Bài mới: 40' Văn học thế giới đã từng ghi nhận biết bao tình cảm vợ chồng thủy chung, đằm thắm, cũng như hình ảnh những người phụ nữ xinh đẹp, thông minh đã vượt qua những khó khăn, thử
Trang 1Ngày soạn: Ngày dạy: Dạy lớp: 10V Tiết 19: Đo ̣c văn
UYLITXƠ TRỞ VỀ
(Trích sử thi “Ôđixê”- Hômero)
I Mục tiêu bài học
Giúp học sinh:
1 Về kiến thức: Thấy đươ ̣c vẻ đe ̣p trí tuê ̣ và sự đề cao tình cảm gia đình, sự thủy chung qua thủ thách cuối cùng mà Uylitxơ phải trải qua Thấy được đă ̣c điểm của sử thi Hi La ̣p
2 Về kĩ năng: Đo ̣c hiểu văn bản sử thi Hi La ̣p,biết cách phân tích tính cách nhân vật sử thi
3 Về thái độ : Giáo dục cho học sinh những tình cảm cao đe ̣p: yêu quê hương, thủy chung gắn bó với gia đình, rèn luyê ̣n về trí tuê ̣
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1.Giáo viên:
- Đọc sgk, sgv, các tài liệu tham khảo có liên quan đến sử thi "Ôđixê"
- Soạn bài
2.Học sinh:
- Đọc văn bản sgk, soạn bài theo hệ thống câu hỏi
III Tiến trình bài dạy:
A Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra bài cũ, chỉ kiểm tra vở soạn của 5 học sinh
B Bài mới: 40'
Văn học thế giới đã từng ghi nhận biết bao tình cảm vợ chồng thủy chung, đằm thắm, cũng như hình ảnh những người phụ nữ xinh đẹp, thông minh đã vượt qua những khó khăn, thử thách để trung trinh với người chồng thân yêu.Hình ảnh nàng Pênêlôp trong sử thi "Ôđixê" của Homerơ cũng là một người phụ nữ như thế.Hãy cùng tìm hiểu đoạn trích "Uylixơ trở về" để cùng rung cảm và chia sẻ với nàng về niềm hạnh phúc tái hợp sau 20 năm trời chờ chồng đằng đẵng
I Tiểu dẫn:
? Nét đô ̣c đáo, khác biê ̣t đầu tiên giữa sử thi HL và VN về mă ̣t sáng tác và lưu truyền là gì HS: - Sử thi HL có tác giả cu ̣ thể và sớm được ghi la ̣i bằng chữ viết
1 Tác giả Homero
? Em biết gì về tác giả Hômerơ?
GV: * Về tác giả H, thời cổ đa ̣i còn lưu la ̣i 9 bản tiểu sử Về quê hương của nhà thơ thì có tới 7-11 thành bang giành nhau vinh dự làm quê hương của nhà thơ
- Sinh trưởng ta ̣i vùng Iôni (ven biển Tiểu Á),sớm mồ côi cha
- Tên thâ ̣t là Melesigen (người con của dòng sông Melet) Homero là danh từ go ̣i những người nghê ̣ nhân hát rong
- Căn cứ vào nô ̣i dung của hai thiên anh hùng ca người ta nhâ ̣n đi ̣nh tác giả của nó phải là người có vốn sống phong phú (truyền thuyết cho rằng ông đi đây đi đó nhiều với
mô ̣t người ba ̣n thương gia tên là Măngtex, tiền thân của Măngto trong “Ôdixe”) không
Trang 2những thế còn có mô ̣t vốn kiến thức về văn hóa dân gian đáng kể, ông phải là người có trí nhớ tốt, có tài năng thi ca thiên bẩm, có cuô ̣c đời lênh đênh chìm nổi…
- Về cuối đời ,ông bị mù, ngồi nhà dạy học và trong thời gian này, ông sáng tác hai
bộ sử thi nổi tiếng của mình
* Về sáng tác
? Em có biết tác phẩm nổi tiếng nào của Homerơ ko?
- Ông có hai tác phẩm bất hủ, được đánh giá cao và làm nên sự vĩnh hằng cho tên tuổi của mình: "Iliat" và "Ôdixe"
GV: Có nhiều nhâ ̣n đi ̣nh, đánh giá về thiên tài H:
(1) H là cha đẻ của các nhà thơ (Racine- Nhà viết ki ̣ch Pháp thế kỉ 17)
(2) Thiên tài nghê ̣ thuâ ̣t của H la cái lò nung mà qua đó những tấm quă ̣ng thô sơ của truyền thuyết dân gian và thơ ca đc nấu chảy ra thành những thoi vàng nguyên chất (Bie)
(3) H là nhà thơ thần đồng khổng lồ…Ông là con chim của buổi bình minh nhân loa ̣i.
(V Huygo)
(4) Tác phẩm của H là cuốn từ điển bách khoa hoàn thiê ̣n nhất của thời cổ đa ̣i.
2 Sử thi “Ôdixe”
a Thể loại:
? Tác phẩm được sáng tác theo thể loại nào?Em biết gì về thể loại ấy?
- Tác phẩm được sáng tác theo thể loại sử thi.Đó là loại tp tự sự có quy mô lớn,xây dựng những hình tượng NT độc đáo, hoành tráng,kể về một hay nhiều biến cố lớn trong đời sống cộng đồng
b.Dung lượng, nội dung:
? Cho biết dung lượng của tp?
- Ôđixê gồm 12110 câu thơ đôi, chia làm 24 khúc ca
? Tóm tắt nội dung cơ bản của tp?
- Nô ̣i dung chính: hành trình trở về quê hương của Uylitxo sau khi rời thành Tơroa ( Sgk)
b Chủ đề
? Qua hành trình trở về trên biển của Uy, tp muốn nói lên điều gì?
HS: - Chủ đề chinh phu ̣c thiên nhiên biển cả huyền bí để khai sáng, mở rô ̣ng giao lưu buôn bán Do đó nó tái hiê ̣n xung đô ̣t giữa các nền văn minh, các trình đô ̣ văn hóa, là cuô ̣c đấu tranh để bảo vê ̣ ha ̣nh phúc gia đình
- Kiểu mẫu người anh hùng phải là biểu tượng cho sức ma ̣nh trí tuê ̣ của nhân dân
3 Đoa ̣n trích
a Vị trí
? Đoạn trích nằm ở vị trí nào trong tác phẩm?
HS: - Đoạn trích nằm ở phần cuối tác phẩm,thuộc khúc ca 23
? Trước đoạn trích này diễn ra sự kiện gì?
HS: - Uylixơ trở về quê hương với hình dạng cải trang là một người ăn mày, chàng điều tra tình hình, gặp con trai, thử lòng mọi kẻ hầu hạ => Lên kế hoạch giết tất cả 108 kẻ đến cầu hôn Và chàng đã thành công
? Nội dung chính của đoạn trích này là gì?
Trang 3HS: - Uylixơ phải chứng minh với Pênêlôp rằng mình thật sự đã trở về Đây chính là thử thách cuối cùng để giành lại tình yêu, hạnh phúc gia đình Bức thành trì của Penelop còn vững chắc khó vượt qua hơn tất cả những thủ thách mà U đã trải qua Nó đòi hỏi chàng phải bô ̣c lô ̣ trí tuê ̣, lòng kiên nhẫn và tình yêu chung thủy Thử thách này cũng bộc
lộ rõ tình cảm và trí tuệ của nhân vật
b Đọc đoạn trích và xác đi ̣nh bố cục
? Đoạn trích có thể chia làm mấy đoạn? Nội dung mỗi đoạn?
Đoạn trích có thể chia làm hai đoạn:
- Đoạn 1: Pênêlôp thận trọng nói bọn cầu hôn và người giết chúng : Nhũ mẫu báo cho Pênêlôp biết chồng nàng đã trở về
- Đoạn 2: Nói xong, nàng bước xuống lầu ko nỡ buông rời : Vợ chồng tái ngộ
II Đọc hiểu
1 Báo tin vui:
? Trong đoạn này có sự xuất hiện của những nhân vật nào?
- Trong cảnh này chỉ có 2 nhân vật: vú già Ơriclê và Pênêlôp.Pênêlôp bị nữ thần Atêna cho ngủ say nên chẳng hay biết gì những việc náo động dưới nhà.sau khi mọi việc
đã xong,Uylixơ mới sai nhũ mẫu lên gác mời Pênêlôp xuống
? Mở đầu đoạn trích, Ơriclê thông báo cho Pênêlôp điều gì? Thông tin đó có ý nghĩa như thế nào đối với nàng?
HS: - Ơriclê thông báo với Pênêlôp biết Uylixơ đã trở về, đã trừng trị bọn cầu hôn
=> Đây là một thông tin vô cùng có ý nghĩa đối với Pênêlôp vì Uylixơ - chồng nàng đã xa nhà 20 năm và trong 20 năm ấy Pênêlôp đã mòn mỏi đợi chồng, phải tìm mo ̣i cách chống đỡ với 108 kẻ cầu hôn ngông cuồng, phải làm chủ gia đình, phải chờ đợi, phải
hi vo ̣ng rồi la ̣i thất vo ̣ng
GV: Thế cho nên trong phần bi ̣ lươ ̣c đi của đoa ̣n trích, khi P đang ngủ say sưa thì nhũ mẫu go ̣i P dâ ̣y và báo tin U đã trở về P ban đầu tưởng nhũ mẫu bi ̣ loa ̣n trí nên nói năng lung tung Nhưng sau đó, nhũ mẫu nói chính Tê cũng biết chuyê ̣n nhưng buô ̣c phải giữ kín thì Pê “mừng rỡ cuống cuồng, nàng nhảy ra khỏi giường ôm chầm lấy bà lão cuống quýt hỏi han ”
? Thông tin ấy có đáng tin cậy không? Vì sao?
HS: => Thông tin ấy rất đáng tin cậy vì người mang thông tin ấy đến cho Pênêlôp là nhũ mẫu Ơriclê - Người đã gắn bó sâu sắc với gia đình Uylixơ và Pênêlôp từ rất lâu Bà cũng
là người rất trung thành với chủ Người ta gọi bà là "Ơriclê hiền thảo"
? Nếu là một người phụ nữ bình thường,khi nghe nhũ mẫu thông báo nhưn vậy, Pênêlôp
sẽ có thái độ ntn?
- Đáng ra nàng phải vui mừng khôn xiết rồi chạy đến ngay chỗ Uylixơ, người chồng mà bao lâu nay chàng trông ngóng để ôm hôn chàng cho thoả nỗi nhớ mong đơ ̣i chờ
? Thế nhưng Pênêlôp có làm như vậy ko? Tại sao?
Pênêlôp vốn là một người phụ nữ nổi tiếng "khôn ngoan", "thận trọng" cho nên nàng không dễ bị thuyết phục,dù người đưa tin ấy là nhũ mẫu tin cậy của nàng.Nhũ mẫu thì nóng vội còn nàng tỏ ra cực kì điềm tĩnh, suy xét sự viê ̣c
? Tại sao Pênêlôp lại ko tin đó là sự thật?
- Có 2 lý do khiến Pênêlôp nghi ngờ việc chồng nàng đã trở về:
Trang 4+ Thứ nhất: Nàng nghĩ rằng Uylixơ ko thể đủ sức giết chết tất cả lũ cầu hôn đông đảo ấy, bởi vì nàng biết" Chàng chỉ có một mình "
+ Thứ hai: Đã 20 năm kể từ ngày chàng ra đi chinh chiến và không một tin tức, nên Pênêlôp cho rằng đã hết hy vọng trở về, chàng đang lưu lạc ở nơi đất khách quê người hoặc đã chết rồi
? Vậy Pênêlôp đã lý giải ntn về người đã giết chết bọn cầu hôn?
- Nàng nghĩ rằng có một vị thần linh bất bình trước hành vi láo xược của bộn cầu hôn nên
đã ra tay cứu giúp nàng, tiêu diệt bọn chúng Lí lẽ này dựa trên tín ngưỡng thần linh tối cao đang ngự trị trên thế giới này
GV: => Như vậy, chỉ bằng 2 lí lẽ, Hômerơ đã chỉ cho chúng ta thấy một Pênêlôp rất thận trọng, sắc sảo, đầy lí trí Có lẽ chính hoàn cảnh sống éo le đã ta ̣o cho nàng nét tâm lí ấy
? Đứng trước những lí lẽ đầy thận trọng của Pênêlôp, nhũ mẫu Ơriclê đã tiếp tục thuyết phục nàng bằng cách nào khác?
HS: - Nhũ mẫu Ơriclê đã đưa ra những lí lẽ sắc sảo (lí trí) để đánh vào lí trí, sự thận trọng của Pênêlôp:
+ Đưa ra dấu hiệu trên cơ thể người ăn mày: vết sẹo do lợn lòi húc giống hệt Uylixơ Đây là một mô típ quen thuộc giúp người thân nhận ra nhau
+ Không những thế nhũ mẫu còn đưa ra cả mạng sống của mình để đánh cuợc:
“Nếu già này lừa dối con thì con cứ đem giết già đi bằng cách nào tàn ác nhất”
GV: Những lí lẽ này của nhũ mẫu rất có sức thuyết phục Bởi nói không chỉ đc nói ra từ miê ̣ng mô ̣t người tuổi cao, từng trải, đã gắn bó với gd của P-U, đã chứng kiến mo ̣i biến cố xảy ra trong gd ho ̣ Mà quan tro ̣ng là con người đáng tin câ ̣y ấy đã dám đem cả tính ma ̣ng của mionhf ra mà thề thốt Nó tác đô ̣ng vào cả lí trí và tình cảm của P
? Sau khi nghe nhũ mẫu thuyết phục,tâm trạng của Pênêlôp có sự thay đổi ko?
HS: - Pênêlôp có vẻ bi ̣ thuyết phu ̣c nhưng vẫn chưa thâ ̣t tin:
+ Nàng vẫn kiên trì đeo bám vào ý tưởng thần linh: nàng cho rằng sở dĩ có sự trùng lặp như vậy là do ý định huyền bí của thần linh bất tử
+ Nhưng nàng đã quyết đi ̣nh xuống lầu để xem “xác của bo ̣n cầu hôn” và quan tro ̣ng là xem “ người giết chúng” Tức là nàng muốn tâ ̣n mắt nhìn thấy Uy thực sự đã trở về Muốn làm sáng tỏ mo ̣i chuyê ̣n bằng trực giác của mình chứ quyết không tin lời của ai khác “Mắt thấy tai nghe” là như vâ ̣y
2 Vợ chồng đoàn tụ:
? Đoạn này có sự xuất hiện của những nhân vật nào? Những ai là nhân vật chính? Trong đoạn này có sự xuất hiện của Uylixơ, Pênêlôp, nhũ mẫu và Têlêmac.Nhân vật chính là hai vợ chồng Uylixơ và Pênêlôp
a Nhân vật Pênêlôp:
? Thực tế, giây phút đầu nhìn thấy Uy sau 20 năm xa cách, trong lòng P đang diễn ra điều gì?
HS: - Trong lòng Pênêlôp đang có sự xáo động về tâm lí, bất ổn về xúc cảm: Trong lòng nàng rất đỗi phân vân: “không biết nên đứng xa xa hỏi chuyện người chồng yêu quý hay đến gần ôm lấy đầu, cầm lấy tay người mà hôn”
? Sự phân vân lưỡng lự đã khiến hành đô ̣ng của nàng có gì khác thường ?
Trang 5HS: - Nàng bước qua ngưỡng cửa, đến ngồi trước mă ̣t Uy chứ không la ̣i gần ôm hôn, đón nhâ ̣n chàng
+ Nàng ngồi lặng thinh trên ghế hồi lâu, lòng sửng sốt, khi thì đăm đắm âu yếm nhìn chồng, khi lại không nhận ra chồng dưới bộ quần áo rách mướp
? Em lí giải như thế nào về sự khác thường trong tâm tra ̣ng và hành đô ̣ng của Pênêlôp ? HS: => Chứng tỏ: P vừa nhâ ̣n ra chồng, vừa không nhâ ̣n ra chồng Vì trong bô ̣ da ̣ng của người ăn mày vẫn có những nét quen thuô ̣c của Uylixo yêu quý của nàng, có thể linh cảm của nàng, con tim của nàng mách bảo với nàng đây đúng là người chồng mà bao lâu nàng mong đơ ̣i Nhưng đồng thời nàng vẫn không thể nhâ ̣n ra Uylixơ vì nữ thần Atena đã hóa trang Uylixo trở thành mô ̣t kẻ ăn mày với "bô ̣ quần áo rách mướp" để che mắt bo ̣n cầu hôn Bằng linh cảm, nàng tin Uy đã trỏ về nhưng đôi mắt của nàng chưa cho phép nàng tin Mà linh cảm không thể thắng được trực giác
C Củng cố, luyện tập: 3'
? Nhâ ̣n xét về nghê ̣ thuâ ̣t miêu tả nhân vâ ̣t của Hômerơ trong phần 1?
-H tỏ ra rất sắc sảo trong viê ̣c miêu tả nhân vâ ̣t, từ diễn biến tâm lí đến hành đô ̣ng Do vâ ̣y mà hình tượng P được miêu tả rất hợp lí, phù hợp với quy luâ ̣t tình cảm của con người
D Hướng dẫn học bài & chuẩn bị bài (1’)
1 Học bài:
- Nắm vững về tác giả Homerơ, sử thi "Ôdixê", nội dung phần 1
- Học thuộc dẫn chứng quan trọng
2.Chuẩn bị bài:
Chuẩn bị tiết 20: "Uylitxơ trở về (tiếp theo)
- Đọc kĩ phâ ̣n văn bản còn la ̣i của bài học trong sgk
- Tiếp tu ̣c chuẩn bị bài theo câu hỏi trong phần hướng dẫn học bài
Trang 6Ngày soạn: Ngày dạy: Dạy lớp: 10V Tiết 20: Đo ̣c văn
UYLITXƠ TRỞ VỀ
(Trích sử thi “Ơđixê”- Hơmero)
I Mục tiêu bài học
Giúp học sinh:
1 Về kiến thức: Thấy đươ ̣c vẻ đe ̣p trí tuê ̣ và sự đề cao tình cảm gia đình, sự thủy chung qua thủ thách cuới cùng mà Uylitxơ phải trải qua Thấy được đă ̣c điểm của sử thi Hi La ̣p
2 Về kĩ năng: Đo ̣c hiểu văn bản sử thi Hi La ̣p,biết cách phân tích tính cách nhân vật sử thi
3 Về thái độ : Giáo dục cho học sinh những tình cảm cao đe ̣p: yêu quê hương, thủy chung gắn bó với gia đình, rèn luyê ̣n về trí tuê ̣
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1.Giáo viên:
- Đọc sgk, sgv, các tài liệu tham khảo cĩ liên quan đến sử thi "Ơđixê"
- Soạn bài
2.Học sinh:
- Đọc văn bản sgk, soạn bài theo hệ thống câu hỏi
III Tiến trình bài dạy:
A Kiểm tra bài cũ:
1 Câu hỏi: Hãy trình bày những hiểu biết của em về tác giả Hơmerơ và tĩm tắt nội dung cơ bản của sử thi" Ơđixê"
2.Đáp án:
- Theo truyền thuyết :Hô-me-rơ là thi sĩ mù, sinh ra trong một gia đình nghèo bên dòng sông Mê-let, ông sống vào khoảng thế kỉ IX-VIII trước công nguyên 11 thành phố Hi Lạp đều tự nhận là quê hương của Hô-me-rơ Oâng là t/g của 2 bộ sử thi Hi Lạp nổi tiếng:"I-li-at" và "Ô-đi-xê".Hơmerơ sớm mồ cơi bố và đã từng đi du lịch nhiều nơi với một người bạn thương nhân tên là Măngtet.Về sau ơng bị mù, ngồi nhà dạy học
- Tĩm tắt nội dung sử thi" Ơđixê":
+Câu chuyện bắt đầu từ thời điểm Uy-lit-xơ sau mười năm rời thành Tơ-roa vẫn chưa về được đến quê hương
+Bị nữ thần Ca-lip-xô cầm giữ
+Thần Dớt thương tình hạ lệnh cho Ca-lip-xô để Uy-lit-xơ được trở về
+Trên đường về chàng gặp bão lớn dạt vào xứ sở của vua An-ki-nô-ốt->được giúp đỡ trở về quê hương
+Ơ quê nhà Pê-nê-lồp và con trai phải đương đầu với 108 kẻ cầu hôn
+Uy-lit-xơ trở về cùng con trai giết chết 108 kẻ cầu hôn sau đó chàng vượt qua thử thách của Pê-nê-lốp -> Gia đình đoàn tụ
Trang 7B Bài mới: 40'
Ở tiết trước, chúng ta đã được tìm hiểu những đối thoại chính của Pênêlôp với nhũ mẫu, kết quả là nàng vẫn chưa thật sự tin rằng chồng mình đã trở về.Vậy trong phần hai của đoạn trích, sự thể tiếp tục diễn biến ntn, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
I Tìm hiểu chung
II Đọc hiểu 2.Vợ chồng tái ngộ: 35'
a.Nhân vật Pênêlôp:
? Thái đô ̣ và hành đô ̣ng của P đã gây ra phản ứng ntn ở phía Têlêmac?
HS: - Telemac cảm thấy bất bình trước hành đô ̣ng la ̣nh lùng, dửng dưng của me ̣ Với bản tình nôn nóng của mô ̣t thanh niên, chàng không thể ngồi yên mà “chàng cất tiếng trách me ̣ gay gắt„:
-> Chàng cho rằng me ̣ là người tàn nhẫn và đô ̣c ác quá chừng
-> Chàng thắc mắc ta ̣i sao me ̣ la ̣i ngồi xa cha con mà không đến bên cha, vồn vã hỏi thăm cha
-> Trong suy nghĩ của chàng thì không có mô ̣t người đàn bà nào mà chồng đi biền biê ̣t 20 năm, trải qua bào nỗi gian lao nay mới trở về la ̣i có thể la ̣nh lùng như vâ ̣y
=> Chàng kết luâ ̣n rằng: me ̣ là người “lòng da ̣ rắn hơn cả đá„
GV: Lời trách móc của Têlêmác chạm tới nỗi đau chờ đợi, tới vết thương lòng của Pênêlôp Lời trách móc chân thành ấy sẽ dễ khiến cho người mẹ mềm lòng có lẽ còn bật khóc
? Vậy những lời của Têlêmác thực sự làm thay đổi thái độ của Pênêlôp không? Thay đổi như thế nào?
HS: - Tâm trạng Pênêlôp có diễn tiến: nàng phải thừa nhận với con sự bối rối của lòng mình: Lòng mẹ kinh ngạc quá chừng, mẹ không sao nói được một lời
- Nàng khẳng đi ̣nh với con, nếu quả thực người trước mă ̣t là chồng mình thì chắc chắn rồi hai người sẽ nhâ ̣n ra nhau
- Nhưng qua đứa con trai, nàng ngầm báo muốn thử thách chồng và sẽ thử thách:
“Cha và mẹ có những dấu hiệu riêng, chỉ 2 người biết với nhau, người ngoài không ai biết”
? Qua đối thoại này em có nhận xét gì thêm về Pênêlôp?
HS: => Không chỉ thận trọng mà còn rất có bản lĩnh, không dễ gì bị suy chuyển, rất chủ động trong mọi tình huống
? Những lời trách móc của Uylixo có làm Pênêlôp bối rối không?
HS: - Nàng không hề nhụt chí mà còn lạnh lùng đáp lại lời trách móc của Uylixơ, rằng nàng không hề kiêu ngạo, không khinh người Thậm chí nàng còn gọi Uylixơ là "Ngài", xưng "Tôi" mô ̣t cách la ̣nh lùng, mặc dù Uylixơ đã rất tha thiết, âu yếm và trìu mến gọi Pênêlôp là: nàng ơi!
? Thử thách cuối cùng mà nàng dành cho Uylixo là gì?
- Viê ̣c Uylixo đòi kê giường ngủ riêng đã gợi cho Pe nhớ đến bí mâ ̣t về chiếc giường của hai vợ chồng Và nàng đã nhanh trí tương kế tựu kế bám vào lời nói của Uy để ngầm đưa ra thử thách: Già hãy khiêng chiếc giường chắc chắn ra khỏi gian phòng vách tường kiên cố do chính tay Uylixơ xây nên
Trang 8? Thử thách mà Pe đưa ra giúp ta hiểu thêm điều gì về con người nàng ?
HS: Thử thách này thể hiện sự nhanh trí, khôn ngoan của Pênêlôp Thử thách mà Pe đưa
ra là mô ̣t thử thách kép: Vì nếu người đứng trước mặt nàng quả thực là Uylixơ chắc chắn
sẽ biết bí mật riêng của vợ chồng nàng, hoặc giả nếu đúng là Uylixơ nhưng đã quên bí mật của hai vợ chồng chứng tỏ chàng không còn chung thuỷ với nàng nữa Và với P, nếu
Uy đã trở về mà không còn chung thủy , đã thay đổi thì cũng coi như chàng không trở về Nghĩa là nàng muốn vừa chứng thực người trước mă ̣t có phải là chồng nàng không, vừa muốn kiểm chứng tấm lòng chung thủy của chàng
? Như vậy qua đoạn đối thoại đầu tiên em có cảm nhận như thế nào về Pênêlôp?
=> Đoạn đối thoại ngắn gọn nhưng cho ta thấy một Pênêlôp rất tỉnh táo, thận trọng và đầy lí trí Không chỉ có vậy, trong tâm hồn và tình cảm Pênêlôp cũng có những cái rất con người, rất phù hợp với bản chất đa cảm của người phụ nữ
? Tâm trạng Pênêlôp được miêu tả ntn trong giây phút đã nhâ ̣n ra chồng?
- Phút cuối cùng, khi đã khẳng định một chắc chắn đây là chồng mình, Pênêlôp mới bộc lộ mình là một phụ nữ yếu đuối, khát khao tình cảm, bao nhiêu cảm xúc nàng cố gắng kìm nén bấy lâu bây giờ mới bung nở như sóng biển dâng trào: nàng khóc, nàng ôm chồng, hôn chồng, nàng cất lời nói với chồng chan chứa yêu thương (xưng thiếp, nhẹ nhàng trách cứ thần linh, giải thích cho thái độ đa nghi của mình )
=> Hômerơ miêu tả rất chân thật, tự nhiên những xúc động những hành động âu yếm của Pênêlôp với chồng
GV: Có thể nói sau bao nhiêu thử thách, sau bao năm tháng xa cách, giờ đây tình cảm của Pênêlôp mới đựoc trào dâng mãnh liệt.Đó là một người phụ nữ giàu tình cảm,đã nêu cao tấm gương thủy chung,son sắt.Dưới ngòi bút thần kì của Homerơ, nàng đã trở thành hình tượng người phụ nữ đầu tiên xuất hiện trong VHDG
b Nhân vật Uylixơ:
? Sau 10 năm chinh chiến ở Tơroa,lại thêm 10 năm lưu lạc mới về được quê hương,thế nhưng mọi sự với chàng lúc này có dễ dàng ko?
- Khi trở về quê hương,Uylixơ phải đương đầu với những thử thách dữ dội.Chàng đã phải chiến đấu với 108 vị cầu hôn,và đã chiến thắng.Nhưng giờ đây,chàng phải vượt qua một thử thách nữa, khó khăn hơn,đó là phải thuyết phục cho vợ chàng, tin rằng chàng đã thực
sự trở về
? Ở đoạn 1, Uylixơ có xuất hiện trực tiếp ko?
- Ở phần 1, Uylixo ko có mặt, chàng chỉ hiện lên qua lời kể của nhũ mẫu:"Uylixo đứng giữa những xác chết, mình bê bết máu bụi "rất oai phong lẫm liệt
? Ở phần 2, chàng xuất hiện với dáng vẻ ntn?
- Ở phần này, hình ảnh Uylixo trở lại con người bình thường,gần gũi.Chàng giấu mình
"dưới bộ quần áo rách mướp".Khi Pênêlôp xuống lầu,Uylixo "ngồi tựa vào một cái cột cao, mắt nhìn xuống đất đợi xem người vợ cao quý của mình sẽ nói gì với mình "
? Trước thái độ của người vợ từ lúc gă ̣p mă ̣t đến giờ, Uylixơ xử sự như thế nào?
HS: - Chàng "mỉm cười "=> Chàng tỏ ra thấu hiểu tâm lí người vợ chung thuỷ, đồng tình với sự thâ ̣n tro ̣ng của nàng Do đó chàng khuyên Telemac đừng trách móc me ̣
- Chàng cũng rất nhạy cảm nắm bắt ý đồ, tâm lí muốn thử thách của Pênêlôp
Trang 9- Không những thế, đầy bản lĩnh và tự tin chàng khẳng định với Têlêmác: “Thế nào
rồ mẹ con cũng nhận ra cha”
- Ngay sau đó, chàng quay sang bàn ba ̣c với Telemac cách xử trí với bo ̣n cầu hôn vừa bi ̣ giết và người nhà của chúng
? Nhâ ̣n xét về con người Uylixo qua lời nói của chàng?
HS: Mô ̣t người chồng hoàn toàn xứng đáng với Pênêlôp Chàng không chỉ thông minh mà còn nha ̣y cảm, thấu hiểu tâm lí của vợ Mô ̣t con người bản lĩnh, luôn biết cách ứng xử phù
hơ ̣p trong mo ̣i tình huống Đó là kiểu mẫu con người cần có ở thời đa ̣i bấy giờ
? Khi từ phòng tắm bước ra, trông hình dáng Uylixo thay đổi ntn?
HS: - Từ phòng tắm bước ra, trông Uy "đe ̣p như mô ̣t vi ̣ thần" (rũ bỏ hết mo ̣i mê ̣t mỏi) Atenna đã trả la ̣i cho chàng hình dáng ban đầu Chàng những tưởng Pênêlôp thấy vâ ̣y sẽ nhâ ̣n ra mình Thế nhưng nàng vẫn không mảy may có sự thay đổi
? Chính vì thế mà Uylixo đã tỏ thái đô ̣ ra sao?
HS: - Uy đã liên tiếp đánh đòn tâm lí vào Pênêlôp :
+ Thứ nhất: Chàng cất tiêng trách móc vợ:“hẳn các vi ̣ thần đã ban cho nàng mô ̣t trái tim sắt đá„- giống như lời Te lúc trước Dường như bản thân Uy cũng không kiên nhẫn đươ ̣c hơn nữa Gio ̣ng nói của chàng chứa đầy sự dằn dỗi
+ Thứ hai: chàng đòi kê giường ngủ riêng:“Già ơi! Già hãy kê cho tôi mô ̣t chiếc giường để tôi ngủ mô ̣t mình vì trái tim trong ngực nàng kia là sắt„
? Uylixơ phản ứng ra sao trước sự thử thách ngầm của Pênêlôp?
HS: - Chàng quên mất mình đang dùng đòn tâm lí đánh vào tình cảm của Pe, khi nghe Pênêlôp nói vậy, chàng "giật mình" bối rối: Nàng ơi, nàng vừa nói một điều làm tôi chột dạ Có thể nói bằng sự nhanh trí và khôn khéo, Pe đã thành công khi đưa Uy vào thử thách của mình, nàng đã khiến người anh hùng mất đi sự chủ đô ̣ng tự tin
=> Phản ứng của Uy nói lên trái tim mẫn cảm, đời thường của chàng Cho thấy người anh hùng của chúng ta cũng giống biết bao con người bình thường khác: cũng có lúc phải giật mình, bối rối
? Vậy Uylixơ đã vượt qua thử thách như thế nào?
HS: - Uylixơ đã vượt qua thử thách của Pênêlôp một cách ngoạn mục: Chàng kể tỉ mỉ về
đă ̣c điêm chiếc giường cưới của hai vợ chồng:
+ Cách làm: công phu, tỉ mỉ: "Tôi vạch gian phòng, xây lên với đá tảng lợp kì, lắp cửa, chặt lá cây, đẽo thân cây thật vuông vắn "
+ Cả hình dáng, vị trí của chiếc giường cũng được tả tỉ mỉ
=> Đây là những thông tin đầy đủ và chính xác đến từng chi tiết
? Việc Uylixơ tả kĩ đặc điểm chiếc giường chứng tỏ điều gì trong tâm hồn và tình cảm của chàng ?
HS: - Uylixơ luôn nhớ tới, không bao giờ quên những kỉ niệm tình yêu của chàng và Pênêlôp
- Chứng minh hùng hồn với Pênêlôp: bản thân mình chính là chồng nàng - chàng Uylixơ trí tuệ
GV: Điều đó cũng có nghĩa là Uylixơ đã vượt qua thử thách của người vợ đâu chỉ bằng trí tuệ, lí trí mà quan trọng hơn là bằng chính tình yêu tha thiết, thuỷ chung của mình
? Như vậy tình huống thử thách này có ý nghĩa như thế nào?
Trang 10HS: - Là thử thách cuối cùng những rất quan trọng: giống như bậc thang cuối cùng đưa người anh hùng lên đến đỉnh cao chiến thắng Không vượt qua được thử thách này coi như cuộc hành trình 20 năm gian khổ với một mục đích đau đáu là đoàn tụ với gia đinh sẽ chỉ còn là con số không
- Thử thách này chỉ diẽn ra trong phạm vi gia đinh, cá nhân những có vai trò ngang bằng với bất kì thử thách khó khăn gian khổ nào mà Uylixơ đã từng trải qua Bởi nó là thử thách của trái tim với trái tim chứ không phải của lí tuệ, lí trí Một người anh hùng có thể lập nhiều kì tích trên chiến trường nhưng chưa chắc đã có thể chinh phục được trái tim của người phụ nữ
? Tình huống thử thách này đã hoàn tất bức chân dung Uylixơ và Pênêlôp như thế nào? HS: - Tình huống thử thách này đã tôn vinh Uylixơ , Pe trở thành những con người kiểu mẫu của trí tuê ̣ sắc bén, của tình cảm thủy chung Đó là những phẩm chất cần thiết của con người HL thời đa ̣i bấy giờ
GV: Hình ảnh chiếc giường trở thành biểu tượng của tình cảm vợ chồng thủy chung son sắt, cũng là thước đo trí tuê ̣ của Pênêlop
? Còn tâm trạng của Uylixơ giây phút này như thế nào? ý nghĩa của tâm trạng đó?
HS: - Uylixơ khóc dầm dề Đó là nước mắt của xót xa, mừng tủi, ân hận:
-> Xót xa vì bay giờ chàng mới thấu hiểu bao nỗi khổ đau mà vợ chàng phải một mình gánh chịu suốt bấy nhiêu năm qua, để khiến nàng phải thận trọng, cảnh giác ngay cả khi gặp lại chồng
-> Mừng tủi vì số phận thật oan nghiệt, đến giờ mới cho 2 vợ chồng hội ngộ
-> Ân hận vì chàng đã có lời trách móc, thậm chí có ý nghi ngờ người vợ nhất mực thuỷ chung
GV: Đoạn văn đã diễn tả được khả năng phân tích tâm lí tinh tế của tác giả
? Phân tích vẻ de ̣p về ngôn từ của đoa ̣n văn miêu tả cảnh vợ chồng tái ngộ?
HS: - Một đoạn văn giàu chất thơ, bay bổng, lãng mạn thể hiện qua những hình ảnh so sánh giản dị mà bất ngờ Diễn tả hạnh phúc vô bờ của Uylixơ và Pênêlôp khi được đoàn
tụ, khi vượt qua thử thách của tình yêu chung thuỷ
=> Dường như lúc này là ngôn ngữ tả thực cũng phải bất lực vì thế mà tác giả phải dùng đến hình ảnh so sánh Niềm hạnh phúc trào dâng của hai vợ chồng gặp nhau sau bao nhiêu năm cách biệt được ví như hạnh phúc của người đi biển vượt qua bao sóng to, gió cả thấy đựoc mặt đất hiền hi vọng Đó là hạnh phúc vì được tái sinh, là hạnh phúc nảy sinh trong nước mắt, sự mừng tủi, cái hạnh phúc đến từ những gian khó khổ đau, thử thách mới giá trị biết bao! Đáng ca ngợi biết bao! Nó không phải là hạnh phúc giản đơn, dễ dàng gặt hái được
GV: Với ngôn ngữ giàu chất thơ, đầy hình ảnh so sánh Hômerơ đã thổi vào lòng ta nỗi xúc động cao quý trước vẻ đẹp hết sức nhân văn này
III Tổng kết: 5'
? Hãy nhận xét giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích?
- Nội dung:
+ Xây dựng hoàn chỉnh chân dung hai con người kiẻu mẫu Uylixơ, Pênêlôp