Trong quá trình giảng dạy,tìm hiểu và nghiên cứu bản chất của việc giải bài tập vật lý THCS tôi pháp hướng dẫn học sinh giải Đó chính là lý do mà hôm nay chúng ta hội tụ về đây để tìm
Trang 1Chào mừng các quý thầy cô,cùng tất cả các em học sinh thân mến đã đến tham dự chuyên đề môn vật lý
THCS
Trang 2Trong quá trình giảng dạy,tìm hiểu và nghiên cứu bản chất của việc giải bài tập vật lý THCS tôi
pháp hướng dẫn học sinh giải
Đó chính là lý do mà hôm nay chúng ta hội tụ về đây để tìm
hiểu chuyên đề này.
Trang 3I/ Các bước chung của việc giải bài tập vật lý cấp
THCS
Gồm có 4 bước:
* Bước 1: Tìm hiểu đề toán.( Tóm tắt)
- Đọc,ghi ngắn gọn các đại lượng đã cho và các đại lượng cần tìm
- Mô tả lại tình huống được nêu trong bài
tập,vẽ hình minh hoạ nếu có
Trang 4I/ Các bước chung của việc giải bài tập vật lý cấp THCS
Gồm có 4 bước:
* Bước 1: Tìm hiểu đề toán.( Tóm tắt)
*Bước 2:Xác lập những mối liên hệ trong bài toán:
Phải tuân theo các trình tự sau đây:
- Đối chiếu các dữ kiện xuất phát (đã cho)và các
dữ kiện phải tìm, xem xét các tình huống vật lý đã cho để nhận ra định luật , công thức …vật lý có liên quan
- Xác lập các mối liên hệ cụ thể của mối liên hệ xuất phát và mối liên hệ cần tìm, từ đó rút ra cái phải tìm
=> Tìm ra phương án giải đúng
Trang 5*Bước 2:Xác lập những mối liên hệ trong bài toán.
I/ Các bước chung của việc giải bài tập vật lý cấp
THCS
Gồm có 4 bước:
* Bước 1: Tìm hiểu đề toán.( Tóm tắt)
*Bước 3: Rút ra kết quả cần tìm ( Luận giải)
-Từ mối liên hệ đã xác lập,tiếp tục luận giải để rút ra kết quả cần tìm
Trang 6*Bước 3: Rút ra kết quả cần tìm ( Luận giải)
I/ Các bước chung của việc giải bài tập vật lý cấp THCS
Gồm có 4 bước:
* Bước 1: Tìm hiểu đề toán.( Tóm tắt)
*Bước 2:Xác lập những mối liên hệ trong bài toán.
*Bước 4: Kiểm tra kết quả:
Để có thể xác nhận kết quả vừa tìm được,cần kiểm tra lại việc giải dựa trên một số định hướng sau đây:
- Kiểm tra xem đã trả lời hết câu hỏi chưa, đã xem hết các trường hợp chưa?
- Kiểm tra lại xem các phép tính đã đúng chưa?
-Xem kết quả về thực tế có phù hợp không?
-Giải bài tập theo các cách khác nhau có cho cùng kết quả không?( thử lại)
Trang 7I/ Các bước chung của việc giải bài tập vật lý cấp
THCS
Gồm có 4 bước:
* Bước 1: Tìm hiểu đề toán.( Tóm tắt)
*Bước 2:Xác lập những mối liên hệ trong bài toán
*Bước 3: Rút ra kết quả cần tìm ( Luận giải)
*Bước 4: Kiểm tra kết quả
Trang 8I/ CÁC BƯỚC CHUNG CỦA VIỆC GIẢI BÀI TẬP
VẬT LÝ CẤP THCS.
II/ MỘT SỐ PP HƯỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI BÀI TẬP VẬT LÝ THCS.
1/ Kiểu hướng dẫn theo mẫu:
Kiểu hướng dẫn theo mẫu có những ưu,nhược điểm sau
Trang 9Bài 1: cho điện trở R = 24Ω .Khi mắc điện trở này vào
hiệu điện thế 12 V thì dòng điện chạy qua nó có cường độ bao nhiêu ?
Trang 10I = -Cường độ dòng điện chạy qua (I) (I)
điện trở là:
I = = = 0,5 A (II) (II)
Đáp số: I = 0,5A
Sơ đồ giải: (I) -> (II)
R
U
2412
R U
Trang 11Bài 2: Cho mạch điện gồm hai điện trở mắc nối tiếp nhau Trong đó R1 = 12 và R = 12 và R Ω Ω 2 =
24 .Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn Ω
Trang 12Tóm tắt:
-Aùp dụng công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch nối tiếp
Rtđ = R1 + R2 (I)
- Điện trở tương của đoạn mạch nối tiếp là:
-Cường độ dòng điện qua mạch chính là:
I = = = 1,5 A (II’)
Đáp số : R tđ = 36Ω I= 1,5A
Rtđ = R1 + R2 = 12 + 24 = 36 Ω (II)
- Aùp dụng công thức định luật ôm: I = (I’)
R U
Trang 132/ Kiểu hướng dẫn tìm tòi:
Kiểu hướng dẫn tìm tòi có những ưu,nhược điểm sau đây.
-Ưu điểm: +Trách được tình trạng GV làm thay
+Khi hướng dẫn dễ bị sa vào sự
hướng dẫn theo mẫu hoặc hướng dẫn chung chung
Trang 14
R1 R2
A B
R3 R4
Bài 1:cho sơ đồ mạch điện
như hình vẽ Hiệu điện
thế hai đầu đoạn mạch là
UAB = 48V Biết R1 = 12 = 12 Ω Ω
, R2 = 8 R = 8 R Ω Ω 3 = 16 , = 16 , Ω Ω
R4 = 14 = 14 Ω Ω
a/ tính điện trở tương
đương của toàn mạch
điện.
b/ tính cường độ dòng
điện qua mạch điện.
Trang 15
34 12
4 3 2
.
.
R R
*Sơ đồ giải : (1)
Theo SĐMĐ ta thấy : (R1 nt R2) // (R3 nt R4) (I)
- Điện trở TĐ của R12 là : R12 = R1 + R2 = 20 (1) = 20 (1) Ω Ω
- Điện trở TĐ của R34 là: R34 = R3 + R4 = 30 (2) = 30 (2) Ω Ω
Trang 16Bài 2: Một dây đồng có tiết diện
cùng chiều dài với dây đồng phải có tiết diện bằng bao nhiêu để
điện trở bằng điện trở dây đồng
Trang 18Đáp số : SN = 6,6 mm 2
Vậy ta có : pĐ = p N
Trang 19Bài 3:Đặt vật sáng AB vuông góc với trục chính của một thấu kính hội tụ có tiêu cự f= 20cm, cách thấu kính một khoảng d = 30cm.
a/ Hãy dựng ảnh A’B’ của vật AB tạo bởi TKHT
b/ Nếu gọi OA = d, OA’= d’, AB= h, A’B’= h’,
OF= f Hãy CM rằng ta có công thức :
c/ Biết AB= 4cm Tính chiều cao của ảnh và
khoảng cách từ ảnh đến thấu kính
'
1 1
1
d d
Trang 20d d
Bài giải:
a/ Muốn dựng ảnh của một vật AB qua thấu kính ,với AB vuông góc với , A nằm trên , ta làm lần lượt từng bước như sau:
Bước 1:Dựng ảnh B’của B qua thấu kính Cách dựng :Dùng hai trong ba tia sáng đặc biệt đi qua thấu kính.(2 tia ló hoặc đường kéo dài của 2 tia ló cắt nhau tại một điểm đó chính là B’)
Bước 2: Từ B’ hạ B’A’ vuông góc với trục chính ( A’ nằm trên trục chính) Khi đó A’B’ là ảnh của AB qua thấu kính.
Trang 21B I
A F 0 F’ A’
B’
Trang 22b/ Theo hình vẽ ta có:
+OAB~OA’B’Nên: (1)
+F’OI~F’A’B’Nên:
(2)
d
d h
h OA
OA AB
h OF
OF
OA AB
B
A O
F
A
F OI
B
'
' '
'
' '
' ' '
'
f
f
d d
1
d d
d d
Trang 23c/ Từ => khoảng cách từ
1 1
1
d d
cm f
20
Trang 24-Là việc tổng hợp cả hai kiểu theo mẫu và tìm tòi
3/ Kiểu hướng dẫn khái quát chương trình hoá
Trang 25-Tôi hi vọng qua chuyên đề này các em HS nắm được cách giải bài tập để học tốt môn vật lí này, đồng thời cũng giúp cho GV bộ môn áp dụng vào các tiết dạy giải bài tập vật lí có kết quả cao hơn
- Vì thời gian hạn chế nên tôi chỉ đưa ra được một số dạng bài tập để giới thiệu,áp dụng các bước
làm bài tập vật lí THCS, mong các em áp dụng
vấn đề này trong việc giải bài tập vật lí THCS -Trong quá trình truyền đạt cũng như nội dung có
gì chưa được mong các quý thầy cô ý kiến đóng
góp xây dựng cho tôi để chuyên đề được hoàn