BTNCKH TÌM HIỂU VIỆC DẠY PHÂN MÔN LTVC L2

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy cùng toàn thể các em học sinh khối 2 trờng Tiểu học Quảng Thọ - huyện Quảng Xơng - Thanh Hoá đã tạo điều ki

Lời cảm ơn

Với tình cảm chân thành em xin cảm ơn thầy giáo Thạc sĩ Vũ Quốc Doanh và các thầy cô giáo trờng Đại học S phạm Hà Nội 2 đã tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành đề tài này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy cùng toàn thể các em học sinh khối 2 trờng Tiểu học Quảng Thọ - huyện Quảng Xơng - Thanh Hoá đã tạo điều kiện trong việc cung cấp t liệu và t vấn khoa học cho tôi, giúp đỡ tôi thực hiện đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể anh chị em học viên lớp K8A-CNKH&QLGDTH Thanh Hóa cùng các thầy cô giáo trờng Đại học công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh đã giúp đỡ tôi trong thời gian học tập và nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu bản thân tôi đã cố gắng hết sức mình, nhng do khả năng của bản thân và thời gian có hạn nên không tránh khỏi những sai sót Kính mong các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp khi đọc đề tài này hãy góp ý cho tôi, để đề tài của tôi đợc hoàn thiện hơn

Môc lôc

PhÇn më ®Çu

2 §iÒu tra viÖc d¹y ph©n m«n luyÖn tõ vµ c©u ë líp 2 6

Tµi liÖu tham kh¶o 14

Với t cách là môn học công cụ, Tiếng Việt có quan hệ khăng khít với với các bộ môn khác trong nhà trờng Việc dạy Tiếng Việt trong trờng tiểu học tạo

điều kiện cho học sinh năng lực sử dụng Tiếng Việt văn hoá để suy nghĩ giao tiếp

và học tập Thông qua việc dạy học Tiếng Việt, rèn luyện cho các em năng lực tduy, phơng pháp suy nghĩ, giáo dục cho các em những t tởng tình cảm trong sáng lành mạnh

1.2 Vai trò và tầm quan trọng của việc dạy phân môn Luyện từ và câu.

ở bậc Tiểu học phân môn Luyện từ và câu cùng với các phân môn Tập đọc, Học vần, Tập viết là nhóm bài học khởi đầu giúp học sinh chiếm lĩnh đợc công cụ giao tiếp mới Từ đó tạo cho học sinh có năng lực mới, sử dụng từ, câu, nói, viết thành câu để có thể nắm bắt tiếp nhận đợc kho tàng tri thức văn hoá của loài ngời

ở trờng Tiểu học, công việc giảng dạy và giáo dục chủ yếu dựa vào sách muốn học sinh tiếp nhận đợc tri thức, việc cung cấp về vốn từ và câu cho học sinh

ở giai đoạn đầu là hết sức cần thiết Rèn cho các em năng lực sử dụng Tiếng Việt,

để tiếp nhận nội dung sách trình bày Qua đó mở rộng vốn hiểu biết về thiên nhiên, cuộc sống con ngời, về văn hoá văn minh, về phong tục tập quán của các

kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, sử dụng tiếng mẹ đẻ Vì vậy, việc dạy học phân môn luyện từ và câu cho học sinh có ý nghĩa rất lớn.

1.3.Thực trạng dạy Tiếng Việt nói chung, dạy luyện từ và câu nói riêng ở

Xuất phát từ lý do trên em đã chọn đề tài “ Tìm hiểu việc dạy học phân

môn luyện từ và câu lớp 2” ở trờng Tiểu học Quảng Thọ để nghiên cứu.

Nếu khả thi thì đó là hành trang quan trọng giúp bản thân em có thể chỉ đạo dạy tốt phân môn luyện từ và câu lớp 2 nói riêng và bộ môn Tiếng Việt nói chung sau khi ra trờng đồng thời đóng góp một phần nhỏ vào việc nâng cao chất lợng dạy luyện từ và câu ở Tiểu học

2 Mục đích nghiên cứu.

- Nắm đợc thực tế dạy học, phân môn luyện từ và câu lớp 2 CTTH 2000 ở trờng Tiểu học

- Mở rộng sử hiểu biết của bản thân về phân môn Tiếng Việt nói chung phân môn luyện từ và câu nói riêng phục vụ cho việc dạy học sau này

3 Đối tợng , phạm vi nghiên cứu:

3.1 Đối tợng nghiên cứu: Việc dạy học phân môn luyện từ và câu lớp 2

CTTH 2000 ở trờng Tiểu học Quảng Thọ – Huyện Quảng Xơng – Tỉnh Thanh Hoá

3.2 Nghiên cứu khách thể: Các giáo viên đang trực tiếp giảng dạy phân

môn luyện từ và câu khối 2 ở trờng Tiểu học Quảng Thọ – Quảng Xơng

3.3 Thời gian: Từ 12/03/2009 đến 19/04/2009

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

4.1.Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc dạy học Tiếng Việt và dạy phân môn

- Phơng pháp nghiên cứu tài liệu

- Phơng pháp điều tra, quan sát, phỏng vấn

- Phơng pháp so sánh, thống kê

đợc các nội dung đó yêu cầu học sinh phải có một vốn Tiếng việt nhất định Chính vì vậy ngay từ những buổi học đầu tiên yêu cầu học sinh phải tích luỹ ngay một vốn Tiếng Việt cốt yếu Việc cung cấp những kiến thức cơ bản về từ và câu cho học sinh Tiểu học ở giai đoạn đầu cấp là hết sức cần thiết Đó sẽ là công cụ để học sinh học các môn học khác.

Thông qua việc học luyện từ và câu giúp các học sinh có kỹ năng dùng từ một cách chính xác, nói thành câu Từ đó giúp học sinh học tốt các phân môn : Tập đọc, Tập làm văn, Chính tả từ việc hiểu nghĩa của từ giúp học sinh thấy đợc

sự phong phú đa dạng của từ ngữ Việt Nam

1.2 Cơ sở ngôn ngữ học.

Khi nghiên cứu về đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học Tâm lý học đã khẳng định T duy có quan hệ chặt chẽ với ngôn ngữ, t duy không thể tồn tại bên ngoài ngôn ngữ và ngợc lại ngôn ngữ cũng không thể tồn tài nếu không dựa vào t duy để phát triển t duy cho học sinh, thì việc phát triển ngôn ngữ là không thể thiếu Muốn ngôn ngữ học sinh phát triển lại càng không thể tách rời việc luyện từ

và câu cho học sinh Hơn nữa mọi tri thức đều đợc diễn đạt bằng từ ngữ Chính mối liên quan mật thiết đó mà giáo viên cần phải chú ý đến việc dạy luyện từ và câu Dạy luyện từ và câu phải dựa trên quan điểm thực hành ( dựa trên bình diện phát triển lời nói) Đặc biệt với việc luyện câu học sinh còn gặp nhiều khó

khăn vì đây là những khái niệm mang tính trừu tợng và khái quát cao, yêu cầu học sinh phải có trình độ t duy lôgic nhất định Để giảm bớt những khó khăn, khi dạy cần phải bảo đảm nguyên tắc về sự thống nhất nội dung và hình thức.

Qua nghiên cứu về cơ sở khoa học của việc dạy học luyện từ và câu, chúng

ta thấy rằng để dạy đạt hiệu quả giáo viên cần phải tổ chức các hoạt động học tập thông qua giao tiếp, tận dụng những kinh nghiệm sử dụng Tiếng Việt của học sinh, vận dụng quan điểm tích hợp trong dạy học ( vừa cung cấp kiến thức, vừa hình thành kỹ năng) dựa trên cơ sở đặc điểm nhận thức và cơ sở ngôn ngữ học của học sinh Tiểu học

2 Cơ sở thực tiễn.

2.1 Một số đặc điểm và CTTH 2000 môn Tiếng Việt nói chung phân môn

luyện từ và câu nói riêng

Qua nghiên cứu về CTTH 2000 bộ môn Tiếng Việt các tài liệu có liên quan

và tiếp xúc với việc học CTTH 2000 môn Tiếng Việt của giáo viên và học sinh ở trờng Tiểu học cho thấy rằng

Chơng trình Tiếng Việt đặc biệt là phân môn luyện từ và câu CTTH 2000 có những đặc điểm khác so với chơng trình cải cách giáo dục

ở chơng trình 165 tuần phân môn luyện từ ngữ cung cấp cho học sinh Tiểu học nghĩa của từ, cấu tạo từ rèn kỹ năng sử dụng từ cho học sinh còn phân môn Ngữ pháp là cung cấp những kiến thức về câu, thành phần cấu tạo câu, các loại câu và rèn kỹ năng đặt câu cho học sinh

* Nhng đối với phân môn luyện từ và câu CTTH 2000 lại tổng hợp cả kiến thức về từ và cả kiến thức và cả kiến thức về câu

- Trong nội dung một bài luyện từ và câu không tách riêng phần cung cấp kiến thức và rèn kỹ năng nh ở phân môn Từ ngữ - Ngữ pháp (CTCC) mà đợc kết hợp giữa cung cấp kiến thức và rèn kỹ năng thông qua hệ thống các bài tập Học

sinh làm bài tập, từ đó lĩnh hội các kiến thức mới Tất cả những điều trên đây cho thấy: Về nội dung chơng trình phân môn luyện từ và câu có nhiều thay đổi, và khác biệt so với phân môn từ ngữ- Ngữ pháp, vấn đề đặt ra là những từ thay đổi về nội dung chơng trình sẽ ảnh hởng đến việc vận dụng các phơng pháp và hình thức

tổ chức dạy học nh thế nào để có một tiết dạy luyện từ và câu hay hấp dẫn và hiệu quả

2.2 Những phơng pháp và hình thức dạy học chủ yếu Theo định hớng dạy

Tiếng Việt thông qua hoạt động giao tiếp, CTTH 2000 đặc biệt coi trọng hình thức

tổ cho học sinh học cá nhân và học theo nhóm ngay trong giờ học với những tài liệu học tập phong phú đa dạng và hấp dẫn Để phát huy tính chủ động tích cực của học sinh, môn Tiếng Việt rất coi trọng phơng pháp dạy học tạo tình huống phơng pháp này có tác dụng kích thích những ứng xử bằng ngôn ngữ mang tính sáng tạo của học sinh rèn cho học sinh cách dùng từ, đặt câu ( điều này thể hiện rõ qua các bài học luyện từ và câu nh: Đặt câu hỏi theo nội dung bức tranh,

đặt câu với từ đã cho ) Bên cạnh đó những phơng pháp dạy học truyền thống khác ( nêu vấn đề, đàm thoại gợi mở ) vẫn đợc sử dụng cùng với các phơng pháp

và hình thức đã nêu, việc sử dụng hình ảnh minh hoạ, trò chơi ngôn ngữ, trò chơi

đóng vai Sử dụng đồ dùng trực quan để tổ chức bài học cũng có một vai trò đặc biệt quan trọng

Chơng 2: Thực trạng dạy luyện từ và câu

Để nắm đợc việc dạy luyện từ và câu lớp 2 CTTH 2000 ở trờng Tiểu học Quảng Thọ – Quảng Xơng - Thanh Hoá ta không thể chỉ đánh giá trên cơ sở giờ dạy mà còn phải xem xét tìm hiểu thêm một số vấn đề có liên quan ảnh hởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến quá trình giảng dạy của giáo viên Do đó việc đi sâu vào

điều tra thực trạng dạy còn phải quan sát, điều tra một số vấn đề: Việc chuẩn bị bài của giáo viên, thực trạng nắm kiến thức của học sinh và thực trạng nhận thức của nhà trờng, đội ngũ giáo viên và học sinh về phân môn luyện từ và câu để thu

thập thêm số liệu cần thiết từ đó phân tích xử lý số liệu tìm ra nguyên nhân cơ bản dẫn đến thực trạng dạy luyện từ và câu lớp 2 CTTH 2000 ở trờng Tiểu học Quảng Hùng

1 Nghiên cứu đội ngũ giáo viên

Bảng 1

Họ tên GV Lớp Hệ đào tạo Tuổi đời Tuổi nghề Hoàn cảnh gia

đình Nguyễn Thị Vinh 2B ĐHTH 32 11 Tốt

Nguyễn Thị Lý 2A ĐHTH 32 12 Tốt

Nhận xét: Qua tìm hiểu đội ngũ giáo viên dạy khối 2 tôi thấy: Đội ngũ giáo

viên đều đạt trình độ trên chuẩn, có năng lực chuyên môn nghiệp vụ, tuổi đời trẻ, nhiệt tình tâm huyết với nghề nghiệp Đây là điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện giảng dạy CTTH 2000

2.Điều tra việc dạy phân môn luyện từ và câu lớp 2.

Đi vào điều tra thực trạng dạy em đã tiến hành điều tra trên nhiều phơng diện để nắm đợc một cách tổng thể và chi tiết việc dạy luyện từ và câu lớp 2 CTTH 2000 hiện nay của trờng

2.1 Điều tra công tác chuẩn bị của giáo viên trong việc dạy học luyện từ và

câu

Yếu tố đầu tiên góp phần vào thành công của mỗi tiết dạy đó là sự chuẩn bị chu đáo bài dạy của mỗi giáo viên trớc khi lên lớp Bằng việc điều tra, quan sát công tác chuẩn bị cho một tiết dạy luyện từ và câu cụ thể của hai giáo viên

Em nhận thấy: Trớc khi lên lớp các giáo viên đều có sự chuẩn bị giáo án Chứng tỏ giáo viên đã có sự đầu t nhất định trong bài dạy của mình Hầu hết các giáo viên đều đọc các tài liệu tham khảo nhng thực tế tài liệu tham khảo về CTTH

dùng dạy học của giáo viên còn hạn chế, giáo viên chủ yếu là sử dụng triệt để tranh có sẵn trong SGK, việc hớng dẫn học bài mới ở đây cũng đã đợc giáo viên thực hiện đầy đủ

2.2 Thực trạng dạy trên lớp.

Trong đợt thực tập s phạm ở Tiểu học Quảng Thọ đợc nhà trờng, giáo viên trực tiếp giảng dạy phân môn luyện từ và câu lớp 2 tạo điều kiện cho em dự 3 tiết luyện từ và câu của các giáo viên trong cả khối Do điều kiện có hạn em không trình bày đợc diễn biến tiết học.Qua dự giờ em nhận xét chúng nh sau:

Tiết 1: Ngày 04/04/2007

Luyện từ và câu tuần 29

Giáo viên: Vũ Thị Kim Thanh - Lớp 2C

Nhìn chung giáo viên đã thực hiện đầy đủ mục tiêu của bài học, kết hợp vừa rèn kỹ năng vừa cung cấp kiến thức Phát huy đợc tính tích cực của học sinh Về phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học đã có hiệu quả học sinh nắm kiến thức

rõ ràng đầy đủ

Tuy nhiên mỗi bài tập giáo viên nên tổ chức một hình thức riêng, tạo không khí sôi nổi, vui, nhẹ nhàng đối với học sinh

Tiết 2: Ngày 09/04/2007

Luyện từ và câu tuần 30

Giáo viên: Nguyễn Thị Lý lớp 2A

Đây là một tiết dạy đã bộc lộ rõ rệt trình độ chuyên môn năng lực tổ chức

điều khiển các hoạt động, sử dụng linh hoạt phối hợp nhịp nhàng ăn khớp cuối mỗi bài tập có câu hỏi khái quát nhằm củng cố kiến thức cho học sinh, trình bày bảng khoa học Tuy nhiên còn cha có đồ dùng trực quan sinh động nên đã hạn chế phần nào hiệu quả dạy học

Tiết 3: Ngày 17/04/2007

Luyện từ và câu tuần 31

Giáo viên: Nguyễn Thị Lý lớp 2A.

Giờ dạy thực hiện đầy đủ các bớc, xác định đầy đủ kiến thức trọng tâm để truyền đạt cho học sinh Kết hợp giữa luyện tập và mở rộng vốn từ

Song bên cạnh còn bộc lộ hạn chế là phụ thuộc nhiều vào hớng dẫn thiếu linh động Cần sử dụng đồ dùng dạy học

* Phỏng vấn giáo viên và Ban giám hiệu

để nắm kiến thức Tuy nhiên với ý kiến cho rằng với nội dung chơng trình hiện nay của phân môn, vẫn cha thật sự phù hợp với học sinh ở miền núi, điều kiện cha

đa chơng trình vào dạy phổ biến ở tất cả các trờng Tiểu học trong cả nớc, chắc hẵn

- Yêu nghề, mến trẻ, đạo đức tốt, tác phong chững chạc

- Thông minh, sáng tạo, ham học hỏi cần tiến bộ

- Kiên trì, giản dị, nhiệt tình với công việc, hiểu biết rộng, ngoại giao tốt.Ngoài những đức tính, những phẩm chất trên đây, ngời giáo viên còn cần có phẩm chất khác: khiêm tốn, đoàn kết

Qua kết quả điều tra cho thấy Cả ban giám hiệu và giáo viên trực tiếp giảng dạy phân môn luyện từ và câu lớp 2 CTTH 2000 đều đã thấy đợc những u, nhợc điểm của chơng trình, những nội dung mà theo ý chủ quan của nhà trờng và

đội ngũ giáo viên là cần phải có sự điều chỉnh cho phù hợp từ đó đề ra biện pháp khắc phục có hiệu quả, góp phần hoàn thiện CTTH 2000

3 Kết luận về thực trạng dạy luyện từ và câu lớp 2.

Quá trình quan sát, nghiên cứu về những vấn đề liên quan đến việc dạy luyện từ và câu lớp 2 về nhận thức thực trạng dạy ta thấy việc dạy của giáo viên đã

- Giáo viên đa sử dụng phơng pháp , hình thức tổ chức một cách phong phú,

đa dạng và linh hoạt Dẫn dắt cho học sinh vào từng bài tập một cách khéo léo, giúp học sinh trả lời câu hỏi và làm bài tập

- Trong giờ dạy giáo viên đã giúp học sinh sử dụng tài liệu học tập có hiệu quả, suy nghĩ độc lập, tạo không khí học sôi nổi

3.2 Những mặt hạn chế.

Đây là chơng trình mới, ít tài liệu tham khảo chỉ có sách giáo viên cũng một phần ảnh hởng đến việc nghiên cứu bài dạy của giáo viên

- Vốn sống học sinh ít, thời gian ít, bài tập nhiều

3.3 Nguyên nhân của thực trạng việc dạy luyện từ và câu lớp 2 CTTH 2000.

* Nguyên nhân thành công.

+ Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, có năng lực và kinh nghiệm

+ Ban giám hiệu đã có sự quan tâm nhất quán đến việc dạy của giáo viên:

Tổ chức cho giáo viên đi tiếp thu chuyên đề về CTTH 2000, xây dựng tiết dạy mẫu để rút kinh nghiệm cung cấp tài liệu tham khảo cho giáo viên

+ Giáo viên đã có sự chuẩn bị cho giờ dạy ( giáo án, tài liệu, đồ dùng) đây

* Nguyên nhân cha thành công.

Bên cạnh những nguyên nhân dẫn đến thành công, còn tồn tại một số nguyên nhân gây ảnh hởng không ít tới chất lợng dạy luyện từ và câu ở trờng Tiểu học Quảng Thọ.

- Nguyên nhân từ phía học sinh

+Học sinh chủ yếu là con em nông thôn, điều kiện học tập cha đợc đáp ứng

đầy đủ

+ Gia đình cha quan tâm một cách đúng mức đến việc học của con em mình

+ Khả năng nhận thức học sinh cha đồng đều trong 1 lớp học

Những nguyên nhân từ phía học sinh đã làm hạn chế thành công của giáo viên

- Nguyên nhân từ nhà trờng Tiểu học

+ tài liệu cung cấp cho giáo viên còn hạn chế

Những nguyên nhân trên đây đã ảnh hởng không nhỏ tới chất lợng dạy học luyện từ nói riêng và daỵ học Tiếng việt nói chung

* Căn cứ vào những nguyên nhân dẫn đến thành công và hạn chế trên ta thấy giáo viên cần nhìn nhận, đánh giá đúng mức các nguyên nhân từ đó có biện pháp điều chỉnh nhằm từng bớc nâng cao hiệu quả giờ học

Chơng 3: Giải pháp đề xuấtBằng việc điều tra nghiên cứu thực trạng dạy luyện từ và câu lớp 2 ở trờng Tiểu học Quảng Thọ đã phần nào nhận ra những mặt thành công và những mặt còn hạn chế Đồng thời thâý đợc những nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó Từ những nguyên nhân ấy ta có thể rút ra một số giải pháp nhằm phát huy những mặt mạnh

và hạn chế những mặt còn tồn tại