Một số kinh nghiệm dạy phân môn kể chuyện lớp 2 Theo hướng tích cực hóa các hoạt động học tập của học sinh

Vậy phơng pháp dạy học kể chuyện sao cho thích hợp để từ đó tạo hứngthú, kích thích học sinh tự giác, say mê học tập, bản thân mỗi ngời giáo viênphải luôn tích cực hoá các hoạt động học

A

Đ ẶT VẤN Đ Ề:

Năm học 2009 – 2010 Trường chỳng ta đi vào phương thức giảng dạychuyờn sõu Bản thõn tụi được phõn cụng giảng dạy mụn: Toỏn và Tiếng Việt.Vậy làm sao để học sinh yờu thớch bộ mụn tụi dạy ? Đú là điều làm tụi bănkhoăn, trăn trở

Cú một cõu chõm ngụn núi rằng: “Dự đó dắt ngựa đến bờ sụng cũngkhụng thể bắt nú uống nước được” Vấn đề học tập của trẻ cũng vậy Dự cú bắtđược chỳng ngồi ngay ngắn học tập nhưng nếu khụng thớch thỳ, trẻ khụng thểhọc tốt được Chớnh vỡ vậy ngoài việc truyền đạt kiến thức cho học sinh củangười thầy, tụi nghĩ rằng mỡnh cần phải biết gõy hứng thỳ học tập cho học sinh

để tiết học thực sự nhẹ nhàng, sinh động Học sinh tiếp thu kiến thức một cỏch

tự nhiờn, khụng gượng ộp Đú là điều làm tụi phải suy nghĩ

Kể chuyện là một trong những phõn mụn bắt buộc trong chương trỡnhTiểu học Nú gúp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiờu chung của mụnTiếng Việt núi riờng, của bậc Tiểu học về cỏc mặt núi chung Nú bồi dưỡng tõmhồn, phỏt triển tư duy, ngụn ngữ, kỹ năng nghe, núi, kể và khả năng giao tiếpcho trẻ Thụng qua giờ kể chuyện từ những cõu chuyện thuộc đủ thể loại trongkho tàng văn học Viờt Nam và thế giới, cỏc em sẽ được cung cấp thờm nhữngkiến thức văn học, kiến thức cuộc sống, được rốn luyện khả năng ghi nhớ, úctưởng tượng, khả năng tư duy, lụ gớc chớnh xỏc, khả năng chỳ ý, khả năng thụnghiểu ngụn ngữ, tăng vốn từ, rốn kỹ năng núi và kể chuyện trước đỏm đụng mộtcỏch tự nhiờn, thành thạo, sỏng tạo với tỏc phong kể của mỡnh

Khi dạy phõn mụn kể chuyện núi riờng cũng như mụn Tiếng Việt núi

chung Từ việc hỡnh thành, rốn luyện kỹ năng nghe, núi phỏt triển cỏc năng lựcngụn ngữ, năng lực diễn đạt, sỏng tạo trong lời kể, đến bồi dưỡng kiến thứcgiỏo dục tư tưởng tỡnh cảm cho cỏc em, năng lực tư duy, mở rộng tõm hồn, rốnluyện thúi quen hứng thỳ đọc sỏch, truyện chỳ ý quan sỏt tranh, chỳ ý nghe bạn

kể và nhớ lại nội dung cõu chuyện kể sao cho sinh động hấp dẫn, đạt kết quảcao trong giờ kể chuyện quả thật khụng đơn giản Nú đũi hỏi người giỏo viờnphải tỡm tũi cải tiến phương phỏp sao cho cú nhiều hỡnh thức phự hợp lụi cuốnhọc sinh say mờ hứng thỳ học tập, khụng buồn tẻ nhàm chỏn Ngoài ra nú cũnbồi dưỡng kiến thức giỏo dục tư tưởng tỡnh cảm, giỳp học tốt phõn mụn tập làmvăn về dạng văn kể chuyện và thỳc đẩy học tốt cỏc mụn học khỏc cũng nhưtrong ứng xử giao tiếp hàng ngày Bờn cạnh đú, mục tiờu mụn Tiếng Việt cũngúp phần bồi dưỡng tỡnh yờu, hỡnh thành thúi quen giữ gỡn sự trong sỏng, giàuđẹp của Tiếng Việt và gúp phần hỡnh thành nhõn cỏch con người Việt Nam xóhội chủ nghĩa

Vậy phơng pháp dạy học kể chuyện sao cho thích hợp để từ đó tạo hứngthú, kích thích học sinh tự giác, say mê học tập, bản thân mỗi ngời giáo viênphải luôn tích cực hoá các hoạt động học tập của các học sinh bằng cỏch giỳphọc sinh nắm yờu cầu bài kể chuyện Ngoài ra tụi sắp xếp linh hoạt cỏc hỡnhthức kể chuyện khỏc nhau như kể theo tranh, kể theo dàn ý cho sẵn, phõn vai kể

lại cõu chuyện bằng đoạn văn ngắn, phù hợp với nội dung chơng trình sách giáokhoa, đạt yêu cầu về chuẩn kiến thức, kĩ năng của phân môn này.

Phương phỏp tớch cực hoỏ cỏc hoạt động của người học, trong đú ngườithầy giỏo đúng vai trũ là người tổ chức cỏc hoạt động của học sinh, đều được

hoạt động, đều được bộc lộ mỡnh và được phỏt triển ( lấy học sinh làm trung tõm)

Ở đõy, tụi đã thực hiện sáng kiến này trong năm học qua Giờ đây đưa ramột phần nhỏ sỏng kiến của mỡnh trong phạm vi phõn mụn Kể chuyện Lớp 2

Đó là lí do bản thân tụi chọn sỏng kiến kinh nghiệm:"Tích cực hoá các hoạt

động học tập của học sinh trong giờ kể chuyện lớp hai" Để nghiên cứu.

về nhà

Trong giờ kể chuyện cú những giỏo viờn chỉ cần cho học sinh đọc thuộcchuyện Cú giỏo viờn dạy chưa phỏt huy hết tớnh tớch cực cỏc hoạt động của họcsinh, chưa gõy được niềm đam mờ kể chuyện của học sinh

Học sinh nhiều em cũn sợ kể chuyện vỡ khụng giỏm kể chuyện trướclớp, cú một số em kể được nội dung chuyện cũn rập khuụn chưa biết sỏng tạotrong lời kể, chưa biết dựng ngữ điệu diễn đạt với lời kể của mỡnh Học sinh cũn

e thẹn chưa mạnh dạn và chủ yếu chưa biết tỏ thỏi độ, nột mặt, cử chỉ để nhậpvai nhõn vật khi kể Phần lớn kĩ năng núi cũn yếu mà giỏo viờn khú khắc phụcđược Dẫn đến kĩ năng núi cũn yếu mà giỏo viờn khú khắc phục được Dẫn đến

kĩ năng giao tiếp của học sinh chưa đạt yờu cầu như khi kể và núi chưa đủ cõunờn khi viết văn cũn thiếu ý chưa diễn đạt trọn cõu

Trong cụng tỏc dự giờ đỏnh giỏ, dự giờ đỳc rỳt kinh nghiệm nhà trườngthường chỉ đạo dự cỏc tiết như Tập đọc, Luyện từ và cõu là chủ yếu, ớt khi tổchức cho giỏo viờn dạy tiết kể chuyện để đỳc rỳt kinh nghiệm Chớnh vỡ vậytrong giảng dạy giỏo viờn cũn dạy mang tớnh qua loa, chưa chỳ trọng thực sựđến việc bồi dưỡng năng lực kể chuyện cho học sinh

Giỏo viờn chưa cú sự đổi mới trong phương phỏp giảng dạy

Thiết bị đồ dựng cũn hạn chế

Thực trạng này cho thấy cú nhiều nguyờn nhõn: chủ quan và khỏch quan

Đú là trỡnh độ chuyờn mụn năng lực tổ chức cũn hời hợt, trang thiết bị phục vụcho hoạt động dạy và học cũn yếu, học sinh ớt được giao tiếp nhiều em cũn nhỳtnhỏt dẫn đến chất lượng giờ học cũn thấp

II Đối tượng và phạm vi cña SKKN:

Để hoàn thành sáng kiến này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

a Phương pháp phân tích các tài liệu dạy học

Tôi đã nghiên cứu tài liệu tham khảo và phân tích các tài liệu dạy học như:sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo phương pháp dạy học mônTiếng Việt, tạp chí giáo dục và thế giới quanh ta Tham khảo lấy ý kiến từ đồngnghiệp

b Phương pháp điều tra

Tìm hiểu thực tế qua khảo sát điều tra, trao đổi trực tiếp với giáo viên, bạnđồng nghiệp về dạy học phân môn kể chuyện lớp hai

Dự giờ các giáo viên dạy tiết kể chuyện lớp hai

Dùng phiếu điều tra nắm bắt trình độ nhận thức của học sinh đối với phânmôn kể chuyện lớp 2 Sau đó dựa vào tài liệu tham khảo, tài liệu dạy học, tìnhhình thực tế để rút ra những vấn đề cơ bản nhất giúp cho việc nghiên cứu

- Kể chuyện theo tranh

- Kể chuyện theo dàn ý cho sẵn

- Kể chuyện phân vai

- Diễn lại một đoạn hoặc cả câu chuyện

III KHẢO SÁT VIỆC THỰC HIỆN QUÁ TRÌNH DẠY

KỂ CHUYỆN LỚP 2 CỦA GIÁO VIÊN.

1 Khảo sát việc thực hiện quá trình dạy kể chuyện lớp 2

Qua những cuộc trò chuyện, những buổi sinh hoạt chuyên môn, tôi đã nêu ramột số câu hỏi và thu được kết quả sau:

+ Hỏi : Dạy giờ kể chuyện dễ hay khó ?

- Gv Khi nắm vững phương pháp, soạn kỹ giáo án thì việc lên lớp không có

gì khó khăn cả

+ Hỏi Đồng chí có thích dạy phân môn này không ? vì sao ?

- GV: Tôi rất thích dạy giờ kể chuyện vì dạy giờ này tôi rất thoải mái, họcsinh học tập sôi nổi, hứng thú, say mê học tập

- GV khác nói: Tôi ngại dạy giờ này vì học sinh không nhớ nôi dung câuchuyện Bản thân không có khiếu kể chuyện nên học sinh không hứng thú họctập, giờ học nhàm chán

+ Hỏi: Dạy giờ kể chuyện có cần đồ dùng không ?

- GV: Học sinh sẽ tiếp thu nhanh hơn, câu chuyện sẽ hấp dẫn hơn nếu giờdạy có tranh minh hoạ

+Hỏi: Khi học sinh kể lại câu chuyện các em kể có sáng tạo hay là kể như

trong sách giáo khoa ?

- GV: Thường thì các em kể lại như đọc thuộc lòng và có một chút sángtạo chỉ có một số học sinh giỏi khi kể không lệ thuộc vào sách, mà còn thêmmột số tình tiết khá hấp dẫn cho câu chuyện

+Hỏi: Giờ kể chuyện dạy như hiện nay có phát huy tính tích cực trong học

tập của học sinh hay không ?

- GV: Hiện nay trong chương trình mới, tiến trình bài dạy là phù hợp, họcsinh có phần hứng thú hơn, thông minh hơn khi dàn dựng câu chuyện mà giáoviên không phải giảng giải nhiều, trong giờ học học sinh được phối hợp nhiềuphương pháp nên giờ học sinh động, học sinh nhớ câu chuyện lâu hơn

Cuộc trao đổi trên phần nào giúp cho chúng ta hiểu được thực trạng dạyhọc phân môn kể chuyện hiện nay Giáo viên sử dụng linh hoạt các phươngpháp dạy học phục vụ cho giờ dạy của mình, phát huy được tính tích cực sángtạo của học sinh trong giờ học Ngoài việc quan tâm đến kỹ năng kể chuyện củahọc sinh, giáo viên còn phải phát huy được tính năng động, sáng tạo của họcsinh Song bên cạnh đó nhiều giáo viên chỉ cần cho học sinh đọc thuộc chuyện,ngại dạy môn này không thích áp dụng phương pháp tích cực hoá các hoạt độnghọc tập của học sinh vào bài dạy, không thích đổi mới phương pháp dạy học

Qua dự giờ thăm lớp giờ kể chuyện của giáo viên lớp 2 trong trường, tôinhận thấy giờ kể chuyện không theo một chu trình cụ thể mà theo yêu cầu của

từng tiết, mỗi tiết có một yêu cầu bài tập khác nhau, nhìn chung các thầy côgiáo đã đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá các hoạt độnghọc tập của học sinh trong quá trình lĩnh hội tri thức, rèn kỹ năng đã khơi dậy ởhọc sinh sự tìm tòi, khám phá sáng tạo theo cách của trẻ thơ, học sinh sôi nổitrong giờ kể chuyện Bên cạnh những ưu điểm đó tôi còn thấy những nhượcđiểm cần khắc phục: chủ yếu các em mới kể đúng nội dung câu chuyện, phần

kể sáng tạo còn hạn chế, một số em đối thoại còn chưa đạt thậm chí còn bí từ

kể chưa kết hợp với điệu bộ, giọng điệu diễn tả nội tâm nhân vật Còn hiệntượng nói lắp, nói ngọng hay để thời gian kể chuyện ngắt quãng

2 Khảo sát tích cực hoá các hoạt động trong giờ kể chuyện của học sinh lớp 2.

Để thực hiện mục tiêu hình thành phát triển các kỹ năng để học tập và

giao tiếp Giờ kể chuyện lấy nguyên tắc giao tiếp làm định hướng cơ bản, quanđiểm dạy giờ kể chuyện được thể hiện trên cả hai phương diện nội dung vàphương pháp dạy học:

Dạy học kể chuyện ở tiểu học là một loại hình nghệ thuật độc đáo, trong đóngười kể dùng phương tiện chính là ngôn ngữ nói kết hợp các yếu tố phi ngônngữ ( cử chỉ, điệu bộ, giọng nói, nét mặt) để diễn đạt một cách sáng tạo vàtruyền cảm một văn bản nào đó Kể chuyện ở tiểu học không phải là diễntruyện, đọc truyện hay giảng truyện mà vừa kể vừa thể hiện sự sáng tạo trọnglời nói của bản thân người kể - Kể chuyện ở tiểu học không giống các hình thứcdạy học khác Kể chuyện được đưa vào nhà trường với một tư cách một phânmôn và triển khai bởi hoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh Qua giờ kể chuyện nhằm hình thành cho các em năng lực kể, năng lựcsáng tạo nghệ thuật, sản sinh lời nói kết hợp giáo dục nhân cách cho trẻ chứkhông phải để học sinh giải trí

Khi trực tiếp khảo sát 13 học sinh lớp 2CTrường tiểu học nơi tôi công tácbằng câu hỏi, kết quả thu được như sau:

Khi được hỏi:

Em có thích giờ kể chuyện không ? vì sao ?

Kết quả 100% học sinh thích học giờ kể chuyện với nhiều lí do khác nhau

Em rất thích cô kể vì cô kể rất hấp dẫn

Em rất thích kể chuyện theo tranh vì tranh vẽ rất đẹp và nhìn tranh dễ kểhơn

Học sinh còn thích kể chuyện vì: Giờ kể chuyện không bị kiểm tra, chúng

em được tự do đối thoại câu chuyện, giờ học thoải mái

Giờ kể chuyện chúng em được tưởng tượng, được trao đổi, được kể chonhau nghe, được trình bày quan điểm của mình, được kể theo nhiều hình thứckhác nhau,

Qua câu hỏi của các em, chúng ta thấy tầm quan trọng của những câuchuyện rất là bổ ích, nó đã tác động trực tiếp đến đời sống tình cảm, tư duy củahọc sinh Do đó bất kì một phân môn nào, phân môn kể chuyện có khả nănggiúp cho học sinh phát triển năng lực tư duy sáng tạo, tư duy ngôn ngữ rèn kĩnăng nghe - nói - đọc- viết Bằng thao tác kể, các em đã tham gia vào quá trìnhcảm thụ câu chuyện Khi đã ghi nhớ cốt chuyện, lưu giữ những hình ảnh có giátrị, dần dần các em sẽ nắm bắt được ý nghĩa giáo dục của truyện.

Cùng với hình thức hỏi trực tiếp, tôi còn sử dụng phiếu trắc nghiệm đểđánh giá tính tích cực hoá để hoạt động học tập của học sinh trong giờ kểchuyện

PHIẾU THĂM DÒKHOANH TRÒN VÀO ĐÁP ÁN EM CHO LÀ ĐÚNG:

1 Em có thích giờ kể chuyện không ? vì sao ?

A Có

B Không

Vì:

A Kể chuyện rất khó

B Chuyện dạy cho em những bài học bổ ích

C Giờ kể chuyện được nhập vào các vai người làm việc tốt

2 Theo em kể chuyện là gì ?

A Đọc lại câu chuyện Kể lại câu chuyện có sáng tạo theo ý của mình

B Học thụôc lòng rồi kể lại

3 Hình thức kể chuyện nào em yêu thích ?

A Kể chuyện theo tranh

B Kể chuyện theo dàn ý cho sẵn

C Kể chuyện phân vai, dựng lại một đoạn chuyện hoặc cả câu chuyện

D Hoạt động nhóm

E Tất cả các hình thức trên

3 KẾT QUẢ KHẢO SÁT ĐIỀU TRA

- 50% học sinh thích giờ kể chuyện vì câu chuyện dạy cho em nhiều bài học bổích, lí thú

- 50% học sinh cho rằng thích giờ kể chuyện vì được nhập vào vai người làmviệc tốt

- 26,92% học sinh định nghĩa đúng khái niệm kể chuyện

- 38,46% các em cho rằng kể chuyện có sự sáng tạo của mình.

- 23,08% cho rằng kể chuyện là học thuộc câu chuyện

- 11,54% học sinh không có ý kiến gì

* Các hình thức kể chuyện tôi đã đưa ra các em đều thích, có sự chênh lệch:

+ Kể chuyện theo tranh: 23,07%+ Kể chuyện theo dàn ý cho sẵn: 19,23%+ Kể chuyện phân vai, diễn lai một đoạn hoặc cả câu chuyện: 7,7%

+ Kể chuyện theo nhóm: 23,07%+ Tất cả các hình thức trên: 26,92%

* Qua việc tìm hiểu cách dạy phân môn kể chuyện lớp 2 tôi nhận thấy rằng

Nguyên nhân:

Giáo viên còn ngại chuẩn bị bài chưa đầu tư thoả đáng vào bài soạn

Thiết bị đồ dùng phục vụ cho bài giảng còn hạn chế

Học sinh chưa hứng thú kể chuyện

Đề xuất:

Cần chuẩn bị trang phục cho kể chuyện phân vai để học sinh nhập vai sinhđộng, gây hứng thú học tập hào hứng

Chuẩn bị tranh vẽ phóng to, tô màu như sách giáo khoa cho học sinh khi kể

Tổ chức các cuộc thi kể chuyện theo từng chủ đề để khuyến khích học sinh

kể sáng tạo

Chất lượng môn Tiếng Việt đầu năm học 2009 - 2010 cụ thể như sau:

GIÚP HỌC SINH NẮM VỮNG CÁC YÊU CẦU BÀI KỂ CHUYỆN

Bất cứ câu chuyện nào dù dài hay ngắn đều có yêu cầu nhất định Trongchương trình kể chuyện lớp 2 mới có rất nhiều bài kể chuyện khác nhau

Vì vậy, trong mỗi kiểu bài giáo viên phải vận dụng linh hoạt nhiều phươngpháp để phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong giờ kể chuyện

1 Kể chuyện theo tranh:

Đây là kiểu bài tập kể chuyện in trong sách giáo khoaTiếng Việt 2 được

trình bày thành tranh Mỗi bức tranh tương ứng với một đoạn của câu chuyện,

có chú thích bên dưới bức tranh Học sinh phải thấy rõ yêu cầu là nhìn tranh,chỉ từng hình vẽ trong tranh kể chứ không phải kể theo trí nhớ hay học thuộclòng trong sách giáo khoa Kiểu bài này nhằm rèn kỹ năng quan sát tranh và kỹnăng nói và nhớ câu chuyện trước khi kể

Ví dụ :

Bài " Bà cháu" - Tiếng Việt 2 - Tập 1 - Trang 86.

Bài " Bông hoa niềm vui" - Tiếng Việt 2 - Tập 1 - Trang 104.

Đều có các tranh minh hoạ trong các đoạn chuyện

Với kiểu bài này giáo viên cần giúp học sinh tự sắp xếp lại thứ tự các bứctranh cho đúng rồi mới kể, tìm hiểu nội dung từng tranh để các em nhớ lại ýchính của từng đoạn trong tranh Hoặc có thể cho học sinh hoạt động nhóm traođổi trong nhóm với nhau kể như thế nào cho hợp lý

2 Kể theo dàn ý cho sẵn.

Trong tiết kể chuyện này, sách giáo khoa cung cấp cho học sinh dàn ý dướidạng những câu hỏi hay những tên đoạn để làm chỗ dựa cho học sinh kể lại câuchuyện đã học Đây là hình thức rèn luyện trí nhớ cho học sinh, song dạng bàinày có yêu cầu cao hơn dạng bài kể chuyện theo tranh

Ví dụ: Bài " Sáng kiến của bé Hà" - Tiếng Việt 2 - Tập 1 - Trang 78.

Dựa vào gợi ý kể lại từng đoạn câu chuyện:

+ Chọn ngày lễ

+ Bí mật của hai bố con

+ Niềm vui của ông bà

Bài" Hai anh em" - Tiếng Việt 2 - Tập 1 - Trang 119.

Kể từng đoạn câu chuyện theo gợi ý

+ Mở đầu câu chuyện

+ ý nghĩa và việc làm của người em

+ ý nghĩa việc làm của người anh

3 Phân vai hoặc diễn lại một đoạn hoặc cả câu chuyện:

Học sinh tiểu học rất thích đóng kịch, sử dụng hình thức này rèn kỹ năngnói, kỹ năng kể chuyện cho học sinh, đồng thời giúp học sinh hiểu hơn tínhcách tình cảm của nhân vật trong câu chuyện

Ví dụ : Bài " Mẹ hiền" - Tiếng Việt 2 - Tập 1 - Trang 64.

Dựng lại câu chuyện theo vai (người dẫn chuyện, Minh, Nam , Bác bảo vệ,

Cô giáo)

Bài "Bím tóc đuôi sam" - Tiếng Việt 2 - Tập 1 - Trang 32.

Phân vai dựng lại câu chuyện (các vai: người dẫn chuyện, Hà, Tuấn, Thầygiáo)

Kiểu bài này giáo viên yêu cầu học sinh đóng vai một nhân vật và kể lạitheo diễn biến tâm trạng của nhân vật đó học sinh phải phối hợp kịp thời, nóiđúng lời của nhân vật Phải hoá thân thành một nhân vật trong câu chuyện để kểlại Phải coi mình là nhân vật đó trực tiếp tham gia vào diễn biến câu chuyện

Biện pháp 2:

SỬ DỤNG LINH HOẠT NHIỀU HÌNH THỨC KỂ CHUYỆN KHÁC NHAU.

1 Kể chuyện theo tranh.

Kể chuyện theo tranh là hình thức giáo viên chuẩn bị sẵn tranh vẽ thể hiệnnội dung, diễn biến câu chuyện để học sinh kể chuyện dựa vào tranh Tranh làphương tiện hỗ trợ đắc lực cho quá trình kể chuyện của học sinh Tranh ở đâycũng là đồ dùng dạy học song không để giới thiệu, để kết thúc câu chuyện mà

học sinh dựa vào đó mà kể chuyện Kể chuyện theo tranh là hình thức hấp dẫn,lôi cuốn học sinh theo dõi, tham gia Tranh ảnh giúp cho học sinh có nhữngbiểu hiện cụ thể về nhân vật, là điểm tựa để học sinh nhớ diễn biến, tình tiếtchuyện Học sinh hình dung ra cốt truyện, diễn biến phục vụ cho việc kể.

Ví dụ : Bài " Bà cháu" - Tiếng Việt 2 - Tập 1 - Trang 86.

Giáo viên phải phóng to một số tranh sau:

Tranh 1- Ba bà cháu sống với nhau rất vui vẻ Cô tiên đi qua cho hai anh em

quả đào tiên

Tranh 2- Bà mất, hai anh em trồng đào bên cạnh mộ bà Cây đào sai trĩu

những quả

Tranh 3- Được sung sướng nhưng hai anh em vẫn buồn vì thiếu bà.

Tranh 4- Niềm sung sướng khi hai anh em được gặp bà Ba bà cháu sống với

Chỉ từng tranh ứng với đoạn nào của câu chuyện

Nội dung từng bức tranh là gì ?

Quan sát tranh và cho biết tranh vẽ gì ? Nhân vật chính là ai ?

Chỉ từng tranh vẽ trong tranh kể chứ không phải kể theo trí nhớ, thuộclòng trong sách giáo khoa

Với học sinh giáo viên có thể kể mẫu, sau đó yêu cầu học sinh vừa kể vừachỉ vào bức tranh kể lại từng đoạn câu chuyện hoặc cả câu chuyện

Hình thức kể chuyện theo tranh là hình thức hay hấp dẫn cuốn hút học sinh,phát huy khả năng quan sát, óc tưởng tượng, phát huy tính tích cực học sinhtrong giờ học

Trong việc sử dụng tranh ảnh cho tiết kể chuyện, ngoài yêu cầu về thờiđiểm đúng lúc, đúng chỗ còn có yêu cầu về chất lượng tranh ảnh Tranh vẽ phải

rõ nét, màu sắc hài hoà gây ấn tượng và kích thích hứng thú của học sinh Giờ

kể chuyện theo tranh được cả giáo viên và học sinh đều thích thú, học sinh thìthích xem tranh minh hoạ còn giáo viên có thời gian quan sát học sinh, để đánhgiá sáng tạo của học sinh trong giờ kể chuyện

2 Kể chuyện theo dàn ý cho sẵn

Học sinh lớp 2 năng lực nghe và ghi nhớ còn hạn chế nên khi giáo viên kểlần một có khi các em chưa nhớ được nội dung, diễn biến, tình tiết, hình ảnhchính của câu chuyện

Kể chuyện theo dàn ý cho sẵn là hình thức học sinh dựa vào gợi ý của giáoviên đưa ra để kể lại câu chuyện Hệ thống gợi ý nhằm mục đích giúp cho họcsinh tái hiện lại từng chi tiết câu chuyện để kể Hệ thống dàn ý đưa ra phải rõràng, dễ hiểu, có nội dung, không nên đưa những câu hỏi rườm rà, phức tạp gâykhó khăn cho học sinh khi kể Dựa vào hệ thống dàn ý cho sẵn học sinh chủđộng hình thức kể của bản thân mình để giờ học gây hứng thú hơn.

Giáo viên ghi hệ thống dàn ý cho sẵn vào bảng phụ đính bên trái, bên phảibảng ghi ý chính câu trả lời, học sinh dựa vào câu hỏi và phần trả lời để kể

Ví dụ: Bài " Chim sơn ca và bông cúc trắng" - Tiếng Việt 2 - Tập 2 - Trang 23.

Giáo viên phải đưa ra hệ thống câu hỏi cho sẵn sau:

Đoạn 1: Cuộc sống tự do, sung sướng của sơn ca và bông cúc trắng.

+ Bông cúc đẹp như thế nào ?

+ Chuyện gì xảy ra với bông cúc ?

+ Sơn ca và bông cúc thương nhau như thế nào ?

Đoạn 4 : Sự ân hận muộn màng.

+ Thấy sơn ca chết các cậu đã làm gì ?

CÁCH TIẾN HÀNH Giáo viên phải giúp học sinh nắm vững yêu cầu giờ kể chuyện, cả lớp đọcthầm câu hỏi gợi ý trong sách giáo khoa

Giáo viên ghi hệ thống câu hỏi ra bảng phụ (đã chuẩn bị sẵn) đính phía tráibảng một học sinh đọc to hệ thống câu hỏi

Học sinh thảo luận nhóm (nhóm đôi hoặc nhóm 3, nhóm 5)

Các câu hỏi đã ghi trên bảng, tự xắp xếp theo ý hiểu của mình, các nhóm nhậnxét và thống nhất, kể trước nhóm kể trước lớp

Giáo viên nhận xét tuyên dương

Chọn học sinh tốt nhất kể lại cho cả lớp học tập

Củng cố : liên hệ về loài chim (chim có lợi Ngày xưa con người dùng chim để

đưa thư, con người dùng chim để làm cảnh, loài chim còn bắt sâu bọ cho mùamàng bội thu …Vì vậy, ta phải bảo vệ loài chim, không săn bắt bừa bãi, giết hạichim con như trong câu chuyện kẻo lại ân hận )

( Nếu học sinh yếu, giáo viên gọi học sinh trả lời câu hỏi theo từng đoạn – nhậnxét, ghi ý chính câu trả lời phía bên phải bảng Học sinh kể theo nhóm)

*Giáo viên lưu ý học sinh:

Khi kể chuyện theo dàn ý cho sẵn, hệ thống câu hỏi là điểm tựa để các emnhớ được nội dung câu chuyện và kể lại được chứ không phải trả lời câu hỏi đó Yêu cầu học sinh dựa vào hệ thống câu hỏi cho sẵn trên bảng kể từng đoạnsau đó kể toàn bộ câu chuyện

Kể chuyện theo gợi ý cho sẵn là hình thức kể dễ nhất, vì nội dung diễn biếncâu chuyện đã được ghi trên bảng Hình thức kể này phù hợp với học sinh trungbình Câu chuyện do học sinh kể có hấp dẫn hay không phụ thuộc vào kĩ năng

kể chuyện của từng học sinh Em nào học khá có thể nhìn hệ thống câu hỏi mà

kể được rất hay, song cũng có em còn lúng túng giáo viên nên cố gắng hạn chếviệc quát mắng trừng phạt trong giờ học Làm như vậy học sinh bớt lúng túng,bình tĩnh, hứng thú học

3 Phân vai diễn lại một đoạn hoặc cả câu chuyện.

Trong phương pháp kể chuyện ở tiểu học nói chung, dạy chuyện lớp 2 nóiriêng, không phải chuyện nào cũng được áp dụng hình thức kể chuyện bằngtranh, kể bằng hệ thống dàn ý cho sẵn Có những hình thức trên rất khó kể,không toát lên ý nghĩa của truyện Đó là những câu chuyện chỉ toàn đối thoạigiữa hai hoặc nhiều nhân vật Vì vậy, nên kết hợp hình thức kể chuyện phân vaidiễn lại một đoạn hoặc cả câu chuyện

Ví dụ:

Truyện “ Người mẹ hiền” Cho học sinh đóng vai “ người dẫn chuyện” mộthọc sinh đóng vai “ Minh” một em đóng vai “ Nam” một em đóng vai “ Bácbảo vệ” một em đóng vai “ Cô giáo”

Như vậy, mỗi học sinh đảm nhiệm một vai diễn, phải nói kịp thời đúng vai,đúng lời nhân vật ở trình độ cao hơn cả nhóm phải phối hợp ăn ý, nhẹ nhàngmỗi em thực sự nhập vai, lời nói biểu cảm, kết hợp với cử chỉ động tác Bằng cách này câu chuyện sẽ trở thành một cảnh kịch sinh động… Hấp dẫn, thú vị,thể hiện sự sáng tạo riêng của mỗi em Trong trường hợp chuyện có câu đốithoại, có những câu phải giữ nguyên lời nhân vật nhưng có những câu khôngcần giữ nguyên, chỉ cần nói theo ý hiểu của mình miễn là diễn đạt đúng ý làđược Kể chuyện như vậy giúp học sinh thoải mái, không lo sợ “ không thuộc”phát huy được tính tích cực học tập của học sinh trong giờ học

Áp dụng hình thức kể này, trong cùng một thời gian chúng ta có thể rèn chohọc sinh các kỹ năng cơ bản( nói, nghe) Nhiều khi văn bản chuyện không lột tảhết tâm trạng, tính cách của nhân vật, câu chuyện trở nên hấp dẫn cuốn hút hơnkhi chính học sinh thể hiện đúng tính cách của nhân vật Ví dụ ở chuyện “người mẹ hiền” các em phải thể hiện cử chỉ, điệu bộ ngôn ngữ đối thoại cácnhân vật: Cử chỉ của nhân vật “Cô giáo” ân cần nên lời nói phải nhẹ nhàng âu

yếm; nhân vật” bác bảo vệ” cử chỉ, điệu bộ nghiêm khắc giọng nói chậm rãi, ôntồn:“ bạn Nam và bạn Minh” rụt rè và giọng nói phải nhỏ khi nhận ra lỗi…

Ở lớp 2, thời gian kể chuyện là 30 phút nên trong một tiết học, muốn nhiềuhọc sinh kể chuyện, tôi thường sử dụng hình thức kể chuyện theo nhóm với hầuhết các tiết kể chuyện Khi dạy kể chuyện tôi thường sử dụng hình thức hoạtđộng nhóm đôi Hình thức kể này là từng cặp học sinh quay mặt vào nhau kểcho nhau nghe câu chuyện của mình, cùng trao đổi về nội dung câu chuyện Sau

đó đại diện nhóm kể trước lớp, nhóm khác nhận xét bổ sung Dạy kể chuyệncho học sinh theo nhóm hai học sinh sẽ được thực hành nhiều hơn tiết kiệm thờigian hơn và có hiệu quả cao hơn vì:

Kể chuyện theo nhóm hai học sinh đỡ mất thời gian di chuyển chỗ ngồi vìcác lớp hiện nay thường bố trí mỗi bàn hai em, chỉ cần hai em quay mặt vàonhau có thể kể cho nhau nghe được

Kể chuyện theo nhóm hai chắc chắn học sinh nào cũng kể được Nếu kểtheo nhóm lớn, thời gian tối đa giành cho hoạt động nhóm nhiều Vì khó ángchừng được thời gian, sẽ có em kể quá dài lấy mất thời gian của bạn khác.Đồng thời cũng có em lười chuẩn bị bài sẽ trốn được việc kể

Kể chuyện theo nhóm hai hoạt động chiếm ít thời gian hơn nên thời giandành cho hoạt động thi kể chuyện trước lớp sẽ nhiều hơn, số học sinh tham dựcuộc thi trước lớp cũng nhiều hơn, sẽ tăng không khí sôi nổi của giờ học

Ngoài kể chuyện theo nhóm đôi, tôi còn cho học sinh kể theo nhóm 3,nhóm 4, tuỳ theo câu chuyện có số nhân vật nhiều hay ít Hình thức kể chuyệnnày tôi thường áp dụng với yêu cầu kể phân vai nhân vật, cũng có khi sử dụng

để kể nối tiếp các đoạn của câu chuyện