bìa đẹp tyuệt

Những điều cần lu ý đối với giáo viên và học sinh trong cách dạy - học bằng phiếu giao việc3. Vì thế khi giảng bài giáo viên cần căn cứ vào nội dung của bài để xác định phơng pháp dạy họ

Tác giả : Nguyễn Kim Hoa

Đơn vị : Trờng tiểu học Nguyễn Trãi

Thành Phố Hà đông - Hà Tây

Tác giả : Nguyễn Kim Hoa

Đơn vị : Trờng tiểu học Nguyễn Tr i ã

Thành Phố Hà đông - Hà Tây

Bé m«n gi¶ng d¹y : HiÖn ®ang d¹y líp 3

Khen thëng : Gi¸o viªn giái cÊp c¬ së

5 Thời gian, phạm vi thực hiện

Phần III : Quá trình thực hiện đề tài :

I Khảo sát thực tế

II Biện pháp thực hiện :

A.Cơ sở lý luận

1 Phiếu giao việc là gì?

2 Ưu điểm và nhợc điểm của lối dạy học bằng phiếu giaoviệc?

3 Cấu tạo của phiếu giao việc

4 Hình thức soạn bài mới tơng ứng với lối dạy học bằng phiếu giao việc

5 Những điều cần lu ý đối với giáo viên và học sinh trong cách dạy - học bằng phiếu giao việc

B.Cơ sở thực tiễn:

1 Một vài ví dụ

2 Kết quả thực hiện có so sánh đối chứng

Phần IV: Kết luận

Phần I

Đặt vấn đề

Công cuộc đổi mới kinh tế, xã hội đang diễn ra từng ngày, từng giờ trên khắp

đất nớc Nó đòi hỏi phải có những lớp ngời lao động mới có bản lĩnh, có năng lực, chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, thích ứng đợc với thực tiễn đời sống xã hội luôn phát triển, nhu cầu này làm cho mục tiêu đào tạo của nhà tờng phải

đợc điều chỉnh một cách thích hợp dẫn đến sự thay đổi tất yếu về nội dung và

Tuy nhiên nghành ta còn nhiều tồn tại, trong đó nổi bật là tình trạng lạc hậu

về phơng pháp dạy học Tình trạng này khiến cho giáo dục vừa cha đáp ứng đợc nhu cầu đổi mới của chính bản thân nghành mình, vừa cha đáp ứng đợc nhu cầu

đào tạo ra những lớp ngới lao động mới, năng động, linh hoạt và sáng tạo phù hợp với làn sóng đổi mới kinh tế và xã hội hiện nay

Vì vậy phải khẩn trơng đổi mới Phơng pháp dạy học

Trong chơng trình các môn học ở bậc tiểu học, môn toán chiếm số giờ rất lớn Việc nâng cao hiệu quả của dạy và học môn toán là một yêu cầu bức xúc hiện nay

Chúng ta đều thừa nhận rằng ở tiểu học hiện nay đang đứng trớc thử thách

về việc đổi mới cách dạy, ở giai đoạn này, ta cần nhiêu phơng pháp dạy học nh thế nào để đạt kết quả tốt ?

Thực tế, khi dạy toán ở lớp 3 có rất nhiều vấn đề đặt ra cần phải giải quyết

nh : “Dạy thế nào để học sinh có hứng thú khi học toán? Dạy thế nào để phù hợp với hoàn cảnh và khả năng tiếp thu bài của học sinh? Dạy thế nào để mang lại cho các em kiến thức về toán học ? ” luôn là vấn đề trăn trở của giáo viên khi dạy toán

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm này nhằm hớng dẫn học sinh học tốt hơn về môn toán lớp 3, bậc tiểu học

Đây là một sự u ái của toàn Đảng , toàn dân và toàn xã hội Vậy những ngời làm công tác giáo dục có suy nghĩ gì đây để hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao cho

Trong tình hình thực tế ở tiểu học, mặc dù nhiều năm qua chất lợng giảng dạy đã nâng lên rõ rệt xong vẫn cha đạt kết quả nh mong muốn, số lợng học sinh giỏi cha nhiều, học sinh yếu vẫn còn, chất lợng đại trà cần đợc nâng cao hơn nữa , chơng trình đào tạo ngày càng yêu cầu cao Đứng trớc yêu cầu thực tế đó, tôi luôn trăn trở suy nghĩ : “Làm thế nào? Dạy thế nào ? ” để nâng cao chất lợng phân môn này ?

Qua thực tế nhiều năm giảng dạy, tôi nhận thấy rằng việc sử dụng phiếu giao việc trong tiết dạy là một phơng pháp dạy học rất hay vì tất cả học sinh đều

làm việc Đây là một định hớng quan trọng của việc đổi mới phơng pháp dạy toán ở tiểu học

ở tiểu học, nhất là ở lớp 3 các em rất hiếu động , nhậy cảm, dễ nhớ chóng quên, không ổn định Vì thế khi giảng bài giáo viên cần căn cứ vào nội dung của bài để xác định phơng pháp dạy học cho phù hợp với từng bài, phù hợp với từng

đối tợng học sinh để truyền đạt một cách chính xác và cụ thể hoá kiến thức đã học

Từ những suy nghĩ đó, tôi đã áp dụng phơng pháp “Dùng phiếu giao việc để nâng cao hiệu quả một giờ lên lớp ở môn toán lớp 3 ” để nâng cao hiệu quả của phân môn này

3 Cơ sở nghiên cứu :

- Phơng pháp dạy toán ở tiểu học ( Đỗ Đình Hoan - Vũ Quốc Trung )

- Sách giáo khoa toán 3 của Bộ giáo dục đào tạo

- Sách giáo viên toán 3 của Bộ giáo dục đào tạo

- Bài soạn toán 3 ( Vụ tiểu học )

- Vở bài tập toán 3

- Một số tài liệu tham khảo về môn toán

- Quá trình dạy - học của cô và trò

4 Phạm vi và thời gian thực hiện đề tài

- Phạm vi : Học sinh lớp 3

- Thời gian : Từ năm học 2006 - 2007 đến năm học 2007 - 2008

Phần III Quá trình thực hiện đề tài

I Khảo sát thực tế

Khi nhận lớp tôi thấy các em đều không mấy hứng thú khi học môn toán, thậm chí còn sợ học môn này vì các em cha giành điểm cao nh các môn học khác Có thể là do các nguyên nhân sau :

- Qua ba tháng hè các em đợc nghỉ, vui chơi thoải mái nên không

tránh khỏi sự sao nhãng trong việc học tập

- Trong tiết học các em không chú ý trong học tập, tiếp thu bài một cáchthụ động và đặc biệt các em ngại suy nghĩ

Chính vì vậy mà kết quả môn toán cha cao Sau đây là kết quả khảo sát

chất lợng về môn toán của lớp tôi trớc khi thực hiện đề tài :

Số HS Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 điểm 0 - 4

1 Phiếu giao việc là gì ?

Phiếu giao việc là một hệ thống những công việc mà học sinh phải tiến hành để có thể tự mình chiếm lĩnh đợc kiến thức mới, tự mình hình thành những

kỹ năng mới Những công việc này đã đợc viết trớc trên giấy có chừa sẵn chỗ trống để học sinh làm

2 Ưu điểm và nh ợc điểm của lối dạy học bằng phiếu giao việc.

2.1 Ưu điểm

Dùng phiếu giao việc có nhiều cái lợi, trớc hết là tiết kiệm đợc nhiều thời gian Nhờ đó mà phiếu giao việc cho phép gia tăng tốc độ làm việc của học sinh :

a Tạo điều kiện để 100% học sinh đều làm việc bằng tay Nhờ đó giáo

viên có thể kiểm soát chặt chẽ đợc hoạt động của từng em

b Qua sản phẩm của quá trình làm việc bằng tay của học sinh, giáo viên

có đợc nguồn thông tin phản hồi trung thực hơn, từ điều đó giáo viên điều chỉnh

e Phiếu giao việc đồng thời cũng là bộ phận chính của giáo án ; dựa vào

nó, giáo viên có thể dạy học một cách thuận lợi hơn, nhẹ nhàng hơn

f Nhờ vào vị trí của các bài trên phiếu giao việc là nh nhau đối với mọi

học sinh nên giáo viên có thể quan sát nhanh quá trình và kết quả làm việc của học sinh

g Trong phiếu giao việc sẽ có nhiều bài tập mang dáng dấp trắc nghiệm

Do đó, việc sử dụng phiếu giao việc sẽ giúp giáo viên và học sinh nhanh chóng tiếp cận với các lối kiểm tra, đánh giá và thi cử mới theo định hớng đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá và thi cử của Bộ GD - ĐT

h Trong lúc dạy học giáo viên chỉ làm ít, nói ít; còn học sinh thì phải làmviệc nhiều Điều này phù hợp với quan điểm dạy học mới : Lấy học sinh làm trung tâm

vở sạch, chữ đẹp

c.Gây ra một sự tốn kém về tài chính, vì trong mỗi tiết học giáo viên phải phát cho mỗi học sinh một tờ giấy (tức phiếu giao việc) Ngoài ra trờng nào cha

có máy phô tô thì việc in phiếu giao việc sẽ gặp khó khăn

* Tuy nhiên, nếu lấy các u điểm ở mục 2.1 để bù cho các nhợc điểm nêu trên thì ta thấy cách dạy học bằng phiếu giao việc vẫn hiệu quả hơn so với các cách dạy thông thờng hiện nay.

3 Cấu tạo của phiếu giao việc

Trong điều kiện dạy và học hiện nay, cha thể nêu ra những yêu cầu quá cao

và không khả thi đối với một phiếu giao việc ở đây tôi chỉ dám đa ra một loại phiếu giao việc của một tiết dạy bài mới gồm có ba bộ phận; mỗi bộ phận này là một phiếu nhỏ Đó là :

a Phiếu kiểm tra

Dùng phiếu kiểm tra để tránh tình trạng giáo viên chỉ kiểm tra đợc có vài học sinh, còn các học sinh khác chỉ ngồi trật tự theo dõi bạn mình trả lời hoặc chữa bài

b Phiếu học

Phiếu học là một hệ thống công việc đợc sắp xếp một cách khéo

léo để học sinh tự làm, qua đó các em có thể tự mình tìm ra đợc kiến thức mới ; giáo viên chỉ cần nói, hỏi hoặc hớng dẫn rất ít

c Phiếu luyện tập ở trên lớp

Phiếu luyện tập là một hệ thống bài tập đợc viết sẵn trên giấy có chừa chỗ trống để học sinh rèn kỹ năng vận dụng các kiến thức mới vừa học đợc

* Ba bộ phận này tơng ứng với các bớc lên lớp truyền thống :

- Kiểm tra bài cũ

- Dạy bài mới

- Luyện tập củng cố

Riêng bớc “Dặn dò và ra bài tập về nhà ” thì giáo viên có thể cho học

sinh ghi vào vở hoặc giáo viên ghi thêm vào phần cuối của phiếu luyện tập

Nơi nào có điều kiện thì in riêng ba phiếu vào ba tờ giấy khác nhau, lần lợt phát cho từng học sinh theo mỗi bớc lên lớp Nơi nào không có điều kiện thì

in chung cả ba phiếu lên một trang (hoặc một tờ) rồi phát cho học sinh theo từng tiết Trong điều kiện còn nghèo của nớc ta hiện nay, tôi nghĩ rằng việc in chung cả ba phiếu vào một trang (tờ) giấy là khả thi hơn

4 Hình thức soạn bài mới t ơng ứng với lối dạy học bằng phiếu giao việc.

4.1 Sự cần thiết phải đổi mới cách soạn bài

Bản thân phiếu giao việc là một sự phân bậc, trong đó ngời soạn phải tính toán kĩ từng bớc nhỏ vừa với sức của trẻ, để các em có thể tự làm đợc; qua đó có thể tự vơn lên để chiếm lĩnh kiến thức mới, hình thành kĩ năng mới Nói cách khác, phiếu giao việc là bộ phận chính của giáo án; dựa vào nó, giáo viên có thể dạy học một cách thuận lợi hơn, nhẹ nhàng hơn; học sinh có điều kiện để học tập tích cực hơn

Chính vì thế nên một khi đã có phiếu giao việc thì giáo viên không cần phải soạn bài với đầy đủ các chi tiết nh trớc đây nữa, bởi lẽ:

- Phiếu giao việc đã giảng hộ giáo viên nhiều điều cần phải giảng

- Phiếu giao việc đã hỏi hộ giáo viên nhiều điều cần phải hỏi

- Phiếu giao việc đã gợi ý hộ giáo viên nhiều điều cần phải gợi ý

- Phiếu giao việc đã làm hộ giáo viên nhiều quá trình tổ chức ghi nhớ, luyện tập, củng cố để rèn kĩ năng

- …

Do đó giáo viên không cần phải giảng giải nhiều, đàm thoại nhiều

làm mẫu nhiều, … ở trên lớp nữa, Học sinh sẽ không còn thụ động ngồi nghe giảng, quan sát giáo viên làm mẫu, giơ tay xin phát biểu ý kiến nhiều nh trớc đây nữa Nói tóm lại hoạt động dạy và học sẽ có những thay đổi, nó đòi hỏi một hình thức soạn bài khác

4.2 Đổi mới cách soạn bài

Có thể nói cách soạn bài cũ, trong đó giáo án thờng đợc chia làm đôi : nửa bên trái là nội dung, nửa bên phải là phơng pháp (hoặc ngợc lại) có ý coi trọng hai vấn đề :

- Các kiến thức cần truyền thụ ( trong sách giáo khoa )

- Hoạt động của giáo viên

Với định hớng đổi mới “Lấy học sinh làm trung tâm” ta có thể nghĩ

đến một hình thức soạn bài trong đó nhấn mạnh vai trò của hai tuyến hoạt động

là :

- Các việc làm của giáo viên

- Các việc làm của học sinh

Hai phần này đợc sắp xếp song song với nhau theo trình tự thời gian

Ngoài ra các công việc (hoặc nhóm công việc) đều đợc đánh số một cách rõ ràng để giáo viên tiện sử dụng khi lên lớp

5 Những điều cần l u ý đối với giáo viên và học sinh với lối dạy - học bằng phiếu giao việc.

5.1 Đối với giáo viên

Nh ta đã thấy phiếu giao việc có thể làm giúp giáo viên rất nhiều điều trong lúc lên lớp Do đó với sự hỗ trợ của phiếu giao việc, giáo viên không cần phải nói nhiều, hỏi nhiều, gợi ý nhiều, giảng giải nhiều nh trớc đây nữa Trong khi đó đối với học sinh thì ngợc lại : Phiếu giao việc tạo ra một áp lực mạnh mẽ, một điều kiện thuận lợi để từng em phát huy năng lực cá nhân của mình, để cả lớp cùng tích cực học tập Chính vì sự thay đổi vai trò giữa giáo viên và học sinh nh vậy lên hình thức lên lớp mới cần thể hiện rõ quan điểm” Thầy là ngời tổ chức, điều khiển Trò chủ động và tích cực học tập”

Do đó, trong lúc lên lớp giáo viên cần lu ý về:

- Ngôn ngữ

- Cách tiến hành đàm thoại

- Cách sử dụng đồ dùng trực quan

- Cách hớng dẫn , gợi ý, làm mẫu và giúp đỡ học sinh

- Cách tổ chức, quản lí học sinh làm việc

- Cách kiểm tra và đánh gía

- Luôn tìm cách để tạo việc làm cho 100 % học sinh

5.2 Đối với học sinh

- Mỗi học sinh cần nhớ rằng : đến lớp học là để làm việc chứ không phải để khoanh tay trật tự nghe giảng

- Tự sửa sai, tự đánh giá việc làm của mình

- T thế ngồi viết

B Cơ sở thực tiễn

1 Một vài ví dụ áp dụng .

1.1 Ví dụ 1: Ví dụ về phiếu kiểm tra

Trong tiết : Luyện tập chung ( SGK toán 3 - trang 83) tôi đã soạn

phiếu kiểm tra nh sau :

Bài 2 Điền từ còn thiếu vào chỗ trống

a Nếu trong biểu thức chỉ có các phép tính ……… hoặc

……… thì ta thực hiện theo thứ tự từ trái sang phải

b Nếu trong biểu thức có các phép tính cộng, trừ, nhân chia thì ta thực hiện

………

c Khi tính giá trị của biểu thức có ……… thì trớc tiên ta thực hiện các phép tính trong ngoặc

1.2Ví dụ 2: Ví dụ về phiếu học.

Trong bài : Làm quen với thông kê số liệu (SGK toán 3 - trang134 )

tôi đã soạn phiếu học nh sau :

1: Quan sát bức ảnh và cho biết :

a ảnh chụp mấy bạn ? Tên của các bạn ?

b Chiều cao của bạn Anh là : ………

Chiều cao của bạn Phong là : ………

Chiều cao của bạn Ngân là : ………

Chiều cao của bạn Minh là : ………

2 Viết lại và Đọc thầm các số đo chiều cao của các bạn theo thứ tự tên trong hình vẽ :

………

3 122cm ; 130cm; 127cm; 118cm đợc gọi là dãy số liệu

a Số 122cm đứng thứ ………… trong dãy số liệu

b Số 130cm đứng thứ ………… trong dãy số liệu

c Số thứ ba trong dãy số liệu về chiều cao của bốn bạn là :……….

d Dãy số liệu này có …… số

1.3 Ví dụ 3 : Ví dụ về phiếu luyện.

Trong bài : Tiền Việt Nam ( SGK toán 3 – trang 130 ) Tôi đã soạn

phiếu luyện nh sau :

Bài 1 a Trong mỗi chú lợn có bao nhiêu tiền ?

Bài 2

b Đồ vật có giá tiền ít nhất là ………

c Đồ vật có giá tiền nhiều nhất là : ………

d Mua một quả bóng bay và một chiếc bút chì hết……….đồng

e Giá tiền một cái lọ hoa nhiều hơn giá tiền một cái lợc là :

……… đồng

f Nếu có 10000 đồng; 150000 đồng thì em có thể mua đợc những đồ vật nào ?

4 Ví dụ 4 Phiếu giao việc của bài : Bảng nhân 9

(SGK toán 3 - trang 63)

A Phiếu kiểm tra :

Bài 1 Viết thành phép cộng rồi tính kết quả :

Bài 4 Điền từ còn thiếu vào chỗ trống

Khi ta đổi chỗ các thừa số trong một tích thì tích………

………

………

………

1.5 Ví dụ 5 : Phiếu giao việc của bài : Diện tích hình vuông (SGK toán 3 - trang 153) A Phiếu kiểm tra Bài 1 a Nêu qui tắc tính diện tích hình chữ nhật : ………

………

………

………

………

b Viết vào ô trống : Chiều dài 5cm 10 dm 8 hm Chiều rộng 4cm 7 dm 3 hm Chu vi hình chữ nhật Diện tích hình chữ nhật Bài 2 a Nêu đặc điểm của hình vuông ………

………

………

b Nêu qui tắc tính chu vi hình vuông : ………

………

………

B Phiếu học

A B 1 Hình vuông ABCD gồm có …… ôvuông

- Vì sao em biết ?

2 các ô vuông trong hình vuông ABCD đợc chia Làm mấy hàng ? Mỗi hàng có bao nhiêu ô vuông ?

3 Diện tích mỗi ô vuông trong hình là: …

4 Hình vông ABCD gồm 9 ô vuông nh nhau, diện tích

mỗi ô vuông là 1cm2 ; Diện tích hình vuông ABCD là : …………

5 Đo cạnh của hình vuông ABCD là :…… cm 6 tính : 3cm x 3cm = ………

7.Muốn tính diện tích hình vuông ta làm thế nào ? ………

………

………

8 Khi biết diện tích hình vuông ta có thể tính đợc cạnh của hình vuông không? Vì sao ? ………

………

………

………

C Phiếu luyện tập

Bài 1 Viết vào ô trống (theo mẫu) :

Chu vi hình

Diện tích hình

vuông

Bài 2 Một tờ giấy hình vuông có cạnh là 80mm Tình diện tích tờ giấy đó

theo xăng - ti - mét vuông

Tóm tắt Giải ………

………

………

………

Bài 3 Một hình vuông có diện tích là 64 cm2 tính cạnh hình vuông đó ? Tóm tắt Giải

………

………

………

………

2.Kết quả thực nghiệm có so sánh đối chứng

- Nhờ có phơng pháp này mà giáo viên nắm đợc mọi khả năng học

tập của học sinh Còn học sinh có thói quen làm việc tự giác, chủ động, tự biết

đánh giá vào kết quả của mình Tạo cho các em niềm tin trong học tập

- Với phơng pháp dạy học bằng phiếu giao việc thì học sinh trở thành trung tâm của quá trình dạy học

- Qua việc sử dụng phiếu giao việc trong tiết dạy toán 3, cụ thể là bài

Làm quen với thống kê số liệu

Số HS Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 điểm 0 - 4