Để dạy tốt môn Khoa học, người giáo viên cần biếtphối kết hợp các phương pháp dạy học như: Phương pháp quan sát; phương pháp thí nghiệm; phương pháp trò chơi học tập… Trong đó phương phá
Trang 1PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Trong thời đại công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay, việc đàotạo thế hệ trẻ trở thành những người lao động có ích cho xã hội là việc làm cấpbách và cần thiết, đòi hỏi sự dày công của người giáo viên, bởi yêu cầu ngàycàng cao của xã hội, đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ, có năng lực phẩmchất đạo đức tốt, tâm huyết với nghề, yêu thương tận tụy với học sinh, khôngngừng đổi mới phương pháp dạy học Giáo dục đóng vai trò quan trọng vì mọikiến thức, hành vi và phẩm chất đạo đức được hình thành ở nhà trường đặc biệt
là cấp tiểu học
Trong những năm qua Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Thanh Khê vàBan giám hiệu Trường TH Đinh Bộ Lĩnh rất quan tâm và thường xuyên chỉ đạogiáo viên trong công tác dạy và học Giáo dục cho học sinh Tiểu học là phải giáodục toàn diện, không coi trọng môn chính, môn phụ Bởi vậy cùng với các mônhọc khác, môn Khoa học đã góp phần không nhỏ vào việc hình thành và pháttriển toàn diện cho học sinh Để dạy tốt môn Khoa học, người giáo viên cần biếtphối kết hợp các phương pháp dạy học như: Phương pháp quan sát; phương
pháp thí nghiệm; phương pháp trò chơi học tập… Trong đó phương pháp Trò chơi học tập là một trong những phương pháp dạy học có hiệu quả nhằm khuyến
khích sự tò mò khoa học, thói quen đặt câu hỏi, tìm câu giải thích khi các em
được tiếp cận với thực tế, qua đó các em dễ dàng ghi nhớ nội dung bài học “Trò chơi học tập là một phương pháp dạy học giúp các em vui vẻ hẳn lên, thích hoạt
động hơn… Khi bị khép vào luật chơi, các em dần có trật tự, kỷ luật hơn…”
- Trò chơi học tập còn có một vai trò rất lớn trong mỗi tiết học vì:
+ Nó làm thay đổi không khí lớp học, tập thể có được bầu không khí vui vẻ,thân ái, thông cảm
+ Quá trình học tập còn trở thành 1 hình thức vui chơi hấp dẫn
Trang 2+ Học sinh thấy nhanh nhẹn cởi mở hơn.
+ Học sinh tiếp thu bài tự giác, tích cực hơn
+ Học sinh được hệ thống và củng cố kiến thức
Tôi thấy phương pháp Trò chơi học tập có nhiều ưu điểm, không những
giúp học sinh tự khám phá, hình thành, hệ thống kiến thức mà nó còn tạo chocác em có sự thi đua, tính nhanh nhẹn, cởi mở, vui vẻ khi đến trường tạo điềukiện cho sự phát triển toàn diện ở học sinh Tiểu học
Qua nhiều năm giảng dạy tại Trường TH Đinh Bộ Lĩnh, tôi thấy đa số họcsinh rất muốn được tham gia trò chơi học tập nhưng vẫn còn không ít học sinhthụ động, tự ti, chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động này Mặt khác, trong
môn Khoa học lớp 5 có rất nhiều tiết học cần sử dụng đến phương pháp Trò chơi học tập để phát hiện kiến thức mới hoặc để củng cố kiến thức.
Với các lý do trên, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp
nâng cao hiệu quả của phương pháp trò chơi học tập môn khoa học lớp 5”.
2 Mục đích nghiên cứu
Góp phần nâng cao đổi mới phương pháp dạy học môn Khoa học ở tiểuhọc theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăngcường hoạt động cá thể phối hợp với học tập giao lưu Hình thành và rèn luyện
kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn Điều đó dẫn đến những đổi mới về nộidung và phương pháp dạy học Chương trình mới chú ý đến phương pháp dạyhọc nhằm thúc đẩy quá trình tự học của học sinh, tạo cho học sinh những kỹnăng và thói quen tự học để có thể học tập lên những cấp học tiếp theo và họctập suốt đời
3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp tổ chức trò chơi trong môn Khoa họclớp 5/4 năm học 2019 - 2020 Trường TH Đinh Bộ Lĩnh
Trang 34 Phạm vi nghiên cứu
Trong đề tài này tôi chỉ nghiên cứu tập thể học sinh lớp 5/4 năm học 2019
- 2020 Trường TH Đinh Bộ Lĩnh mà tôi chủ nhiệm Nghiên cứu một số biệnpháp nhằm nâng cao hiệu quả của phương pháp trò chơi trong môn Khoa học,thời gian nghiên cứu một năm
Trang 4PHẦN II: NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận
Vui chơi là một hoạt động không thể thiếu được của con người ở mọi lứatuổi, đặc biệt ở lứa tuổi tiểu học, lứa tuổi học mà chơi - chơi mà học, nó phù hợp
với đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi này Vì vậy Trò chơi học tập được đánh
giá cao trong giảng dạy
Trò chơi học tập là gì? Trò chơi không chỉ là một “công cụ” dạy học mà
nó còn là con đường sáng tạo xuyên suốt quá trình học tập của học sinh Phươngpháp tổ chức trò chơi không chỉ là sự đánh giá trong quá trình dạy và học củathầy và trò mà nó còn tạo cho ta cảm giác thoải mái, tự tin, có sự sáng tạo, nhanhtrí, có óc tư duy, tưởng tượng của học sinh Trò chơi học tập là trò chơi mà luậtcủa nó bao gồm các qui tắc gắn với kiến thức kĩ năng có được trong hoạt độnghọc tập, gắn với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm củabản thân để chơi, thông qua chơi học sinh được vận dụng các kiến thức kĩ năng
đã học vào các tình huống trò chơi và do đó học sinh được luyện tập thực hànhcủng cố, mở rộng kiến thức, kĩ năng đã học Trò chơi học tập làm thay đổi hìnhthức hoạt động của học sinh, tạo ra bầu không khí dễ chịu thoải mái trong giờhọc, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực Giúp học sinhrèn luyện củng cố kiến thức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích luỹqua hoạt động chơi Trò chơi học tập rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo, thúc đẩy hoạtđộng trí tuệ, nhờ sử dụng trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành mộthoạt động vui và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn
Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục NhưBác Hồ đã nói: “Trong lúc học cũng cần cho chúng vui, trong lúc vui cũng cầncho chúng học” Dạy kết hợp với tổ chức trò chơi chính là việc giáo viên hướngdẫn học sinh hoàn thành tốt phẩm chất của con người mới Xã hội chủ nghĩa
Tổ chức trò chơi là một phương pháp dạy học, chơi là một biện pháp họctập có hiệu quả của học sinh Thông qua trò chơi, học sinh được tập luyện, làm
Trang 5việc cá nhân, làm việc theo nhóm theo sự phân công với tinh thần hợp tác Đó lànhững việc làm thuộc phương pháp học tập mới mà Trường Tiểu học Đinh BộLĩnh được hình thành ở các lớp học, và đặc biệt là các em học sinh lớp 5 Thôngqua trò chơi, các em trong lớp sẽ được kết nối với nhau, tăng thêm tinh thầnđoàn kết giữa các thành viên trong nhóm và trong lớp Tạo niềm vui và sự phấnkhởi trong học tập Do đó tiết học sẽ đạt hiệu quả cao.
2 Thực trạng
a Thuận lợi
Quận Thanh Khê là một trong những quận đi đầu trong các phong trào,đặc biệt là các phong trào dạy và học Phòng Giáo dục đã trang bị cơ sở vật chấtnhư: bàn ghế, sách vở, bảng máy chiếu, tranh ảnh,… cho các trường trong địabàn quận Phòng Giáo dục đã triển khai kịp thời những thông tư, văn bản chỉ đạođúng theo sự đổi mới của Đảng và Nhà nước
Ban giám hiệu nhà trường làm tốt công tác tham mưu với Phòng Giáo dục
để đầu tư kịp thời về cơ sở vật chất, các tài liệu hướng dẫn xây dựng và thựchiện tốt các hình thức dạy học, trong đó có hình thức Trò chơi học tập, tổ chứcchuyên đề, tập huấn cấp trường để giáo viên trao đổi học hỏi lẫn nhau nâng caochất lượng giảng dạy Ngoài ra tổ chuyên môn thường xuyên dự giờ thăm lớp,kiểm tra hồ sơ kịp thời điều chỉnh những sai sót, chia sẻ kịp thời những vướngmắc mà giáo viên gặp phải trong quá trình xây dựng và thực hiện các hình thứcdạy học, điều này giúp giáo viên và học sinh yên tâm trong công tác, hoàn thànhnhiệm vụ được giao
b Khó khăn
Năm học 2018 - 2019 tôi được phân công dạy học lớp 5/4, tôi đã dạy mônKhoa học theo chuẩn kiến thức kĩ năng môn học nhưng do kinh nghiệm chưađược nhiều, khả năng tổ chức các hình thức dạy học cho học sinh còn nhiều hạn
Trang 6chế nên ít tổ chức trò chơi cho học sinh Vì vậy khả năng tham gia chơi trò chơihọc tập của học sinh không được cao Cụ thể như sau:
- Tổng số HS : 38
- Số học sinh muốn được tham gia, hiểu mục đích và thu được kết quả sau tròchơi học tập: 60%
- Số học sinh muốn được tham gia, nhưng chỉ tham gia với mục đích vui chơi
là chính mà chưa hiểu, chưa thu được kết quả sau trò chơi học tập: 20%
- Số học sinh chưa muốn tham gia: 20%
Sở dĩ các em chưa muốn tham gia hoặc tham gia mà chưa thu được kết quả là
do một số nguyên nhân sau:
+ Các em chưa hiểu mục tiêu của trò chơi: chơi để làm gì? chơi nhằm mụcđích gì?
+ Các em chưa hiểu rõ cách chơi, luật chơi, sự thi đua “thưởng - phạt”…giữa các đội chơi
+ Trò chơi giáo viên đưa ra chưa thú vị, chưa đủ hấp dẫn để lôi cuốn
+ Trò chơi quá khó, các các em không thể tham gia
+ Nhiều em còn hiếu thắng, tranh cãi, vi phạm luật chơi, dẫn đến giận hờn,buồn chán Hiệu quả bài học không cao
+ Giáo viên không chủ động về thời gian, về các tình huống xảy ra dẫn đếntình trạng trò chơi bỏ dở hoặc kết thúc trò chơi mà không thu hoạch được gì, họcsinh không hứng thú với tiết học
Đầu năm học 2019 - 2020 tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân côngchủ nhiệm lớp 5/4 Được nhà trường tạo điều kiện về mọi mặt và tôi luôn xácđịnh được nhiệm vụ của mình trong công tác dạy học và tâm huyết với nghềmình đã chọn, quan tâm, thương yêu đến học sinh của mình Từ đó luôn cố gắng
Trang 7rèn luyện chuyên môn nghiệp vụ, học hỏi các đồng nghiệp đi trước, luôn biếtlắng nghe sự góp ý của đồng nghiệp để hoàn thiện bản thân Tôi đã lựa chọnđược một số biện pháp để nâng cao chất lượng học tập bằng phương pháp tròchơi môn Khoa học lớp 5
3 Những biện pháp đề ra
3.1 Giáo viên cần lựa chọn trò chơi phù hợp với nội dung bài học
Không phải tiết Khoa học nào cũng cần sử dụng đến phương pháp Trò chơi học tập Nếu như vậy thì giáo viên đã quá lạm dụng phương pháp này Vì
thế, với mỗi tiết dạy, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu của bài học, lựa chọnphương pháp dạy học cho phù hợp với nội dung từng phần, áp dụng linh hoạtcác phương pháp dạy học trong tiết dạy sao cho tiết học trở nên nhẹ nhàng, họcsinh tiếp thu bài tích cực, chủ động hơn Tùy từng bài mà giáo viên sử dụng
phương pháp Trò chơi học tập cho thích hợp Khi đã lựa chọn được phương
pháp dạy học cho mỗi hoạt động, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu để xâydựng hình thức tổ chức cho hoạt động đó
Một số điểm giáo viên cần chú ý:
a Một số nguyên tắc thiết kế trò chơi học tập
Tổ chức trò chơi học tập mỗi chúng ta phải dựa vào nội dung bài học,điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể để đưa ra các trò chơi cho phù hợp,muốn tổ chức được trò chơi có hiệu quả cao thì đòi hỏi mỗi giáo viên phải có kếhoạch chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau:
- Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục
- Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học
- Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lí của học sinh lớp, phù hợp với khảnăng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường
Trang 8- Trò chơi phải chuẩn bị chu đáo.
- Trò chơi phải gây hứng thú với học sinh
- Trò chơi phải rèn luyện được cho học sinh một số kĩ năng
b Cấu trúc của trò chơi học tập
- Đầu tiên là giới thiệu trò chơi:
+ Nêu tên trò chơi
+ Hướng dẫn trò chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ qui địnhchơi
- Chơi thử và qua đó nhấn mạnh luật chơi
- Chơi thật
Trang 9- Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêuthêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh.
- Thưởng - phạt: phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhậnthoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh.Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui như hátmột bài, nhảy cò cò… Giáo viên cần khen ngợi, tặng thưởng cho những học sinhhoặc nhóm thắng cuộc (một tràng pháo tay, bông hoa thi đua, ) đồng thời cũngđộng viên, khích lệ những học sinh hoặc nhóm chưa dành thắng lợi để những lầnchơi sau các em sẽ cố gắng hơn
3.2 Giúp học sinh xác định rõ mục đích của trò chơi
Trước khi tổ chức cho học sinh tham gia chơi, giáo viên cần giúp học sinhhiểu: Qua trò chơi, các em sẽ tìm được những kiến thức gì, cũng cố hay khắcsâu, hệ thống được những kiến thức gì?
Phần lớn Trò chơi học tập trong môn khoa học lớp 5 ở 2 dạng kiến thức:
chơi để khám phá, hình thành kiến thức mới và chơi để củng cố, hệ thống hóakiến thức đã học Cụ thể như sau:
+ Trò chơi để hình thành kiến thức mới
Bài 1: Sự sinh sản Bé là con ai? Học sinh nhận ra, mỗi trẻ em
đều có những đặc điểm giống
bố, mẹ mình
Bài 2-3: Nam và nữ Ai nhanh, ai đúng? Học sinh biết phân biệt đặc
điểm về mặt sinh học và xã hội của nam và nữ
Trang 10Bài 6: Từ lúc mới sinh
đến tuổi dậy thì
Ai nhanh, ai đúng? Học sinh hiểu 1 số đặc điểm
chung của trẻ ở từng giai đoạn
từ 3 đến 10 tuổi
Bài 12-13-14:
Phòng bệnh sốt rét, sốt
xuất huyết, viêm não
Ai nhanh, ai đúng? Học sinh biết tác nhân gây
bệnh, sự nguy hiểm của bệnh sốt rét, sốt xuất huyết, viêm não
Bài 16-17: Phòng tránh
HIV/AIDS; Thái độ đối
với người nhiễm
HIV/AIDS
Ai nhanh, ai đúng? Học sinh giải thích được HIV,
AIDS là gì? các đường lây bệnh HIV
Bài 35: Sự chuyển thể
của chất
Ai nhanh, ai đúng? Học sinh biết đặc điểm của
chất rắn - chất lỏng - chất khí.Bài 36-37: Hỗn hợp và
dung dịch
Nhà khoa học trẻ Học sinh biết các phương
pháp tách các chất ra khỏi hỗn hợp
Bài 38: Biến đổi hóa
học
Bức thư bí mật Học sinh biết vai trò của nhiệt
trong biến đổi hóa học
Bài 55: Sự sinh sản
của động vật
Ghép chữ Học sinh biết đặc điểm bên
ngoài của động vật đẻ con, động vật đẻ trứng
Bài 56-57: Sự sinh sản
của côn trùng, của ếch
Bắt chước tiếng kêu
Học sinh biết thời gian, địa điểm sinh sản của ếch
+ Trò chơi để củng cố hóa kiến thức
Trang 11Bài 7: Từ tuổi vị thành
niên đến tuổi già
Ai đang ở giai đoạnnào?
Củng cố hiểu biết về lứa tuổi
vị thành niên, tuổi trưởng thành, tuổi già
Bài 9-10: Thực hành:
Nói “không!” đối với
các chất gây nghiện
Chiếc ghế nguy hiểm
Thực hành để củng cố sự hiểu biết về tác hại của chất gây nghiện
Bài 11: Dùng thuốc an
toàn
Ai nhanh, ai đúng? Củng cố về giá trị dinh
dưỡng của thuốc và cách sử dụng thuốc an toàn
Bài 18: Phòng tránh bị
xâm hại
Ứng xử khôn khéo Học sinh biết cách ứng xử
khi bị xâm hại
Bài 40: Năng lượng Ai nhanh, ai đúng? Củng cố kiến thức về năng
Bài 62: Môi trường Ô chữ kì diệu Củng cố về vai trò của mội
trường đối với cuộc sống conngười và động thực vật
Bài 65-66-67: Con
người tác động đến môi
trường như thế nào?
Ai nhanh, ai đúng? Hệ thống 1 số nguồn tài
nguyên và tác dụng của chúng, từ đó nêu lên tác độngcủa con người đến đất, rừng, không khí và nước
Bài 68: Một số biện
pháp bảo vệ môi trường
Ai nhanh,ai đúng? Hệ thống kiến thức về môi
trường
Trang 12- Cách nêu mục tiêu của trò chơi, giáo viên cần đưa ra một cách khéo léo, hấpdẫn, có tính chất gợi mở để tạo sự tò mò khám phá cho học sinh.
- Sau khi các em đã hiểu được mục đích của trò chơi, thấy được sự hấp dẫncủa trò chơi các em sẽ chủ động tham gia chơi mà không cần giáo viên ép buộc
Để có được điều đó, giáo viên cần xây dựng trò chơi học tập sao cho hợp lý, hợp
lý về thời gian, hợp lý về hình thức chơi, về luật chơi, về hình thức khenthưởng…
3.3 Cách xây dựng trò chơi học tập
Giáo viên có thể tổ chức một hoạt động học tập thành một trò chơi học tậpkhi đã có đủ các điều kiện sau:
- Về đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho trò chơi
- Về thời gian, thời điểm chơi, không gian chơi
- Có cách chơi, luật chơi rõ ràng
- Có cách tính điểm để phân định “thắng- thua”, khen thưởng…
Các yếu tố đó là sự chuẩn bị cụ thể chu đáo của giáo viên, góp phần quyếtđịnh sự thành công hay không của trò chơi
* Sự chuẩn bị đồ dùng học tập cho học sinh tham gia trò chơi.
Đối với mỗi tiết học nói chung hay với mỗi trò chơi học tập nói riêng,
giáo viên cần xác định rõ: Để phục vụ cho trò chơi này cần đến những đồ dùngnào? dụng cụ nào? phương tiện nào? từ đó, giáo viên dành thời gian để chuẩn
bị Đối với những đồ dùng dễ tìm kiếm, dễ chuẩn bị giáo viên cần cho học sinhchuẩn bị, vừa thể hiện nhiệm vụ và vừa tăng thêm sự thích thú, hưng phấn củahọc sinh Học sinh sẽ cùng chuẩn bị hoặc cùng người thân ở nhà chuẩn bị, đâycũng chính là hoạt động ứng dụng ở mỗi bài (Ví dụ: Bài 12: Tre, mây, song), qua
đó cha mẹ học sinh cũng cùng tham gia vào quá trình học tập của học sinh, làmcho việc học của các em trở nên nhẹ nhàng
Trang 13Hình 1: Giáo viên chuẩn bị đồ dùng
Hình 2: Học sinh chuẩn bị đồ dùng ở nhà
VÍ DỤ:
+ Thực hiện trò chơi tiếp sức “Ai nhanh ai đúng?’’ của Bài 40: Năng lượng(trang 82) cần chuẩn bị: 2 cột A và B, học sinh thi theo nhóm, nhóm nào nốinhanh và đúng hơn thì nhóm đó sẽ dành phần thắng
Cột A Hoạt động/biến đổi
Cột B Nguồn năng lượng
Nước được đun nóng lên Điện (lấy từ ổ điện)
Trang 14Xe máy chạy Mặt trời
Ti vi phát hình ảnh, âm thanh Thức ăn
+ Chuẩn bị cho trò chơi “Ghép chữ” của Bài 52: Sinh sản của thực vật có hoa(trang 106)
Giáo viên cần vẽ hoặc in 2 tranh: Sơ đồ cơ quan sinh sản ở thực vật có hoa:
Hình 3: Sơ đồ cơ quan sinh sản ở thực vật có hoa
- 2 bộ thẻ chữ có ghi tên các bộ phận của cơ quan sinh sản ở thực vật có hoa:
Trang 15Với tranh giáo viên cần vẽ đúng các bộ phận của cơ quan sinh sản ở thựcvật có hoa Các bộ phận phải rõ nét, phân biệt bằng màu sắc cụ thể, đảm bảotính khoa học và thẩm mỹ cho bức tranh.
Sự chuẩn bị chu đáo, hấp dẫn sẽ tạo niềm hứng khởi, thu hút học sinhtham gia Sự rõ ràng, khoa học sẽ giúp các em dễ tìm hiểu, dễ nhận biết kiếnthức, nhiệm vụ của bản thân trong quá trình tham gia chơi Sự chuẩn bị cho mộttrò chơi không nhất thiết phải quá cầu kì, đôi khi còn dễ tìm, dễ kiếm
+ Để chuẩn bị cho trò chơi “Chiếc ghế nguy hiểm” của Bài 9-10: Thực hànhnói không với chất gây nghiện (trang 20), giáo viên chỉ cần lấy luôn chiếc ghếcủa mình, phủ lên ghế một tấm vải tối màu để học sinh không phát hiện đượcbên trong ghế là cái gì? Sự chuẩn bị này tuy đơn giản nhưng vẫn tạo được sự tò
mò, tâm trạng hồi hộp của học sinh khi đến gần chiếc ghế, chiếc ghế ấy sẽ thuhút học sinh tham gia vào trò chơi
Với sự chuẩn bị như vậy, giáo viên sẽ khuyến khích các em tham gia vàotrò chơi Ngoài việc chuẩn bị đồ dùng dạy học, giáo viên cần biết bố trí thời gian
cho các hoạt động trong tiết học một cách hợp lý Trò chơi học tập cũng là một
Trang 16hoạt động trong tiết học Bởi vậy, giáo viên cần sắp xếp thời gian, thời điểm phùhợp cho mỗi trò chơi.
* Xác định thời gian, thời điểm diễn ra trò chơi.
Để xác định thời gian, thời điểm diễn ra trò chơi, giáo viên cần đọc kĩmục tiêu tiết dạy, mục tiêu của trò chơi để phân bố thời gian cho hợp lý
Ở những trò chơi hình thành kiến thức mới, hoạt động này được diễn rađầu tiết học hoặc đầu một phần nội dung bài học Những trò chơi để củng cốnội dung kiến thức đã học thường diễn ra cuối tiết học hoặc cuối 1 phần nộidung vừa học Tuy nhiên, trò chơi diễn ra vào thời điểm nào, giáo viên cũng cầnxác định thời gian cho hợp lý, không để ảnh hưởng đến thời gian của tiết họchoặc thời gian của tiết học khác
VÍ DỤ:
- Trò chơi: “Ai nhanh, ai đúng?” của Bài 14: Phòng bệnh viêm não (trang 30),đây là hoạt động đầu tiên của tiết học, cũng là một hoạt động chính giúp họcsinh hiểu được:
+ Tác nhân gây bệnh viêm não
+ Tác hại của bệnh viên não
+ Lứa tuổi hay mắc bệnh viêm não
+ Đường lây truyền bệnh viêm não
Bởi vậy, giáo viên cần dành từ 4 - 5 phút để học sinh có đủ thời gian đểđọc các thông tin trong sách Hướng dẫn học Khoa học, thảo luận rồi lựa chọnđáp án đúng Đáp án đúng chính là những kiến thức mới mà các em đã tự tìmhiểu, khám phá cho bản thân
- Trò chơi: Ghép chữ của Bài 52: Sự sinh sản của thực vật có hoa (trang 106)đây là trò chơi có mục đích để củng cố kiến thức vừa học ở hoạt động trên, vì
Trang 17vậy giáo viên không cần quá nhiều thời gian cho trò chơi, sẽ gây ảnh hưởng đếncác hoạt động khác, chỉ cần từ 3 - 4 phút, đủ để học sinh đọc nhanh nội dung ghitrên các tấm bìa rồi gắn vào: Sơ đồ nhị và nhuỵ của hoa
Việc chuẩn bị chu đáo sẽ giúp cho giáo viên tự tin, chủ động trong tiếtdạy Bởi vậy ngoài việc chuẩn bị về đồ dùng dụng cụ, xác định thời gian, thờiđiểm cho hợp lý giáo viên cần xác định địa đểm, số lượng học sinh tham giachơi cho mỗi trò chơi để phù hợp cả về không gian, thời gian, phù hợp với tất cảđối tượng học sinh
* Địa điểm và đối tượng học sinh tham gia chơi.
Phần lớn các trò chơi được diễn ra trong lớp học Tuy vậy, với mỗi tròchơi cũng cần có khoảng không gian chơi cho phù hợp
*VÍ DỤ:
- Những trò chơi để hình thành kiến thức mới, thường tất cả các học sinh đượctham gia chơi, do vậy các em có thể ngồi ngay trong bàn học theo từng nhómchơi, như trò chơi: Ai nhanh, ai đúng? của Bài 35: Sự chuyển thể của chất (trang72) Hay trò chơi: Chiếc ghế nguy hiểm của Bài 9-10: Thực hành nói không vớichất gây nghiện (trang 20), mặc dù đây là trò chơi để củng cố nội dung nhưng tất
cả học sinh cần được tham gia, các em cần xếp thành hàng dọc để lần lượt đi quachiếc ghế nguy hiểm Bởi vậy, nếu trời không mưa, các em sẽ xếp hàng ngoàisân rồi lần lượt đi qua chiếc ghế vào lớp
Nếu trời mưa, giáo viên cần sắp xếp bàn ghế gọn gàng để học sinh xếphàng trong lớp
Những chuẩn bị này, dù là rất nhỏ nhưng giáo viên cũng cần để ý tới đểchủ động trong mọi tình huống