xảy ra khi người tiếp xúc vào vật mang điện làm

tê liệt và phá hủy các bộ phận trên cơ thể đặc biệt là hệ tim, hệ thần kinh dẫn đến chết người nếu không cắt điện

và cứu chữa kịp thời

 Đốt cháy điện:

- Xảy ra khi người lại gần đường dây điện cao áp, đóng cắt tải lớn mà không có phương pháp dập hồ quang hoặc ngắn mạch hệ thống

- Xảy ra khi dòng điện quá lớn qua người sau khi

đã bị điện giật

PHẦN IV:

NHỮNG YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN

TAI NẠN ĐIỆN

Loại và trị số dòng điện

Thời gian đi qua Tần số dòng điện

Đường đi của dòng điện Điện trở người

Điện áp tiếp xúc

Điện trở người: khoảng 200 – 500.000 Ω) hoặc Kilo Ôm (KΩ)

 Khi bị điện giật mức độ tác động chủ yếu được nghiên cứu theo tác động kích thích vì phần lớn các trường hợp chết người là do tác động kích thích Dòng điện gây chết bởi kích thích tương đối bé (25 – 100)mA và điện áp không lớn, thời gian tác động khoảng vài giây.

 Khi mới chạm vào điện, điện trở của người còn lớn, dòng điện qua người chỉ gây kích thích cơ bắp làm ngón tay và tay co quắp lại Nếu không kịp thời tách khỏi vật mang điện, điện trở của người giảm dần, dòng điện tăng lên, sự co quắp cũng tăng lên đên mức cơ thể không còn khả năng tách khỏi vật mang điện, hệ tuần hoàn hệ hô hấp bị tê liệt Khi bị chết bởi dòng kích thích sẽ không thấy rõ chỗ dòng điện đi vào người và không gây thương tích.

Điện trở của người phụ thuộc trạng thái của da:

Điện trở của người (Ω))

Cường độ dòng điện (mA)

Ngưỡng dòng điện tới hạn dòng xoay chiều AC

Tim ngừng đập Tim đập mạnh – (Ngưỡng rung cơ tim)

Tê liệt cơ quan hô hấp - Nghẹt thở (nguy hiểm)

Bắt đầu co cơ - Ngưỡng buông nhả

Có cảm giác nhói nhẹ - Ngưỡng cảm nhận

AC

Ngưỡng dòng điện tới hạn dòng một chiều DC

5

? 100 130

Không xác định

Với dòng xoay chiều: I cp = 10 mA

Với dòng một chiều: I cp = 50 mA

DC

Điện áp tiếp xúc: lớn nhất theo thời gian

Điện áp xoay chiều (V) Điện áp một chiều (V) Thời gian tiếp xúc (s)

Đường đi của dòng điện qua người

Đường dòng điện qua người Phân lượng dòng điện tương đối qua tim(%)

Từ chân qua chân

Từ tay qua tay.

Từ tay trái qua chân

Từ tay phải qua chân.

0,4 3,3 3,7 6,7

số >500.000 Hz

Ít nguy hiểm do điện giật chủ yếu gây bỏng trong.

PHẦN V:

NHỮNG NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN

TAI NẠN ĐIỆN

CHẠM ĐIỆN TRỰC TIẾP

CHẠM ĐIỆN GIÁN TIẾP

KHÁI NIỆM CHUNG

- Phân loại mạng điện đơn giản

+ Theo điện dung có: Mạng điện dung nhỏ

+ Chạm vào hai dây: Rất nguy hiểm

+ Chạm vào 1 dây: Nguy hiểm tuỳ thuộc vào từng loại mạng điện và chạm vào dây nào.

Phân tích an toàn trong mạng điện đơn giản

PHÂN TÍCH AN TOÀN TRONG MẠNG ĐIỆN

ĐƠN GIẢN CÓ ĐIỆN DUNG NHỎ

Mạng 2 dây cách điện với đất

* Như vậy, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào:

- Điện áp của mạng U

- Điện trở cơ thể người R ng

- Điện trở cách điện của mạng R cđ

R R

U.R I

I 

Mạng 2 dây có 1 dây nối đất

• TH chạm vào dây không nối đất: Ung

≈ U

• TH chạm vào dây nối đất: Ungmax =

5%U

* Chú ý:

- Khi dây 1 chạm vào dây 2 và tiết

diện 2 dây như nhau thì Ungmax = 0,5U

- Khi dây nối đất đứt ở phía đầu nguồn

I lv

I lv

PHÂN TÍCH AN TOÀN TRONG MẠNG 3 PHA

Mạng 3 pha được dùng rộng rãi trong công nghiệp

Phân loại mạng điện 3 pha:

- Theo cấp điện áp:

- Theo chế độ làm việc của trung tính:

Các tình huống chạm điện dẫn đến tai nạn điện

giật:

- Chạm trực tiếp: 1 pha; 2 pha; 3 pha

- Chạm gián tiếp: Thường 1 pha bị hỏng cách điện →

nên có thể coi trường hợp này như trường hợp chạm trực tiếp vào 1 pha

PHÂN TÍCH AN TOÀN KHI NGƯỜI CHẠM VÀO 1 PHA TRONG MẠNG ĐIỆN 3 PHA TT CÁCH ĐIỆN VỚI ĐẤT

U.g I

P ng

R R

U I



33

ng

2 2 2

ng

3 CU I

Đối với mạng cao áp:

Việc nối đất trung tính chủ yếu bởi lý do kinh tế Vì ở mạng điện TT nối chỉ chọn cách điện theo điện áp pha, trong khi đó mạng điện trung tính cách điện chọn theo điện áp dây.

Đối với mạng hạ áp:

Việc nối đất trung tính chủ yếu với lý do an toàn cho người và thiết bị.

PHÂN TÍCH AN TOÀN KHI NGƯỜI CHẠM VÀO 1 PHA

TRONG MẠNG ĐIỆN 3 PHA TT NỐI ĐẤT

Mạng trung tính cách điện đối đất

Vì có thành phần điện dung và điện dẫn giữa các pha

với đất nên dòng điện qua người nhỏ, có thể không

nguy hiểm đến tính mạng.

- Các pha còn lại, điện áp pha tăng lên điện áp dây

Dòng điện chạm đất nhỏ các thiết bị bảo vệ (cầu chì,

áptômát ) không tác động dẫn đến sự chạm đất duy

trì và ba pha mất đối xứng quá giới hạn cho phép Vì

thế:

+ Phụ tải một pha nối dây trung tính với pha không

chạm đất có thể bị phá hỏng.

+ Người chạm vào pha không chạm đất sẽ nguy

hiểm hơn nhiều so với mạng trung tính nối đất cùng

cấp điện áp.

Phụ tải một pha nối dây trung tính với dây pha bị

ngừng cấp điện  Không đảm bảo tính cung cấp

điện liên tục

Trung tính sẽ phải chịu điện áp pha bên trung áp

(hoặc chịu sóng điện áp khi bị sét đánh)  rất nguy

hiểm cho người và thiết bị.

Mạng trung tính nối đất

Dòng điện qua người lớn hơn nhiều mạng trung tính cách điện (vì người gần như phải chịu toàn bộ điện áp pha đặt vào), nguy hiểm đến tính mạng.

- Các pha còn lại, điện áp được giữ gần như không thay đổi Dòng điện chạm đất lớn, thiết bị bảo vệ dễ dàng tác động cắt phần tử bị chạm đất ra khỏi mạng điện mà không ảnh hưởng đến thiết bị khác Vì thế: + Sẽ an toàn cho người và thiết bị khi có chạm đất + Phụ tải một pha nối dây trung tính với pha không chạm đất vẫn làm việc được bình thường.

+ Người chạm vào pha không chạm đất thì mức độ nguy hiểm gần như lúc chưa có một pha chạm đất.

Phụ tải một pha nối dây trung tính với dây pha không

bị ngừng cấp điện (vì còn có nối đất lặp lại)  Đảm bảo tính cung cấp điện liên tục.

Vì trung tính được nối đất với điện trở nhỏ nên điện áp trung tính nhỏ  An toàn hơn cho người và thiết bị.

Khi dây trung tính bị đứt (phía đầu nguồn)

Khi người chạm vào một pha trong chế độ làm việc bình

thường

Khi có sự xâm nhập từ điện áp cao sang điện áp thấp (cách điện trung áp và hạ áp của

MBA bị hỏng hoặc khi mạng bị sét đánh)

Khi có một pha chạm đất