Lý do chọn đề tài Trong xã hội việc giáo dục đạo đức cho con người nói chung và giáo dục đạo đức cho trẻ em nói riêng là một việc làm không thể thiếu được, cần phải có sự phối hợp ma
Trang 1ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
1 Lý do chọn đề tài
Trong xã hội việc giáo dục đạo đức cho con người nói chung và giáo dục đạo đức cho trẻ em nói riêng là một việc làm không thể thiếu được, cần phải có sự phối hợp mang tính cộng đồng giữa gia đình, nhà trường và các đoàn thể trong xã hội vì trong xã hội một con người hoàn thiện giúp ích được cho quê hương đất nước, thì cần phải lấy đạo đức làm đầu Từ thuở xa xưa ông cha ta đã khẳng định : “Tiên học lễ, hậu học văn” Lời nói đó là một kinh nghiệm quí báu cho mọi bậc làm cha mẹ của thế hệ hôm nay và mai sau
Ngày nay, trong sự phát triển của thế giới đương đại, cũng như của các quốc gia, giáo dục vô cùng quan trọng Nhận thức rõ điều đó, trong quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục, Đảng và nhà nước đã xác định “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” Đầu tư cho giáo dục là đầu
tư cho phát triển Để thực hiện được nhiệm vụ to lớn đó,trong những năm gần đây nền giáo dục Việt Nam đã có những bước phát triển mới, đã có những thay đổi lớn về nội dung chương trình cũng như phương pháp dạy học Song song đó giáo dục gắn liền với những cuộc vận động lớn của ngành “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, “Cuộc vận động hai không với bốn nội dung”, phong trào “Xây dựng trường học thân thiện – học sinh tích cực”…
Giáo dục là ngành tạo ra sản phẩm đó là những con người phát triển một cách toàn diện về đức - trí- thể - mĩ Song song với nhiệm vụ giáo dục văn hóa thì việc giáo dục nhân phẩm đạo đức cho học sinh không kém phấn quan trọng Như Bác Hồ đã nói “Người có đức mà không có tài cũng thành người vô dụng - Người có tài mà không có đức làm việc gì cũng khó” Đăc biệt mục tiêu giáo dục tiểu học là dạy chữ, dạy người nhằm phát triển nhân cách cho trẻ:
“cây non dễ uốn dễ thành Trẻ non dễ dạy, dễ thành người khôn”
Mục tiêu hàng đầu của ngành giáo dục là đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài và phát triển nhân cách cho học sinh mà đặc biệt là chú ý đến lứa tuổi học sinh tiểu học Bởi lẽ ở lứa tuổi này, các em trong giai đoạn hình thành và phát triển nhân cách, phẩm chất và trí tuệ cả về thói quen hành vi và ý thức cho nên các em rất cần sự quan tâm của cha mẹ, sự hướng dẫn, dìu dắt của thầy cô giáo Trách nhiệm giáo dục đạo đức cho học sinh nói chung và học sinh tiểu học nói riêng không chỉ là trách nhiệm của nhà trường mà còn là nhiệm vụ của gia đình và toàn xã hội
Giai đoạn hiện nay, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu, nền kinh tế nước nhà đang trên con đường hội nhập kinh tế thế giới, công nghệ thông tin phát triển ồ ạt, trường học bị tấn công bởi nhiều phía Do đó giáo dục đạo đức cho học sinh là điều cần thiết
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, những năm gần đây đời sống của người dân địa phương cũng tăng theo Nhu cầu xã hội, nhu cầu đời sống văn hóa cũng cao hơn, xuất hiện nhiều loại hình giải trí làm ảnh hưởng đến đời sống văn hóa của người dân, ảnh hưởng tích cực, nhưng ảnh hưởng tiêu cực cũng không kém phần nhức nhói, làm đâu đầu những nhà có trách nhiệm Trong đó đối tượng học sinh tiểu học, THCS… của chúng ta không loại trừ khỏi guồng sóng đó Với lứa tuổi tiểu học các em chưa đủ ý chí ,chưa đủ kiến thức để
tự biết bảo vệ mình khỏi những cám dỗ tiêu cực như ma túy, game, chát trên website…Các
Trang 2em chưa đủ lập trường để xác định mục tiêu phấn đấu đúng đắn nếu như không có thầy cô giáo chúng ta giúp đỡ, hỗ trợ Hiện nay chúng ta đang thấy tình hình học sinh lớp 4,lớp 5, học sinh trung học cơ sở trốn học đi chơi game, chát trên website, đánh lộn, ăn cắp càng ngày càng tăng Lí do từ đâu? Nếu như ở bậc tiểu học các em được giáo dục tốt hơn, các em đã có kĩ năng hành vi đúng, có thái độ đúng đắn trong vấn đề học tập Chắc chắn lên bậc THCS các
em sẽ có cơ sở học tốt hơn và được cũng cố thêm về mặt dạo đức, tỉ lệ trẻ trốn học, hoan nghịch cũng sẽ giảm Do hành vi đạo đức bắt nguồn từ ý thức đạo đức, nên đạo đức thường tỉ
lệ thuận với trình độ học vấn Thực tế cho thấy số trẻ ngoan, biết vâng lời thường thì là học được và ngược lại số trẻ học được cũng đi liền với đạo đức tốt Như vậy, giáo dục đạo đức ở bậc tiểu học là cơ sở, nền tảng cho các bậc học sau
Thực tế tại địa bàn xã Đức Tài nói chung, Trường Tiểu Học Đức Tài I nói riêng Tình hình đạo đức học sinh vi phạm trầm trọng như: Vô lễ với thầy giáo, cô giáo, với người lớn tuổi; Tổ chức đánh nhau, trấn lột tiền bắt bạn cùng lớp hoặc nhỏ hơn cống nạp tiền … theo yêu cầu; Tỏ thái độ bất cần không nghe lời; bỏ học nửa chừng, đi bụi Đặc biệt tại Trường
TH Đức Tài I xuất hiện tăng dần đối tượng học sinh cá biệt lớp 4,lớp 5 hiện tượng lười học, ban đầu là nghịch chọc phá bạn bè, đến lớp thường xuyên không thuộc bài, không làm bài tập rồi học sa sút, thầy cô có thái độ hơi mạnh là bỏ học dài ngày, dần dần vắng học thường xuyên, dẫn đến hoan nghịch, thầy cô giáo nói không nghe, bỏ học hoặc có học thì cũng vì bị ép buộc của cha mẹ mà phải đi, đến trường nhưng không học, hỏng kiến thức căn bản bỏ học nửa chừng Đây là đối tượng nóng ở trường, tôi rất bức xúc
Từ thực tế bức xúc trên, thôi thúc tôi trăn trở phải làm thế nào giúp các em, kéo các em trở lại với tuổi thơ được chơi, được học, được chăm sóc, được thỏa sức tưởng tượng, thỏa sức ước mơ bay cao mà đáng ra các em được có, phải có Tôi mong muốn góp phần nhỏ bé vào hoàn thành nhiệm vụ thiên liêng ‘Nhiệm vụ trồng người”, Chí ít cũng góp phần giáo dục hơn bốn trăm học sinh trường Đức Tài I, góp phần đâỷ mạnh công tác giáo dục tại địa phương Đây cũng chính là lýdo và động lực thúc đẩy tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh ở Trường tiểu học Đức Tài I xã Đức Tài huyện Đức Linh”
2.Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu
Giáo dục đạo đức đã có từ lâu đời và tư tưởng chỉ đạo giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học đã có từ rất sớm Nhà triết học Hy Lạp Xê – ni- ki đã từng nói “ Trước hết hãy rèn luyện cho bản thân lòng tốt, sau đó mới hình thành sự sáng suốt vì rằng không có cái thứ nhất rất khó có cái sau”
Quá trình đấu tranh lâu dài dựng nước và giữ nước đã hình thành nên các chuẩn mực, các giá trị đạo đức tốt đẹp trong quan hệ gia đình, công đồng và xã hội, phù hợp với yêu cầu tồn tại, phát triển của cộng đồng dân tộc người Việt Nam Ông cha ra luôn coi trọng đạo đức, giữ gìn vá phát huy các giá trị, chuẩn mực đạo đức tốt đẹp Đó là truyền thống yêu quê hương đất nước ; gắn bó với thiên nhiên; đoàn kết, thủy chung, nhân ái, quý trọng nghĩa tình;cần cù, yêu lao động; dũng cảm, kiên cường; hiếu học, sáng tạo
Trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ tổ quốc và xây dựng xã hội mới, Đảng và Bác Hồ luôn chăm lo giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc cùng với xây dựng nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng Đó là lòng yêu nước thương nòi, sẵn sàng chiến đấu hy sinh, xả thân vì sự nghiệp độc lập dân tộc, tự do của tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội;
Trang 3sống có tình có nghĩa, có đạo đức, có lí tưởng, vì nước , vì dân; có ý chí tự lực, tự cường, tinh thần đoàn kết, nhân ái… Đạo đức cách mạng đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền tảng tinh thần xã hội, là động lực, nguồn sức mạnh to lớn để Đảng và nhân dân vượt qua mọi thử thách, hy sinh, giành độc lập, tự do, thống nhất tổ quốc và xây dựng xã hội mới
Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, truyền thống đạo đức của dận tộc đã được phát triển
và bổ sung thêm những giá trị mới Đó là những phẩm chất đạo đức mới, tiến bộ được xã hội thừa nhận, như : sự năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm, quyết tâm vượt khó, quyết chí làm giàu, đoàn kết giúp nhau cùng phát triền, xây dựng văn hóa mới
Bác Hồ đặc biệt quan tâm đến vấn đề trồng người, Người ví đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, như gốc của cây, như ngọn nguồn của sông suối Người viết:
“Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo.Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù có giỏi cũng không lãnh đạo được nhân dân” Đạo đức cách mạng giúp cho con người vững vàng trong mọi thử thách
Hồ chủ Tịch rất chú ý đến chăm lo bồi dưỡng con người quyết tâm tu dưỡng Giúp đỡ con người tu dưỡng đạo đức, hoàn thiện nhân cách Người rất chú trọng tới “tình nghĩa”, dùng lòng nhân ái, nghĩa tình để giúp nhau cùng tiến bộ Nhân dân ta từ lâu đã sống với nhau có tình, có nghĩa, như câu ca dao “tối lửa tắt đèn có nhau” “Từ khi có Đảng lãnh đạo và giáo dục, tình nghĩa ấy càng cao đẹp, trở thành tình nghĩa đồng bào, đồng chí” Lấy khoan hồng bao dung, độ lượng giúp người có thói hư tật xấu, trừ hạng người phản quốc và nhân dân, ta cũng phải giúp họ tiến bộ bằng cách làm cho phần thiện trong con người nảy nở để đẩy lùi phần ác, chứ không phải đập cho tơi bời” Người phê phán thái độ “trù úm”, “chụp mũ”cho người mắc khuyết điểm, dùng những lời chỉ trích, mỉa mai, cay độc, châm chọc, gây mất đoàn kết; a dua, kéo bè, kéo phái gây chia rẽ Người nghiêm khắc nhắc nhở cán bộ, đảng viên: mục đích phê bình cốt để giúp nhau nhận thấy sai lầm, khuyết điểm; giúp đỡ nhau sửa chữa tiến bộ, sửa đổi cách làm cho đúng hơn, tốt hơn, chứ không phải “chà đạp”, “giày xéo” lên họ, “ cô lập” họ Trong những điều người dặn trước lúc ra đi, việc lấy đấy tranh phê bình và tự phê bình là cách tốt nhất để cũng cố, phát triển Đảng, người nhấn mạnh thêm: “phải có tình đống chí yêu thương lẫn nhau”.Đạo đức Hồ Chí Minh là vậy, lấy lòng nhân ái bao dung làm cốt lõi
Trong quá trình đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh rất chú trọng đến giáo dục và xây dựng một nền giáo dục mới, cách mạng Bác nói: “ Muốn có chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa” Trong giai đoạn 1941- 1945 ở khu Pác Bó Nguyễn Ái Quốc đã dạy chữ cho những cán bộ cách mạng người dân tộc không biết đọc, biết viết Người đã hết lòng dạy dỗ và luông khuyến khích, động viên người học Tình cảm ấy thể hiện trong việc trao quà ( quyển vở có bài thơ) cho bà Nông Thị Trưng:
TẶNG CHÁU NÔNG THỊ TRƯNG
“ Vở này ta tặng cháu yêu ta Tỏ chút lòng yêu cháu gọi là Mong cháu ra công mà học tập, Mai sau cháu giúp nước non nhà.”
Qua hành động và thái độ trên, Hồ Chí Minh đã thể hiện trên thực tế một quan điểm lí luận về tình thương trong giáo dục con người Nói đến tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh,
Trang 4các nhà nghiên cứu giáo dục thường nhấn mạnh đến sự đặc sắc trong quan điểm của Người về vấn đề nhân cách, việc học tập, học hành để rèn luyện phát triển nhân cách đối với thanh niên học sinh Người đưa ra hai phạm trù “Thiện – Ác” để từ đó kiến giải về nhân cách:
“…Hiền dữ đâu phải là tính sẵn, Phần nhiều do giáo dục mà nên”
Lúc sinh thời Người đã dành tình và sự quan tâm đặc biệt đến trẻ em, những chủ nhân tương lai của đất nước Bác đã viết thư cho thiếu nhi nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa – năm 1945, trong thư Bác căn dặn : “ từ giờ phút này trở đi các
em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam”, trong thư Bác còn căn dặn “… Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là một phần lớn nhờ ở công học tập của các cháu” Trên cơ sở nêu rõ tính chất, nội dung của mục tiêu đào tạo, chủ tịch Hồ Chí Minh xác định nhiệm vụ của người học sinh Nhiệm vụ này không chì là nhiệm
vụ trước mắt: “Cố gắng, siêng năng học tập, ngoan ngoãn, nghe thầy, yêu bạn” mà còn là định hướng: “cần phải gây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm cho chúng ta theo kịp các nước khác trên toàn cầu” Điều đó đã trở thành 5 điều Bác Hồ dạy:
“ Yêu tổ quốc, yêu đồng bào Học tập tốt,lao động tốt Đoàn kết tốt, kỉ luật tốt Giữ gìn vệ sinh thất tốt Khiên tốn thật thà dũng cảm”
5 điều dạy của Bác được lớp lớp thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam đón nhận khắc ghi như một nội dung giáo dục cơ bản để phấn đấu, rèn luyện xứng đáng là cháu ngoan Bác
Hồ Bên cạnh sự quan tâm đặc biệt đó Người còn bộc lộ tình cảm qua từng lời nói: “Ai yêu các nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh, tính các cháu ngoan ngoãn, mặt các cháu xinh xinh” Tình thương Bác dành cho thiếu niên nhi đồng là vô bờ bến Người xót xa cảnh các em không được học hành mà đáng ra phải được hưởng:
“Trẻ em như búp trên cành Biết ăn, ngủ, biết học hành là ngoan”
Những tư tưởng, “Ham muốn tốt bậc”của Hồ chí Minh qua nội dung và cách tuyên truyền giáo dục đã nhanh chóng thấm sâu vào quần chúng, tạo nên sức mạnh to lớn trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc Suốt đời ,Hồ Chí Minh luôn coi trọng công tác chăm sóc giáo dục đạo đức thiếu nhi với một tình yêu thương bao la “Bởi thiếu niên nhi đồng là người chủ tương lai của đất nước, vì vậy chăm sóc, giáo dục thiếu niên nhi đồng là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân” Người đã viết trong di chúc: “Tôi để lại muôn vàn tình thương yêu…cho các cháu thiếu niên và nhi đồng” Vì vậy đòi hỏi các cấp ủy Đảng, ban ngành đoàn thể phải có kế hoạch thật sự cụ thể chăm sóc các cháu càng khỏa mạnh và cùng tiến bộ Tư tưởng hồ Chí Minh về giáo dục là luận điểm cơ bản của toàn Đảng, toàn dân chăm lo giáo dục các em, là kim chỉ nam cho nền giáo dục nước nhà
Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta đã xác định: Mục tiêu giáo dục – đào tạo nước ta là từng bước hình thành nên những lớp người Việt Nam
có đủ sức đủ tài, vừa hồng, vừa chuyên, hồng thắm,chuyên sâu Để đạt mục tiêu giáo duc đó mỗi công dân Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ phải được giáo dục một cách toàn diện Toàn
Trang 5diện bao gồm thể dục, trí dục, mỹ dục, đức dục Đảng và nhà nước ta đã có những chủ trương cính sách và văn bản pháp luật liên quan đến giáo dục đạo đức trẻ em như:
Tháng 8/1991 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam kì họp thứ IX đã thông qua luật bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em
Năm 1999 bộ chính trị đã ban hành chỉ thị 38 về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em Cũng chính trong năm này, thủ tướng chính phủ có quyết định số 134/1999
QĐ về chương trình bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn giai đoạn 1999-2000
Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI kì họp thứ V đã thông qua luật chăm sóc trẻ em Điều 2 luật giáo dục đã nêu “Sống khiêm tốn, trung thực và đạo đức; tôn trọng pháp luật; tuân theo nội quy của nhà trường; thực hiện nếp sống văn minh, gia đình văn hóa; tôn trọng, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc”
Ngày 14/6/2005, Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam kỳ họp thứ VII khóa XI đã thông qua luật giáo dục, ban hành ngày 02/12/1997 Điều 2 của luật đã nêu: “ Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, có sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và năng lực công dân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.”
Ở bậc tiểu học hình thành nhân cách trẻ được chú trọng, tâm hồn các em như tờ giấy trắng mà người vẽ những nét đầu tiên về nhân cách trẻ chính là những người thầy cô giáo Ở lứa tuổi này những chuẩn mực hành vi và thói quen đạo đức được hình thành là cơ sở để trẻ sống học tập và giao tiếp với môi trường xã hội, để hành động và phát triển, như ngọn nguồn của sông suối, như gốc rễ của cây, như sức mạnh của con người, sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Chính vì vậy mà giáo dục đao đức cho học sinh bậc tiệu học là cần thiết,
là nền tảng, có sức ảnh hưởng sâu sắc đến cả cuộc đời của mỗi con người
3.Mục đích nghiên cứu
Mục đích của đề tài này là thông qua việc nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài và kết quả khảo sát thực trạng tình hình đạo đức của học sinh tại đơn vị, đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh Trường Tiểu Học Đức Tài I xã Đức Tài huyện Đức Linh
4.Khách thể vá đối tượng nghiên cứu
4.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động giáo dục đạo đức của giáo viên và học sinh Trường tiểu học Đức Tài I
4.2 Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh ở Trường tiểu học Đức Tài I
5 Phạm vi nghiên cứu
Tập trung nghiên cứu những giải pháp giáo dục đạo đức cho học sinh Trường tiểu học Đức Tài I xã Đức Tài huyện Đức Linh
6 Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1 Những cơ sở lí luận của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh
6.2 Tìm hiểu và phân tích thực trạng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh tại Trường Tiểu Học Đức Tài I xã Đức Tài huyện Đức Linh
6.3 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh Trường Tiểu Học Đức Tài I xã Đức Tài huyện Đức Linh
Trang 67 Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu đề tài: “ Một số giài pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh Trường tiểu học Đức Tài I xã Đức Tài huyện Đức Linh” Tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
7.1 Phương pháp trò chuyện:
+ Mục đích:
Tìm hiểu cách giáo dục đạo đức của gia đình, giáo viên, và thực trạng đạo đức của học sinh
+ Quá trình thực hiện:
Tôi trực tiếp xuống địa bàn gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh và giáo viên của những em
cá biệt Qua đó biết được cách giáo dục của họ như thế nào Trò chuyện thân mật, cởi mở với các em học sinh để biết được tâm tư, nguyện vọng của các em.Trên cơ sở đó, giúp tôi định hướng được những giải pháp tối ưu trong giáo dục đạo đức cho học sinh
7.2 Phương pháp nghiên cứu tài liệu:
+ Mục đích:
Tìm hiểu phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh Bậc tiểu học trong và ngoài nước + Quá trình thực hiện:
Sưu tầm tài liệu liên quan đến thực trạng đạo đức của học sinh trong xã hội hiện nay Nghiên cứu những giải pháp hay trong giáo dục đạo đức cho học sinh cá biệt, cũng như
phương pháp giáo dục, uốn nắn cho các em có những hành vi tốt trong cuộc sống hằng ngày
7.3 Phương pháp quan sát: Theo dõi hành vi đạo đức diễn ra hàng ngày của học sinh + Mục đích:
Tìm hiểu những nhận định về việc giáo dục đạo đức cho các em học sinh đối với giáo viên và phụ huynh, thông qua những biểu hiện và hành vi đạo đức của các em
+ Quá trình thực hiện:
Quan sát thục trạng về tình hình đạo đức của học sinh trong xã hội hiện nay nói chung,
ở trường TH Đức Tài I nói riêng Trên cơ sở đó nắm lại nhận định giáo dục cho trẻ hiện nay trong các môi trường: Gia đình, nhà trường và cộng đồng xã hội Giúp cho các em có định hướng đúng đắn về những biểu hiện hành vi đạo đức trong cuộc sống hằng ngày và tương lai các em là những người công dân có ích trong xã hội
7.4 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động:
+ Mục đích:
Biết được thực trạng đạo đức của học sinh trong trường, cách giáo dục đạo đức của giáo viên trong tiết chính khóa cũng như trong hoạt động ngoài giờ lên lớp
+ Quá trình thực hiện:
Kiểm tra sổ chủ nhiệm, sổ điểm, phiếu liên lạc, dự giờ thăm lớp Kiểm tra việc giáo dục đạo đức của giáo viên trong hoạt động ngoài giờ lên lớp
7.5.Phương pháp tổng hợp lí thuyết:
+ Mục đích:
Nắm thực trạng, tìm ra nguyên nhân từ đó đề ra giải pháp giáo dục đạo đức cho học sinh
+ Quá trình thực hiện:
Trang 7Tổng hợp kết quả của các phương pháp để biết được thực trạng đạo đức của học sinh, đề ra giải pháp khả thi, để giúp các em trở thành con ngoan, trò giỏi, một con người có ích cho
xã hội mai sau
7.6 Phương pháp điều tra:
+ Mục đích :
Sử dụng phương pháp này nhằm tìm hiểu thực trạng tình hình đạo đức học sinh và những nguyên nhân ảnh hưởng đến tình hình đạo đức của học sinh tại trường TH Đức Tài I + Quá trình thực hiện:
Để thực hiện nhiệm vụ của đề tài tôi đã sử dụng phiếu điều tra gồm câu hỏi để nghiên cứu 20 phụ huynh, 12 giáo viên và 70 em học sinh khối 4 và 5 có kèm theo lời hướng dẫn và cách thức trả lời
Khi đã soạn xong các câu hỏi và đáp án tôi đã tiến hành phát phiếu điều tra đến các đối tượng nói trên
Sau khi các bậc phụ huynh, giáo viên và các em học sinh đã trả lời xong.Tôi thu phiếu câu hỏi lại, kiểm tra xem đã trả lời đầy đả các câu hỏi chưa đồng thời kiểm tra lại số lượng phiếu nộp lại so với số phiếu phát ra lúc ban đầu, xử lý số liệu thu được
8.Dự kiến cấu trúc của đề tài
PHẦN MỞ ĐẦU
1.Lí do chọn đề tài
2 Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu
3.Mục đích nghiên cứu
4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4.1 khách thể nghiên cứu
4.2 Đối tượng nghiên cứu
5 Phạm vi nghiên cứu
6 Nhiệm vụ nhiên cứu
Trang 87 Phương pháp nghiên cứu
PHẦN NỘI DUNG ĐỀ TÀI Chương I: Cơ sở lí luận của đề tài
1 Một số khái niệm cơ bản
1.1 Đạo đức:
Đạo đức là những nguyên tắc, tiêu chuẩn được xã hội thừa nhận, quy định hành
vi, quan hệ của con người với nhau và đối với xã hội
1.2 Giáo dục đạo đức:
Là quá trình biến hệ thống các chuẩn mực đạo đức từ đòi hỏi bên ngoài của xã hội đối với cá nhân thành những đòi hỏi bên trong của cá nhân
1.3 Giáo dục đạo đức học sinh tiểu học:
Là quá trình lựa chọn, đưa vào cuộc sống của học sinh các loạt hoạt động và quan hệ phù hợp với mục đích giáo dục và nhu cầu của trẻ, là quá trình luyện tập thường xuyên của học sinh trong các hoạt động và quan hệ đó
Trang 9Là quá trình hình thành cho học sinh ý thức đạo đức, hành vi, thói quen đạo đức ( Học sinh biết ứng xử đúng theo chuẩn mực đạo đức và chuẩn mực pháp luật: biết cái gì nên làm, làm được, cái gì không nên làm, không làm được)
1.4 Hiệu quả:
1.5 Hiệu quả giáo dục đạo đức học sinh tiểu học:
Là kết quả thu được của quá trình lựa chọn, giáo dục đạo đức học sinh trên cơ sở tiêu chuẩn đánh giá đạo đức học sinh tiểu học đươc quy định tại điều 1 của quyết định 30 của BGD&ĐT Kết quả đó là ý thức đạo đức, hành vi thói quen đạo đức của người học sinh thể hiện qua hoạt động hàng ngày mà chúng ta quan sát, theo dõi ,ghi nhận được
* Tiêu chuẩn đánh giá đạo đức học sinh tiểu học
2 Vai trò của giáo dục đạo đức đối với học sinh tiểu học
Quan điểm của ông cha ta “ Tiên học lễ-hậu học văn”; công tác giáo dục đạo đức trong nhà trường, hình thành lòng tôn trọng người khác, lòng nhân ái, ý thức vươn lên Xây dựng một nền văn hóa giàu tính con người, một xã hội, một đất nước dân chủ giàu mạnh, hạnh phúc
và bình đẳng
Giáo dục đạo đức cho học sinh là dịp để cho học sinh cũng cố tri thức đã học trên lớp, biến tri thức thành niềm tin ở mỗi học sinh Thông qua các hoạt động cụ thể, các em có nhịp đối chiếu, để kiểm ngiệm tri thức đã học, làm cho tri thức trở thành máu thịt của học sinh Hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh là một cái nền để mỗi học sinh tự so sánh bản thân mình với những người khác, kích thích trẻ vươn lên trong quá trình giáo giục toàn diện của học sinh
Do đó ngay từ nhỏ, chúng ta phải quan tâm giáo dục đạo đức cho học sinh
3 Mục tiêu, nội dung, phương pháp, đặc điểm giáo dục đạo đức ở trường tiểu học
3.1 Mục tiêu
Làm cho học sinh hiểu rõ và nhận thấy các hành vi ứng xử của mình phù hợp với lợi ích xã hội
Biến kiến thức đạo đức thành niềm tin đạo đức của cá nhân
Bồi dưỡng tình cảm đạo đức mang tính tích cực và bền vững (lương tâm, vinh
dự, trách nhiệm), và các phẩm chất ý chí (thật thà, dũng cảm, kiên trì) để đảm bảo cho hành vi đạo đức luôn luôn nhất quán với yêu cầu đạo đức
3.2 Nội dung
Ở nhà trường của chúng ta quan hệ đạo đức được thể hiện 5 điều Bác Hồ dạy hoặc được thể hiện cụ thể ở các mặt:
Quan hệ cá nhân với xã hội:
Yêu tổ quốc Việt Nam, định hướng xã hội chủ nghĩa
Có lòng tự hào dân tộc và tinh thần sẵn sàng bảo vệ tổ quốc
Biết ơn những người có công dựng nước và giữ nước
Yêu hòa bình gắn liền với tinh thần quốc tế cộng sản
* Quan hệ cá nhân với lao động Yêu lao động, yêu người lao động
Có ý thức trách nhiệm, có kỷ luật lao động, có tinh thần cần cù và sáng tạo
Có thái độ chăm chỉ học tập, say mê khoa học kỹ thuật
Trang 10Quý trọng và bảo vệ thành quả lao động cũng như các di sản văn hóa, biết tiết kiệm
* Quan hệ cá nhân với người xung quanh Gồm có các phẩm chất: yêu thương, quý trọng, thông cảm, đoàn kết, hợp tác, tương trợ, tôn trọng lợi ích của cá nhân tập thể và xã hội
* Quan hệ cá nhân với bản thân Gồm có các phẩm chất: thật thà, khiêm tốn, giản dị, có lòng tự trọng, kiên trì chịu đựng và vượt khó khăn, dũng cảm, lạc quan
3.3 Phương pháp
Nhận thức về các nhu cầu của trẻ đang hình thành và phát triển, kích thích các nhu cầu đó hoạt động mạnh mẽ và tổ chức có hệ thống ý thức,không nên ngăn cấm các nhu cầu của trẻ, vì nếu ngăn cấm sẽ làm cho trẻ sợ, nhưng sau đó trẻ sẽ tìm cách thỏa mãn nhu cầu bằng cách bất cứ phương tiện nào dù không hợp vời quy tắc đạo đức xã hội Không nên thỏa mãn nhu cầu của trẻ Nếu làm như vậy sẽ tạo cho trẻ thói hư tật xấu: đòi hỏi, vòi vĩnh Chỉ nên thỏa mãn những nhu cầu chính đáng Sử dụng tất cả các phương pháp trên vào công tác giáo dục cho học sinh gồm:
Giáo dục thông qua các môn học mà đặc biệt là môn đạo đức
Giáo dục qua tiết sinh hoạt lớp, qua tiết chào cờ đầu tuần
Giáo dục qua các ngày lễ, ngày kỉ niệm trong năm
Giáo dục thông qua hoạt động của đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh
3.4 Đặc điểm giáo dục đạo đức ở trường tiểu học
+ Hình thành khái niệm đạo đức cho học sinh:
Ở học sinh tiểu học, các khái niệm đạo đức được hình thành nhưng chưa mang tính đầy đủ, chưa khái quát mà nó chỉ là những biểu tượng gắn với hoàn cảnh cụ thể
Phạm vi các biểu tượng này càng mở rộng qua các năm học, vì vậy mà chúng ta phài giúp trẻ nhận hức được cái tốt, cái xấu,cái thiện, cái ác, đồng thời gợi cho trẻ lòng khát khao mong muốn làm theo điều tốt cũng như bất bình trước cái xấu
+ Tình cảm đạo đức đã đước hình thành ở các em:
Ở các em tình cảm đạo đức được hình thành trên cơ sở tình thương, lòng nhân ái
và vị tha Do vậy về mặt giáo dục chúng ta cần làm cho trẻ biết rung động trước vẽ đẹp của thiên nhiên, biết quan tâm đến những người xung quanh, yêu quý ông bà, cha mẹ, anh chị em…
Tình cảm đạo đức đã được hình thành trở thành cơ sở hình thành tinh thần tập thể, lối sống vì người khác
+ Hình thành ở các em một số thói quen tốt (hành vi văn minh) Biết lễ độ, tôn trọng người khác, biết quan tâm giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn
Biết tự kèm chế, kiểm soát hành vi của mình mọi lúc, mọi nơi
Tập thói quen giữ đúng lời hứa
Để hình thành thói quen đó chúng ta phải: tổ chức cho trẻ có điều kiện thể hiện hành vi của mình Xây dựng cho trẻ chế độ sinh hoạt hợp lí qua các trò chơi giúp trẻ hình thành một số thói quen nhằm cũng cố ý thức, mở rộng khái niệm cũng như các hành vi đạo đức cho các em