Giáo án Vật lí 12 Cơ bản

- Viết được: Phương trình của dao động điều hòa và giải thích được các đại lượng trong PT; Công thức liện hệgiữa tần số góc, chu kì và tần số; Công thức vận tốc và gia tốc của dao động đ

Trang 1

Giáo án vật lí 12 cơ bản

Chương I: DAO ĐỘNG CƠ HỌC

Bài1: DAO ĐỘNG ĐIỀU HOÀ

I Mục tiêu:

1.Kiến thức

- Nêu được: Định nghĩa dao động điều hòa; Li độ, biên độ, tần số, chu kì, pha, pha ban đầu là gì

- Viết được: Phương trình của dao động điều hòa và giải thích được các đại lượng trong PT; Công thức liện hệgiữa tần số góc, chu kì và tần số; Công thức vận tốc và gia tốc của dao động điều hòa

- Vẽ được đồ thị của li độ theo thời gian, với pha ban đầu bằng 0

2.Kĩ năng: Làm được các bài tập tương tự như SGK

3.Tư duy và thái độ : Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic, nhận thức đúng về khoa học ứng dụng bài

học vào thực tiển

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên:Con lắc dây, con lắc lò xo đứng và ngang, đồng hồ bấm giây Hình vẽ miêu tả dao động của hình

chiếu P của điểm M trên đường kính P1P2 ( có điều kiện làm thí nghiệm)

2 Học sinh: + Ôn lại đạo hàm, các công thức lượng giác cơ bản

+ Ôn lại chuyển động tròn đều

III Phương pháp dạy học : đàm thoại gợi mở, nêu vấn đề, giao việc cho học sinh

VI.Tiến trình bài dạy :

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Nội dung bài mới :Giới thiệu chương trình sơ lược của chương I và tìm đặt vấn đề của bài học (5Phút)

Hoạt động 1: Tìm hiểu dao động, dao động tuần hoàn(10 phút)

-Nêu vài ví dụ về chuyển động dao

- Phân biệt dao động cơ và dao

động tuần hoàn

- Suy nghĩ, thực hiện các câu

lệnh.

I Dao động cơ:

1 Thế nào là dao động cơ?

Dao động cơ là chuyển động qua lại quanh

vị trí cân bằng.

2 Dao động tuần hoàn: là dao động mà

sau những khoảng thời gian bằng nhau gọi

là chu kỳ vật trở lại vị trí cũ theo hướng cũ

VD: dđộng của dây đàn( trong thời gian

ngắn) , quả lắc đồng hồ treo tường

Hoạt động 2 : Phương trình dao động điều hòa , khái niệm dao động điều hòa (25 phút)

* GV vẽ hình giảng giải chuyển

động của điểm M Cho Hs thảo

OP tại thời điểm t?

* GV nhận xét trả lời của HS rồi

kết luận P là dao động điều hòa.

* Cho hs thực hiện lệnh C1

*Đưa ra khái niệm DĐĐH

* GV đưa ra PT dao động và nêu ý

2 Định nghĩa: DĐĐH là dao động trong

đó li độ của vật là một hàm côsin (hay sin)

của thời gian.

Trang 2

nghĩa của A và các đại lượng cịn

lại

- Yêu cầu học sinh nhận xét về hai

phương trình sau:x = Acos(t+)

và x = Asin(t +  +

2



)

xmax =A > 0

-Hiểu được một dao động điều hồ cĩ thể biểu diễn bằng PT dạng sin hoặc cos

+A:biên độ d.động luơn dương (là li độ d đ cực đại ứng với cos(t+) =1.

+(t+): Pha dao động (rad) +  : pha ban đầu.(rad) +:tần số gĩc của dao động.(rad/s)

Hoạt động 3 : Tìm mối liên hệ giữa chuyển động trịn đều và dao động điều hồ

* Tìm mối liên hệ giữa chuyển

động trịn đều và dao động điều

hồ ( Giới thiệu thí nghiệm minh

hoạ hình 1.4 về mối liên hệ đĩ )

*Đọc SGK tìm hiểu và rút ra mối liên hệ

4 Chú ý:

-Điểm P dao động điều hòa trên một đoạn thẳng có thể được coi là hình chiếu của một điểm M chuyển động tròn đều lên đường kính là đoạn thẳng đó

-Phương trình dao động điều hòa x =

Acos(t + ): Quy ước chọn trục x làm gốc để tính pha dao động và chiều tăng của pha tương ứng với chiều tăng của góc P 1 OM 4.Củng cố dặn dị (5 phút): - Gv tĩm lại nội dung chính của bài đặc biệt là định nghĩa và phương trình của dao động điều hồ , ý nghĩa của các đạI lượng -Về nhà làm các bài tập: 1,2,3 và xem bài trước 5 Rút kinh nghiệm:

Trang 3

Bài1: DAO ĐỘNG ĐIỀU HOÀ(Tiếp theo)

2 Kiểm tra bài cũ: câu hỏi 1, 2,3 ( 8 phút)

3 N i dung bài m i :ội dung bài mới : ới :

Hoạt động1: Tìm hiểu Khái niệm tần số góc , chu kì , tần số của dao động(10 phút)

- Trong c.động tròn đều thời

gian vật quay hết 1 vòng gọi là

gì? Đ vị?

- Số vòng vật đi được trong một

đơn vị thời gian gọi là gi? Đ.vị?

- Yêu cầu học sinh so sánh tính

chất của dao động điều hoà và

chuyển động tròn đều đưa ra

khái niệm chu kì và tần số

- Hãy đưa ra công thức liên hệ

a Chu kì: chu kì (T ) của dđđh là khoảng

thời gian vật thực hiện một dao động toànphầnT 2



 (s)

b Tần số: Tần số (f) của dao động điều

hòa là số dao động toàn phần thực hiệnđược trong một giây

12

f T



   đơn vị : rad/s

Hoạt động 2: Tìm Vận tốc và gia tốc trong dao động điều hòa (12 phút)

* Cho HS thảo luận thực hiện

+ khi x = 0> vmax =ωA (hoặc – ωA)A (hoặc – ωA (hoặc – ωA)A)

2 Gia tốc trong d.động điều hoà:

a = v/ = -A2cos(t + )= -2x+ Gia tốc luôn trái dấu với li độ, luônhướng về vị trí cân bằng

+ khi x = 0 => a = 0, F = 0+ khi x = A => amax = 2A.

Hoạt động 3: Vẽ đồ thị của dao động điều hòa (10 phút)

* Khi cho φ = 0 thì PT dao





3 2

- Gv tóm lại nội dung chính của bài

-Về nhà làm các bài tập còn lại trong SGK và SBT Chuẩn bị bài tiếp theo

Trang 4

I Mục tiêu:

1.Kiến thức

+Từ phương trình dao động điều hoà xác định được: biên độ, chu kì, tần số góc

+ Lập được phương trình dao động điều hoà, phương trình vận tốc, gia tốc, từ các giả thuyết của bài toán Chú ý tìm pha ban đầu dựa vào điều kiện ban đầu.

2.Kỹ năng: Giải được các bài toán đơn giản về dao động điều hoà.

3.Tư duy và thái độ : Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic,tính chính xác, nhận thức đúng về khoa học

1 Giáo viên: một số bài tập trắc nghiệm và tự luận

2 Học sinh: ôn lại kiến thức về dao động điều hoà

III Phương pháp dạy học : đàm thoại gợi mở, giao việc cho học sinh

2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút)

-Trả lời các câu hỏi 1 đến 6 trang 7,8,9 SGK

Hoạt động 1: giải bài tập trắc nghiệm(15phút)

* Cho Hs đọc lần lượt các câu

trắc nghiệm 7,8,9 trang 8,9 sgk

.Gọi HS trình bày từng câu

*Cho Hs đọc lần lượt các câu

trắc nghiệm 1.2,1.3,1.4,1.5 trang

3,4sbt Gọi HS trình bày từng câu

* HS đọc đề từng câu, cùng suy nghĩ thảo luận đưa ra đáp

án đúng

* HS đọc đề từng câu, cùng suy nghĩ thảo luận đưa ra đáp

án đúng

Câu 7 trang 9: C; Câu 8 trang 9: A Câu 9 trang 9: D

Câu 1.2 D; 1.3D; 1.4 B ; 1.5 A

Hoạt động 1: Giải bài tập tự luận về dao động điều hoà của vật năng, con lắc lò xo(20phút)

* Tóm tắt phương pháp giảI bài toán

Viết PTDĐ ĐH của con lắc

* Gọi học sinh lên bảng giải bài 10 và

bài 11 (trang 9)

* Gọi học sinh lên bảng giải bài 1.6 và

bài (trang 9)

* Giải mẫu một bài tập: Một vật được kéo

lệch khỏi VTCB một đoạn 6cm thả vât dao

động tự do với tần số góc ωA (hoặc – ωA) = π(rad)

Xác định phương trình dao động của con lắc

với điều kiện ban đầu:

a lúc vật qua VTCB theo chiều dương

b lúc vật qua VTCB theo chiều âm

* Hướng dẫn học sinh về nhà giải các

bài còn lại

* HS tiếp thu

* Đọc đề tóm tắt bài toán , thảo luận giải bài toán

* Chú ý theo dõi cách làm của giáo viên và để ý các trường hợp đặc biệt

- Về nhà giải các bài tập còn lại

-Các dạng toán thường gặp và thủ thuật giải bài tập trắc nghiệm

-Về nhà làm bài tập trong sách bài tập và sách tham khảo khác

4 Rút kinh nghiệm

Bài 2: CON LẮC LÒ XO

I Mục tiêu:

Trang 5

- Giải thích được tại sao dao động của con lắc lò xo là dao động điều hòa

- Nêu được nhậ xét định tính về sự biến thiên động năng và thế năng khi con lắc dao động

- Áp dụng được các công thức và định luật có trong bài tập để giải bài tập tương tự

- Viết được phương trình động lực học của con lắc lò xo

2.Kĩ năng: giải các bài tập về chuyển động của con lắc

1 Giáo viên: con lắc lò xo đứng và ngang, có thế dùng hình vẽ.

2 Học sinh: + Ôn lại phương trình dao động điều hòa, biểu thức gia tốc và vận tốc

+ Ôn lại : động năng, thế năng, cơ năng khái niệm lực đài hồi, thế năng đàn hồi

VI Tiến trình bài dạy :

1.Ổn định lớp:

2.Kiểm tra bài cũ:(5 phút)

-Trả lời các câu hỏi 1 đến 6 trang 7,8,9 SGK

3 Nội dung bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo con lắc lò xo và trạng thái của con lắc: (5 phút)

* GV cho Hs xem hình vẽ, thực

hiện các câu lệnh sau:

- Nêu cấu tạo của con lắc lò xo? VTCB

của nó

- Khi kéo vật đến B thả nhe, bỏ

qua ma sát, mô tả chuyển động

của con lắc?

- Dao động của con lắc có phải là

dao động điều hòa k?

* Suy nghĩ, thảo luận thựchiện các câu lệnh của GV

I Con lắc lò xo:

1 Cấu tạo: gồm một vật nhỏ khối lượng

m gắn vào đầu một lò xo đầu kia cố định

2 Nhận xét: kéo vật đến vị trí B thả dao

động tự do không ma sát, con lắc daođộng tuần hòan quanh vị trí cân bằng

Hoạt động2: Khảo sát dao động của con lắc lò xo về mặt động lực học, chu kì, tần số: (15 phút)

*Nhắc lại các bước giải bài

* HS suy nghĩ, thảo luận trả lời

* Trả lời theo yêu cầu

- Viết công thức của lực kéo về

và nhận xét dựa vào thí nghiệm

II Khảo sát dao động của con lắc lò

Trang 6

năng bảo toàn

* Trả lời các câu hỏi sau:

- Nêu công thức tính năng

lượng của vật có khi chuyển

động?

- Nêu công thức tính năng

lượng của hê vật có khi bị biến

dạng?

- Cơ năng của các vật chịu tác

dụng của các lưc thế bảo toàn

hãy kiểm chứng lại đối với

trường hợp chuyển động của

con lắc?

- Rút ra kết luận về cơ năng của

con lắc trong dao động điều

hoà

- Hoàn thành câu hỏi C2 ?

* HS tiếp thu, nhớ lại kiến thức

* Gợi nhớ trả lời công thức tínhđộng năng và thế năng

- HS tự làm nháp, lên bản kiểm

chứng từ công thức cơ năng

- Dựa vào công thức suy ra kếtluận

-Hoàn thành câu hỏi C2

III Khảo sát dao động của con lắc về mẳt năng lượng:

1 Động năng của con lắc lò xo

212

- Gv tóm lại nội dung chính của bài Kiểm tra mức độ nhận thức và tiếp thu bài mới của học sinh bằng một số câu

Trắc nghiệm soạn trước

Trang 7

- Nêu được cấu tao con lắc đơn Nêu được điều kiện để con lắc đơn dao động điều hòa Viết được công thức tính chu kì dao động của con lắc đơn

- Viết được cộng thức tính thế năng và cơ năng của con lắc đơn Xác định được lực kéo về

- Nêu được nhận xét định tính về sự biến thiên của động năng và thế năng của con lắc khi dao động

2 Kĩ năng: giải được các bài tập tương tự như trong sách Nêu được ứng dụng của con lắc đơn trong việc xác

định được gia tốc rơi tự do

1 Giáo viên: Con lắc với đơn, có thể sử dụng hình vẽ

2 Học sinh: Ôn lại dao động điều hoà Kiến thức phân tích lực

VI Tiến trình tiết dạy

1.Ổn định lớp:

a Câu hỏi 2,3trang 13 SGK

b Câu 5, 6 trang 13SGK

3.Bài mới

HĐ1:Tìm hiểu con lắc đơn về cấu tạo và trạng thái của nó :(5phút)

* GV cho Hs xem hình vẽ, trả lời

các câu hỏi sau

- Nêu cấu tạo của con lắc đơn?

- Khi kéo vật m đến B thả nhẹ, bỏ

qua ma sát, mô tả chuyển động của

con lắc?

- Dao động của con lắc có phải là

* Suy nghĩ, thảo luận thựchiện các câu lệnh của GV

I Thế nào là con lắc đơn

1 Cấu tạo: một vật nhỏ,

có khối lượng m, treo ở đầu một sợi dây không dãn, đầu kia cố định

2 Nhận xét: kéo vật đến vị trí B thả dao

động tự do không ma sát, con lắc đơn daođộng tuần hòan quanh vị trí cân bằng

Hoạt động 2: Khảo sát dao động của con lắc đơn về mặt động lực học :(15phút)

*Nhắc lại các bước giải bài toán

chuyển động của con lắc đơn theo

phương ngang tính bằng công thức

nào?

* Hướng dẫn HS chứng tỏ con

lắc đơn nói chung không dao

động điều hòa

* Đặt vấn đề điều kiện để con lắc

đơn dao động điều hoà ?

* Trả lời theo gợi ý

* Chứng minh con lắc đơn daođộng điều hoà

* So sánh vai trò cùa k mg/l rút ra công thức tính tần số góc và chu kì của con lắc đơn

* Trả lời câu hỏi C1,C2

II Khảo sát dao động của con lắc đơn

Vậy: Dao động của con lắc đơn với góc

lệch nhỏ là dao động điều hoà theo phương trình s = s 0 cos(t + )

với s 0 = l.α 0 : biên độ dao động

* Tần số và chu kì và của con lắc đơn:

Trang 8

* Trả lời các câu hỏi sau:

- Nêu công thức tính năng lượng

của vật có khi c.động?

- Nêu công thức tính năng lượng của

hê vật có khi nó ở trong trọng

trừơng?

- Chúng minh cơ năng của con lắc được

bảo toàn nếu bỏ qua ma sát ?

* Trả lời câu hỏi C3

* Gợi nhớ trả lời công thức tính động năng và thế năng và cơ năng

* Thảo luận, trả lời

lắc đơn về mặt năng lượng

1 Động năng của con lắc lò xo:

2 1 2

d

W  mv

2.Thế năng của con lắc đơn

(1 cos )

t

W mgl  

3 Cơ năng của con lắc đơn

2 1

(1 cos ) 2

W W W  mv mgl  

Hoạt động 4: Nêu ứng dụng của con lắc đơn dùng để xác định gia tốc rơi tự do :(5phút)

* Nêu công dụng của con lắc

trong lĩnh vực địa chất

* Đưa một số VD thực tế để thấy

được công dụng của con lắc

* Phân tích nguyên nhân dẫn đến

gia tốc có thể thay đổi ở những

nơi khác nhau cùng độ cao

* Hs lắng nghe, tiếp thu kiến thức

* Hs có thể cùng cả lớp phân tích

sự thay đổi của gia tốc

IV.Ứng dụng: xác định gia tốc rơi

tụ do

Từ T 2 l

g



2 2

4 l g T





Muốn xác định g cần xác định chiều dài (bằng thướt) và chu kỳ của con lắc

đơn (đồng hồ bấm giây)

4 Củng cố - dặn dò : :(5phút) - Trả lời câu hỏi 1,2,3 trang 17SGK -Về nhà làm bài 4,5,6,7 SGK và sách bài tập 5 Rút kinh nghiệm:

Tuần 3 Tiết 6 BÀI TẬP ngày soạn /…./20…

I Mục tiêu:

1.Kiến thức

+Từ phương trình dao động điều hoà xác định được: biên độ, chu kì, tần số góc của con lắc đơn và con lắc lò xo

h

M 0



H



Trang 9

+ Lập được phương trình dao động điều hoà, phương trình vận tốc, gia tốc, từ các giả thuyết của bài toán

2.Kỹ năng: Giải được các bài toán đơn giản về dao động điều hoà.

3 Tư duy và thái độ: Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic,tính chính xác, trung thực, khách quan

2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút)

-Nêu cấu tạo con lắc lò xo và con lắc đơn , công thức tính chu kì? Động năng và thế năng của con lắc biến đổi qua lại như thế nào?

Hoạt động 1: giải bài tập trắc nghiệm(20phút)

án đúng Hs giải thích

* Thảo luận nhóm tìm ra kết quả.Hs giải thích

- Câu 4 trang 13: D; Câu 5 trang 13: D Câu 6 trang 13: B

-Câu 4 trang 17: D ; Câu 5 trang 17: D Câu 6 trang 17: C

2.1 Câu A ; 2.3 Câu D ; 2.4 Câu A 2.5 B:

2 2

1 2

2

kx mv

s m x

A m

Hoạt động 1: Giải bài tập tự luận về dao động điều hoà của con lắc lò xo và con lắc đơn (15phút)

* Cho học sinh giải các bài tập 2 6

trang 5,6 SBT

* Cho học sinh giải các bài tập 3.8

trang 7 SBT

* Đọc đề tóm tắt bài toán , thảo luận giải bài toán

*Đọc đề tóm tắt bài toán , thảo luận giải bài toán

Bài 2.6

a.Phương trình tổng quát: x = Acos(ωA (hoặc – ωA)t + φ)

ωA (hoặc – ωA)= 10 rad/s ; t = 0, x = 0, v<0 

s s

-Các dạng toán thường gặp và thủ thuật giải bài tập trắc nghiệm

-Về nhà làm bài tập trong sách bài tập chuẩn bị bài sau

5 Rút kinh nghiệm:

Tuần4 Tiết 7+8 ngày soạn 01/9/2008

Bài 6: THỰC HÀNH KHẢO SÁT THỰC NGHIỆM CÁC ĐỊNH LUẬT DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN

 và ứng dụng tính gia tốc trọng trường g tại nơi thí nghiệm

Trang 10

II Dụng cụ thí nghiệm: GV nêu các dụng cụ thí nghiệm

III Tiến hành thí nghiệm:

1 Chu kì dao động T của con lắc đơn phụ thuộc và biên độ dao động như thế nào?

- Chọn quả nặng m = 50g, gắn vào đầu một dây không dãn có chiều dài l = 50cm

- Kéo quả nặng m ra một khoảng A = 3cm với góc lệch  thả dao động tự do

- Đo thời gian con lắc thực hiện 10 dao động toàn phần Ghi kết qủa

- Thực hiện lại thao tác với A ( A =3, 6, 9, 18cm)

- Đo thời gian trong 10 dao động toàn phần Ghi kết quả và bảng 6.1

- Tính các giá trị sin α, α, t, T theo bảng từ đó rút ra kết luận chu kì con lắc đơn dao động với biên độ nhỏ

2 chu kỳ dao động của con lắc đơn phụ thuộc vào khối lượng m của con lắc như thế nào?

* Mắc thêm các quả nặng để thay đổi khối lượng của con lắc đơn ( m= 50g, 100g, 150g), đồng thời điều chỉnh đội dài của dây treo để giữ độ dài l con lắc không đổi bằng 50cm thực hiện tương tự

- Kéo quả nặng m ra một khoảng A = 3cm với góc lệch  thả dao động tự do

- Đo thời gian con lắc thực hiện 10 dao động toàn phần Ghi kết qủa

- Thực hiện lại thao tác với A ( A =3, 6, 9, 18cm)

- Đo thời gian trong 10 dao động toàn phần Ghi kết quả và bảng 6.2

* Tính chu kì bản 6.2 so sánh TA với TB và TC rút ra định luật về khối lượng của con lắc đơn

* Phá biểu định luật về khối lượng của con lắc đơn dao động với biên độ nhỏ α < 100

3 Chu kì dao độ của con lắc đơn phụ thuộc vào chiều dài của con lắ như thế nào?

- Chọn quả nặng m = 50g, gắn vào đầu một dây không dãn có chiều dài l = 50cm Kéo quả nặng m ra một khoảng A = 3cm với góc lệch  thả dao động tự do Đo thời gian trong 10 d động toàn phần Tính T1

- Thay đổi con lắc chiều dài l1, l2 từ 40cm, 60cm Đo thời gian trong 10 d động toàn phần Tính T2, T3.

* Phát biểu định luật về chiều dài của con lắc đơn:

4 Kết luận về sự phụ thpộc của con lắc

Tuần 5 Tiết 9 ngày soạn 02/9/2008

Bài 4: DAO ĐỘNG TẮT DẦN VÀ DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.

I Mục tiêu:

1.Kiến thức

- Nêu được những đặc điểm của dao động tẳt dần, dao động duy tri, cưỡng bức và cộng hưởng.

- Giải thích được nguyên nhân của dao động tắt dần.

- Nêu được điều kiện để có cộng hưởng xảy ra.

- Nêu được vài ví dụ về tầm quang trọng của hiện tượng cộng hưởng.

- Vẽ và giải thích được đường cong cộng hưởng.

Trang 11

t

b

2 Kỹ năng: vận dụng điều kiện cộng hưởng để giải thích một số hiện tượng vật lý có liên quan Giải được các bài tập

tương tự như sách giáo khoa.

1 Giáo viên: Bộ thí nghiệm của con lắc lò xo nhạy trên mặt phẳng ngang,thí nghiệm ở 4.3

Các ví dụ của dao động tắt dần trong cuộc sống, một số ví du về cộng hưởng

2 Học sinh: tham khảo trước bài học.ôn tập về cơ năng của con lắc W= 2 2

2

1

A

m

III Phương pháp dạy học : Đàm thoại gợi mở, Thông báo, nêu vấn đề, giao việc cho học sinh…

VI Tiến trình tiết dạy

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ: (5 phút)

-Viết biểu thức của động năng và thế năng, cơ năng của con lắc đơn ở vị trí góc lệch α bất kì

- Khi con lắc dao động thì động năng và thế năng của con lắc biến thiên như thế nào?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu dao động tắt dần, dao động duy trì (15 phút)

* Thực tế hãy nhận xét con lắc có

* Biên độ con lắc như thế nào?

* Bằng nào duy trì dao động con lắc

không tắt dần mà không cần ngoai

lực trong khoảng thời gian dài ?

*Định nghĩa dao động duy trì

* Lấy một ví dụ minh hoạ dao động

duy trì

* Quan sát thí nghiêm mô tả nhận xét

* HS từ thí nghiệm trả lời

* Ghi nhân khái niệm

* HS suy nghỉ trả lời đồng thời giải thích nguyên nhân dẫn đến dao động tắc dần.

* HS theo dõi tiếp thu kiến thức

* Tiếp thu kiến thức

*Phải bù phần năng lượng tiêu hao

do ma sát bằng một cơ cấu riêng

* Tìm một số ví dụ

Khi không có ma sát con lắc dao động điều hoà với tần số riêng ( Tần số chỉ phụ thuộc và các đặc tính của hệ )

I.Dao đông tắt dần :

1 Thế nào là dao động tắt dần ?

Dao động mà biên độ giảm dần theo t

2 Giải thích :

Do lực cản của môi trường ( F ms ) làm tiêu hao cơ năng của con lắc ,chuyển hóa thành nhiệt năng  A giảm dần và dừng lại

3 Ứng dụng của tắt dần:

Bộ phận giảm xóc ôtô, xe máy, bộ phận đống cửa tự động…

II Dao động duy trì:

* Dao động được duy trì bằng cách giữ cho biên độ không đổi mà không làm thay đổi chu kì dao đông riêng của hệ gọi

* Nhận xét dao động của cái đu

quay lúc này như thế nào?

* Muốn cho cái đu quay vẫn

dđộng k 0 tắt thì thường chúng ta

làm gì?

* GV đưa ra dao động cưỡng bức,

* Học sinh nhận xét dao động của đu quay

* (tác dụng ngoại lực) thường dùng tay đẩy

HS tiếp thu ghi nhớ

III Dao động cưỡng bức:

1.Thế nào là dao động cưỡng bức + Dao động chịu tác dụng của một ngoại lực cưỡng bức tuần hoàn gọi là dao động cưỡng bức.

2 Ví dụ : SGK/ 19

x

t

O

A B C D

Trang 12

thông báo lực này cung cấp một

NL cho cái đu quay bù lại NL mất

mát do ma sát.

* Làm TN hình 4.3 ( C 1 ) *Hoàn thành câu hỏi C 1

3 Đặc điểm : + Hệ dao động cưỡng bức có tần số bằng tần số của lực cưỡng bức.

+ Có biên độ k 0 đổi và phụ thuộc vào:

- Biên độ của ngoại lực

- Độ chênh lệch của tần số ngoại lực f với tần

số riêng của hệ dao động f 0

+ Khi f gần bằng f 0 thì biên độ dao động cưỡng bức biến đổi càng lớn

Hoạt động 3 Tìm hiểu hiện tượng cộng hưởng, sự ảnh hưởng của cộng hưởng(10 phút)

* Cho hs đọc định nghĩa của

dao động cưỡng bức

* Giới thiệu đồ thị của dao

động cưỡng bức

* GiảI thích

* Thực hiện lệnh C2

* Phân tích tầm quang trọng của

hiện tượng cộng hưởng, tác dụng

có lợi và hại của cộng hưởng!

* Hs đọc định nghĩa

* Hoàn thành câu hỏi C2

* Thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi

của GV.

IV Hiện tượng cộng hưởng:

1 Định nghĩa: Hiện tượng biên độ

dao động cưỡng bức tăng đến giá trị cực đại khi tần số f của lực cưỡng bức

là hiện tượng cộng hưởng.

2.Giải thích:

Khi f = f0  hệ được cung cấp năng lượng nhịp nhàng đúng lúc biên độ hệ tăng lên đạt cực đại khi tốc độ tiêu hao năng lượng bằng tốc độ cung cấp năng lượng

3 Tầm quan trọng của hiện tượng cộng hưởng:

- Xậy dựng nhà , cầu ,khung xe không

để cho hệ chịu tác dụng các lực cưỡng bức mạnh có f = f 0 dẫn đến hư, gãy ,công trình -Hộp đàn ghita viôlon có hộp công hưởng.

4 Củng cố dặn dò: (5 phút)

-Tóm tắt lại nội dung chính bằng các câu hỏi sau

Thế nào là dao động tắt dần, giải thích tại sao dao động tắt dần.? Dao động cưỡng bức? Hiện tượng cộng hưởng Phân biệt dao động duy trì và dao động cưỡng bức ?

-Về nhà làm bài tập 1,2,3,4 5,6 trang 21 Sgk.Chuẩn bị bài sau

Tuần 5 Tiết 10 ngày soạn 02./09./2008

Bài 5: TỔNG HỢP HAI DAO ĐỘNG ĐIÊU HÒA CÙNG PHƯƠNG ,CÙNG TẦN SỐ

PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ VECTO FRE-NEN

I Mục tiêu:

1.Kiến thức

- Biết biễn diễn một dao động điều hoà bằng một vectơ quay

- Nắm được phương pháp giản đồ Fre-Nen

- Biết cách hình thành công thức tính biên độ tổng hợp A và độ lệch pha 

- Nắm được các dao động khi nào cùng pha, khi nào lệch pha

2 Kỹ năng: Sử dụng giản đồ vectơ quay để tổng hợp 2 dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số

f 0

A

A max

f O

Trang 13

Giải được các bài tập về tổng hợp dao động

3.Tư duy và thái độ :Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic, nhận thức đúng về khoa học ứng dụng bài

II Chuẩn bị

1.Giáo viên:Các hình vẽ, và các ví dụ về hai dao động cùng xảy ra.

2 Học sinh: Xem bài trước ôn tập hình chiếu của các vectơ xuống hai trục tọa độ

III Phương pháp dạy học : Đàm thoại gợi mở, nêu vấn đề, giao việc cho học sinh…

IV.Tiến trình tiết dạy

2 Kiểm tra bài cũ: (5 phút)

a Dao động cưỡng bức là gì? Nêu đặc điểm về dao động này?

b Khi nào biên độ dđ cưỡng bức đạt giá trị cực đại, biên độ cực đại này phụ thuộc vào yếu tố nào?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Biễu diễn một dao động điều hoà bằng một vectơ quay(5 phút)

* Nhắc lạI bài củ về liên hệ giữa

dao động điều hoà và chuyển

* HS gợi nhớ, tiếp thu

* Tiếp thu ghi nhớ

* Lên bảng hoàn thành Câu C1

I Véc t ơ quay:

Một dao động điều hoà với x=Acos(t+) được biểu diễn bằng véc tơ quay O M Trên trục toạ độ Ox véc tơ này có:

+ Gốc: Tại O + Độ dài: OM = A + hợp vớI trục OX một góc bằng pha ban đầu 

Hoạt động 2:Tìm hiểu Phương pháp giản đồ Fre-nen(15 phút)

- Lấy một số ví dụ

* Đưa ra P 2 giản đồ Fre-nen.

* Yêu cầu HS biểu diễn PT

x 1 = A 1 cos(t +  1 )

x 2 = A 2 cos(t +  2 )

bằng vec tơ quay và tổng hợp

hai vec tơ này

* HS tiếp thu và tự lấy ví dụ

* Học sinh quan sát và nghethuyết trình

*Lên bảng vẽ

II.PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỔ FRE-NEN

1 Đặt vấn đề:

Tìm dao động tổng hợp 2 DĐĐH cùng phương , cùng tần số sau :

1 1cos( 1)

x A t vàx2 A2cos(t2) Dao động tổng hợp : x x 1x2

2 Phương pháp giản đồ Fre-nen:

x1 O M1 Gốc : tại O

Độ lớn : OM1 = A1

1 0

M

Trang 14

Hoạt động 3: Chứng minh thức A, φ và tổng hợp.Độ lệch pha.(15 phút)

*Thông báo c.thức tính A, φ

* Dựa vào hình vẽ tìm lại hai

công thức biên độ A và pha

ban đầu φ của dđộng tổng

*suy nghĩ, nhận xét

* Suy nghĩ, nhận xét

* Hs suy nghĩ trả lời lần lượt các

câu hỏi của giáo viên

* Lên bảng giải

*Tiếp thu ghi nhớ

b Biên đ ộ, pha ban đầu tổng hợp của hai dao động

A cos A cos

 

3 Ảnh hưởng của độ lệch pha:

* Nếu 2 – 1 = 2n :hai dao động cùngpha => A = Amax = A1+A2

* Nếu 2 – 1 =(2n+1) :hai dđộng ngượcpha =>A=Amin= A - A1 2

+ Nếu 2 – 1 = /2+k :hai dao độngvuông góc với nhau:

1.Kiến thức: Vận dụng được kiến thức dao động điều hoà, tổng hợp hai dao động.

2 Kỹ năng: Giải được các bài toán đơn giản về dao động điều hoà, tổng hợp các dao động cùng phương cùng tần số. 3.Tư duy và thái độ :Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic,tính chính xác, trung thực, khách quan

Trang 15

2 Kiểm tra bài cũ:

- Hãy biễn diễn dao động điều hoà x = 4cos(5t + π/6) cm ? Nêu nội dung phương pháp Giản đồ Fre-nen ? làm bài 6/25 ?

Hoạt động 1: Giải một số câu hỏi trắc nghiệm

* Cho Hs đọc các câu trắc nghiệm

5,6 trang 21 sgk và 4,5 trang

25.Cho Hs trình bày từng câu

* Cho Hs đọc các câu trắc nghiệm

5.1 Câu B ; 5.2 Câu C ; 5.3 Câu D

Hoạt động 2: Giải một số bài tập tự luận về tổng hợp dao động

* Hướng dẫn học sinh các cách

viết Pt dao động tổng hợp

* Yêu cầu học sinh giảI bài 5.4

trang 5.5 Trang 9 Sách bài tập

* Tiếp thu 4 cách viết PT

- Phương trình tổng hợp: x = Acos(10 t + ) Trong đó:

3 Củng cố dặn dò:

- Lưu ý hs sinh có thể giải bài toán tổng hợp dao động bằng 3 cách: vận dụng công thức, dung giản đồ Fre-nen, dùng biến

đổi lượng giác Ôn tập kiến thức chương

- Làm các bài tập trong sách bài tập

Tuần 6 Tiết 12 ngày soạn 03/09/2008

CHƯƠNG II Sóng cơ và sóng âm Bài 7: SÓNG CƠ VÀ SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Phát biểu được định nghĩa của sóng cơ

- Phát biểu được định nghĩa các khái niệm liên quan với sóng: sóng dọc, sóng ngang, tốc độ truyền sóng, tần

số, chu kì, bước sóng, pha

- Viết được phương trình sóng

- Nêu được các đặc trưng của sóng là biên độ, chu kì hay tần số, bước sóng và năng lượng sóng

Trang 16

- Tự làm được thí nghiệm về sự truyền sóng trên một sợi dây

2 Kĩ năng: Giải được các bài tập đơn giản về sóng cơ

3.Tư duy và thái độ: Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic, nhận thức đúng về khoa học ứng dụng

bài học vào thực tiển

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Các thí nghiệm mô tả về sóng ngang, sóng dọc và sự truyền của sóng.

2 Học sinh: Ôn lại các bài về dao động điều hoà.

III Phương pháp dạy học : đàm thoại gợi mở, nêu vấn đề, thông báo, giao việc cho học sinh

IV Tiến trình tiết dạy

Hoạt động 1 (5 phút): Ki m tra bài c ểm tra bài cũ ũ

-Chuẩn bị các câu hỏi về Dđđh -Trả lời theo yêu cầu

Hoạt động 2 (35 phút): Tìm hi u và ti n hành thí nghi m v sóng cểm tra bài cũ ến hành thí nghiệm về sóng cơ ệm về sóng cơ ề sóng cơ ơ

- Mô tả thí nghiệm và tiến hành thí

phương nào?  Sóng ngang?

-Mô tả thí nghiệm và tiến hành thí

- Tiếp thu ghi, ghi nhớ

- Định nghĩa khái niệm sóng ngang.

Nêu các môi trường truyền

-HS quan sát kết quả thí nghiệm trả lời

-Định nghĩa khái niệm sóng dọc Nêu các môi trường truyền

4 Sóng dọc

- Là sóng cơ trong đó phương dao động // (hoặc trùng) với phương truyền sóng.

Tuần 7 Tiết 13 ngày soạn 03./09/2008

Bài 7: SÓNG CƠ VÀ SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ( Tiếp theo) VI.Tiến trình bài dạy :

Hoạt động 1 (5 phút): Ki m tra bài c ểm tra bài cũ ũ

-Yêu cầu trả lờI câu 1,2,6,7 trang 40 -Trả lờI theo yêu cầu

Hoạt động 2 (10 phút): Tìm hiểu về sự truyền sóng cơ.

II Sự truyền sóng cơ

M

S O

Trang 17

-Mô tà thí nghiệm của sự truyền một

sóng hình sin trên sợi dây hình 7.3

- Quan sát hình vẽ của sợi dây ở các

thờI điểm khác nhau Từ hình e tính

quảng đừơng truyền từ P đến P 1 ?

- HS quan sát hình vẽ 7.3

-Suy nghĩ trả lời

1 Sự truyền của một sóng hình sin

- Sau thời gian t = T, sóng truyền được một

đoạn: = PP 1 = v.t

P 1 dao động như P dao động từ P 1 truyền xa… dây có dạng hình sin

Hoạt động 3(10 phút): Tìm hiểu về các đặc trưng của sóngHoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

-Hướng dẫn học sinh tìm PT truyền

dây là:U O = Acost

- Điểm M cách O một khoảng x Sóng từ M truyền đến M mất khoảng thời gian t x

Phương trình trên là phương trình sóng của một sóng hình sin theo trục x.

Tuần 7 Tiết 14 ngày soạn 04/ 09 /2008

Bài 8 GIAO THOA SÓNG

I MỤC TIÊU

- Mô tả được hiện tượng giao thoa của hai sóng mặt nước và nêu được các điều kiện để có sự giao thoa của hai sóng.

- Viết được công thức xác định vị trí của cực đại và cực tiểu giao thoa.

2 Kĩ năng: Vận dụng được các công thức 8.2, 8.3 Sgk để giải các bài toán đơn giản về hiện tượng giao thoa.

3.Tư duy và thái độ :Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic, nhận thức đúng về khoa học ứng dụng

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Thí nghiệm hình 8.1 Sgk.

2 Học sinh: Ôn lại phần tổng hợp dao động.

Trang 18

Hoạt động 1 (5 phút): Kiểm tra bài cũ.

- Nêu các câu hỏi 1-5 trang 40 -Trả lời theo nội dung bài học

Hoạt động 2 (10 phút): Tìm hiểu về sự giao thoa của hai sóng mặt nước

- Mô tả thí nghiệm và làm thí

nghiệm hình 8.1

- Trả lời câu C1?

- HS ghi nhận dụng cụ thí nghiệm và quan sát kết quả thínghiệm

- HS nêu các kết quả quan sát được từ thí nghiệm

S 1 S 2

2) Giải thích :

-Những đường cong dao động với biên độ cực đại ( 2 sóng gặp nhau tăng cường lẫn nhau)

-Những đường cong dao động với biên độ cực tiểu đứng yên ( 2 sóng gặp nhau triệt tiêu lẫn nhau)

-Các gợn sóng có hình các đường hypebol gọi là các vân giao thoa

Hoạt động 3 (15 phút): Tìm hi u v c c đ i và c c ti u giao thoa.ểm tra bài cũ ề sóng cơ ực đại và cực tiểu giao thoa ại và cực tiểu giao thoa ực đại và cực tiểu giao thoa ểm tra bài cũ

- Nếu phương trình sóng tại S1 và S2

là: u = Acost

 Phương trình mỗi sóng tại M do

S1 và S2 gởi đến có biểu thức như

thế nào?

- Dao động tổng hợp tại M có biểu

thức?

- Hướng dẫn HS đưa tổng 2 cosin về

tích.cos cos 2 cos cos

d t

II Cực đại và cực tiểu giao thoa

1 Biểu thức dao động tại một điểm M trong vùng giao thoa

- Cho 2 nguồn S 1 và S 2 có cùng f , cùng pha :

Phương trình dao động tại 2 nguồn :

2 Vị trí các cực đại và cự c tiểu giao thoa

a Những điểm dao động với biên độ cực đại (cực đại giao thoa).

2

Trang 19

 k = 0  d1 = d2 Quỹ tích là

đường trung trực của S1S2

-M dao động với biên độ cực tiểu

d  d k 

  Với (k = 0, 1,2…)

Hoạt động 4 (10 phút): Tìm hi u đi u ki n có s giao thoa và khái ni m sóng k t h p ểm tra bài cũ ề sóng cơ ệm về sóng cơ ực đại và cực tiểu giao thoa ệm về sóng cơ ến hành thí nghiệm về sóng cơ ợp

- Hai sóng khi gặp nhau tại M có thể

luôn luôn hoặc tăng cường lẫn nhau,

hoặc triệt tiêu lẫn nhau tuỳ thuộc

-GV : Trình bày ĐK để có giao thoa

-Hoàn thành Câu hỏi C3?

- HS ghi nhận về hiệu số pha hiện tượng giao thoa

- Tiếp thu ghi nhớ

-Hoàn thành Câu hỏi C3?

III Hiện tượng giao thoa

hợp

a) Dao động cùng phương , cùng tần số

b) Có hiệu số pha không đổi theo thời gian

 Hai nguồn kết hợp phát ra 2 sóng kết hợp.

 Hiện tượng giao thoa là một hiện tượng đặc trưng của sóng Quá trình vật lý nào gây ra được hiện tượng giao thoa là một quá trình sóng

Hoạt động 5 (5 phút): Củng cố và dặn dò

- -Nêu công thức xác định vị trí các

cực đại vá các cực tiểu giao thoa ?

-Điều kiện để có giao thoa ?

- Yêu cầu: HS làm bài tập về nhà

chuẩn bị bài sau

- Trả lờI theo yêu cầu

- Làm bài tậpvà ghi những chuẩn bị cho bài sau

- Mô tả được hiện tượng sóng dừng trên một sợi dây và nêu được điều kiện để có sóng dừng khi đó

- Giải thích được hiện tượng sóng dừng

- Viết được công thức xác định vị trí các nút và các bụng trên một sợi dây trong trường hợp dây có hai đầu cốđịnh và dây có một đầu cố định, một đầu tự do

- Nêu được điều kiện để có sóng dừng trong 2 trường hợp trên

2 Kĩ năng: Giải được một số bài tập đơn giản về sóng dừng.

Trang 20

3.Tư duy và thái độ :Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic, nhận thức đúng về khoa học ứng dụng

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Chuẩn bị các thí nghiệm hình 9.1, 9.2Sgk.

2 Học sinh: Đọc kĩ bài 9 Sgk, nhất là phần mô tả các thí nghiệm trước khi đến lớp.

Nêu các câu hỏ1 1-4 trang 45 Trả lời theo nội dung bài học

Hoạt động 2 ( 15 phút): Tìm hiểu về sự phản xạ của sóng

- Mô tả thí nghiệm, làm thí nghiệm với

hình vẽ 9.1

- Nếu cho S dao động điều hoà thì sẽ

có sóng hình sin Ta có nhận xét gì

về pha của sóng tới và sóng phản xạ?

- Mô tả thí nghiệm, làm thí nghiệm,

với hình vẽ 9.2

- Tương tự nếu cho S dao động điều

hoà thì có sóng hình sin lan truyền từ

trên dây  Ta có nhận xét gì về pha

của sóng tới và sóng phản xạ lúc này?

-Hoàn thành Câu hỏi C1,2?

- HS ghi nhận, quan sát và nêu nhận xét:

- Luôn luôn ngược pha với sóng tới tại điểm đó.

- HS ghi nhận, quan sát và nêu nhận xét:

- Luôn luôn cùng pha với sóng tới ở điểm phản xạ.

-Hoàn thànhCâu hỏi C1,2

- Vậy, khi phản xạ trên vật cản cố định,

sóng phản xạ luôn luôn ngược pha với sóng tới ở điểm phản xạ.

2 Phản xạ của sóng trên vật cản tự do

- Khi phản xạ trên vật cản tự do, biến dạng không bị đổi chiều.

- Vậy, khi phản xạ trên vật cản tự do,

sóng phản xạ luôn luôn cùng pha với sóng tới ở điểm phản xạ.

Hoạt động 3(20 phút): Tìm hiểu về sóng dừng

- Nếu cho đầu P của dây dao động liên

sóng tới và sóng phản xạ thoả mãn điều

kiện sóng kết hợp  giao thoa.

 Khi này hiện tượng sẽ như thế nào?

- Trình bày các khái niệm nút dao động,

- HS ghi nhận các khái niệm và định nghĩa sóng dừng.

+ Những điểm luôn luôn đứng yên là

1 Sóng dừng trên sợi dây có hai đầu cố định

a Hai đầu P và q là hai nút dao động.

b Vị trí các nút:

- Các nút nằm cách đầu P và đầu Q những khoảng bằng số nguyên lần nửa bước sóng:

Q

Trang 21

- Dựa trên hình vẽ, vị trí các nút liên hệ

như thế nào với ?

- Khoảng cách hai nút liên tiếp cách nhau

khoảng bao nhiêu?

- Khoảng cách giữa một nút và bụng kết

tiếp cách nhau khoảng bao nhiêu?

- Vị trí các bụng cách P và Q những

khoảng bằng bao nhiêu?

- Hai bụng liên tiếp cách nhau khoảng

bao nhiêu?

- Số nút và số bụng liên hệ với nhau như

thế nào?

 Điều kiện để có sóng dừng là gì?

- Đầu cố định sẽ là một nút và đầu tự do

là một bụng sóng.

- Tự hình vẽ, số nút và số bụng trong

trường hợp này liên hệ với nhau như thế

nào?

- HS dựa trên hình vẽ để xác định

Số nút = số bụng + 1

- Vì hai đầu cố định là nút nên chiều dài dây phải bằng một số nguyên lần nửa bước sóng.

- HS dựa vào hình vẽ minh hoạ

để trả lời các câu hỏi của GV.

- Số nút = số bụng

2

d k 

- Hai nút liên tiếp cách nhau khoảng

2

 .

c Vị trí các bụng

- Các bụng nằm cách hai đầu cố định những khoảng bằng một số lẻ lần

4

 . 1

d k   k 

- Hai bụng liên tiếp cách nhau khoảng

2

 .

d Điều kiện có sóng dừng

2

l k 

2 Sóng dừng trên một sợi dây có một đầu cố định, một đầu tự do

a Đầu A cố định là nút, đầu P tự do là bụng dao động.

b Hai nút liên tiếp hoặc hai bụng liên tiếp cách nhau khoảng

2

 .

c Điều kiện để có sóng dừng:

(2 1)

4

l k 

-Nêu các kiến thức trọng tâm của bài

- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.

- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau.

Tiếp thu ghi nhớ

- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.

- Ghi những chuẩn bị cho bài sau.

V RÚT KINH NGHIỆM

Tuần 8 Tiết 16 ngày soạn 04/09/2008 BÀI TẬP I Mục tiêu: 1.Kiến thức: Vận dụng được kiến thức về sóng cơ,sự giao thoa sóng cơ 2 Kỹ năng: Giải được các bài toán đơn giản về sóng cơ, sự giao thoa sóng cơ 3.Tư duy và thái độ: Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic,tính chính xác, trung thực, khách quan II Chuẩn bị: 1 Giáo viên: một số bài tập trắc nghiệm và tự luận 2 Học sinh: ôn lại kiến thức về sóng cơ các công thức tính chu kì, tần số bước sóng và phương trình sóng……

III Phương pháp dạy học : đàm thoại gợi mở, giao việc cho học sinh…

2



Trang 22

- Nêu các công thức về sóng cơ -Trả lời theo nội dung bài

học

Hoạt động 2(15 phút): : Giải một số câu hỏi trắc nghiệm

* Cho Hs đọc lần lượt các câu

trắc nghiệm 6,7 trang 40 sgk.Gọi

* Thảo luận tìm ra kết quả Hs giải thích

Câu 6 trang 40: A ; Câu 7 trang 40: C

Câu 5 trang 45: D ; Câu 6 trang 45: D Câu 7 trang 49: B ; Câu 8 trang 49 : D

Hoạt động 2 (20 phút): : Giải một số bài tập tự luận về sóng cơ

* Hướng dẫn học sinh các cách

xác định các đại lượng đặc trưng

cho sóng và viết phương trình

=2.0,6=1,2m b.Dây dao động vớI 3 bụng

2 3



  vậy tần số f=

Hz l

v v

100 2 , 1 2

80 3 2

- Ôn lại phương pháp giải tóan

- làm các bài tập trong sách bài

tập, chuẩn bị các bài sau

-Tiếp thu ghi nhớ -làm bài tập và chuẩn bị bài sau

V RÚT KINH NGHIỆM

Tuần 9 Tiết 17 ngày soạn 06./09./2008

Bài 10 ĐẶC TRƯNG VẬT LÍ CỦA ÂM

I MỤC TIÊU

- Trả lời được các câu hỏi: Sóng âm là gì? Âm nghe được (âm thanh), hạ âm, siêu âm là gì?

- Nêu được ví dụ về các môi trường truyền âm khác nhau

- Nêu được 3 đặc trưng vật lí của âm là tần số âm, cường độ và mức cường độ âm, đồ thị dao động âm, cáckhái niệm âm cơ bản và hoạ âm

2 Kĩ năng: Giải được các bài tập có liên quan

3.Tư duy và thái độ :Có khả năng suy luận logic, nhận thức đúng về khoa học ứng dụng bài học vào thực tiển

Trang 23

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Làm các thí nghiệm trong bài 10 Sgk.

Nêu các câu hỏi 1-6 trang 49 Trả lời theo nội dung bài học

Hoạt động 2 (15 phút): Tìm hiểu về âm, nguồn âm

- Thông báo cho học sinh khái niệm âm

nghe được, hạ âm và siêu âm

- Mô tả thí nghiệm kiểm chứng.

- Âm truyền được trong các môi trường

nào?

- Tốc độ âm truyền trong môi trường nào

là lớn nhất? Nó phụ thuộc vào những yếu

tố nào?

- Những chất nào là chất cách âm?

- Dựa vào bảng 10.1 về tốc độ âm trong

một số chất  cho ta biết điều gì?

- Hoàn thành Câu hỏi C2,3?

- HS nghiên cứu Sgk và thảo luận để trả lời.

- Những vật phát ra được âm.

- Dây đàn, ống sáo, cái âm thoa, loa phóng thanh, còi ôtô, xe máy…

- Hoàn thành Câu hỏi C2,3

I Âm, nguồn âm

- Tần số âm phát ra bằng tần số dao động của nguồn.

3 Âm nghe được, hạ âm và siêu âm

- Âm nghe được (âm thanh) có tần số

a Môi trường truyền âm

- Âm truyền được qua các môi trường rắn, lỏng và khí nhưng không truyền được trong chân không.

b Tốc độ âm

- Trong mỗi môi trường, âm truyền với một tốc độ xác định.

Hoạt động 3 ( 20 phút): Tìm hi u v nh ng đ c tr ng v t lí c a âmểm tra bài cũ ề sóng cơ ững đặc trưng vật lí của âm ặn dò ưng vật lí của âm ật lí của âm ủng cố và dặn dò

- Cho học sinh phân biệt khái niệm nhạc

- Tiếp thu ghi nhớ

II Những đặc trưng vật lí của âm

2 Cường độ âm và mức cường độ âm

a Cường độ âm (I)

 gọi là mức cường độ âm của âm I (so với âm I 0 )

a.Âm thoa

b.SáoĐường biểu diễn dao động của

âm la ( f = 440Hz) phát ra bởi:

Trang 24

Ý nghĩa: Cho biết âm I nghe to gấp

bao nhiêu lần âm I 0

- Đơn vị: Ben (B)

- Thực tế, người ta thường dùng đơn vị đêxiben (dB)

11

+ Âm có tần số f 0 gọi là âm cơ bản hay hoạ âm thứ nhất.

+ Các âm có tần số 2f 0 , 3f 0 , 4f 0 … gọi là các hoạ âm thứ hai, thứ ba, thứ tư

- Tổng hợp đồ thị của tất cả các hoạ âm

ta được đồ thị dao động của nhạc âm đó.

Vậy : đặc trưng vật lí thứ ba của

âm là đồ thị dao động của âm đó.

Tiếp thu ghi nhớ

Tuần 9 Tiết18 ngày soạn 06./09/2008

Bài 11 ĐẶC TRƯNG SINH LÍ CỦA ÂM

I MỤC TIÊU

- Nêu được ba đặc trưng sinh lí của âm là: độ cao, độ to và âm sắc

- Nêu được ba đặc trưng vật lí tương ứng với ba đặc trưng sinh lí của âm

2 Kĩ năng: Giải thích được các hiện tượng thực tế liên quan đến các đặc trưng sinh lí của âm

3.Tư duy và thái độ:Có khả năng suy luận logic, nhận thức đúng về khoa học ứng dụng bài học vào thực tiển

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Các nhạc cụ như sáo trúc, đàn để minh hoạ mối liên quan giữa các tính chất sinh lí và vật lí.

2 Học sinh: Ôn lại các đặc trưng vật lí của âm.

Trang 25

Hoạt động 1 (5 phút): Ki m tra bài c ểm tra bài cũ ũ

Nêu các câu hỏ1 1-5 trang 55 Trả lời theo nội dung bài học

Hoạt động 2 (10 phút): Tìm hi u v đ cao c a âmểm tra bài cũ ề sóng cơ ội dung bài mới : ủng cố và dặn dò

-Cho học sinh phân biệt giọng nam cao

nữ trầm hình thành độ cao

- HS đọc Sgk và ghi nhận đặc trưng sinh lí của âm là độ cao.

I Độ cao

- Độ cao của âm là một đặc trưng sinh lí của âm gắn liền với tần số âm.

Hoạt động 3 (10 phút): Tìm hi u v đ to c a âmểm tra bài cũ ề sóng cơ ội dung bài mới : ủng cố và dặn dò

- Trình bày khái niệm độ đo của âm - HS nghiên cứu Sgk và ghi nhận

đặc trưng sinh lí của âm là độ to.

- Lưu ý: Ta không thể lấy mức cường độ

âm làm số đo độ to của âm

Hoạt động 4 (10 phút): Tìm hi u v âm s cểm tra bài cũ ề sóng cơ ắc

- Ba ca sĩ cùng hát một câu hát ở cùng

một độ cao  dễ dàng phân biệt được

đâu là giọng của ca sĩ nào Tương tự như

một chiếc đàn ghita, một chiếc đàn

viôlon và một chiếc kèn săcxô  Sỡ dĩ

phân biệt được ba âm đó vì chúng có âm

- HS đọc Sgk để tìm hiểu.

III Âm sắc

- Âm sắc là một đặc trưng sinh lí của

âm, giúp ta phân biệt âm do các nguồn khác nhau phát ra Âm sắc có liên quan mật thiết với đồ thị dao động âm.

-Tỗng kết chương

-Tiếp thu ghi nhớ

1.Kiến thức: Vận dụng được kiến thức về sóng dừng

2 Kỹ năng: Giải được các bài toán đơn giản về sóng dừng

3.Tư duy và thái độ :Có khả năng suy diễn toán học, suy luận logic, ,tính chính xác, trung thực, khách quan

2 Học sinh: ôn lại kiến thức về sóng cơ các công thức tính chu kì, tần số bước sóng và phương trình sóng……

III Phương pháp dạy học : đàm thoại gợi mở, giao việc cho học sinh…

Tiêu đề	Giáo án vật lí 12 cơ bản
Trường học	Trường THPT An Minh
Chuyên ngành	Vật lí
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	20
Thành phố	An Minh

Định dạng
Số trang	50
Dung lượng	1,69 MB