Tiểu học được xác định là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học “nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cở sở.” (Luật Giáo dục)
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 12 TRƯỜNG TIỂU HỌC
Người thực hiện :
Chức vụ : Giáo viên lớp 4 Thời gian thực hiện : Năm học 2018 -2019
Trang 2PHẦN NỘI DUNG
ĐỀ TÀI
“KINH NGHIỆM LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM
LỚP 4”
I Đặt vấn đề
1 Lý do chọn đề tài
Ngôi trường Tiểu học chính là ngôi nhà chung đầu đời của mỗi con
người Ở nơi ấy, mỗi một thầy cô giáo lại là một người mẹ thứ hai dạy cho học
sinh tất cả những kiến thức đầu tiên, những kỹ năng đầu tiên, trang bị cho các
em một hành trang lớn để các em bước dần đến tương lai Vậy, người thầy ở đây phải nắm giữ một vai trò vô cùng quan trọng Vai trò là một người dìu dắt, người hướng dẫn, người ảnh hưởng và người trang bị cho học sinh tất cả về kiến thức và kỹ năng sống hằng ngày của chính các em
Đã là một giáo viên chủ nhiệm, tôi nhận thấy rõ mỗi tập thể lớp là cơ sở quan trọng để xây dựng nhà trường vững mạnh, một tập thể tốt chắc chắn sẽ có những học sinh tốt, những con người vừa có đủ cả “ đức” lẫn “ tài” Như vậy nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm có vai trò quan trọng, ảnh hưởng nhất định đến việc học tập cũng như rèn luyện nhân cách của học sinh
Trong số đó, đối tượng học sinh làm cho thầy cô giáo trăn trở nhiều nhất
là chưa tích cực trong học tập, thiếu đạo đức Bên cạnh đó, trong lớp vẫn có những học sinh ngoan, tự lo cho bản thân mình, xây dựng tập thể lớp để tập thể lớp tiến kịp với các bạn, để đạt được những chỉ tiêu của trường đề ra
Thực tiễn là như vậy, cho nên giáo viên chủ nhiệm phải có phương pháp chủ nhiệm như thế nào để có hiệu quả cao nhất Công tác chủ nhiệm của một giáo viên thành công đồng nghĩa với việc giúp các em hoàn thiện mình hơn, xây dựng được tập thể lớp vững mạnh, đưa nhà trường ngày càng tiến lên
Chính vì vậy, gần 5 năm làm công tác chủ nhiệm, tôi đã đúc kết được cho mình một số kinh nghiệm nhằm làm tốt công tác của một người giáo viên chủ nhiệm lớp, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chủ nhiệm lớp và làm cho lớp
chủ nhiệm có những thành tích đáng tự hào Vì vậy, tôi đã chọn đề tài “Kinh
nghiệm làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4.
2 Cơ sở lý luận
Một nét đặc thù ở cấp Tiểu học là mỗi giáo viên đứng lớp đều là một giáo viên chủ nhiệm (loại trừ giáo viên bộ môn) Vì thế, để làm tốt công tác
Trang 3chủ nhiệm lớp, theo tôi việc đầu tiên của mỗi giáo viên chủ nhiệm là phải nhận thức rõ về vai trò chủ nhiệm của chính mình
- Trước hết, người giáo viên chủ nhiệm phải là một người quản lý tốt, quản lý chặt chẽ, cụ thể, chi tiết và toàn diện
- Giáo viên chủ nhiệm lớp là cầu nối giữa tập thể học sinh với các lực lượng giáo dục trong nhà trường
- Giáo viên chủ nhiệm là người tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường
Giáo viên chủ nhiệm không chỉ biết cách phối hợp tốt với gia đình học sinh mà còn là người tổ chức bồi dưỡng nhận thức lý luận giáo dục cho các bậc cha mẹ khi cần thiết
II Thực trạng
Là giáo viên trực tiếp giảng dạy, bản thân tôi thấy rằng: Sản phẩm giáo
dục mà chúng ta tạo ra không thể biết trước chính xác kết quả như bao sản
phẩm của ngành nghề khác Vì vậy, để làm tốt công tác giáo dục chúng ta cần phải thật kiên trì, nhẫn nại, chịu khó và phải chịu tốn nhiều thời gian, công sức
để tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của học sinh và đặc biệt là phải có tấm lòng
học sinh, qua làm quen, tìm hiểu học sinh của lớp mình chủ nhiệm tôi nhận thấy
có những thuận lợi và khó khăn sau:
1) Thuận lợi:
- Đa số học sinh lớp tôi nhà gần trường Hầu hết các em đi học đúng độ tuổi, ngoan ngoãn, lễ phép
- Trang thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy tương đối đầy đủ cho từng khối lớp nên giờ học rất sinh động
- Đội ngũ giáo viên luôn đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm cao, thường xuyên trao đổi và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, cùng nhau dạy tốt
- Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường tạo mọi điều kiện thuận lợi để giáo viên an tâm công tác
- CNV nhà trường hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao
- Mối quan hệ giữa nhà trường và gia đình học sinh rất chặt chẽ
2) Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi trên cũng có không ít một số mặt khó khăn
cho học sinh :
Trang 4- Là một trường nằm trên địa bàn khu công – nông nghiệp nên học sinh lớp tôi chủ yếu là con công nhân, nông nhân, một số em thiếu sự quan tâm, nhắc nhở của cha mẹ, nên các em không có ý thức học tập
- Có những em rất ngoan, rất có ý thức, nhưng hoàn cảnh kinh tế gia đình lại khó khăn, không có điều kiện và thời gian học tập, nên kết quả đạt được không cao
- Một số em gia đình có điều kiện đầy đủ cho các em nhưng các em lại ham chơi, không chú ý học tập
- Còn có một số phụ huynh học sinh có tư tưởng khoán trắng cho nhà trường và thầy cô trong việc giáo dục con em mình
- Một số em học yếu không có hứng thú học tập, rụt rè, không tự tin khi đến lớp
- Vẫn không ít học sinh chưa chuẩn bị bài và đồ dùng học tập trước khi đến lớp
3) Kết quả mong muốn
Là một giáo viên chủ nhiệm, bản thân tôi thấy rằng: Sản phẩm giáo dục
mà chúng ta tạo ra không thể biết trước chính xác kết quả như bao sản phẩm của ngành nghề khác Vì vậy khi nhìn thấy các em ngày càng chăm ngoan Tình cảm thầy - trò, bạn bè ngày càng gắn bó và thân thiện
Tỉ lệ học sinh hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học luôn được nâng cao Không có học sinh vi phạm khuyết điểm; học sinh đến trường luôn đảm bảo an toàn cả trong giờ học lẫn giờ chơi; không có học sinh gây gổ đánh nhau trong và ngoài nhà trường, không có học sinh bị tai nạn giao thông
100% học sinh lớp đều tích cực tham gia các buổi sinh hoạt tập thể Các
em năng nổ tích cực tham gia phong trào đội, hăng say, nhiệt tình tham gia các hoạt động tập thể trong lớp Học sinh trong lớp đạt tỉ lệ cao về năng lực và phẩm chất
Các em biết giúp đỡ bạn khi bạn gặp khó khăn, cần sự giúp đỡ Biết quảng đại cho đi, biết ơn khi nhận được sự giúp đỡ của người khác Từ đó các
em biết quan tâm đến bạn bè, biết ơn thầy cô, cha mẹ Biết lễ phép với người lớn tuổi
Các em ngày càng chăm ngoan Tôi tin chắc điều đó làm cho một người thầy sẽ rất vui mừng và vơi đi những vất vả, mệt nhọc Tình cảm thầy- trò, bạn
bè ngày càng gắn bó và thân thiện hơn
III Giải quyết vấn đề
Trang 5Để đáp ứng với yêu cầu trên, khi muốn làm tốt công tác chủ nhiệm lớp
4, giáo viên chủ nhiệm cần lưu ý:
- Khảo sát thực trạng đầu năm học.
- Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp.
- Tổ chức các hoạt động trên lớp học.
- Giáo dục đạo đức.
- Hoạt động ngoài giờ lên lớp.
- Công tác xã hội hóa giáo dục kết hợp với các lực lượng giáo dục.
- Kết hợp linh hoạt, khéo léo các phương pháp dạy học
Trên đây là một số nội dung cốt lõi cần giải quyết Vì vậy, để đạt được mục tiêu của đề tài, tôi đã nghiên cứu, giải quyết các nội dung trên bằng một số biện pháp thực hiện như sau
IV Các biện pháp thực hiện
1 Khảo sát thực trạng đầu năm học
1.1 Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh
nhận lớp xong, tôi tiến hành điều tra lí lịch của từng học sinh Vì muốn hiểu kĩ học sinh, tôi phải biết rõ gia đình các em
Qua việc tìm hiểu trên có thể giúp tôi lựa chọn được những phương pháp giáo dục phù hợp đối với từng học sinh Đặc biệt, sau khi tìm hiểu được hoàn cảnh của các em, tôi nhận thấy rằng muốn các em thật sự tin yêu và gắn bó với mình thì bản thân tôi phải đến với các em bằng tấm lòng của người thầy, bằng tình cảm của một người chị, của một người bạn
1.2 Tình hình học tập
Với học sinh, sau ba tháng nghỉ hè, quả là một khoảng thời gian khá dài khiến các em quên đi kiến thức cũ Chính vì lẽ đó mà tôi luôn phải có sự chắt lọc kiến thức đầu năm chính xác, để có phương pháp giáo dục thích hợp nhất với sự tiếp thu của từng học sinh
- Kết hợp ngay trong tuần ổn định, tôi kiểm tra phần đọc và viết của học sinh bằng các bài viết chính tả, đọc văn Qua đó tôi thấy chữ viết của các em phần lớn chưa được đẹp, sai chính tả, nhiều em đọc bài phát âm còn sai âm đầu
và vần; viết văn chưa rõ ý, còn thiếu nội dung của đề bài Sau 1 tuần ổn định, tôi tiếp tục tiến hành kiểm tra kiến thức về Toán học, dựa vào chương trình mà các em đã học ở lớp 3 Từ kết quả kiểm tra, tôi nhận thấy phần lớn các em đã
Trang 6quên kiến thức cũ, có những em không thực hiện được phép tính đơn giản, đặc biệt là viết số chưa rõ ràng
Bên cạnh đó, còn tình trạng học sinh làm việc riêng trong giờ học Hơn nữa các em chưa tự ý thức được các việc trong lớp cũng như nội quy ra vào lớp, nội quy của nhà trường đề ra Để ổn định học sinh và đưa nề nếp của các em đi vào quỹ đạo của mình là điều rất khó và phải mất một thời gian dài mới ổn định được
Ngay trong tuần đầu, tôi đã gặp gỡ giáo viên chủ nhiệm năm lớp 3, giáo viên bộ môn, xem lại kết quả học tập của các em qua sổ chủ nhiệm, nghiên cứu
sổ bàn giao của năm học trước, đặc biệt là phần nhận xét của giáo viên trong việc theo dõi quá trình học tập, nhằm có kế hoạch rèn luyện cho các em đạt kết quả cao hơn Tôi đã thống kê và phân loại như sau:
- Về mặt đạo đức: Bản thân đã điều tra học sinh trong lớp xem em nào đã thực hiện đầy đủ năm nhiệm vụ của người học sinh, em nào chưa thực hiện đầy
đủ năm nhiệm vụ của người học sinh Để có kế hoạch bồi dưỡng, giáo dục cho các em
- Về tình hình học tập trong giờ học trên lớp:
+ Học khá giỏi, hoạt bát, có ý thức xây dựng bài, ngoan ngoãn: (11 em ) + Học khá, ngoan nhưng thụ động: (13 em)
+ Học trung bình, tiếp thu bài chậm, thụ động : (8 em)
+ Học còn yếu tính toán khá chậm (10 em) Trong trường hợp này có các
em không tập trung, đi học không chú ý theo dõi bài và làm bài, gây mất trật tự trong lớp; 7 em chữ viết sai lỗi chính tả nhiều lại rất ít chuẩn bị bài ở nhà
Biết được đặc điểm, tính cách, sức học của từng em, tôi đã tiến hành sắp xếp chỗ ngồi cho phù hợp Một em nghe kém ngồi phía trên gần bảng hơn những bạn khác Những em thấp, nhỏ ngồi trước, những em cao lớn ngồi phía sau Tôi sắp xen kẽ giữa những học sinh khá, giỏi là những học sinh trung bình, yếu Đặc biệt là những em nghịch được tôi bố trí ở chỗ tôi dễ quan sát và ngồi cạnh những em hiền ngoan, lễ phép, chăm học để những em này có cơ hội học
ở bạn những điều mình chưa có
Bản thân tôi luôn xác định rằng, tìm hiểu nắm vững đối tượng giáo dục không phải là việc làm có thời hạn, chóng vánh trong một, hai ngày, cũng không phải là công việc chỉ được tiến hành trong giai đoạn đầu mới nhận lớp
mà phải là công việc thường xuyên, liên tục trong suốt năm học sao cho có thể hiểu học sinh một cách cập nhật, đầy đủ, toàn diện và sâu sắc nhất
2 Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp
Trang 7Sau khi đã điều tra kỹ đối tượng học sinh, tôi bắt đầu xây dựng cho mình một kế hoạch chủ nhiệm theo đặc điểm của lớp Để đảm bảo có một kế hoạch hợp lý, khả thi, khoa học, khi xây dựng kế hoạch chủ nhiệm tôi căn cứ vào những vấn đề sau:
- Mục tiêu chương trình hành động chung của ngành và cấp học
- Mục tiêu, nhiệm vụ, kế hoạch giáo dục của trường
- Đặc điểm của lớp chủ nhiệm (bao gồm các đặc điểm về truyền thống, tập thể, những mặt khó khăn và thuận lợi cơ bản, hoàn cảnh, điều kiện của số đông học sinh và gia đình học sinh, …)
- Mục tiêu, kế hoạch công tác của các tổ chức đoàn thể trong trường học
- Đặc điểm tình hình của địa phương
- Dự báo của giáo viên chủ nhiệm về khả năng phát triển từng mặt của lớp
Kế hoạch chủ nhiệm phải thể hiện tính toàn diện, cụ thể, có trọng tâm, trọng điểm của từng thời gian và từng mặt nội dung giáo dục
Kế hoạch công tác chủ nhiệm được xây dựng theo các thời gian: kế hoạch tuần, tháng, học kỳ và năm học Sau khi họp đầu năm học, căn cứ vào chỉ đạo của ngành và kế hoạch của nhà trường, tôi đề ra kế hoạch năm cho lớp mình chủ nhiệm Từ kế hoạch năm, tôi thực hiện phân tích và đưa ra kế hoạch từng tháng Ở mỗi tháng, theo thời gian từng tuần, tôi vạch ra kế hoạch cụ thể từng tuần học Trong kế hoạch chủ nhiệm của từng tuần, tôi luôn đưa ra dự kiến thời gian thực hiện từng kế hoạch cụ thể, biện pháp thực hiện và kết quả thực hiện
Kế hoạch chủ nhiệm càng khoa học thì khả năng thực hiện càng cao và
vì vậy mà bản kế hoạch này có khả năng quyết định to lớn đối với hiệu quả công tác chủ nhiệm của tôi
3 Tổ chức các hoạt động trên lớp học
3.1 Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp và bồi dưỡng những phần tử tích cực
- Muốn cho ngôi nhà vững vàng, chịu đựng được gió bão thì cái móng nhà phải vững chắc Lớp học cũng vậy, phải có ban cán sự lớp vững mạnh thì mọi hoạt động, mọi phong trào chắc chắn sẽ thực hiện tốt Để xây dựng đội ngũ cán bộ lớp giáo viên chủ nhiệm tiến hành những công việc sau:
Trang 8 Lựa chọn những phần tử tích cực phân công vào các chức danh trong đội ngũ cán bộ lớp
lớp
về phương pháp công tác Trong đó, cần lưu ý hướng dẫn các kỹ năng công tác
cơ bản như: cách ghi chép trong sổ ghi chép công tác, kỹ năng điều hành một buổi sinh hoạt lớp, kỹ năng trình bày thuyết phục, vận động, kỹ năng tổ chức hoạt động tập thể, …
thành công hay thất bại trong hoạt động thực tiễn
em khắc phục khó khăn, động viên kịp thời những cố gắng của các em
cán bộ lớp với các thành viên trong lớp
Sau đó hằng ngày, hàng tuần, hàng buổi học ban cán sự lớp sẽ tiến hành công việc như sau: Đầu giờ kiểm tra những việc như sau: Soạn sách vở theo đúng thời khóa biểu, mang đầy đủ đồ dùng học tập, đi học đúng giờ,…Trong giờ học: theo dõi các bạn trong tổ thái độ học tập, phát biểu xây dựng bài, đạt điểm cao trong học tập thì được cộng điểm Giáo viên chủ nhiệm chỉ đóng vai trò cố vấn cho các em, định hướng cho các em hoạt động cùng các em tháo gỡ những vướng mắc khi thực hiện công việc
3.2 Xây dựng nề nếp lớp học
Trong học tập không những chỉ chú trọng rèn luyện cho học sinh bằng nhiều hình thức khác nhau mà còn chú trọng khâu nề nếp ngay từ đầu năm như truy bài đầu giờ, trật tự nghe giảng trong giờ học, trong lớp tổ tự quản kiểm tra bài tập về nhà của các bạn trong tổ Chính vì thế ngay từ đầu năm học giáo viên phải quán triệt nề nếp bằng cách:
- Cho cả lớp học nội quy lớp học, và mọi quy định của giáo viên Nội quy của nhà trường
- Giáo viên hướng dẫn các em làm quen với kí hiệu của giáo viên để tập trung sự chú ý của học sinh trong khi nghe giảng bài
Ví dụ: Phía trên tay trái góc bảng ghi rõ lớp, sĩ số học sinh, dưới sĩ số là các kí hiệu ở góc bảng: +, B, V, S
Trang 9Chỉ vào + là cả lớp trật tự lắng nghe giáo viên giảng bài.
Khi viết kí hiệu B là cả lớp lấy bảng con cá nhân làm bài
Khi viết kí hiệu S là học sinh mở sách, kí hiệu V là lấy vở ra để ghi hoặc làm bài tập tại lớp Sau khi học sinh làm xong thì giáo viên xoá các kí hiệu đó
đi, học sinh sẽ cất sách hoặc vở đi
- Không phó mặc cho cán bộ lớp, giáo viên phải kiểm tra đột xuất 1, 2 bài của học sinh trong mỗi tổ
- Giao quyền tự quản cho Ban cán sự lớp trong những hoạt động mà các
em đã được hướng dẫn để phát huy tính năng động cho học sinh (thể dục giữa giờ, sinh hoạt đội, nhặt rác, …)
- Tuyên dương, nhắc nhở kịp thời với những cá nhân tiến bộ và chưa tiến bộ trong việc thực hiện nề nếp chung của lớp
Ví dụ: Đi học đúng giờ, nghỉ học phải xin phép Các em đi học mặc đồng phục, vệ sinh cá nhân, để dép đúng nơi quy định, … Từ đó tạo cho các
em sự tự giác biết tự lo cho bản thân, tự giác học tập, thi đua để tạo thành tích giữa các thành viên trong lớp và thi đua giữa các khối lớp trong toàn trường
Khi kết hợp chặt chẽ những hoạt động trên thì nề nếp lớp học sẽ đi vào khuôn khổ và điều đó sẽ là một phần quan trọng giúp giáo viên tiến hành các hoạt động học tập dễ dàng hơn
3.3 Xây dựng nề nếp xếp hàng vào lớp và khi ra về
Nề nếp này phải được tiến hành thường xuyên theo từng buổi học Đây
là nề nếp mang tính trật tự, kỉ luật cần được duy trì suốt năm học Để làm tốt công tác này, tôi đã tiến hành từng bước như sau:
- Tôi quy định khi các em xếp hàng vào lớp các em đứng thành 2 hàng ứng với hàng nam và nữ (tổ trưởng 1 đứng đầu, tổ trưởng 2 đứng cuối)
- Tôi cho các em đánh số thứ tự cho mình trong buổi xếp hàng đầu tiên
và yêu cầu học sinh phải nhớ số thứ tự
- Mỗi khi xếp hàng vào lớp các em chỉ cần nhớ số thứ tự và vị trí của mình mà vào ngay hàng ngũ Cũng như khi ra về ban cán sự lớp đi xen kẽ như vậy để nhắc nhở các bạn đi cho ngay ngắn, không chen lấn, xô đẩy, đùa giỡn gây mất trật tự, ảnh hưởng đến thi đua của lớp Bắt đầu từ tháng 11 về sau các
em đã quen dần và đi vào nề nếp
3.4 Xây dựng nề nếp chuẩn bị tập vở
- Sách vở học để ngay ngắn, không vức lung tung Bao và ghi nhãn vở đầy đủ
Trang 10- Cuối mỗi buổi học trước khi về nhà tôi dành vài phút để hướng dẫn các em đem theo sách, vở gì cho ngày mai và gọi học sinh nhắc lại
- Dặn học sinh sáng học bài xong phải chuẩn bị sách, vở và đồ dùng học tập cho buổi chiều Tránh trưa các em lúng túng sợ trễ hay quên nên soạn không đầy đủ
- Vào đầu buổi học các tổ trưởng kiểm tra lại, nếu em nào thực hiện không đúng tôi sẽ hướng dẫn lại, sai phạm nhiều lần sẽ báo phụ huynh nhờ sự giúp đỡ
3.5 Xây dựng nề nếp học tập
Kết quả hoạt động học tập không những thể hiện ở kết quả nắm tri thức,
kỹ năng, kỹ xảo mà còn thể hiện ở kết quả phát triển năng lực của trí tuệ, năng lực tư duy sáng tạo ở học sinh
- Mỗi ngày tôi đều đến lớp sớm (15 phút) dành thời gian để quan tâm tới các em, tạo cho các em sự gần gũi, tin cậy, hướng dẫn các em truy bài Khi tôi gần gũi với các em thì các em không còn e dè, các em đã biết hoạt động học tập ở trường là vì thích hơn là vì nghĩa vụ
- Tôi yêu cầu các em viết cụ thể thời gian biểu ở nhà của mình
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của học sinh qua việc kiểm tra bài cũ
- Hướng dẫn cha mẹ học sinh quản lý học sinh học tập ở nhà (có góc học
tập ở nhà và thời gian biểu cho học sinh).
Tôi tích cực đổi mới phương pháp dạy và học phù hợp với đối tượng học sinh mình phụ trách, để tăng cường tính tự học của học sinh, thường xuyên sử dụng tranh ảnh, đồ dùng học tập mang tính minh họa cao để tạo hứng thú học tập cho các em
Tạo cho học sinh có thói quen tự lực, không dựa dẫm vào bạn khi làm bài ở lớp, khi kiểm tra Trong các kì kiểm tra học sinh làm bài nghiêm túc, không có hiện tượng quay cóp, gian lận
Phân loại học sinh để có kế hoạch phụ đạo và bồi dưỡng:
*Đối với học sinh khá giỏi: Trong các tiết dạy, tôi đưa ra từ 1 đến 2 câu
hỏi với yêu cầu cao hơn, dạng các câu hỏi sao ( * ) hoặc các bài tập nâng cao
*Đối với học sinh yếu: Các em chán học do bị mất căn bản ở lớp dưới.
Tôi đưa ra bài tập dễ, sử dụng câu hỏi nhỏ, đơn giản, phù hợp với sức học của mỗi em, gọi các em trả lời hoặc giải bài tập, đồng thời tuyên dương kịp thời cũng như động viên giúp đỡ các em trong quá trình thực hiện các bài tập Từ