Để tuân thủ các ph ơng châm hội thoại ng ời nói phải nắm đ ợc các dặc điểm của tình huống giao tíêp nói với ai?. Trong giao tiếp, các ph ơng châm hội thoại không đ ợc tuân thủ có 3 lí do
Trang 1GV: Nguyễn văn lộc TrườngưTHCSưNguyễnưvănưtrỗi
Trang 2TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TRỖI
DUY XUYÊN - QUẢNG NAM
CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO
Trang 31 Để tuân thủ các ph ơng châm hội thoại ng ời nói phải nắm
đ ợc các dặc điểm của tình huống giao tíêp (nói với ai? nói khi nào? Nói ở đâu? Nói nhằm mục đích gì?
2 Trong giao tiếp, các ph ơng châm hội thoại không đ ợc tuân thủ có 3 lí do:
- Ng ời nói vô ý, vụng về, thiếu văn hóa giao tiếp;
- Ng ời nói phải u tiên cho một ph ơng châm hội thoại hoặc
một yêu cầu khác quan trọng;
- Ng ời nói muốn gây một sự chú ý, để ng ời nghe hiểu câu nói theo một hàm ý khác nào đó.
Trang 4Ng÷ v¨n 9 - TiÕt 18
X ng h« trong héi tho¹i
? Tõ ng÷ x ng h« trong TiÕng
ViÖt th êng dïng ë nh÷ng ng«i
nµo ? Theo c¸c sè nµo ?
I Tõ ng÷ x ng h« vµ viÖc
sö dông tõ ng÷ x ng h«:
Trang 6Chóng t«i, chóng tao, chóng tí, chóng m×nh
Bän nã, bän h¾n, bän y, hä
Mµy, Êy, b¹n, cËu, m×nh
Nã, h¾n, y, thÞ
Bän mµy, c¸c b¹n, c¸c cËu, c¸c Êy
Trang 7Tõ ng÷ x ng h« trong TiÕng ViÖt rÊt phong phó
Trang 82)Đọc các đoạn trích sau (trích từ tác
phẩm “Dế Mèn phiêu l u ký” của Tô Hoài)
a)Dế Choắt nhìn tôi mà rằng :
- Anh đ nghĩ th ơng em nh thế thì hay là anh đào - Anh đ nghĩ th ơng em nh thế thì hay là anh đào ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào
giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang
Ch a nghe hết câu, tôi đ hếch răng lên, xì một hơi rõ ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào
Ch a nghe hết câu, tôi đ hếch răng lên, xì một hơi rõ ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào
dài Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng :
-Hức ! Thông ngách sang nhà ta ? Dễ nghe nhỉ ! Chú
mày hôi nh cú mèo thế này, ta nào chịu đ ợc Thôi, im cái điệu hát m a dầm sùi sụt ấy đi Đào tổ nông thì cho chết !
Tôi về, không một chút bận tâm.
Trang 9- Anh đ nghĩ th ơng em nh thế thì hay là anh đào - Anh đ nghĩ th ơng em nh thế thì hay là anh đào ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào
giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang
-Hức ! Thông ngách sang nhà ta ? Dễ nghe nhỉ ! Chú
mày hôi nh cú mèo thế này, ta nào chịu đ ợc Thôi, im cái điệu hát m a dầm sùi sụt ấy đi Đào tổ nông thì cho chết !
- Anh đ nghĩ th ơng em nh thế thì hay là anh đào - Anh đ nghĩ th ơng em nh thế thì hay là anh đào ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào
giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang
-Hức ! Thông ngách sang nhà ta ? Dễ nghe nhỉ ! Chú
mày hôi nh cú mèo thế này, ta nào chịu đ ợc Thôi, im cái điệu hát m a dầm sùi sụt ấy đi Đào tổ nông thì cho chết !
Đọc đoạn a Tìm các l ợt lời của
Choắt, của Mèn !
Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:
Ch a nghe hết câu, tôi đ hếch răng lên, xì một hơi rõ ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào
Ch a nghe hết câu, tôi đ hếch răng lên, xì một hơi rõ ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào
dài Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng :
Trang 10L ît lêi cña Cho¾t, cña MÌn :
+ L ît lêi : Cho¾t nãi víi MÌn
Tõ x ng h« EmAnh
+ L ît lêi : MÌn nãi víi Cho¾t
Tõ x ng h« TaChómµy
Trang 11b) Choắt không dậy đ ợc nữa, nằm thoi thóp Thấy thế, tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:
rằng:
- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này ! Tôi hối lắm! Tôi hối hận lắm Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?
Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu nh thế này:
- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng đ ợc Nh ng tr ớc khi nhắm mắt, tôi khuyên anh : ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.
Đọc đoạn b Xác định các l ợt lời
của Mèn, của Choắt !
Trang 12I Tõ ng÷ x ng h« vµ viÖc sö dông tõ ng÷ x ng h«:
Trang 13- Từ ngữ x ng hô trong Tiếng Việt rất phong phú, tinh tế, giàu sắc thái biểu cảm.
- Khi sử dụng từ ngữ x ng hô cần căn cứ vào
đối t ợng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để x ng hô cho thích hợp.
I.Từ ngữ x ng hô và việc sử dụngtừ ngữ x ng hô
Trang 14Bài 1(SGK -39)
Có lần, một giáo s Việt Nam nhận đ ợc th mời dự
đám c ới của một nữ học viên ng ời Châu Âu đang học tiếng Việt Trong th có dòng chữ :
Trang 15b.Vì sao có sự nhầm lẫn đó ?
A Chúng ta không phải là từ x ng hô.
B Chúng ta là từ x ng hô ở ngôi thứ hai, chỉ vị
giáo s Việt Nam.
C Chúng ta là từ x ng hô số nhiều chỉ cả ng ời mời và ng ời đ ợc mời.
Trang 17
- Tha này ! Tha này !
Vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy bịch rồi lại sấn đến để trói anh Dậu.
Hình nh tức quá không thể chịu đ ợc, chị Dậu liều mạng cự lại :
- Chồng tôi đau ốm, ông không đ ợc phép hành hạ ! Cai lệ tát vào mặt chị một cái đánh bốp, rồi hắn cứ nhảy vào
cạnh anh Dậu.
Chị nghiến hai hàm răng :
- Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem !
Trang 18a)T×m c¸c tõ ng÷ x ng h« trong ®o¹n
trÝch trªn?
Trang 19c)H y cho biết vai x hội giữa ng ời nói với ng ời nghe Và ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào ã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào
thái độ của ng ời nói đ ợc thể hiện qua các từ x ng hô
- Tha này ! Tha này !
Vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy bịch rồi lại sấn đến để trói anh Dậu.
Hình nh tức quá không thể chịu đ ợc, chị Dậu liều mạng cự lại :
- Chồng tôi đau ốm, ông không đ ợc phép hành hạ ! Cai lệ
tát vào mặt chị một cái đánh bốp, rồi hắn cứ nhảy vào
cạnh anh Dậu.
Chị nghiến hai hàm răng :
- Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem !
Trang 20Lần 2: ưưưưưưưưưưưưư Tôi Ông
Thái độ tức giận, đấu lý
ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư
Đối t ợng giao tiếp: Chị Dậu - Cai Lệ
Trang 21d.Qua sự thay đổi của các từ ngữ x ng hô đó em thấy
tính cách của chị Dậu đ ợc thể hiện nh thế nào?
A.Chị Dậu là một ng ời nhút nhát ,yếu đuối.
B.Chị Dậu là một ng ời phụ nữ chanh chua đáo để
C Chị Dậu là một ng ời có bản lĩnh và có sức sống mạnh mẽ.
Trang 22
H íng dÉn vÒ nhµ
theo hai t×nh huèng kh¸c nhau.
