PHCN bại não nam

Mô tả được các thể lâm sàng của bại não 3.. Định nghĩa• Một nhóm các rối loạn vĩnh viễn về phát triển vận động và tư thế, gây ra các rối loạn hoạt động gây ra do những rối loạn không tiế

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

CHO TRẺ BẠI NÃO

Ths BS Nguyễn Hoài Nam

Mục tiêu:

1 Trình bày được định nghĩa và nguyên nhân gây nên bại não.

2 Mô tả được các thể lâm sàng của bại não

3 Trình bày được các nguyên tắc và nội dung phục hồi chức năng cho các thể bại não

Phục hồi chức năng

cho trẻ bị bại não

Định nghĩa

• Một nhóm các rối loạn vĩnh viễn về phát triển vận động và tư thế, gây ra các rối loạn hoạt động gây ra do những rối loạn không tiến triển có thể xảy ra trong não bào thai hoặc não của trẻ nhỏ đang phát triển Các rối loạn vận động của bại não thường kèm theo những rối loạn về cảm giác, nhận cảm, nhận thức, giao tiếp và hành vi, với động kinh và với các vấn đề cơ xương thứ phát.

Rosenbaum và cộng sự, 2007

Nguyên nhân gây bại não

 Bại não có thể có nguyên nhân từ bất cứ sự cố nào gây tổn hại

đến một phần của não hoặc gây ảnh hưởng đến não bộ

 Thiệt hại này có thể xảy ra trước khi sinh, trong khi sinh hoặc

sau khi sinh

 Thông thường khó có thể xác định nguyên nhân gây bại não, có

thể kể đến các yếu tố nguy cơ chính có liên quan đến bại não

Trước khi sinh

Không rõ nguyên nhân

Thức uống có cồn và các thuốc gây nghiện…

Nhiễm trùng khi mang thai hoặc đau ốm

Không rõ nguyên nhân (chiếm 1/3)

Thiếu oxy trong lúc sinh

Chấn thương sinh sản

Sinh quá non

Trong quá trình sinh

Sau khi sinh

Các dấu hiệu phát hiện sớm bại não

• Đẻ ra không khóc ngay

• Ngạt tím, ngạt trắng

• Mềm nhẽo, hoặc cứng đờ,khó bế ẵm

Các dấu hiệu phát hiện sớm bại não

Chẩn đoán xác định trẻ bại não

1.Có yếu tố nguy cơ

2.Chậm phát triển VĐ theo mốc BT

3.Tư thế/ trương lực cơ bất thường

4.Khiếm khuyết vân động: nửa người/

tứ chi hoặc 1 chi

5.Có các phản xạ bệnh lý: các phản xạ nguyên thủy vắng mặt hoặc kéo dài

Mốc phát triển vận động của trẻ

Các phản xạ nguyên thủy

Thể lâm sàng bại não

1 thể co cứng (thể bó

tháp)

2 Thế ngoại tháp

3 Thể hỗn hợp

Thể bó tháp (thể co cứng)

- Trương lực cơ luôn tăng

- Hai chân duỗi chéo

- Tay co cứng, gập khuỷu, hoặc

duỗi, xoay trong vai

Thể lâm sàng:

Co cứng

Thể ngoại tháp: hạch nền

 Gồm múa vờn và rối loạn trương lực cơ

Kiểm soát đầu cổ kém

Vận động không tự chủ toàn thân

Liệt tứ chi: lúc cứng đờ, lúc mềm nhẽo

Mồm há, chảy nhiều dãi

Hay điếc ở tần số cao.

Thể ngoại tháp múa vờn

Thể hạch nền: rối loạn trương lực

Thể ngoại tháp: thất điều (tiểu não)

 Trương lực cơ luôn

giảm, nhẽo

 Rối loạn thăng bằng

 Dáng đi như say rượu

Thể ngoại tháp: thất điều (tiểu não)

Thể lâm sàng khác

Thể mềm nhẽo:

Thể cứng đờ

Thể phối hợp: co cứng và múa vờn

Các dấu hiệu khác của bại não

Chậm phát triển vận động thô: lẫy, bò, ngồi, đứng đi.

Chậm phát triển vận động tinh: tự chăm sóc, SHHN Chậm phát triển trí tuệ

Chậm phát triển ngôn ngữ, khó khăn về giao tiếp Rối loạn cảm giác

Khiếm khuyết giác quan: mù điếc

Cong vẹo cột sống

Phân loại theo mức độ nặng

5.Phục hồi chức năng cho trẻ bại não

5.1 Nguyên tắc PHCN:

• Càng sớm càng tốt

• Phối hợp nhiều kỹ thuật PHCN

• Phải tuỳ thuộc vào các thể lâm sàng

• Theo mốc phát triển của trẻ.

Phục hồi chức năng cho trẻ bại não

Mục đích:

• Kiểm soát trương lực cơ và giữ tư thế

đúng

• Tạo các mẫu VĐ chủ yếu: kiểm soát đầu,

lăn, ngồi dậy, quỳ, đứng và phản xạ thăng bằng.

• Phòng ngừa co rút và biến dạng.

• Dạy các hoạt động sinh hoạt hàng ngày,

vui chơi, và các hoạt động khác.

Vận đông trị liệu: đặt tư thế và tạo thuận vận động

Tư thế xấu

Cổ tay- bàn ngón tay Vai và khuỷu tay

Các kỹ thuật PHCN cho trẻ BN : VĐTL

Tư thế đúng

Duỗi cứng đầu-cổ

Cổ tay- bàn ngón tay Vai và khuỷu tay

Tư thế hữu dụng khi nằm

• Đầu ở giữa, thoái mái

• Thân mình giữ thẳng – hỗ trợ hai

bên thân nếu thấy cần thiết

• Vai và tay đưa ra trước và được hỗ

trợ

• Gập hông của trẻ

• Hai chân dang, Bàn chân gấp 90 độ

Tư thế hữu dụng khi nằm

Tư thế hữu dụng khi ngồi

Tạo thuận mẫu vận động bình thường

Tư thế nằm: kiểm soát đầu cổ- lẫy

Nâng đầu có gối đỡ

Tạo thuận mẫu vận động bình thường

Tư thế nằm: kiểm soát đầu cổ - lẫy

Kích thích TLC cổ và thân mình - thể nhẽo

Tư thế ngồi

Ngồi

thăng bằng

Đứng dậy từ tư thế ngồi

HĐTL : Các hoạt động hàng ngày

Bế ẵm (co cứng)

Các hoạt động hàng ngày

Cách thay quần áo

Các hoạt động hàng ngày

Cho trẻ ăn uống

Vận động tinh cho trẻ

bại

não

Ngôn ngữ trị liệu

Cách giao tiếp với trẻ: mặt ngang mặt

Ngôn ngữ trị liệu

Nếu trẻ khó hoặc ko nói được:

Dùng bảng tranh để giao tiếp

Ngôn ngữ trị liệu

Nếu có thể tập nói:

+Tập thở ra dài: thổi nến, lông

chim, giấy,thổi bóng hoặc thổi còi

+Tập tạo âm thanh: aaaa/ oooo…

uuuuu

+Tập nói từ đơn giản: mẹ, bà,

+ Nói cậu ngắn và chậm: 1-2 từ

Một số dụng cụ PHCN cho trẻ bại não

Một số dụng cụ PHCN cho trẻ bại não