TUYEN TRUYEN CUM H1N1

Vi rút cúm A H1N1/09: Miễn dịch trong cộng đồng: Không xác định được  Hiệu quả của vắc xin cúm mùa: Không xác định được, chưa có bằng chứng về đáp ứng miễn dịch chéo.. Điều trị• Os

TÌNH HÌNH ĐẠI DỊCH CÚMA(H1N1) CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG

TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Đại dịch cúm là gì?

• Đại dịch là một vụ dịch xảy ra trên phạm vi toàn cầu

• Đại dịch cúm xuất hiện khi có một vụ dịch

do một chủng vi rút cúm mới gây ra, làm ảnh hưởng tới phần lớn thế giới.

Đặc điểm và thách thức của đại dịch

• Lây truyền nhanh khắp thế giới;

• Quá tải cho hệ thống y tế;

• Trang thiết bị y tế không đáp ứng đầy đủ;

• Phá vỡ hệ thống kinh tế - xã hội.

Các đại dịch cúm trong thế kỷ 20

Cúm A (H1N1) Cúm A (H2N2) Cúm A (H3N2)

1918: “ĐD cúm Tây

Ban Nha”

1957: “ĐD cúm Châu Á”

1968: “Hong Kong Flu”

20-40 triệu người chết 1-4 triệu người chết 1-4 triệu người chết

Credit: US National Museum of Health and Medicine

1968: “ĐD cúm Hồng Kông”

Ước lượng của WHO ảnh hưởng của đại dịch

người Mắc bệnh

(% tổng dân sô) 15 - 35% 15,000 – 35,000 Tỉ lệ nhập viện

(% tổng dân sô) 4 - 5% 4,000 – 5,000

Soõ mắc (10%)

8,200,000

(H1N1: 1918)

Số mắc 19% 16.380.000

Thiệt hại lớn về kinh tế và xã hội

ước tính tác động của đại cúm ở việt nam

Cảnh báo của WHO

“Những diễn biến tại Mexico và

Mỹ đã đặt cộng đồng quôc tế

trước một tình trạng y tế khẩn

cấp có quy mô toàn cầu.”

Tổng giám đốc WHO Margaret Chan

8

Diễn biến tình hình dịch

• Ngày 18/3/2009 ghi nhận ca bệnh đầu tiên tại Mexico.

• Ngày 25/4/2009 WHO thông báo dịch cúm A(H1N1)

toàn cầu (ghi nhận bệnh nhân tại Mỹ và Mexico).

• Ngày 27/4/2009 WHO cảnh báo đại dịch mức độ 4.

• Ngày 30/4/2009 WHO cảnh báo đại dịch mức độ 5.

• Ngày 11/6/2009 WHO cảnh báo đại dịch mức độ 6 là

mức cao nhất.

Các giai đọan của đại dịch cúm

1

- 3

Lan truyền

từ người sang người

Sau đỉnh đại dịch

Sau đại dịch

1-2 năm

Các giai đoạn của đại dịch của Việt Nam

Tình hình dịch trên thế giới

Theo thông báo của Trung tâm dự phòng và kiểm soát dịch bệnh Châu Âu (ECDC), đến ngày 28/8/2009, toàn thế giới đã ghi nhận 209.438 trường hợp dương tính với cúm A(H1N1) tại 168 quốc gia/vùng lãnh thổ, trong

đó có 2.185 trường hợp tử vong

Hiện nay, dịch đang diễn biến phức tạp tại một

số nước nam bán cầu nơi hiện giờ là mùa đông như Australia, Newzeland, Chi Lê, Argentina

Mỹ có 53 bang có bệnh nhân,9079 mắc,TV 593

593

12

Tại khu vực Đông Á và Đông Nam Á, tình

hình dịch tiếp tục diễn biến phức tạp: Nhật Bản đã ghi nhận 10 trường hợp tử vong do cúm A(H1N1) Số tử vong:

Tình hình dịch tại Việt Nam

• Trường hợp đầu tiên của Việt Nam được phát hiện tại TP HCM vào ngày 30/5/2009

là một du học sinh từ Wisconsin, Mỹ về đến Việt Nam vào 16 giờ ngày 26/5/2009 trên chuyến bay số hiệu UA 869 tại sân bay Tân sơn Nhất.

• Đến 17h ngày 06/9/2009 Việt Nam ghi nhận

3636 trường hợp dương tính, 03 ca tử vong.

Tình hình dịch tại Lâm Đồng

Quảng Bình tới, tiếp theo là các ca là hs từ thành phố HCM nghỉ hè bị bệnh về lâm đồng…

• Đến 17h ngày 06/9/2009 Lâm Đồng ghi nhận

210 trường hợp dương tính, 0 ca tử

Nhiều nhất: Tp HCM

Ít nhất: An Giang 2 ca

Tình hình dịch tại khu vực phía Nam

Có thể chia làm 2 giai đoạn:

+ Giai đoạn 1: giai đoạn xâm nhập - bệnh

là những người nhập cảnh đến từ vùng dịch: 30/5/2009-16/7/2009.

+ Giai đoạn 2: bệnh lây lan trong cộng đồng: từ ngày 17/7/2009 - ????

Tình hình dịch tại khu vực phía Nam

+ Giai đoạn 1: giai đoạn xâm nhập - bệnh

là những người nhập cảnh đến từ vùng dịch: 30/5/2009-16/7/2009.

- Bệnh nhân chủ yếu đến từ các quốc gia đang có dịch (người nước ngoài: Mỹ, Úc…, Việt kiều, Việt Nam đi công tác, học tập, du lịch…)

- Có một số rất ít bệnh nhân là người Việt Nam không đi nước ngoài nhưng có tiếp xúc với người từ nước ngoài về.

Tình hình dịch tại khu vực phía Nam

+ Giai đoạn 2: bệnh lây lan trong cộng đồng: từ ngày 17/7/2009 - ????

Xuất hiện các chùm ca bệnh tại các cộng đồng,trường học, công ty,…

- Chùm ca bệnh tại Ấp Việt kiều-Xuân Hiệp-Xuân Lộc-Đồng Nai: 23 ca

- Chùm ca tại Trường Ngô Thời Nhiệm Q9, TPHCM: 104 ca (02 ca phát hiện tại Đắk Lắk, 01 Khánh Hòa)

Tình hình dịch tại khu vực phía Nam

+ Giai đoạn 2: bệnh lây lan trong cộng đồng: từ ngày 17/7/2009 - ????

- Chùm ca tại Trường Nguyễn Khuyến- Q Tân Bình, TPHCM: 38 ca (ca phát hiện tại BR-VT, Đắk Lắk, Hải Phòng… )

- Chùm ca tại trường RMIT: >20 ca

- Một số cơ quan, doanh nghiệp…

- > 50 chùm ca bệnh: chủ yếu ở trường học

- Đã có các ca bệnh không rõ nguồn tiếp xúc

ĐẶC ĐIỂM CỦA VIRUS

• Tháng 9/1988: Wisconsin, phụ nữ chết vì vì viêm phổi do virus cúm heo.

• Thankgiving 2005: cậu bé 17 tuổi giúp anh giết

mổ lợn, nuôi gà trong nhà để ăn lễ bị cúm 07/12/05 virus gây bệnh lai giữa 3 loại gia cầm + heo + người : ít ai chú ý !

• 10/3/2009 : cậu bé Édgar Enrique Hernández ở

La Gloria, Mexico, bị một cơn cúm, 10 ngày sau virus được phân lập là A/H1N1 tương tự như virus cúm ở Wisconsin 4 năm trước

Ngược dòng thời gian

- Cúm người H3N2 (PB1)

- Cúm gia cầm Bắc Mỹ (PA)

- Cúm gia cầm Âu Á

NGUỒN GỐC VIRUS A(H1N1) TỪ 4 CHỦNG

Vi rút cúm A H1N1/09:

 Miễn dịch trong cộng đồng:

Không xác định được

 Hiệu quả của vắc xin cúm mùa:

Không xác định được, chưa có bằng

chứng về đáp ứng miễn dịch chéo

 Thuốc kháng vi rút:

Nhậy cảm với Oseltamivir (tamiflu).

24

ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN VIRUS

Qua tiếp xúc Qua giọt bắn

Lây 1 ngày trước khi khởi bệnh và 7 ngày sau

ĐƯỜNG LÂY

Các nguy cơ lây nhiễm

qua tiếp xúc trực tiếp

Credit Alison Mc Geer

Các nguy cơ lây nhiễm

qua tiếp xúc gián tiếp

Lây truyền gián tiếp

Qua bàn tay

Ai sẽ là người tiếp theo động chạm vào bàn phím, bệnh

án, núm cửa, điện thoại bị ô nhiễm?

và làm lan truyền tác nhân gây bệnh tới đâu?

“Computer Keyboards Spread More Than Words”

Triệu chứng lâm sàng

- Triệu chứng cúm A H1N1/09 cũng giống với cúm mùa: sốt, ho, đau họng, đau cơ, nhức đầu, ớn lạnh, và mệt mỏi

- Một số người có thể tiêu chảy, buồn nôn, nôn

- Bệnh có thể nhẹ hoặc rất nặng

- Những trường hợp bị viêm phổi nặng có thể dẫn đến

suy hô hấp và tử vong

- Các trường hợp nguy cơ biến chứng: trẻ em < 5 tuổi,

PNCT, người > 65 tuổi, người bệnh mãn tính: cao huyết áp, tim mạch, đái tháo đường…

- Tuy nhiên có rất nhiều trường hợp không có triệu

chứng nhưng XN dương tính NGUY CƠ RẤT CAO

34

Điều trị

• Oseltamivir: là một loại thuốc ngăn cản các chủng virus cúm không kháng thuốc di chuyển từ tế bào này sang tế bào khác trong cơ thể Vì thế, nó là thuốc chống virus được sử dụng trong điều trị và phòng ngừa 2 loại virus cúm khác nhau là cúm A và cúm B

Cũng như zanamivir, oseltamivir là chất ức chế neuraminidase Nó hoạt động như một chất ức chế có cấu trúc tương tự trong quá trình chuyển hóa của protein neuraminidase của virus cúm, vì thế cản trở các thể virus mới được sinh ra không thể tách ra khỏi tế bào đã bị nhiễm virus.

• Ức chế men neuraminidase (NA inhibitor)

• Ức chế men NA bằng cách tranh chấp

phản ứng tách liên kết sialic acid

Điều trị

• Việc điều trị sớm là rất quan trọng vì chất ức chế protein NA có tác dụng cao nhất trong vòng 48 giờ đầu của sự nhiễm bệnh Nếu virus đã nhân lên và nhiễm lên nhiều tế bào trong cơ thể, hiệu quả của thuốc sẽ bị giảm một cách nghiêm trọng, đặc biệt là theo thời gian

• Liều dùng: theo Quyết định số 2762/QĐ-BYT ngày 31/7/2009 của Bộ trưởng Bộ Y tế)

– Thời gian tác dụng sau 3-4 g

– Thời gian bán hủy 7-8 g

PHÒNG NGỪA

PHÒNG NGỪA

Truyền thông các yếu tô nguy cơ

Là biện pháp y tế công cộng, rất hữu hiệu nếu

làm đúng, minh bạch, kịp thời

• Xây dựng và duy trì lòng tin của cộng đồng vào ngành y tế;

• Giúp cộng đồng vượt qua những sợ hải, lo lắng;

• Giúp cộng đồng biết và tự quyết định biện pháp phòng ngừa thích hợp với từng điều kiện cụ thể;

• Giảm tác động kinh tế, chính trị xã hội của đại dịch

PHÒNG NGỪA

• Vệ sinh cá nhân:

PHÒNG NGỪA

Qua giọt bắn

Đôi với người bệnh, người nghi ngờ:

+ Thực hiện nghiêm túc các hướng dẫn cách ly và điều trị của ngành y tế;

+ Mang khẩu trang thường xuyên ngoại trừ khi ăn, uông; + Hạn chế tiếp xúc, không đến nơi công cộng;

+ Khi ho, hắt hơi phải che miệng bằng khăn giấy, khăn vải, tay áo và xử lý đúng cách các chất thải bỏ;

+ Không khạc nhỗ bừa bãi;

+ Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.

+ Hạn chế tiếp xúc, đến nơi công cộng;

+ Khi phải tiếp xúc với người có bệnh đường hô hấp phải mang khẩu trang và giữ khỏang cách > 1 mét.

PHÒNG NGỪA

Qua tiếp xúc

+ Vệ sinh môi trường:

-Thông thoáng nơi ở, nơi làm việc: mở cửa, hạn chế hoặc không sử dụng máy lạnh;

- Lau chùi bề mặt: bàn, điện thoại, máy tính, nắm cửa, tay vịn cầu thang…

- Rửa đồ chơi, dụng cụ ăn uống, các vật dụng sinh hoạt

Sử dụng các chất sát khuẩn thông thường: xà phòng, Javel,

PHÒNG NGỪA

Qua tiếp xúc

+ Các tiếp xúc thông thường khác:

- Hạn chế bắt tay; hôn; tắm bể bơi;

-Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng;

Các biện pháp đã triển khai

• Giai đoạn xâm nhập

Giám sát:

- Tại cộng đồng:

+ Giám sát các trường hợp cúm, viêm hô hấp nặng; + Giám sát cúm quốc gia

Các biện pháp đã triển khai

• Giai đoạn lây lan trong cộng đồng:

Giám sát:

- Tại cộng đồng:

+ Giám sát các chùm ca bệnh tại trường học,

cơ sở sản xuất, cơ sở làm việc, cụm dân cư…

+ Thành lập các khu cách ly điều trị (BV dã chiến)

+ Giám sát các trường hợp có nguy cơ biến chứng…