Gợi ý: Phân tích hình ảnh ẩn dụ: “ôi hàng tre xanh xanh VN. Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”. Cây tre là biểu tượng của dân tộc VN. + Xanh xanh: thể hiện sức sống dẻo dai, bền bỉ. Câu thơ thể hiện h ình ảnh quê hương, đất nước VN. HÌnh ảnh những con người quây quần, bảo vệ cho giấc ngủ của Người. Muốn làm cây tre trung h iếu chốn này: Hình ảnh ẩn dụ “cây tre trung hiếu” là tình cảm của VP cũng như của nhân dân Miền Nam tha thiết muốn ở mãi bên người. Hình ảnh giản dị chính là nỗi xúc động của toàn thể nhân dân miền nam trung hiếu: trung với Đảng, hiếu với dân. Đó vừa là một lời ước nguyện, vừa là một lời hứa thiêng liêng: DT VN mãi mãi trung thành với con đường CM mà Bác đã đặt ra. Viết đoạn : Hình ảnh hàng tre bên lăng Bác là một hình ảnh rất đẹp và độc đáo. Trước hết hàng tre gợi nhớ xóm làng thân thuộc với luỹ tre xanh bao bọc ở mỗi làng quê Việt Nam. Mặt khác, cây tre từng được coi là biểu tượng của con người Việt Nam với các đức tính cần cù, nhũn nhặn, hiên ngang, bền bỉ, đoàn kết. Hàng tre xanh xanh, màu xanh tượng trưng cho sức sống của Việt Nam. Cây tre được nhân hoá như những con người, như những người chiến sĩ đứng thẳng hàng vừa làm hàng rào danh dự, vừa canh giữ cho giấc ngủ bình yên mãi mãi của Người. Mặc cho bão táp, mưa sa, cây tre vẫn đứng thẳng hàng. Đến khổ thơ cuối, cây tre trở thành cây tre trung hiếu, thể hiện tấm lòng mãi mãi trung thành với sự nghiệp, với tư tưởng của Bác.
Trang 1Tuần
Ngày soạn
Ngày dạy
ễN TẬP bài thơ VIẾNG LĂNG BÁC I-Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Củng cố lại kiến thức cơ bản về Bài thơ Viếng lăng Bỏc
2 Kỹ năng- Rèn kỹ năng cảm thụ thơ ca, cảm nhận đợc vẻ đẹp của thiờn nhiờn
và khỏt khao cống hiến của con người
3 Thỏi độ: - Giỏo dục tỡnh yờu quờ hương, đất nước, thiờn nhiờn;lũng kớnh yờu lónh tụ
nhớ nguồn
II Chuẩn bị
GV: Tài liệu
III Hoạt động dạy-học
HĐ1.Tổ chức
HĐ2 Kiểm tra
HĐ3 ễn tập
Cõu 1 Mở đầu bài “VLB”, Viễn Phương viết 3 cõu đầu khổ 1:
“Đó thấy trong sương hàng tre bỏt ngỏt.
ễi! Hàng tre, xanh xanh Việt Nam Bóo tỏp mưa sa đứng thẳng hàng”
và cuối bài, nhà thơ bày tỏ nguyện ước: “Muốn làm cõy tre trung hiếu chốn này”
Theo em hỡnh ảnh nào là hỡnh ảnh ẩn dụ Em cảm nhận được từ cỏc hỡnh ảnh ẩn dụ đú cú ý nghĩa sõu xa như thế nào về tỡnh cảm thiờng liờng cao đẹp của nhõn dõn với Bỏc Hồ kớnh yờu Viết một đoạn văn làm rừ điều đú và trong đoạn cú sử dụng 1 cõu cú thành phần phụ chỳ (gạch chõn chỉ rừ)
Gợi ý:
- Phõn tớch hỡnh ảnh ẩn dụ: “ụi hàng tre xanh xanh VN Bóo tỏp mưa sa đứng thẳng hàng”
- Cõy tre là biểu tượng của dõn tộc VN
+ Xanh xanh: thể hiện sức sống dẻo dai, bền bỉ Cõu thơ thể hiện h ỡnh ảnh quờ hương, đất nước
VN Hènh ảnh những con người quõy quần, bảo vệ cho giấc ngủ của Người
- Muốn làm cõy tre trung h iếu chốn này: Hỡnh ảnh ẩn dụ “cõy tre trung hiếu” là tỡnh cảm của VP cũng như của nhõn dõn Miền Nam tha thiết muốn ở mói bờn người
Hỡnh ảnh giản dị chớnh là nỗi xỳc động của toàn thể nhõn dõn miền nam trung hiếu: trung với Đảng, hiếu với dõn Đú vừa là một lời ước nguyện, vừa là một lời hứa thiờng liờng: DT VN mói mói trung thành với con đường CM mà Bỏc đó đặt ra
Viết đoạn : Hỡnh ảnh hàng tre bờn lăng Bỏc là một hỡnh ảnh rất đẹp và độc đỏo Trước hết hàng
tre gợi nhớ xúm làng thõn thuộc với luỹ tre xanh bao bọc ở mỗi làng quờ Việt Nam Mặt khỏc, cõy tre từng được coi là biểu tượng của con người Việt Nam với cỏc đức tớnh cần cự, nhũn nhặn, hiờn ngang, bền bỉ, đoàn kết Hàng tre xanh xanh, màu xanh tượng trưng cho sức sống của Việt Nam Cõy tre được nhõn hoỏ như những con người, như những người chiến sĩ đứng thẳng hàng vừa làm hàng rào danh dự, vừa canh giữ cho giấc ngủ bỡnh yờn mói mói của Người Mặc cho bóo tỏp, mưa
sa, cõy tre vẫn đứng thẳng hàng Đến khổ thơ cuối, cõy tre trở thành cõy tre trung hiếu, thể hiện tấm lũng mói mói trung thành với sự nghiệp, với tư tưởng của Bỏc
Cõu 2 Yếu tố nào làm nờn thành cụng của bài thơ ô Viếng lăng Bỏc ằ ?
Trang 2Trước hết bài thơ thành công là do cảm xúc chân thành, sâu sắc của tác giả Những người con miền Nam không có mặt trong ngày Bác mất (1969), mãi bảy năm sau mới có dịp ra viếng Bác Nguyên một điều đó thôi cũng làm cho tác giả xúc động mạnh mẽ Khi vào lăng viếng Bác, lại thấy lăng Bác với « hàng tre trong sương bát ngát » thân thuộc như mọi làng quê Việt Nam Tình cảm của nhân dân miền Nam đối với Bác, tình cảm của cả nước đối với Bác, Người đã làm cho đất nước, cho dân tộc vẻ vang Chính tình cảm đó cộng với những xúc động của nhà thơ là yếu tố cộng hưởng, làm cho bài thơ thành công Mặt khác, những hình ảnh bình dị giàu tính tượng trưng ; lời thơ giản dị, chân thành làm cho bài thơ dễ đi vào lòng người
Câu 3 Trong bài thơ « Viếng lăng Bác », VP viết : « kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa
xuân »
Dựa trên hiện tượng chuyển nghĩa của từ, từ « mùa xuân » có thể thay thế cho từ nào ? Theo phưong thức chuyển nghĩa nào ? Việc thay thế từ trên có tác dụng diễn đạt như thế nào ?
Gợi ý : Mỗi một năm xuân đến, con người lại thêm một tuổi Cho nên « 79 mùa xuân » cũng
được hiểu là 79 tuổi, 79 năm trong một đời người Nếu để từ « tuổi » thì chỉ nói được BH đã sống
79 năm, thọ 79 tuổi, câu thơ chỉ thuần tuý chỉ tuổi tác Còn dùng từ « Xuân » có nghĩa là : cả cuộc đời Bác là 79 năm cống hiến cho nhân dân, 79 năm dành cho đất nước để đất nước có sắc xuân Thêm nữa, kết « tràng hoa dâng 79 mùa xuân » gợi thêm sắc xuân bên lăng Bác VÀ từ « mùa xuân » như làm cho xúc cảm của câu thơ, âm điệu câu thơ thêm mượt mà, sâu lắng, thiết tha Câu thơ hay, ý thơ trở nên đa nghĩa và sâu sắc hơn nhiều ư
Câu 4 Chép chính xác bốn câu đầu bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương Viết đoạn văn
khoảng 8 câu phân tích hình ảnh hàng tre trong khổ thơ trên, trong đoạn có câu văn dùng phần phụ chú (gạch chân chỉ rõ phần phụ chú đó)
Gợi ý: Đoạn văn có các ý sau:
- Hàng tre bát ngát trong sương là hình ảnh thực, hết sức thân thuộc của làng quê – hàng tre bên lăng Bác
- Hàng tre xanh xanh Việt Nam… là ẩn dụ, biểu tượng của dân tộc với sức sống bền bỉ, kiên cường
- Hình ảnh ẩn dụ cũng gợi liên tưởng đến hình ảnh cả dân tộc bên Bác: đoàn kết, kiên cường, thực hiện lí tưởng của Bác, của dân tộc
Câu 5 Hãy phân tích ý nghĩa của hình ảnh ẩn dụ “mặt trời trong lăng” ở câu thơ:
“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”
Chép hai câu thơ có hình ảnh ẩn dụ mặt trời trong một bài thơ mà em đã học (ghi rõ tên và tác giả bài thơ)
Gợi ý:
- Hai câu thơ sóng đôi hình ảnh thực và ẩn dụ “mặt trời” Điều đó khiến ẩn dụ “mặt trời trong lăng” nổi bật ý nghĩa sâu sắc
- Dùng hình ảnh ẩn dụ “mặt trời trong lăng” để viết về Bác, VP đã ca ngợi sự vĩ đại của Bác, công lao của Bác đối với non sông đất nước
- Đồng thời, hình ảnh ẩn dụ “mặt trời trong lăng” cũng thể hiện sự tôn kính, lòng biết ơn của nhân dân với Bác, niềm tin Bác sống mãi với non sông đất nước ta
- Hai câu thơ có hình ảnh ẩn dụ mặt trời:
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng (Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ - Nguyễn Khoa Điềm)
Trang 3Câu 6 Viết đoạn văn nêu những cảm xúc, suy nghĩ của em khi đọc khổ thơ cuối bài thơ “Viếng
lăng Bác” của Viễn Phương
(Tham khảo phần phân tích)
Câu 7
Mở đầu bài “VLB”, Viễn Phương viết 3 câu đầu khổ 1:
“Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát.
Ôi! Hàng tre, xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”
và cuối bài, nhà thơ bày tỏ nguyện ước: “Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”
Theo em hình ảnh nào là hình ảnh ẩn dụ Em cảm nhận được từ các hình ảnh ẩn dụ đó có ý nghĩa sâu xa như thế nào về tình cảm thiêng liêng cao đẹp của nhân dân với Bác Hồ kính yêu Viết một đoạn văn làm
rõ điều đó và trong đoạn có sử dụng 1 câu có thành phần phụ chú (gạch chân chỉ rõ)
Câu 5 Trong bài thơ « Viếng lăng Bác », VP viết : « kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân ».
Dựa trên hiện tượng chuyển nghĩa của từ, từ « mùa xuân » có thể thay thế cho từ nào ? Theo phưong thức chuyển nghĩa nào ? Việc thay thế từ trên có tác dụng diễn đạt như thế nào ?
Câu 6 Trong bài “Mùa xuân nho nhỏ”, Thanh Hải viết :
“Ta làm con chim hót,
Ta làm một cành hoa.
Ta nhập vào hoà ca, Một nốt trầm xao xuyến Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc"
Kết thúc bài Viếng lăng Bác, Viễn Phương có viết :
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.
Hai bài thơ viết về hai đề tài khác nhau nhưng lại có chung chủ đề Hãy chỉ ra tư tưởng chung đó
Gợi ý: a Khác nhau và giống nhau :
- Khác nhau :
+ Thanh Hải viết về đề tài thiên nhiên đất nước và khát vọng hoà nhập dâng hiến cho cuộc đời + Viễn Phương viết về đề tài lãnh tụ, thể hiện niềm xúc động thiêng liêng, tấm lòng tha thiết thành kính khi tác giả từ miền Nam vừa được giải phóng ra viếng Bác Hồ
- Giống nhau :
+ Cả hai đoạn thơ đều thể hiện ước nguyện chân thành, tha thiết được hoà nhập, cống hiến cho cuộc đời, cho đất nước, nhân dân… Ước nguyện khiêm nhường, bình dị muốn được góp phần dù nhỏ bé vào cuộc đời chung
+ Các nhà thơ đều dùng những hình ảnh đẹp của thiên nhiên là biểu tượng thể hiện ước nguyện của mình
Đoạn thơ của Thanh Hải sử dụng thể thơ 5 chữ gần với các điệu dân ca , đặc biệt là dân ca miền Trung, có âm hưởng nhẹ nhàng tha thiết Giọng điệu thể hiện đúng tâm trạng và cảm xúc của tác giả : trầm lắng, hơi trang nghiêm mà tha thiết khi bộc bạch những tâm niệm của mình Đoạn thơ thể hiện niềm mong muốn được sống có ích, cống hiến cho đời một cách tự nhiên như con chim
Trang 4mang đến tiếng hót Nét riêng trong những câu thơ của Thanh Hải là đề cập đến một vấn đề lớn :
ý nghĩa của đời sống cá nhân trong quan hệ với cộng đồng
Đoạn thơ của Viễn Phương sử dụng thể thơ 8 chữ, nhịp thơ vừa phải với điệp từ muốn làm, giọng điệu phù hợp với nội dung tình cảm, cảm xúc Đó là giọng điệu vừa trang nghiêm, sâu lắng, vừa thiết tha thể hiện đúng tâm trạng lưu luyến của nhà thơ khi phải xa Bác Tâm trạng lưu luyến của nhà thơ muốn mãi ở bên lăng Bác và chỉ biết gửi tấm lòng mình bằng cách hoá thân hoà nhập vào những cảnh vật bên lăng : làm con chim cất tiếng hót
HĐ 4 Củng cố: Hoàn thiện các bài tập; Chuẩn bị ôn tập bài:
Trang 5Đề in cho HS Câu 1.
Mọc giữa dòng sông xanh
a.Câu thơ trên nằm trong bài thơ nào? Của ai? Nêu hoàn cảnh sáng tác? Giải thích ý nghĩa nhan
đề tác phẩm
b.Chép 5 câu thơ tiếp nối để hoàn thành khổ thơ trên? Cho biết khổ thơ có nội dung chính là gì? c.Trong câu thơ “ Từng giọt long lanh rơi/ Tôi đưa tay tôi hứng”
Từ giọt có người hiểu là giọt mưa xuân, có người lại cho là giọt âm thanh tiếng chim ở câu
trước đó Nêu cách hiểu của em?
d Cuối bài thơ, tác giả chuyển cách xưng hô từ “tôi” thành “ ta” Sự thay đổi ấy có phải là ngẫu
nhiên không? Vì sao?
e Lấy nội dung chính của đoạn thơ mà em vừa tìm được làm câu chủ đề, hãy viết đoạn văn tổng-phân-hợp ( từ 15-17 câu) phân tích khổ thơ trên Đoạn văn sử dụng một câu ghép, một phép thế, một phép nối ( gạch chân)
Câu 2 Có nhiều nhà thơ sáng tạo nên những hình ảnh đất nước rất đẹp Thanh Hải cũng có một
khổ thơ về đất nước trong bài “Mùa xuân nho nhỏ” Đó là khổ thơ nào? Chép lại khổ thơ đó Trình bày cảm nhận của em về đất nước qua việc phân tích hiệu quả các biện pháp tu từ.( 10- 12 câu)
Câu 3 Mở đầu bài “VLB”, Viễn Phương viết 3 câu đầu khổ 1:
“Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát.
Ôi! Hàng tre, xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”
và cuối bài, nhà thơ bày tỏ nguyện ước: “Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”
Theo em hình ảnh nào là hình ảnh ẩn dụ Em cảm nhận được từ các hình ảnh ẩn dụ đó có ý nghĩa sâu xa như thế nào về tình cảm thiêng liêng cao đẹp của nhân dân với Bác Hồ kính yêu Viết một đoạn văn làm rõ điều đó và trong đoạn có sử dụng 1 câu có thành phần phụ chú (gạch chân chỉ rõ)
Câu 4 Yếu tố nào làm nên thành công của bài thơ « Viếng lăng Bác » ?
Câu 5 Trong bài thơ « Viếng lăng Bác », VP viết : « kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa
xuân »
Dựa trên hiện tượng chuyển nghĩa của từ, từ « mùa xuân » có thể thay thế cho từ nào ? Theo phưong thức chuyển nghĩa nào ? Việc thay thế từ trên có tác dụng diễn đạt như thế nào ?
Câu 6 Chép chính xác bốn câu đầu bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương Viết đoạn văn
khoảng 8 câu phân tích hình ảnh hàng tre trong khổ thơ trên, trong đoạn có câu văn dùng phần phụ chú (gạch chân chỉ rõ phần phụ chú đó)
Câu 7.Hãy phân tích ý nghĩa của hình ảnh ẩn dụ “mặt trời trong lăng” ở câu thơ:
“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”
Chép hai câu thơ có hình ảnh ẩn dụ mặt trời trong một bài thơ mà em đã học (ghi rõ tên và tác giả bài thơ)
Câu 8 Viết đoạn văn nêu những cảm xúc, suy nghĩ của em khi đọc khổ thơ cuối bài thơ “Viếng
lăng Bác” của Viễn Phương
(Tham khảo phần phân tích)
Câu 7 Trong bài “Mùa xuân nho nhỏ”, Thanh Hải viết :
Trang 6“Ta làm con chim hót,
Ta làm một cành hoa.
Ta nhập vào hoà ca, Một nốt trầm xao xuyến
Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc"
Kết thúc bài Viếng lăng Bác, Viễn Phương có viết :
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.
Hai bài thơ viết về hai đề tài khác nhau nhưng lại có chung chủ đề Hãy chỉ ra tư tưởng chung đó Bằng một bài văn ngắn, hãy phân tích hai khổ thơ trên