Giáo trình Kỹ năng công chứng: Phần 2

Giáo trình Kỹ năng công chứng: Phần 2 tiếp tục giới thiệu một cách hệ thống các kỹ năng, nghiệp vụ cơ bản của công chứng viên khi giải quyết yêu cầu công chứng kể từ khi tiếp nhận hồ sơ đến khi hoàn tất thủ tục ký công chứng và đưa vào lưu trữ, kỹ năng công chứng một số hợp đồng, giao dịch cụ, chi tiết quy trình giải quyết các loại việc công chứng phổ biến thường gặp trong thực tiễn. Mời các bạn cùng tham khảo.

fcOEV ■ % — ■ TPi^^-เ 1.#«

KỸ NĂNG CHUNG VÊ CÔNG CHÚNG

Chương 10 _ _

.M ề m *- ^ *» Tm u 5 n ẩ W I เ พ — W W B IÉ I« ™ พ — «’« w — M — M > I— m m n i I W I I IS * ■ O M u a M t g a W M M M M M M M M M M M M n M M M I

THỦ TỤC CHỤNG

VÉ CỦNG CHÚNG HỢP ĐỐNG, GIAO DỊCH■ 9 m

T h ủ tục công ch ứ n g là cách thứ c tiế n h à n h , là n h ữ n g công việc

cụ th ể để thự c h iệ n việc ch ứ n g n h ậ n các hợp đồng, giao d ịch của công ch ứ n g v iê n theo m ột sự sắp xếp trư ớc sau n h ấ t đ ịn h th ô n g

q u a các bước thự c h iệ n công ch ứ n g và n h ữ n g yếu tô" cầ n th iế t bảo đám cho việc công ch ứ n g theo q u v đ ịn h củ a lu ậ t pháp, đó là: cơ sỏ

p h á p lý, ch ủ th ể th a m gia q u a n hệ p h á p L u ậ t C ô n g ch ứ n g (ngưòi yêu cầ u công ch ứ n g và công ch ứ n g viên ), n ộ i d u n g yêu cầu công

ch ứ n g, chử k ý củ a công ch ử n g v iê n và d ấ u củ a tô chức h à n h nghê công ch ứ n g tro n g v ă n b ản công chứng

T u â n th ủ c h ặ t chẽ t r ìn h tự, th ủ tụ c công ch ứ n g sẽ trá n h sự áp

đ ậ t ý c h í chủ q u an của công ch ứ n g viên , bảo đảm tín h xác thự c và hợp p h á p của vă n bán công chứng, bảo đảm an toàn p h á p lý cho các bên kh i th am gia giao dịch, h ạ n c h ế p h á t s in h tra n h chấp

N g o à i ra, việc tu â n th ủ t rìn h tự, th ủ tụ c công ch ứ n g còn g iú p người

d á n có điều k iệ n , có căn cứ đế g iá m sát, k iể m tra h o ạt động của công ch ứ n g v iê n có tu â n th ủ q u y đ ịn h củ a p h á p lu ậ t h a y kh ôn g ?

C h ư ơ n g n à y sẽ có các nội d u n g cơ b à n như: T r ìn h tự, th ủ tục

c h u n g về công ch ứ n g hợp đồng, giao dịch; v a i trò củ a công ch ứ n g

v iê n tro n g việc đám báo tín h c h ín h xác và hợp p h á p củ a hợp đồng, gia o d ịch được th ể h iệ n tro n g t r ìn h tự, th ủ tụ c công ch ứ n g và m ột

sô v ấ n đê k h ác như: đ ịa điểm và th ờ i h ạ n công chứng; việc ký, đ iểm

c h ỉ tro n g văn bán công chứng; lỗi k ỹ th u ậ t và th ủ tụ c sửa lỗ i k ỹ

GIÁO TRÌNH KỶ NĂNG CÕNG CHỨNG

th u ậ t tro n g v ă n b ả n công chứng; công ch ứ n g việc sử a đổi, bổ sung,

h u ỷ bỏ hợp đồng, giao dịch; ngư ời được đề n g h ị T oà á n tu y ệ n bô

v ă n b ả n công ch ứ n g vô hiệu

L TRÌN H Tự, T H Ủ T Ụ C C H U N G V Ể CÔ N G C H Ứ N G HỢP Đ ổN G ,

G IA O D ỊC H

1 C ông chứng hợp đổng, giao d ịch đã được soạn thảo san

1.1 Người yêu cầu công chứng nộp m ột bộ h ồ sơ yêu cầu công chứng, gồm có:

- P h iế u yêu cầ u công ch ứ n g hợp đồng, giao d ịc h theo m ẫu;

- D ự th ả o hợp đồng, giao dịch;

- B ả n sao g iấ y tờ tu ỳ th â n (C h ứ n g m in h n h â n dân, g iấ y ch ứ n g

m in h sĩ q u a n q u â n đội n h â n dân );

- B ả n sao g iấ y ch ứ n g n h ậ n q u yề n sở hữu, q u yề n sử d ụ n g hoặc

b ả n sao g iấ y tờ th a y thê được p h á p lu ậ t q u y đ ịn h đôi vớ i t à i sản

m à p h á p lu ậ t q u y đ ịn h p h ả i đăng k ý q u yề n sở hữ u, q u y ề n sử dụng, tro n g trư ờ n g hợp hợp đồng, giao d ịch liê n q u a n đến t à i sản đó (T u y

n h iê n m ột th ự c tê p h á p lý là vào th ờ i đ iể m h iệ n n a y k h i L u ậ t C ô n g

ch ứ n g có h iệ u lự c th ì L u ậ t về Đ ă n g k ý b ấ t động sản v ẫ n ch ư a được

b a n hành);

- B ả n sao g iấ y tờ k h á c có liê n q u a n đến hợp đồng, giao d ịch mà

p h á p lu ậ t q u y đ ịn h p h ả i có (nh ư g iấ y tờ xác đ ịn h là t à i s ả n ch un g, riê n g củ a vợ, chồng; g iấ y xác n h ậ n t ìn h trạ n g hôn n h â n ; g iấ y tờ

ch ứ n g m in h tư cách người đ ạ i diện, ngư ời g iá m hộ )

K h i nộp b ả n sao (kh ôn g cầ n p h ả i ch ứ n g thực) t h ì người yêu cầu công ch ứ n g p h ả i x u ấ t t r ìn h b ả n c h ín h để đổi ch iếu

T ro n g th ự c tế, v iệ c k iể m tra b ả n c h ín h p h ầ n lớn được th ự c h iệ n

n g a y k h i k h á c h h à n g th ự c h iệ n việc k ý tê n vào hợp đồng, v ă n bản công chứng, việc n à y cũ n g là m g iả m sự p h iề n hà ch o ng ư ời dân,

h ạ n chê việc th ấ t lạc, m ấ t m á t các g iấ y tờ tro n g quá t r ìn h đi lạ i

174

PtỊânH.Yỹ nang chung vê cống chưng

Trao đó):

Bà Bạch Quỳnh Nga muôn chuyên nhượng quyên sả hữu nhã và quyên sủ dụng dất cho ông Trấn Thọ Khang Hai bẽn thoa thuận sẽ giao tiên và giao giấy tò nhà dất tại tò

chức hành nghê công chúng nơi hai bẽn ký hợp dông chuyên nhuợng, bên mua sẽ làm

mọi thủ tục liên quan đến việc chuyến nhượng này

Do vậy, khi nộp hô so yêu câu cồng chúng, ông Khang khống xuất trình dược bàn chính Giấy chúng nhận quyển so 11๒ nhà và quyển sù dụng dất (giấy này hiện bà Nga vẫn dang giữ) Theo quy dịnh tại khoản 2 Điêu 35 Luật Công chứng thì Khi nập bản sao

n i người yêu cẩu còng chúng phái xuất trinh bản chinh để đôi chiếu.

Nếu là cõng chúng viên, anh chị sè giải quyết tinh huống trên như thê' nào? Anh (chị) có kiên nghị gì vẽ quy dịnh tại khoản 2 Điếu 35 Luật Công chứng?

1.2 Công chứ ng v iê n tiếp n h ậ n hồ sơ v à kiêm tra g iâ y tờ tro n g h ồ sơ y ê u cầu công chứ n g

S a u k h i tiế p n h ậ n hồ sơ yêu cầ u công ch ứ n g do ngư ời yêu cầu công ch ứ n g nộp th ì C ô n g ch ứ n g v iê n tiế n h à n h k iể m tra g iấ y tò tro n g hồ sơ đó S a u k h i k iể m tra , tu ỳ từ n g trư ờ n g hợp cụ th ể m à

p h ậ n th u lệ p h í, đóng dấu th ì mới tiến h à n h gh i vào sổ công chứng

V iệ c đó bảo đ ảm việc ghi vào số công ch ứ n g k h i hợp đồng, giao dịch chắc ch ắn đã được thực hiện (thực tế có n h iê u trư ờng hợp nếu ghi vào

sổ công ch ứ n g trước khách há n g kh ô n g k ý hợp đồng, vă n bản công

ch ứ n g hoặc r ú t hồ sơ th ì giao dịch d ân sự đó kh ô n g được thực hiện)

T rư ờ n g hợp có căn cứ cho rằ n g tron g hồ sơ yêu cầu công chứ ng

có v ấ n đê ch ư a rõ, việc giao k ế t hợp đồng, giao d ịch có dấu h iệu b ị đe doạ, cưỡng ép, có sự nghi ngò vê n ă n g lực h à n h v i d ân sự của người

yêu cầu công ch ứ n g hoặc có sự n g h i ngò đổi tư ợ n g củ a hợp đồng, giao

d ịch là k h ô n g có th ậ t th ì công ch ứ n g v iê n đê n g h ị người yêu c ầ u còng

ch ứ n g là m rõ hoặc theo đê n g h ị c ủ a n g ư ờ i yêu cầu công ch ứ n g , còng chứng v iê n tiế n h à n h xác m in h hoặc yê u cầ u g iá m địn h; trư ờ n g hợp

kh ô n g là m rõ được th ì có qu yền từ ch ố i công chứng

Traođổl:

1 Anh (chị) hãy trinh bày nlũmg kỹ năng cẩn thiết trong việc xác định vả kỉểm tra các giấy tò chứng nhận quyển sỏ hữu, quyển sử dụng hoặc gỉấy tờ thay thê dược pháp luật quy dinh dôi vớỉ tài sản mà ptiảỉ dăng kỹ quyển sở hữu, quyên sử dụng trang quá trình mực hiện hoạt úộng công chứng Những luu ỹ trong thục tiễn?

2 Ổng Trân Văn Hô (vợ đã chết) muốn nhận chuyển nhượng 01 chiếc xe Ố1Ô từ vợ chông ông bà Dũng - Lan Chúng minh nhân dân của ông Hô còn hạn sử dụng mhtmg bị nhàu nát khó nhận dạng ảnh với ngườỉ thực tê ông Hô dã xuất trình thẽm 01 ĩn ẻ Đàng viên dóng Oiời giới thiệu ông hiện dang là cán bộ thuộc sở Tư pháp của tỉnh vằ cam kết rang giao dịch này hoàn toàn trung thực, phù hợp với quy dịnh của pháp luật

Là cồng chứng viên, anh Ịchị) có bắt buộc ông Hỗ phải làm ttiủ tục xin cấp lại chúng minh nhàn dân thì mớỉ dược tham gia gỉao dịch này không? Anh (chị) hãy dưa

ra hướng giai quyết của minh

1.3 Công chứng viên kiểm t r a d ự th ả o hơp đồng, g i a o d ich

N ế u tro n g dự th ảo hợp đồng, g ia o d ịc h có đ iề u k h o ả n v i p h ạ m

p h á p lu ậ t, t r á i đạo dức xã hội, đôi tư ợ n g củ a hợp dồng, g ia o d ịc h

k h ô n g p h ù hợp vối thự c tê t h ì công c h ứ n g v iê n c h ỉ rõ cho n g ư ơ i yêu cầu công ch ứ n g để sửa chữa T rư ờ n g hợp n g ư ờ i yê u cầ u công c h ứ n g

k h ô n g sử a ch ữ a th ì công ch ứ n g v iê n t ừ c h ố i công chứng

1.4 Người yêu cầu công c h ứ n g ký, cô n g ch ứ n g viên k ý và

g h i lời chứ ng

N g ư ờ i yêu cầu công ch ứ n g tự đọc lạ i dự th ả o hợp đồng, giao

d ịch hoặc công ch ứ n g v iê n đọc ch o n g ư ờ i y ê u cầ u công ch ứ n g nghe

T rư ờ n g hợp ngư ời yêu cầu công c h ứ n g đ ồng ý toà n bộ n ộ i d u n g

_ GIÁO TRÌNH KỸ NĂNG CỒNG CHỨNG

176

tro n g dự th ả o hợp đồng, g ia o d ịch thì k ý vào từ n g tra n g củ a hợp đồng, g ia o d ịch C ô n g c h ứ n g v iê n ghi lờ i chứng, k ý vào từ n g tra n g

đ iể m k h á c là các b ê n n ê u n ộ i dung, ý đ ịn h giao k ế t hợp đồng, giao

d ịc h để công c h ứ n g v iê n xem xét, xác đ ịn h n ộ i dung, ý đ ịn h giao

k ế t hợp đồng là xá c th ự c, k h ô n g vi p h ạ m p h á p lu ậ t, k h ô n g t r á i đạo đức xã h ộ i t h ì côn g c h ứ n g v iê n soạn th ả o (Thự c tê v iệ c xác đ ịn h ý

đ ịn h g ia o k ế t hợp đ ồng là xác th ự c là m ột yêu cầu rấ t cao và k h ó

th ự c h iệ n hoặc có th ể n ó i là k h ô n g k h ả thi)

L ư u ý: T h e o q u y đ ịn h t ạ i Đ iể u 407 B ộ lu ậ t D â n sự n ă m 2005

q u y đ ịn h uH ợ p đ ồ n g theo m ẫ u là hợp đ ồ n g gồm n h ữ n g đ iề u k h o ả n

do m ột bên đ ư a ra theo m ẫ u đê bên k ia trả lờ i tro n g m ột th ờ i g ia n hợp lý; nếu bên đ ư ợc đ ề n g h ị trả lờ i ch ấ p n h ậ n t h ì coi n h ư ch ấ p

n h ậ n toàn bộ n ộ i d u n g hợp đ ồ n g theo m ẫ u m à bên đề n g h ị đ ư a ra"

V ê b ản ch ấ t, k h i tiế p n h ậ n hợp đồng đã soạ n th ảo sẵ n do ngư ời yêu

bảo đảm n g u y ê n tắ c p h á p ch ê và thê h iệ n sự tôn trọn g , k h ô n g ca n

th iệ p củ a n h à nước vào q u yề n tự do, tự n g u y ệ n cam kết, th ỏa

th u ậ n , ý c h í củ a các b ê n g ia o kết hợp đồng, giao dịch V à n h ư vậy, công ch ứ n g v iê n c ũ n g k h ô n g thê áp đ ặ t ý c h í củ a m ìn h hoặc hư ống

GIÁO TRÌNH KỸ NÀNG CÕNG CHÚNG

hội là rấ t k h ó v ì tiê u c h í vê đạo đức xã h ộ i rấ t c h u n g ch un g, diều

128 Bộ lu ậ t D â n sự n ă m 2005 có k h á i n iệ m vê đạo đức x ã h ộ i là

n h ữ n g c h u ẩ n m ực ứ ng xử c h u n g g iữ a ngư ời với người tro n g đòi sống xã h ộ i được cộng đồng th ừ a n h ậ n và tôn trọn g, tu y n h iê n có

n h iề u q u a n đ iể m k h á c n h a u vê đạo đức xã h ộ i có thê x u ấ t p h á t và

h ìn h th à n h từ n h ữ n g tiê u c h í ch u n g này)

N g o à i ra tro n g th ự c tiễ n k h i liê n q u a n đến các hợp đồng, giao

d ịch tro n g lĩn h vực n g â n h àn g, t ín d ụ n g t h ì các tổ chức t ín d ụ n g thư ờn g áp d ụ n g p h ổ b iế n lo ạ i hợp đồng theo m ẫu n à y tro n g việc

th ê chấp, cầm cô tà i sả n (hầu h ế t các tổ chức t ín d ụ n g đều có n h ữ n g

bộ m ẫu hợp đồng củ a m ìn h ), ng ư ời th ê chấp, cầm cô' t à i sả n nếu

ch ấ p n h ậ n t h ì h a i bên cù n g nộp hồ sơ yêu cầu công ch ứ n g (đa sô người đi v a y tiề n đều p h ả i ch ấ p n h ậ n n h ữ n g hợp đồng theo m ẫu

n à y có n h ữ n g đ iề u k h o ả n b ấ t lợ i cho bên th ê chấp, cầm cố) C á c

m ẫu củ a các tổ chức t ín d ụ n g có n h ữ n g nội dung, h ìn h th ứ c k h á c

nh au, k h ô n g th ố n g n h ấ t, đ iề u n à y th ể h iệ n t ín h đa dạng, phong phú, phức tạ p và tự do củ a các ch ủ thê tro n g h o ạ t động k in h tế,

th ư ơn g m ại, d â n sự tro n g g ia i đoạn h iệ n nay

n V A I T R Ò C Ủ A C Ô N G C H Ứ N G V IÊ N T R O N G V IỆ C B Ả O Đ Ả M

TÍNH CH ÍN H X Á C V À HỢ P p h á p c ủ a H Ơ P Đ ồ N G , g i a o d ị c h ĐƯỢC T H Ể H IỆN T R O N G TR ÌN H Tự , T H Ủ T Ụ C C Ô N G C H Ứ N G• • • 7 •

Bưóc đ ầu tiê n đế xác lậ p q u a n hệ g iữ a công ch ứ n g v iê n và người yêu cầu công ch ứ n g là k h i cá n h â n , tổ chức g h i và nộp p h iế u yêu cầu công ch ứ n g cho công ch ứ n g v iê n , đây là sự k iệ n p h á p lý

là m p h á t s in h q u a n hệ p h á p L u ậ t C ô n g chứng C ô n g ch ứ n g v iê n

k h i tiế p n h ậ n yêu cầ u công ch ứ n g k h ô n g c h ỉ đơn th u ầ n tiế p n h ậ n

m ột đê n g h ị và xác đ ịn h đê n g h ị đó có gì m à p h ả i xác đ ịn h và là m

rõ n g ay n h ữ n g v ấ n đê cơ b ả n sau:

- Y ê u cầu công chứng đó có hợp pháp, có trá i đạo đức xã hội không?

- V ă n b ả n q u y p h ạ m p h á p lu ậ t nào đ iề u c h ỉn h ?

178

Phẩn // Kỹ năng Chung vé công chúng

- N g ư ờ i yêu cầu công ch ứ n g có q u y ể n yêu cầu công ch ứ n g v iê n

c h ứ n g n h ậ n đôi với việc yêu cầu đó h a y k h ô n g ?

S a u k h i tiế p n h ậ n hồ sơ yêu cầu công chứng, công ch ứ n g viê n

p h ả i tiê n h à n h kiể m tra, đối ch iếu để đảm bảo tín h c h ín h xác, xác

th ự c vê tìn h trạ n g n h â n thân , nă n g lực p h áp lu ậ t, n ă n g lự c h à n h v i

củ a n g ư ờ i yêu cầu công chứng, tìn h trạ n g ph áp lý củ a tà i sản nếu hợp đồng, giao dịch có liê n q u an đến tà i sản và sự p h ù hợp vê n h â n

th â n cũ n g n h ư vê quyền đôi với tà i sản củ a người th a m gia giao dịch

C ô n g ch ứ n g v iê n có v a i trò rấ t q u a n trọn g, k h ô n g c h ỉ xác lậ p hợp đồng, giao d ịch vê m ặ t h ìn h th ứ c p h ù hợp p h á p lu ậ t m à còn

p h ả i g iả i th íc h vê p h áp lu ậ t và tư v ấ n cho các bên về q u yề n và

n g h ĩa v ụ củ a họ; bảo đảm các q u y đ ịn h b ắ t buộc củ a p h á p lu ậ t p h ả i được tu â n thủ; tư v ấ n cho các bên vê n h ữ n g sự lự a ch ọn m à họ có

th ể tro n g trư ờ n g hợp các bên còn ch ư a th ố n g n h ấ t, h a y nói cách

k h á c là m cho nội d u n g củ a hợp đồng, giao d ịch p h ù hợp theo quy

đ ịn h củ a p h áp lu ậ t và đạo đức x ã hội, và m ột v ấ n đề r ấ t q u a n trọ n g

là là m cho các giao dịch thự c tê đ ú n g n h ư q u y đ ịn h củ a p h á p lu ậ t

N ó c ũ n g đòi hỏi công ch ứ n g v iê n p h ả i xác đ ịn h c h ín h xác và k h á c h

q u a n n h ữ n g người th a m g ia giao k ế t hợp đồng, giao d ịch h o à n toàn

tự n g u y ệ n , k h ô n g b ị ép buộc, cưỡng ép, lừ a dôi

Đ ả m bảo các yếu tô trê n tro n g v ă n b ả n công ch ứ n g c h ín h là

v iệ c công ch ứ n g v iê n đảm báo an toà n p h á p lý cho hợp đồng, giao

d ịch , h ạ n chê tra n h chấp, đạt h iệ u qu ả tíc h cực vê m ặ t k in h tê - xã hội v ì n h ữ n g tìn h tiết, sự k iệ n , sự th ỏ a th u ậ n củ a các bên th a m gia

g ia o k ế t là xác thự c và hợp pháp, h a y có th ể nói công ch ứ n g v iê n

đã h o à n th à n h n h iệ m v ụ c h ín h t r ị củ a m ột “í/ lâ m p h á n p h ò n g

n g ừ a " là phòng ngừa n h ữ n g giao dịch, th ỏ a th u ậ n k h ô n g p h ù hợp

với q u y đ ịn h củ a p h á p lu ậ t, tạo m ôi trư ờ n g là n h m ạn h , tro n g sạch cho đời sống k in h tế, thư ơn g m ại, d â n sự củ a xã hội

III Đ ỊA Đ IỂ M V À T H Ờ I H Ạ N C Ô N G C H Ứ N G

T h e o Đ iể u 39 L u ậ t C ô n g ch ứ n g th ì v iệ c công ch ứ n g p h ả i được

th ự c h iệ n tạ i t r ụ sở củ a tô chức h à n h nghê cô n g ch ứ n g, tr ừ trư ờ n g hợp người yêu cầu công ch ứ n g là ngư ời g ià y ế u k h ô n g th ể đ i lạ i được, ngư ời đang bị tạ m giữ, tạ m g ia m , đ a n g t h i h à n h á n p h ạ t tù hoặc có lý do c h ín h đáng k h á c k h ô n g th ể đến trụ sở của tô chức

h à n h nghê công chứng

T h e o q u y đ ịn h tạ i Đ iề u 38 L u ậ t C ô n g c h ứ n g t h ì th ờ i h ạ n công

ch ứ n g k h ô n g quá 02 n g ày là m việc, đôi với hợp đồng, giao d ịc h yên cầu công ch ứ n g phức tạ p th ì th ờ i h ạ n công ch ứ n g có th ể kéo d à i hơn n h ư n g k h ô n g quá 10 n g à y là m việc k ể từ n g à y n h ậ n đủ hồ sơ yêu cầu công chứng T h ờ i g ia n xác m in h , g iá m đ ịn h k h ô n g t ín h vào

T ro n g thự c tế, các tô chức h à n h ng h ề cô n g ch ứ n g th ì h ầ u h ê t các v ă n b ả n công ch ứ n g được th ự c h iệ n tro n g n g à y là m việc, t r ừ các trư ờ n g hợp phức tạ p n h ư hợp đồng m u a b á n n h à, c h u y ê n n h ư ợ n g

qu yền sử d ụ n g đ ất có th ờ i h ạ n từ 02 đến 05 n g à y là m v iệ c kê từ

n g ày n h ậ n đủ hồ sơ yêu cầu công chứng

IV V IỆ C K Ý , Đ lỂ M c h ỉ t r o n g v á n b ả n c ô n g c h ử n g

Cơ sở p h á p lý theo Đ iề u 36, 37, 41 L u ậ t C ô n g ch ứ n g

N g ư ờ i yêu cầu công chứng, người là m c h ứ n g p h ả i k ý vào v ă n

b ả n công ch ứ n g trư ớc m ặ t công ch ứ n g v iê n Đ iề u n à y cho p h é p công ch ứ n g v iê n k iể m tra, n h ậ n d ạn g được các bên th a m gia k ý kết, k iể m tra n ă n g lự c p h á p lý, th ẩ m q u y ề n c ủ a các bên, k iể m t r a

sự thỏa th u ậ n củ a các bên, và nếu cầ n t h iế t có th ể g iả i th íc h m ột

sô vấ n đê cho các bên biết

T u y n h iê n , trư ờ n g hợp ngư ời có th ẩ m q u y ề n g ia o k ế t hợp đồng

GIÁO TRÌNH KỶ NĂNG CÔNG CHỨNG

180

c ủ a tô chức t ín dụ ng, doanh n g h iệ p k h á c đã đăng k ý chữ k ý m ẫu

t ạ i tô chức h à n h nghê công ch ứ n g th ì ngư ời đó có th ể k ý trư ớc vào

h ợ p đồng; côn g ch ứ n g v iê n p h ả i đôi c h iế u chữ k ý củ a họ tro n g hợp đồng vói ch ữ k ý m ẫ u trước k h i thự c h iệ n việc công chứng

V iệ c đ iể m c h ỉ được th a y thê việc k ý tro n g v ă n b ản công ch ứ n g tro n g các trư ờ n g hợp ngư ời yêu cầ u công chứng, người là m ch ứ n g

k h ô n g k ý được do k h u y ế t tậ t hoặc k h ô n g b iế t ký K h i điểm ch ỉ,

n g ư ờ i yêu cầ u côn g chứng, người là m ch ứ n g sử d ụ n g ngón trỏ phải;

n ế u k h ô n g đ iể m c h ỉ được b ằ n g ngón trỏ p h ả i th ì điểm c h ỉ bằn g

- T h e o đê nghị củ a người yêu cầ u công chứng;

- C ô n g c h ứ n g v iê n th ấ y cầ n th iế t để bảo vệ qu yền lợi cho người

y ê u cầ u công ch ứ n g

T u y n h iê n , L u ậ t C ô n g ch ứ n g k h ô n g q u y đ ịn h tro n g trư ờ n g hợp

n g ư ời đó k h ô n g còn cả h a i b à n ta y để điểm ch ỉ th ì g iả i q u y ế t n h ư

thê nào?

T ro n g th ự c tê các phòng công ch ứ n g tạ i th à n h phô H ồ C h í

M in h việc đ iể m c h ỉ được thự c h iệ n đôi với h ầ u hết các v ă n bản, v ì

v iệ c g iả m ạo c h ủ th ê thự c h iệ n công ch ứ n g v ẫ n x ả y ra k h ô n g p h ả i

là cá b iệ t m ột v à i trư ờ n g hợp D o vậy, đ iể m c h ỉ vào v ă n b ản công

c h ứ n g cũ n g n â n g cao t ín h an to à n p h á p lý củ a hợp đồng, giao d ịch

v à công ch ứ n g v iê n có thêm că n cứ để xác đ ịn h đ ú ng ch ủ thê của hợp đồng, g ia o d ịc h n h ấ t là tro n g g ia i đoạn h iệ n nay, người d â n sử

d ụ n g g iâ y c h ứ n g m in h n h â n d ân có cả cũ cả mới, ch ấ t lư ợn g kém ,

bị b o n g tróc, mò, nhòe và rấ t kh ó n h ậ n d ạ n g nếu c h ỉ n h ìn vào h ìn h trê n g iấ y c h ứ n g m in h n h â n dân

Phàn H. Kỹ năng chung vê công chúng

N g ư ờ i thự c h iệ n việc sửa lỗ i k ỹ th u ậ t v ă n b ả n công ch ứ n g p h ả i

là công ch ứ n g v iê n củ a tổ chức h à n h n g h ề công ch ứ n g đã th ự c h iệ n việc công ch ứ n g đó T rư ờ n g hợp tổ chức h à n h n g h ê công ch ứ n g đã

th ự c h iệ n việc công ch ứ n g ch ấ m dứ t h o ạ t đ ộng hoặc g iả i th ê t h ì công ch ứ n g v iê n th u ộ c tổ chức h à n h n g h ề công ch ứ n g đ a n g lư u trữ

hồ sơ công ch ứ n g th ự c h iệ n v iệ c sửa lỗ i k ỹ th u ậ t

T u y n h iê n tro n g trư ờ n g hợp tổ chức h à n h n g h ê công ch ứ n g đã

th ự c h iệ n việc công ch ứ n g đó v ẫ n h o ạ t động, n h ư n g công ch ứ n g

v iê n đã thự c h iệ n v iệ c công ch ứ n g đó k h ô n g còn là m v iệ c t ạ i tổ ch ứ c

n à y nữ a t h ì L u ậ t k h ô n g q u y đ ịn h rõ việc sử a lỗ i k ỹ t h u ậ t sẽ do

c h ín h công c h ứ n g v iê n đã th ự c h iệ n v iệ c công c h ứ n g hợp đồng, giao

d ịc h đó thự c h iệ n h a y b ấ t cứ công ch ứ n g v iê n nào củ a tổ ch ứ c h à n h nghê công ch ứ n g đó th ự c h iệ n

K h i sửa lỗ i k ỹ th u ậ t v ă n b ả n công ch ứ n g, công ch ứ n g v iê n có trá c h n h iệ m đối ch iế u từ n g lỗ i cầ n sửa với các g iấ y tờ tro n g hồ sơ công chứng, gạch chân chỗ cần sửa, sau đó ghi chữ, dấu hoặc con sô" đã được sửa vào bên lề kèm theo ch ữ k ý c ủ a m ìn h và đóng d ấu

củ a tổ chức h à n h nghê công chứng C ô n g c h ứ n g v iê n có trá c h

n h iệ m th ô n g báo việc sửa lỗ i k ỹ th u ậ t đó cho n g ư ờ i th a m g ia hợp đồng, giao dịch

Q u y đ ịn h n à y trê n th ự c tê còn ch ư a được th ự c h iệ n n g h iê m túc,

đã gây ra n h ữ n g t r a n h chấp, k h iế u n ạ i k h ô n g n ê n có D o vậy, công

ch ứ n g v iê n cầ n th ự c h iệ n n g h iê m tú c q u y đ ịn h n à y đế bảo đảm tín h c h ặ t chẽ, c h ín h xác củ a v ă n b ả n công ch ứ n g, n h ấ t là p h ả i

n h ậ n th ứ c rõ m ìn h có v a i trò tạo ra, xác n h ậ n m a n g t ín h g iá t r ị

182

ch ứ n g cứ đôi với n h ữ n g sự k iệ n , tìn h tiế t tro n g v ă n b ản công ch ứ n g

là k h ô n g cầ n p h ả i ch ứ n g m in h k h i có tra n h ch ấ p x ả y ra

VI C Ô N G C H Ứ N G V I Ệ C S Ử A Đ ổ i, B ổ S U N G , H Ư Ỷ B ỏ

H Ợ P Đ Ồ N G , G IA O D ỊC H

Cơ sở p h á p lý theo Đ iề u 44 L u ậ t C ô n g chứng

V iệ c sử a đổi, bổ sung, h u ỷ bỏ hợp đồng, giao d ịch đã được công

ch ứ n g c h ỉ được th ự c h iệ n k h i có sự th o ả th u ậ n , cam k ế t b ằ n g v ă n

b ản của tấ t cả n h ữ n g ngư ời đã th a m g ia hợp đồng, giao d ịc h đó và

cũ n g p h ả i được công chứng

N g ư ờ i thự c h iệ n việc công ch ứ n g sửa đổi, bổ sung, h u ỷ bỏ hợp đồng, g ia o d ịch p h ả i là công ch ứ n g v iê n củ a tổ chức h à n h nghê công ch ứ n g đã th ự c h iệ n việc công ch ứ n g đó (L u ậ t cũ n g k h ô n g q u y

đ ịn h rõ p h ả i c h ín h là công ch ứ n g v iê n đã th ự c h iệ n việc công ch ứ n g hợp đồng, giao d ịc h đó h a y b ấ t cứ công ch ứ n g v iê n nào củ a tổ chức đó) T rư ờ n g hợp tổ chức h à n h nghê công ch ứ n g đã thự c h iệ n việc công ch ứ n g ch ấ m dứ t h o ạt động hoặc g iả i th ể t h ì công ch ứ n g v iê n

th u ộc tổ chức h à n h nghê công ch ứ n g đ a n g lư u trữ hồ sơ công ch ứ n g

th ự c h iệ n v iệ c sử a đôi, bô sung, h u ỷ bỏ hợp đồng, giao dịch

C ôn g ch ứ n g v iệ c sửa đôi, bổ sung, h u ỷ bỏ hợp đồng, giao d ịc h được thự c h iệ n th e o th ủ tụ c công ch ứ n g hợp đồng, giao dịch

VII N G Ư Ờ I Đ Ư Ợ C Đ Ề N G H Ị T O À Á N T U Y Ê N B ố V Ă N B Ả N

C Ô N G C H Ứ N G V Ô H IỆ U

T h e o q u y đ ịn h tạ i Đ iê u 45 L u ậ t C ô n g ch ứ n g th ì c h ỉ n h ữ n g ngư ời sau đây m ới được q u yề n yêu cầ u T oà á n tu y ê n bô v ă n b ản công ch ứ n g vô h iệ u k h i có căn cứ cho rằ n g v iệ c công ch ứ n g có v i

p h ạ m p h á p lu ậ t, đó là:

- C ô n g ch ứ n g viên ;

- N g ư ờ i yêu c ầ u công chứng;

Phẩn ll. Kỹ năng chung vẽ cồng chúng

- N g ư ờ i là m chứng;

- N g ư ờ i có quyền, lợ i íc h liê n quan;

- C ơ q u a n n h à nước có th ẩ m quyển

T u y n h iê n m ột điểm cầ n lư u ý là việc tu y ê n bô hợp đồng, g ia o

d ịch vô h iệ u p h ả i tu â n theo q u y đ ịn h củ a B ộ lu ậ t D â n sự n ă m

2005 (các điều: 127, 128, 129, 130, 131, 132, 133, 134, 135)

GIÁO TRÌNH KỸ NÀNG CÕNG CHÚNG

184

Chương 11 _

mmmtmm/mimmaammmmiiitmammmimmmmmmmmitmmmmammw I m mm— a— I■ WII — mmKttmmmmKimmmmammtmmmmimmmmmmmmm— — ■ ■ ■ — —

XÁC ĐỊNH Tư CÁCH PHÁP LÝ CỦA CHỦ THE

THAM GIA GIAO DỊCH TRONG HOẠT DỘNG CỐNG CHỨNGm m m

M ụ c đ ích củ a C h ư ơ n g “X á c đ ịn h tư cá ch p h á p lý củ a ch ủ thê

th a m g ia g ia o d ịch tron g h o ạt động công ch ứ n g ” là tra n g bị cho học

v iê n k ỹ n ă n g xác đ ịn h n ă n g lực h à n h v i củ a các bên th a m g ia hợp đồng, giao dịch Đ ể đạt được mục đ ích này, C h ư ơ n g n à y g ió i th iệ u

và p h â n tíc h các q u y đ ịn h ph áp lu ậ t về n ă n g lự c h à n h v i d â n sự,

g iú p người học n ắ m vững k iế n thứ c p h á p lu ậ t nội dung, đồng thời,

n ê u các t ìn h h u ố n g thực tiễ n đê học v iê n th ự c h à n h , v ậ n d ụ n g ngay

n h ữ n g k iế n thứ c lý th u y ế t đã được học để g iả i q u y ế t tìn h h u ô n g cụ thể Y ê u cầ u công ch ứ n g cụ thê c h ỉ được tiế p n h ậ n g iả i q u y ế t k h i

đ á p ứ ng được đồng th ờ i các điều kiện :

- Y ê u cầ u công chứng không t r á i p h á p lu ậ t và đạo đức xã hội;

- C á n h â n , tô chức th a m gia giao d ịc h có đầy đủ n ă n g lự c h à n h

v i d ân sự;

- N g ư ờ i yêu cầ u công ch ứ n g có đầy đủ các g iấ y tờ, tà i liệ u hợp

lệ ch ứ n g m in h qu yền n ă n g pháp lý củ a họ

C h ín h v ì vậy, việc xác đ ịn h n ă n g lự c h à n h v i d ân sự củ a cá

n h â n , tổ ch ứ c th a m gia giao dịch, hợp đồng là h o ạ t động tấ t yếu mà công ch ứ n g v iê n p h ả i thự c h iệ n tro n g su ô t qu á t r ìn h th ự c h iệ n công ch ứ n g m ột việc cụ thê từ k h i tiế p n h ậ n hồ sơ cho đến k h i các bên th a m g ia giao dịch k ý vào vă n bản , hợp đồng

GIÁO TRÌNH KỶ NÂNG CỒNG CHÚNG

I C Á N H Â N

C á n h â n là ch ủ thể ch ủ yếu và th ư ờ n g x u y ê n th a m gia các

q u a n hệ p h á p lu ậ t d ân sự m à tro n g đó g ia o d ịc h d â n sụ là lo ạ i

q u a n hệ p h áp lu ậ t d ân sự m a n g t ín h ph ô b iế n T ro n g thực tiễ n

h o ạt động công ch ứ n g cũ n g vậy, ch ủ th ể c h ủ yếu th a m gia giao dịch, hợp đồng là các cá n h â n

T h e o q u y đ ịn h tạ i Đ iề u 17 B ộ lu ậ t D â n sự n ă m 2005, “N ă n g

lự c h à n h v i d â n s ự củ a cá n h â n là k h ả n ă n g củ a cá nh ân b ằn g

h à n h v i củ a m ìn h x á c lập , th ự c h iệ n quyền, n g h ĩa vụ dăr sự'.

Song, k h ô n g p h ả i m ọi cá n h â n đều b ìn h đ ẳ n g vói nhau tro n g việc xác lập , th ự c h iệ n g ia o d ịc h d â n sự K h ả n ă n g xá c lập, th ự c '

h iệ n giao dịch, hợp đồng p h ụ th u ộ c vào độ tu ổ i, k h ả nảng n h ậ n

th ứ c và đ iề u k h iể n h à n h vi

Đ ộ tu ổ i là th ờ i k ỳ n h ấ t đ ịn h vói n h ữ n g đặc trư n g t â n s in h lý

củ a m ỗi cá n h ân Đ ộ tu ổ i p h ả n á n h ở b ìn h d iệ n rộn g và mức độ cao

n h ữ n g điều k iệ n tâ m s in h lý củ a c h ủ thể V ì vậy, p h á p l u ị t dân sự

V iệ t N a m cũ n g n h ư h ầ u h ế t các quôc g ia k h á c đều q u y đ ịn h cá n h â n

ở m ỗi độ tu ổ i k h á c n h a u sẽ có k h ả n ă n g th a m g ia xác lậ p , '.hực h iệ n

các giao d ịch k h á c n h a u p h ụ th u ộc vào k h ả n ă n g n h ậ n thức k h á c

n h a u đổì với h à n h v i cũ n g n h ư h ậ u qu ả do h à n h v i g â y lê n K h ả

n ă n g xác lập, thự c h iệ n đó c h ín h là n ă n g lự c h à n h v i d â n sự

K h o ả n 2 Đ iể u 8 L u ậ t C ô n g ch ứ n g q u v đ ịn h “N g ư ờ ; yêu cầu

công chứng phải có năng lực hành vi dân S ĩ/’ mà k h ô n g quy định

“p h ả i có n ă n g lự c h à n h v i d â n s ự đ ầ y đ ủ ” cho th ấ y Ịh á p lu ậ t

k h ô n g đòi h ỏ i “N g ư ờ i yêu cầ u công c h ứ n g ” p h ả i là n h ữ n ị c h ủ thê

có n ă n g lự c h à n h v i d ân sự đầy đủ m à p h á p lu ậ t c h ỉ đòi h íi “N g ư ờ i

th a m g ia giao d ịc h ” p h ả i có k h ả n ă n g n h ậ n th ứ c, đ iề u kh iể n h a n h

v i và k h ả n ă n g n h ậ n thứ c được h ậ u q u ả do h à n h v i gây nên D o

đó, đê xác đ ịn h n ă n g lự c h à n h v i d â n sự c ủ a ngư ời y ê u cầ u công

ch ứ n g là cá n h â n , cần xem xé t trê n cơ sở sự th ừ a n h ậ n :ủa ph áp

lu ậ t đôi với từ n g nh óm đôi tư ợng p h ụ th u ộ c vào k h ả n in g n h ậ n

186

thức, là m ch ủ h à n h v i ở m ỗi độ tuổi, m ỗi m ức độ p h á t t r iể n n h ậ n thứ c củ a nh óm đôi tư ợ n g đó.

1 Cá n h â n có n ăng lực hành vi dân sự đầy đủ

C h ủ th ể n à y có to à n qu yề n q u y ế t đ ịn h việc th a m gia giao dịch, hợp đồng cho c h ín h b ả n th â n m ìn h hoặc cho người m à c h ủ th ể n à y

đ ạ i d iệ n để xác lậ p các quyền, n g h ĩa vụ d â n sự V à n h ư vậy, đương

n h iê n các c h ủ thê n à y có đầy đủ k h ả n ă n g đê g án h vác toà n bộ các

n g h ĩa vụ, trá c h n h iệ m p h á t s in h từ giao dịch, hợp đồng đó

T ro n g th ự c tiễ n h o ạ t động công chứng, cá n h â n là ch ủ th ể

th ư ờn g x u y ê n củ a các giao dịch, hợp đồng V iệ c xác đ ịn h m ột cá

n h â n có đủ n ă n g lự c th a m g ia g iao d ịch h a y không, công ch ứ n g

v iê n th ư ờn g c h ỉ cầ n xe m xét qua các g iấ y tờ về n h â n th â n (như:

C h ứ n g m in h n h â n dân , các g iấ y tò k h á c có g iá t r ị tương đương) để xáo đ ịn h độ tu ổ i đã đ ả m bảo d u n g theo q u y đ ịn h p h á p lu ậ t h a y

ch ư a là đủ T ro n g trư ờ n g hợp, người th a m g ia giao d ịch x u ấ t t r ìn h được các g iấ y tờ c h ứ n g m in h m ìn h đã đủ 18 tu ổ i trở lên, k h ô n g có

n h ữ n g b iể u h iệ n b ấ t th ư ờ n g th ì th ô n g thư ờng, ngư ời n à y m ặc

n h iê n được coi là đ ủ đ iề u k iệ n đê th a m g ia giao dịch, hợp đồng

Song k h ô n g p h ả i cá n h â n có n ă n g lực h à n h v i d ân sự đầy đủ

có n g h ĩa là có q u y ể n n ă n g vô h ạ n tro n g v iệ c xác lậ p các giao d ịch

d ân sự P h á p lu ậ t c ũ n g có n h ữ n g h ạ n chê n h ấ t đ ịn h đôi với n h ữ n g ngư ời n à y tro n g v iệ c xá c lập các g ia o d ịch liê n q u a n đến tà i sả n

n h ằ m bảo vệ lợ i ích củ a bên th ứ ba có liê n q u a n hoặc th ô n g qu a các

Phấn H. Kỹ năng chung vê công chứng

GIÁO TRÌNH KỸ NĂNG CỒNG CHÚNG

q u y đ ịn h về đ iề u k iệ n xác lậ p q u yề n sở h ữ u đối với cá n h â n là người nước ngoài, người V iệ t N a m đ ịn h cư ở nước ngoài C h ẳ n g

h ạ n như, B ộ lu ậ t D â n sự n ă m 2005 q u y đ ịn h cá n h â n k h ô n g đư ợc

ph ép th ự c h iệ n các giao d ịch sau:

- B á n , tra o đổi, cho thuê, cho m ượn, cho vay, cầ m cô, th ê c h ấ p ,

đ ặ t cọc và các giao d ịc h k h á c đôi VỚI tà i sản có g iá t r ị lớ n c ủ a ท g ư ờ i

được g iá m hộ m à k h ô n g được sự đồng ý củ a n g ư ờ i g iá m s á t v iệ c

g iá m hộ

- Đ em tà i sả n củ a ngư ời được g iá m hộ tặ n g cho ngư ời Ikhác (kh oả n 2 Đ iề u 69)

- N h ữ n g giao d ịch d â n sự k h ô n g n ằ m tro n g p h ạ m v i t h ẩ m

q u yê n đ ạ i d iệ n củ a người đ ạ i d iệ n (kh o ả n 3 Đ iề u 144)

- N h ữ n g giao d ịc h d â n sự m à ng ư ời đ ạ i d iệ n th ự c h iệ n với

c h ín h m ìn h hoặc với ng ư òi th ứ ba m à m ìn h cũ n g là ngư ời đ ạ i d iệ n

củ a ngư ời đó (kh o ả n 5 Đ iề u 144)

Ttaođổb

Gia đình ông Nguyễn Văn A sinh sóng tạỉ quận Binh Thạnh, thành phô Hố Chí Mỉnh

Vạ chông ông A có ba con là M, N, P; trong dó p là người chưa mành niên, vợ òntg A là

bà B dã ra nuóc ngoài sinh sông tù nhiêu năm nay, dã có quốc tịch nước ngoàii (thôi

quốc tịch Việt Nam, nhập quốc tịch Mỹ) Năm 2007, ông A chết, dể lại di sàn là 01 căn

nhà, 01 mảnh dất và 01 sô tiết kiệm Đẩu năm 2008, bà B vẽ Việt Nam, cùng c á c con làm thủ tục khai nhận di sàn thừa kế

1 Bà B có duợc hương di sản là bất dộng sản tại Vỉệt Nam không?

2 Bả B có dược đúng làm dại dỉện cho con chua thành niẽn là p dể khai ttnùa kê

không; vỉệc mang quốc tịch nước ngoàỉ có làm hạn chê quyên này của bà B khoing?

2 Cá nhân là người có năng lực hành v i d â n sự không: đ ầ y

đủ (Năng lực hành vi dân sự m ột phần)

C h ủ th ể th u ộc nhóm n à y là n h ữ n g người ch ỉ có thê xác lập, th ự c

h iệ n quyền, n g h ĩa v ụ và trá c h n h iệ m tro n g m ột g iớ i h ạ n n h ấ t đ ịn h

188

do pháp lu ậ t d â n sự quy định; có thể là giới h ạ n về p h ạ m v i lo ạ i giao

d ịch cù n g có th ể là g iớ i h ạ n vê điều k iệ n để xác lậ p giao dịch

Đ iề u 20 Bộ lu ậ t D â n sự n ă m 2005 q u y định:

'1 N g ư ờ i từ đ ủ sá u tu ổ i đến ch ư a đ ủ m ư ời tá m tu ổ i k h i xá c

lậ p , thự c h iệ n g ia o d ịc h d ã n sự p h ả i được n g ư ờ i đ ạ i d iệ n theo p h á p

lu ậ t đ ồ n g ý, t r ừ g ia o d ịc h n h ằm p h ụ c vụ n h u cầu s in h h o ạ t h à n g ngày p h ù hợp với lứ a tu ổ i hoặc p h á p lu ậ t có q u y đ ịn h khác.

2 T ro n g trư ờ n g hợp người từ đ ủ m ư ời lă m tu ổ i đến ch ư a đủ

m ư ời tá m tu ổ i có t à i sả n riê n g đ ả m bảo th ự c h iệ n n g h ĩa vụ t h ì có thê tự m in h x á c lậ p , thự c h iệ n g ia o d ịc h d â n s ự m à k h ô n g cần p h ả i

có sự đ ồng ý c ủ a n g ư ờ i đ ạ i diện theo p h á p lu ậ t, t r ừ trư ờ n g hợp

p h á p lu ậ t có q u y đ ịn h khác".

N h ư vậy, cá n h â n từ đủ 6 tu ổ i đến ch ư a đủ 18 tu ổ i, k h ô n g m ắc bệnh tâ m th ầ n hoặc m ắc các bệnh k h á c d ẫ n đến k h ô n g th ể n h ậ n thức, là m ch ủ được h à n h v i củ a m ìn h t h ì được p h á p lu ậ t th ừ a n h ậ n

là người có n ă n g lự c h à n h v i dân sự k h ô n g đ ầ y đủ T ín h k h ô n g đầy

đủ đó được thể h iệ n ở h a i k h ía cạnh:

M ộ t là, n h ữ n g ngư ời n à y ch i dược ph ép xác lập , thự c h iệ n

n h ữ n g giao d ịc h n h ằ m p h ụ c vụ n h u cầu, s in h h o ạ t h à n g n g à y p h ù hợp với lứ a tu ổ i hoặc n h ữ n g giao d ịch m à p h á p lu ậ t q u y đ ịn h

P h á p lu ậ t ch o p h ép các ch ủ thô th u ộc nh óm n à y có q u yê n xác

lậ p các giao d ịc h d â n sự tro n g giới h ạ n n h ấ t đ ịn h C ụ th ể lả họ có

th ể tự m ìn h , b ằ n g h à n h vi của m ìn h xác lậ p các q u yể n và p h ả i gánh vác n h ữ n g n g h ĩa vụ do m ìn h xác lậ p k h i th a m g ia các giao

d ịch để thỏa m ã n n h ữ n g n h u cầu t h iế t yếu h à n g n g à y p h ù hợp với

lứ a tu ổ i T h ô n g th ư ờ n g đó là n h ữ n g giao d ịch có g iá t r ị nhỏ; th ự c

h iệ n tức thời, tra o tay, c h ủ yếu là các giao d ịch m ua bán, tra o đổi;

m ục đ íc h củ a g ia o d ịc h là n h ằm p h ụ c vụ cho n h u cầu s in h hoạt, học

GIÁO TRÌNH KỸ NĂNG CÕNG CHÚNG

tu ổ i càn g ló n được phép th ự c h iệ n các g ia o d ịc h cà n g p h ứ c tạp

Đ iề u n à y cũ n g được th ừ a n h ậ n rộn g r ã i tro n g tậ p q u á n s in h h o ạ t

củ a ngư ời dân C h a n g h ạ n , m ột học s in h cấp III, h o à n to à n có th ể

tự m ìn h xác lậ p giao d ịch m a y đo q u ầ n áo vói g iá t r ị tói h à n g tră m ngàn; n h ư n g k h ô n g m ột a i có th ể đưa cho m ột đứa trẻ tờ g iấ y bạc 50.000 đồng để đi m ua kẹo; ngư ời b á n h à n g cho đ ứ a trẻ n à y cũ n g

k h ô n g buộc p h ả i có n g h ĩa v ụ th iệ n c h í đến m ức p h ả i theo dõi sao cho đứa trẻ k h ô n g là m m ấ t tiề n trả lạ i cho đến k h i đứ a trẻ g ia o cho ngư ời th â n

H a i là, c h ỉ được phép xác lập , th ự c h iệ n n h ữ n g giao d ịc h d ân

sự n h ấ t đ ịn h nếu được người đ ạ i d iệ n theo p h á p lu ậ t đồng ý

N g o à i các giao d ịch nhỏ, p h ụ c vụ cho n h u cầ u s in h h o ạ t h à n g

n g à y n ó i trên , các giao d ịch k h á c do ngư ời từ đủ 6 tu ổ i đến ch ư a đủ

18 tu ổ i xác lậ p c h ỉ có h iệ u lự c k h i được n g ư ờ i đ ạ i d iệ n th e o p h á p

lu ậ t đồng ý C ầ n h iể u k h á i n iệ m “đồng ý ” ซ đ â y th e o cả h a i góc độ:

sự đồng ý đó được th ể h iệ n k h i xác lậ p giao d ịc h (theo n g h ĩa hẹp)

và sự đồng ý thê h iệ n sa u k h i giao d ịch được x á c lậ p hoặc h o à n

th à n h (sự ch ấ p nhận)

T u y n h iê n , đôi với n h ữ n g ngư ời từ đủ 15 tu ổ i đến ch ư a đ ủ 18

tu ổ i th u ộ c nh óm ch ủ thê này, p h á p lu ậ t lạ i cho p h é p họ được tự

m ìn h , trự c tiế p thự c h iệ n các giao d ịch để th ỏ a m ã n n h u cầ u m ọi

m ặ t tro n g trư ờ n g hợp n h ữ n g người n à y có t à i sản riê n g đủ để đám bảo thự c h iệ n n g h ĩa v ụ mà k h ô n g cầ n có sự đồng ý củ a người (lại

d iệ n theo p h á p lu ậ t Q u y đ ịn h n à y x u ấ t p h á t từ th ự c tê cuộc sông,

n h ữ n g ngư ời từ đủ 15 tu ổ i có thê giao k ế t hợp đồng la o động, có th u

n h ậ p riê n g hợp p h á p n h ằ m tạo đ iề u k iệ n cho họ th ự c sự trở th à n h

ch ủ th ể độc lậ p tro n g tro n g đời sông k in h tê - xã hội

V ớ i nhữ ng quy đ ịn h pháp lu ậ t này, trong thực tiễ n hoạt động công chứng cần lư u ý, k h i kiểm tra giấy tờ tù y thân, p h á t h iệ n m ột tro n g các bên th am gia giao dịch chưa đủ 18 tuổi, th ì cần xử lý n h ư sau:

T rư ờ n g hợp k h ô n g có tà i sả n riê n g đủ để đ ả m bảo th ự c h iệ n

n g h ĩa v ụ t h ì đương n h iê n , người có đủ tư cách đê k ý vào các v ă n

190

b ả n , g iấ y tờ sẽ là người đ ạ i d iệ n theo p h á p lu ậ t củ a người đó

N g ư ờ i đ ạ i d iệ n c ủ a người ch ư a th à n h n iê n có thê là ch a hoặc mẹ

củ a người đó (k h o ả n 1 Đ iề u 141 Bộ lu ậ t D â n sự n ă m 2005);

T rư ờ n g hợp ng ư ời ch ư a th à n h n iê n có t à i sản riê n g đủ để đảm bảo thự c h iệ n n g h ĩa v ụ th ì họ có th ể tự m ìn h xác lập, th a m g ia vào các giao dịch, hợp đồng V ớ i trư ờ n g hợp này, th ô n g th ư ờn g công

c h ứ n g v iê n nên cho họ th a m g ia trự c tiế p k ý vào v ă n bản, g iấ y tờ; son g vẫ n cầ n có sự th a m gia củ a ngư ời đ ạ i d iệ n k h i ký

3 Cá nhân là người không có năng lực hành vi dân sự, người bị hạn c h ế hoặc mất năng lực hành v i dân sự

N g ư ờ i k h ô n g có n ă n g lự c h à n h v i d â n sự:

Đ ể bảo vệ q u y ề n và lợi ích củ a trẻ em dư ối 06 tu ổ i, Bộ lu ậ t D â n

sự k h ô n g cho p h é p b ấ t cứ ai được ph ép th ự c h iệ n giao d ịch d ân sự vói trẻ em ở độ tu ổ i này C o n người ซ lứ a tu ổ i n à y được xác đ ịn h là

k h ỏ n g có n ă n g lự c h à n h v i bởi ch ư a đ ủ ý c h í c ũ n g n h ư lý t r í để h iể u được h à n h vi và h ậ u quả củ a n h ữ n g h à n h v i đó M ọ i giao d ịch d ân

sự liê n q u a n đến n h ó m ch ủ th ể n à y đêu p h ả i do người đ ạ i d iệ n theo

p h á p lu ậ t xác lậ p , thự c hiện

N g ư ờ i bị m ấ t n ă n g lự c h à n h v i d ân sự:

T h e o q u y đ ịn h tạ i Đ iề u 22 Bộ lu ậ t D â n sự n ă m 2005 thì:

“i.K h i m ột người do bị bệnh tâm th ầ n hoặc m ắc bệnh k h á c mà

k h ô n g t h ể n h ậ n thức, là m ch ủ được h à n h ui củ a m ìn h t h ì theo yêu

cầ u củ a n g ư ờ i có quyền, lợ i íc h liê n q u a n , T òa á n ra quyết đ ịn h tuyên bô m ấ t n ă n g lự c h à n h v i d â n s ự trên cơ sở kết lu ậ n củ a tô

GIÁO ĨRÍNH KỶ NÂNG CÔNG CHÚNG

cơ sở k ế t lu ậ n củ a tổ chức g iá m đ ịn h là cơ q u a n d u y n h ấ t có th ẩ m

q u yề n tu y ê n bô m ột cá n h â n cụ thế là m ấ t n ă n g lự c h à n h v i d â n

sự V à Q u y ế t đ ịn h củ a T ò a á n là că n cứ d u y n h ấ t để xá c đ ịn h m ộ t ngư ời b ị m ấ t n ă n g lự c h à n h v i d â n sự K h i đã có Q u y ế t đ ịn h đó,

m ọi h à n h vi, giao d ịch củ a người b ị m ấ t n ă n g lự c h à n h v i d â n sự

p h ả i do người đ ạ i d iệ n xác lậ p m ới được coi là có h iệ u lực p h á p lu ậ t

- N g ư ờ i b ị h ạ n chê n ă n g lự c h à n h v i d â n sự

N g ư ờ i n g h iệ n m a tu ý hoặc n g h iệ n các c h ấ t k íc h th íc h k h á c d ẫ n đến p h á tá n t à i sả n củ a g ia đ ìn h m à toà án đã ra q u yế t đ ịn h tu y ê n

bô b ị h ạ n chê n ă n g lự c h à n h v i d â n sự dự a trê n cơ sở y ê u cầu củ a

n h ữ n g ngư ời có q u yề n và lợ i íc h liê n q u a n hoặc cơ q u a n , tô chứ c

h ữ u q u a n được xác đ ịn h là ng ư ời b ị h ạ n chê n ă n g lự c h à n h v i d ân

sự N g ư ờ i th u ộ c nh óm c h ủ th ể n à y cũ n g được q u yề n th a m g ia xác lập , th ự c h iệ n n h ữ n g giao d ịch d â n sự có g iá t r ị nhỏ p h ụ c v ụ n h u

cầ u s in h h o ạt h à n g ngày R iê n g đôi với n h ữ n g giao d ịc h d â n sự khác liê n quan đến tài sản của người bị hạn chế năng lực hành vi

d ân sự, để cho n h ữ n g giao d ịc h n à y có h iệ u lực p h á p lu ậ t n h ấ t th iế t

p h ả i được sự đồng ý củ a ngư ời đ ạ i d iệ n theo p h á p lu ậ t (Đ iề u 23

vể vấn đê m ấ t n ă n g lực h à n h v i dân sự hoặc h ạ n chê n ă n g lự c h à n h

v i d â n sự k h á rõ ràng, dễ hiểu Song để v ậ n d ụ n g trê n thự c tế, n h ấ t

là tro n g nghề công ch ứ n g th ì đây lạ i là v ấ n đề k h ô n g dễ th ự c hiện

Ổng A có dù thẩm quyển xác lặp giao dịch chuyên dôi này không?

4 Xác đ ịn h năng lực hành vi dân sự của cá nhân là người nước ngoài

V ấ n đê xác đ ịn h n ă n g lực h à n h v i d â n sự củ a cá n h â n là người nước ngoài được q u y đ ịn h cụ th ể tạ i N g h ị đ ịn h sô 1 3 8 /2 0 0 6 /N Đ -C P

n g à y 15 th á n g 11 n ă m 2006 củ a C h ín h p h ủ q u y đ ịn h c h i tiế t th i

h à n h các q u y đ ịn h củ a Bộ lu ậ t D â n sự vê các q u a n hệ d â n sự có

y ế u tô nước ngoài T h e o đó, v iệ c áp d ụ n g p h á p lu ậ t để xác đ ịn h

n ă n g lự c h à n h v i d ân sự củ a cá n h â n là ngư ời nước ng oài được xác

đ ịn h theo Đ iề u 762 củ a Bô lu ậ t D â n sư T ro n g trư ò n g hơp cá n h â n

là ng ư ời nước n g oà i xác lập, th ự c h iệ n giao d ịch d ân sự tạ i V iệ t

N a m , th ì n ă n g lự c h à n h vi dân sự của cá n h â n là người nước n g oài

đó được xác đ ịn h theo quy đ ịn h từ Đ iê u 17 đến Đ iề u 23 củ a B ộ lu ậ t

D â n sự

Đ iề u 762 B ộ lu ậ t D â n sự n ă m 2005 q u y đ ịn h n h ư sau:

“ 1 N ă n g lự c h à n h v i d â n s ự củ a cá n h â n là n g ư ờ i nước n g o à i

đư ợc xá c đ ịn h theo p h á p lu ậ t củ a nước m à ng ư ời đó là công d ân ,

tr ừ trư ờ n g hợp p h á p lu ậ t C ộ n g hoà xả h ộ i ch ủ n g h ĩa V iệ t N a m có

q u y đ in h khác.

Ptỉẩn //■ Kỹ năng chung vê cõng chứng _

2 T ro n g trư ờ n g hợp người nước n g o à i x á c lậ p , thự c h iệ n các

B ả n th â n các điều k iệ n đảm bảo m ộ t tổ ch ứ c có tư cá ch ph áp

n h â n đã cho th ấy, đ â y là ch ủ th ể có đủ tư cách p h á p lý độc lậ p đế xác lập , th a m g ia các g ia o d ịc h d â n sự T u y n h iê n , v ề b ản ch ấ t, đây

là ch ủ thê được tạo n ê n bởi sự liê n k ế t c ủ a n h iề u cá n h â n đơn lẻ, độc lập; c h ín h v ì vậy, v iệ c xác lập , th a m g ia giao d ịc h củ a c h ủ th ê

n à y n h ấ t th iế t p h ả i th ô n g qua v a i trò c ủ a ng ư ời đ ạ i diện

K h o ả n 3 Đ iề u 86 B ộ lu ậ t D â n sự n ă m 2005 q u y địn h: “N g ư ờ i

GIÁO TRÌNH KỶ NĂNG CÕNG CHÚNG

194

đ ạ i d iệ n theo p h á p lu ậ t hoặc ngư ời đ ạ i d iệ n theo ủy quyền của

p h á p n h à n n h ả n d a n h p h a p n h à n tro n g q u a n hệ d â n ร ๙” M ọ i h o ạt

động củ a p h áp n h â n được thự c h iệ n th ô n g qu a n h ữ n g h à n h v i của

cá n h â n người đ ạ i diện H à n h v i củ a cá n h â n n à y k h i n h â n d a n h

p h á p n h â n k h ô n g p h ả i tạo ra q u yê n và n g h ĩa v ụ cho b ả n th â n họ

m à tạo ra qu yền, n g h ĩa vụ cho c h in h p h á p n h â n

N g ư ờ i đại d iệ n theo ph áp lu ậ t (đại d iệ n đương n h iê n ) củ a p h á p

n h â n thư ờng là ng ư ời đứng đ ầu p h á p n h â n , được g h i n h ậ n rõ tro n g

Đ iể u lệ của p h á p n h ân N g ư ò i đ ạ i d iệ n theo p h á p lu ậ t củ a p h á p

n h â n được xác đ ịn h t ạ i k h o ả n 4 Đ iể u 141 B ộ lu ậ t D â n sự nă m 2005: “N g ư ờ i đ ứ n g đ ầ u p h á p n h â n theo q u y đ ịn h củ a đ iề u lệ p h á p

n h à n hoặc qu yết đ ịn h củ a cơ q u a n n h à nước có th ả m quyền".

N g ư ờ i đại d iệ n củ a ph áp n h â n có q u yề n n h â n d a n h p h á p n h â n

d o a n h hoặc đ iề u lệ củ a p h áp n h ân N h ữ n g g ia o d ịch do ng ư òi đ ạ i

d iệ n xác lập, th a m g ia p h ù hợp với chức năng, n h iệ m vụ, p h ạ m vi

h o ạ t động của p h á p n h â n sẽ là m p h á t s in h các q u y ề n và n g h ĩa vụ

d â n sự cho c h ín h p h á p n h â n đó V à do vậy, c h ín h p h á p n h â n sẽ là ngư ời p h ả i g á n h c h ịu trá c h n h iệ m d ân sự k h i các q u yề n và n g h ĩa

vụ d â n sự do n g ư ờ i đ ạ i d iệ n xác lậ p (nếu k h ô n g thự c h iệ n hoặc th ự c

h iệ n kh ô n g đ ú n g cam kết) b ằn g c h ín h d a n h n g h ĩa và t à i sản của

p h á p nhân

N gư ời đại d iệ n theo pháp lu ậ t của p h á p n h â n cũ ng có thể ủ y

qu vền cho người k h ác th a y m ặt m ìn h , n h â n d a n h ph áp n h â n xác lập, thực hiện các giao dịch G ia o dịch được xác lậ p tro n g trư ờ n g hợp

n à v ch ỉ được coi là hợp pháp k h i người đ ạ i d iệ n thự c h iệ n hành- v i

Phân H. Kỷ năng chung vẽ cõng chứng

GIÁO TRÌNH KỸ NÀNG CỐNG CHỨNG

đ ạ i d iệ n p h ù hợp với chức năng, n h iệ m vụ, p h ạm v i hoạt đ ộng củ a pháp nhân, đồng thời hành vi được thực hiện trong phạm VI ủy quyền Ngược lạ i, nếu n h ữ n g h à n h v i n à y được tiế n h à n h k h ô n g p h ù hợp với chức năng, n h iệ m vụ, p h ạ m v i hoạt động của p h áp n h â n , hộ

g ia đ ìn h , tô hợp tác th ì tu ỳ th u ộc vào từ n g trư ờ n g hợp và ý c h í củ a ngưòi được đại d iệ n hoặc củ a người đ ạ i diện m à các qu yề n v à n g h ĩa

v ụ p h á t s in h từ h à n h v i p h á p lý đó sẽ được xác đ ịn h n h ư sau:

+ N ế u các h à n h v i p h á p lý do người k h ô n g có q u y ề n đ ạ i d iệ n xác lậ p , thự c h iệ n th ì vê n g u y ê n tắ c nó sẽ k h ô n g là m p h á t s in h

qu yển, n g h ĩa vụ đôi vói ngư ời được đ ạ i diện, nó c h ỉ là m p h á t s in h quyền, n g h ĩa v ụ đổi vói ngư ời được đ ạ i d iệ n nếu được n g ư ò i đ ạ i

d iệ n hoặc người được đ ạ i d iệ n đồng ý (kh o ả n 1 Đ iề u 145 B ộ lu ậ t

D â n sự n ă m 2005)

+ N ế u h à n h v i p h á p lý do ng ư ời đ ạ i d iệ n xác lập th ự c h iệ n vượt q u á p h ạ m v i đ ạ i diện, nó sẽ k h ô n g là m p h á t s in h quyên,

n g h ĩa v ụ củ a người đưọc đ ạ i d iệ n đôi với p h ầ n giao d ịch được thự c

h iệ n vư ợt qu á p h ạ m v i đ ạ i diện, tr ừ trư ờ n g hợp ngư ời được đ ạ i d iệ n đồng ý hoặc b iế t m à k h ô n g p h ả n đôi

T u y n h iê n , q u y đ ịn h “nếu ng ư ời được đ ạ i d iệ n đ ồ n g ý ", “trừ trư ờ n g hợp ng ư ời được đ ạ i d iệ n đ ồ n g ý h o ặc biết m à k h ô n g p h ả n

đ ố i” n à y k h ô n g th ể v ậ n d ụ n g tro n g h o ạ t động công ch ứ n g C ô n g

c h ứ n g v iê n k h ô n g th ể ch ấ p n h ậ n công ch ứ n g m ột v ă n b ả n , hợp đồng m à ngưòi xác lâ p giao d ịc h k h ô n g có th ẩ m q u y ề n h o ặc có

th ẩ m q u yề n n h ư n g đã th ự c h iệ n h à n h v i vư ợt quá p h ạ m v i th ẩ m

q u y ề n đ ạ i d iệ n với h y vọn g sau k h i g ia o d ịc h được xá c lập , n g ư ờ i có

th ẩ m q u yề n sẽ ch ấ p n h ậ n vượt qu á đó

D o vậy, k h i tiế p n h ậ n yêu cầ u công ch ứ n g có sự th a m g ia của

m ột hoặc các bên là p h á p n h â n , n g oà i v iệ c xem x é t các g iấ y tờ

Phẩn H. Kỹ năng chung vê cồng chúng

n h ầ m lẫ n vê tư cách củ a p h áp n h â n và c h i n h á n h , đơn v ị trự c

th u ộ c p h á p n h â n Đ â y c h ỉ là nh ử n g đơn v ị p h ụ thuộc, k h ô n g có tư cách c h ủ thê p h á p lý độc lậ p đê xác lậ p , th a m g ia các g ia o dịch

ng ư ời đ ứ n g đ ầu p h á p n h â n th ô n g qua m ột v ă n b ả n ủ y q u yề n n h ấ t

đ ịn h ch ứ k h ô n g p h ả i do ngư ời dó đứ ng đ ầ u m ột đơn v ị k h ô n g có tư cách c h ủ th ể p h á p lý độc lậ p m à vẫn có q u y ê n th a m gia, k ý k ế t các hợp đồng Đ ô i với n h ữ n g giao dịch, hợp đồng th u ộ c trư ờ n g hợp này, côn g c h ứ n g v iê n cầ n lư u ý, người k ý v ă n bản, hợp đồng c h ỉ được th ự c h iệ n n h ữ n g giao d ịch nằm tro n g p h ạ m v i h o ạ t động củ a

ch i n h á n h , đơn v ị trự c th u ộc dó C ó r ấ t n h iề u trư ờ n g hợp, c h i

n h á n h , đơn v ị trự c th u ộ c được th à n h lậ p c h ỉ để th ự c h iệ n m ột hoặc

m ột sô' h o ạ t đ ộng n h ấ t đ ịn h n ằ m tro n g ch ứ c năng, p h ạ m v i h o ạ t

động c ủ a p h á p n h â n D o vậy, ngoài việc xá c đ ịn h th ẩ m q u yề n đ ạ i

d iệ n c ủ a ng ư ời th a m g ia k ý k ế t hợp đồng, công ch ứ n g v iê n còn

p h ả i đặc b iệ t lư u ý chức năng, ph ạm v i h o ạ t động củ a c h i n h á n h , đơn vị trự c th u ộ c để đảm bảo hợp đồng, g ia o d ịc h được k ý k ế t có

h iệ u lự c p h á p lu ậ t

ไ Văn phòng công chúng PH - thành phô Hai Phòng duợc thành lập dưới hình thúc còng ty họp danh, bao gôm 03 thành viên họp danh là p, H , T Tnrỏng văn phòng là Công chung viên H Do nhu câu mả rộng quy mõ hoạt dộng, sau khỉ thành lập dược 08 ttiáng, các thành viên Văn phòng nhất trí sẻ thué trụ sở 0 một địa diêm khác thuận tiện, phù họp hon Sau dó, họ đã thỏa thuận thuẽ càn nhà 05 tấng, có dỉện tích mặt bắng là 80m2 của òng Nguyền Văn Q thuộc quận Lê Chán Hai Phòng

Nếu dược yêu câu công chimg hợp đòng ttiuè nhà này, còng chw g viên hãy xác dịnh cac bên trong quan hệ hợp dông Ai sẽ là người có thấm quyến dại diện Văn phòng cõng chung PH dê ký hợp dõng thuê nhà?

GIÁO ĨRÌNH KỸ NĂNG CỒNG CHỨNG

2 Cõng ty ĨNHH Thành An hoạt dộng trong lĩnh vực xãy dựng, tư vấn, thiết kế, thi còng công trinh Cồng ty này thường xuyên thục hiện các dự án xảy dụng khu chung cu Đẩu năm 2008, Công ty Thành An dã duợc cấp phép ttiực hiện dự án xây dụng Khu chung

cư và biệt thự ở huyện D, thành phố Hà Nội Quá trình san nên, giá cà vật tư có biên dộng lớn, tăng dột ngột; dõng thời do phải dấu tu vào nhiêu lĩnh vục khác nên Công ty náy không còn vốn dê tiếp ỉục thực hiện dự án Khỉ dó, Ban tíỉẽu hành đả dưa ra giải pháp

là kêu gọi vốn trong dân chúng (bởi nếu vay vồn ngân hàng ffli tại thòi dỉểm này lãi suất quá cao) Thục chất nhũng cá nhàn dứng ra cho vay là nhũng người sẽ mua nển, nhà sau này Nội dung của liọp dông thê hiện rà: cá nhân cho doanh nghiệp vay, lài suất là 1,8%/năm, dên thời hạn công binh hoàn thành, cà khoàn nợ gốc và lãi, doanh nghiệp

sẽ tinh là tiển dã nộp, trừ vào tiên mua nhà, đất cho bên cho vay

Hiện nay có 2 Quan diêm:

Quan tiiểm thứnhâí cho rằng không thể cho ký hợp dông trên, vỉ hợp dông sẽ vô hiệu Lý do họp dông vô hiệu là do vỉ phạm diêm a khoản ใ Điêu 122 Bộ luật Dân sự năm 2005 - một bên chủ thê không có năng lực hành vi dân sụ Những người tỉieo quan diểm náy cho răng cõng ty Thành Alt không có chức năng huy úộng vốn; chỉ cãc tố chúc tín dụng, ngân hàng mớỉ có chúc năng này Bởí vậy, hợp dông vay sẽ vi phạm dỉểu kiện

vẽ chủ thể

Quan điểm thứ hai, đôi lập (loàn toàn Theo dó vấn dê chức náng của ngân hàng, các tô chức tín dụng chỉ dặt ra dối với một quan hệ theo chiêu ngược lại, dó là chiêu cho vay Công ty Ttiành An chỉ không dược phép cho vay mà thôi, còn việc huy dộng vốn là quyên của doanh nghỉệp Quyển náy tluợc Luật Doanh nghiệp ghi nhận

Nếu lả còng chứng viên, anh (chị) có quan diẻm giai quyết như thế nào dối vói hợp dõng nóỉ trên?

2 C ác chủ thể k in h doanh không có tư cách pháp nhân

K h á c với c h i n h á n h , đơn v ị trự c th u ộ c p h á p n h â n , đây là các tô chức độc lậ p n h ư n g k h ô n g đảm bảo các y ế u tô theo q u y đ ịn h của

N ế u n h ư các p h á p n h â n (ngoại tr ừ công ty hợp dan h ) được

hư ỏng chê độ trá c h n h iệ m hữ u hạn, h o ạt động và c h ịu trá c h

n h iệ m , n g h ĩa v ụ về t à i s ả n tro n g p h ạ m v i t à i sả n củ a m ìn h th ì doan h n g h iệ p tư n h â n , hộ k in h doanh cá thể, tô hợp tác lạ i p h ả i

c h ịu trá c h n h iệ m vô h ạ n N g u y ê n n h â n q u a n trọ n g n h ấ t d ẫ n đên

v iệ c p h á i g á n h c h ịu trá c h n h iệ m vô h ạ n củ a các tô chức n à y là do

nhất, vì vậy cá n h â n d u y n h ấ t này có quvên quyết đ ịn h mọi vấn đê liê n quan đến tố chức và hoạt động của doanh nghiệp C h ủ doanh nghiệp

tư n h â n là người đ ạ i d iệ n theo pháp lu ậ t của doanh nghiệp tư nhân

H ộ k in h d o a n h cá t h ể do m ột cá n h â n hoặc hộ g ia đ ìn h là m

chủ, c h ỉ được đ ă n g k ý k in h doanh tạ i m ột đ ịa điểm , sử d ụ n g k h ô n g

qu á m ư ời la o động, k h ô n g có con d ấu và c h ịu trá c h n h iệ m b ằn g toàn bộ tà i s ả n c ủ a m ìn h đối VỚI hoạt động k in h d oan h (N g h ị đ ịn h

1 0 9 /2 0 0 4 /N Đ -C P n g à y 02/4/2004 vê đ ă n g k ý k in h doanh)

T ổ hợp tá c được h ìn h th à n h trê n cơ sở hợp đồng hợp tác củ a từ

ba cá nhân trỏ lên, có chứng thực của U ỷ ban nhân dân xã, phường,

th ị trấ n , cù n g đóng góp tà i sản, công sức để thự c h iệ n n h ữ n g công việc n h ấ t đ ịn h , cù n g h ư ở n g lợi và cù ng c h ịu trá c h nh iệm

H ộ g ia đ ìn h bao gồm n h iề u th à n h v iê n (tro n g m ột g ia đ ìn h ) có

tà i s ả n c h u n g đê h o ạ t động k in h tế c h u n g tro n g q u a n hệ sử d ụ n g đất, tro n g q u a n hệ s ả n x u ấ t nông, lả m , ngư n g h iệ p hoặc m ột sô lĩn h vực sả n x u ấ t k in h d o a n h khác do p h á p lu ậ t q u y đ ịn h và c h ịu trá c h n h iệ m d â n sự b ằ n g tà i sản c h u n g củ a hộ, nếu tà i sả n ch u n g

củ a hộ k h ô n g đ ủ t h ì các th à n h viên p h ả i c h ịu trá c h n h iệ m liê n đới

b ằ n g t à i sả n riê n g c ủ a m ìn h

Phẩn ท. Kỹ năng chung vẽ công chứng

GIÁO TRÌNH KỶ NĂNG CỔNG CHỨNG

T ro n g tổ chức và hoạt động củ a tổ hợp tác, hộ g ia đ ìn h c â n ch ú

ý m ột sô đ iể m ch u n g cơ b ả n sau:

+ T ổ trư ở n g (do các tổ v iê n bầu) h a y ch ủ hộ (cha, mẹ h o ặ c m ột

th à n h v iê n đã th à n h n iên ) là đ ạ i d iệ n củ a tổ hợp tác, hộ g ia đìn h

Tố trư ở n g h a y ch ủ hộ có th ể u ỷ q u yề n cho tổ v iê n h a y t h à n h v iê n

k h á c (đã th à n h n iê n ) là m đ ạ i diện;

+ T ổ hợp tác p h ả i có ít n h ấ t 3 tổ v iê n trở lên và tấ t cả các tổ

v iê n đều p h ả i là cá n h â n từ đủ 18 tu ổ i trở lên, có n ă n g lự c h à n h v i

d ân sự đầy đủ H ộ g ia đ ìn h p h ả i có ít n h ấ t 2 th à n h v iê n trở lên, tro n g đó ít n h ấ t ch ủ hộ p h ậ i là người th à n h n iê n có n ă n g lự c h à n h

v i d â n sự đ ầ y đủ;

+ G ia o d ịch do tổ trư ở n g hoặc ch ủ hộ xác lập, th ự c h iệ n vì lợ i

íc h c h u n g là m p h á t s in h quyền, n g h ĩa v ụ cho cả tổ, hộ g ia đ ìn h :

+ T à i sả n c h u n g củ a tổ hợp tác, hộ g ia đ ìn h do các tô viên ,

th à n h v iê n đóng góp, tạo lậ p nên hoặc được tặn g , ch o chung;

+ T ổ hợp tác, hộ gia đ ìn h c h ịu trá c h n h iệ m b ằ n g t à i sả n ch u n g , nếu t à i sả n ch u n g k h ô n g đủ, các tổ viên , th à n h v iê n p h ả i c h ịu trá c h n h iệ m liê n đói b ằn g tà i sản riê n g củ a m ìn h

T ừ các đặc điểm n ó i trê n củ a n h ó m ch ủ th ể n à y, công ch ứ n g

v iê n cần lư u ý xem xé t các g iấ y tờ, t à i liệ u để xác đ ịn h c h ín h xác

ng ư ời có th ẩ m q u yề n đ ạ i d iệ n th a m g ia g iao d ịch , hợp đồng

Riêng đối với hộ gia đình, công chứng viên cần xem xét đẻ xác

đ ịn h rõ sô lư ợn g th à n h v iê n tro n g hộ sử d ụ n g đất H iệ n nay, p h á p

lu ậ t ch ư a q u y đ ịn h rõ là p h ả i căn cứ vào g iấ y tò nào để xác đ ịn h sô

lư ợn g th à n h v iê n củ a m ột hộ g ia đ ìn h T h ự c tê cho th ấ y , sô lư ợn g

th à n h v iê n hộ g ia đ ìn h th ư ờ n g được th ể h iệ n qu a s ổ hộ k h ẩ u S o n g

cũ n g từ đây lạ i n ả y s in h v ấ n đê do n h ữ n g q u y đ ịn h còn ch ư a rõ củ a

p h á p lu ậ t vê v iệ c cấp g iấ y ch ứ n g n h ậ n q u yề n sử d ụ n g đất

T h e o q u y đ ịn h củ a đ iể m c k h o ả n 2 Đ iề u 3 Q u y ế t đ ịn h sô

0 8 /2 0 0 6 /Q Đ -B T N M T n g à y 21 th á n g 7 n ă m 2006 t h ì việc g h i tên

ng ư ời sử d ụ n g đ ất được th ự c h iệ n n h ư sau: “T rư ờ n g hợp hộ g ia

200

đ in h được N h à nước g ia o đ ả t nôn g n g h iệ p h o ặ c công n h ậ n quyền

s ử d ụ n g đ á t n ô n g n g h iệ p t h i g h i H ộ ôn g U (hoặc □ H ộ b à ũ ), sau

đ ó g h i họ tên, n ă m s in h và sô, n g ày cấp, n ơ i cấp g iấ y ch ứ n g m in h

n h ả n d àn , đ ịa c h ỉ n ơ i đ ă n g k ý thư ờng trú c ủ a ng ư ời đ ạ i d iệ n h ộ g ia

đ in h và củ a ng ư ời vợ (hoặc chồng) ng ư ời đ ạ i d iệ n đó; nếu hộ g ia

đ in h đề n g h ị c h ỉ g h i họ, tên ƯỢ h o ặc c h ỉ g h i họ, tên ch ồng t h i p h ả i

cỏ văn b ả n thỏa th u ậ n củ a h a i Vợ ch ồn g có ch ứ n g thự c củ a ủy ban

n h à n d â n xã, phường, th ị trấ n nơi hộ đó đ ă n g k ý th ư ờn g trú hoặc

có ch ứ n g n h ậ n củ a công ch ứ n g n h à nước; nếu ng ư ời đ ạ i d iệ n hộ g ia

đ in h k h ô n g có vợ (hoặc ch ồng) hoặc có n h ư n g vợ (hoặc chồng) củ a

ng ư ờ i đ ạ i d iệ n hộ g ia đ ìn h k h ô n g có quyền s ử d ụ n g đ ô i với d iệ n tíc h đ ấ t c h u n g củ a hộ g ia đ in h t h i c h ỉ g h i họ, tên, n ă m s in h và sô,

n g à y cấp, n ơ i cấp g iấ y ch ứ n g m in h n h ả n d à n , đ ịa c h ỉ n ơ i đ ă n g ký

th ư ờn g trú củ a ngư ời đ ạ i diện" N h ư vậy, tro n g G iấ y ch ứ n g n h ậ n

q u y ề n sử d ụ n g đ ất k h ô n g hê thê h iệ n sô s ổ hộ k h ẩ u củ a H ộ được

cấ p đất C â u h ỏ i đ ặt ra là p h ả i xác đ ịn h n h ư thê nào k h i k h ô n g

p h ả i m ột H ộ g ia đ ìn h c h ỉ sử d ụ n g m ã i m ột sổ hộ kh ẩ u ; sẽ xác đ ịn h

n h ư thê nào k h i có sự th a y đổi hộ k h ẩ u (cấp sổ mới), th a y đôi sô"

n h â n k h ẩ u (tách k h ẩ u , n h ậ p k h ấ u thêm )

T h ự c tế, v ấ n đề h iể u thê nào về k h á i n iệ m “H ộ g ia đ ìn h ” tro n g

h o ạt động công ch ứ n g v ẫ n còn ch ư a th ô n g n h ấ t, còn n h iê u ý k iế n ,

q u a n điểm C ó rấ t n h iề u ý k iê n lo lắ n g vê v iệ c xác đ ịn h n h ư thê nào k h i ngư ời đứ ng tên ch ủ hộ tro n g G iấ y ch ứ n g n h ậ n q u yề n sử dụng đất mà không phải là Chủ hộ trong s ổ hộ khẩu nhưng vợ (chồng) và con c á i họ lạ i k h ô n g có tên tro n g s ổ hộ k h ẩ u th ì n h ữ n g ngư ời n à y có p h ả i k ý vào hợp đồng, vă n b ả n không; hoặc sau k h i được cấp G iấ y ch ứ n g n h ậ n q u yề n sử d ụ n g đất, có th à n h v iê n tách

k h ẩ u , lậ p Sô hộ k h ẩ u m ới với các th à n h v iê n h o àn toàn m ới th ì các

th à n h v iê n m ới n à y có liê n qu an gì đến g ia o d ịch không; đơn g iả n hơn, có trư ờ n g hợp sau k h i cấp G iấ y ch ứ n g n h ậ n q u yề n sử d ụ n g

đ ấ t th ì có th à n h v iê n m ới được g h i n h ậ n tro n g s ổ hộ k h ẩ u , v ậ y

th à n h v iê n n à y có liê n q u a n gì đến giao d ịch không

T h e o c h ú n g tôi, việc xác đ ịn h sô th à n h v iê n tro n g H ộ g ia đ ìn h

Phán // Kỹ năng Chung vẽ cõng chúng

cầ n được th ự c h iệ n theo n g u y ê n tắ c tạ i th ờ i điểm được cấ p G iấ y

ch ứ n g n h ậ n q u yề n sử d ụ n g đất C ô n g ch ứ n g v iê n sẽ căn cứ v à o Sô

hộ k h ẩ u được cấp tạ i th ờ i đ iể m được cấp và sô th à n h v iê n c ủ a H ộ tro n g Sổ hộ k h ẩ u tạ i th ờ i đ iể m đó để xác đ ịn h n h ữ n g ng ư ời có quyền, n g h ĩa v ụ th a m g ia giao d ịch liê n q u a n đến đ ấ t được cấp

V ố i n g u y ê n tắc n à y sẽ g iả i q u yế t được to à n bộ n h ữ n g vư ớng

m ắc nêu trên , dù người đứ ng tên C h ủ hộ tro n g G iấ y ch ứ n g n h ậ n

qu yề n sử d ụ n g đ ấ t có là c h ủ hộ h a y không, có sự th a y đổi về s ổ hộ

k h ẩ u , vê sô n h â n k h ẩ u tro n g H ộ h a y k h ô n g cũ n g k h ô n g ả n h h ư ở n g gì; thêm vào đó, việc xác đ ịn h n h ư v ậ y h o àn toàn hợp lý bởi G iấ y

ch ứ n g n h ậ n q u yề n sử d ụ n g đ ấ t được cấp tạ i th ò i điểm nào t h ì c h ỉ cấp cho các th à n h v iê n có tro n g hộ t ạ i th ờ i điểm đó

GIÁO TRÌNH KỸ NÂNG CÕNG CHỨNG

202

Chương 12 _ _

KỶ NĂNG NHẬN DẠNG

CHỮ VIẾT, CHỜ KÝ, CON DẤU TRONG TÀI LIỆU, GIẤY TỜ

N h ậ n dạng chữ viết, chữ ký, con d ấu tro n g tà i liệ u , g iấ y tờ là

m ột tro n g n h ữ n g k ỹ n ă n g q u an trọn g m à m ỗi công ch ứ n g v iê n p h ả i thự c h iệ n k h i tiế n h à n h hoạt động công chứng V ì vậy, C h ư ơ n g “K ỹ

n ă n g n h ậ n dạn g chữ viết, chữ ký, con d ấu tro n g tà i liệ u , g iấ y tờ” với

m ong m uôn tra n g b ị cho học viên n h ữ n g k ỹ n ă n g cơ bản để n h ậ n dạn g t ín h th ật, giả củ a chữ viết, chữ ký, con d ấu tro n g tà i liệ u , g iấ y

tờ, bao gồm cả tà i liệ u , g iấ y tờ v iế t ta y và tà i liệu, g iấ y tò in

I K H Á I N I Ệ M

C ô n g ch ứ n g là việc công ch ứ n g v iê n ch ứ n g n h ậ n tín h xác thực, tín h hợp p h áp củ a hợp đồng, giao dịch b ằn g v ă n b ả n m à theo qu y

đ ịn h củ a p h áp lu ậ t p h á i công ch ứ n g hoặc cá n h ân , tổ chức tự

n g u y ệ n yêu cầu công chứng

B ằ n g hoạt động công ch ứ n g của m ìn h , công ch ứ n g v iê n góp

p h ầ n bảo đảm an toàn p h áp lý tron g q u a n hệ dân sự, k in h doanh,

th ư ơ n g m ạ i và các q u an hộ xã hội khác, ph òn g ngừa v i p h ạ m p h á p

lu ậ t, tă n g cường p h áp chê xã hội chu n g h ĩa

Đ ê h o àn th à n h tốt n h iệ m vụ của m ìn h , bảo đảm an toàn p h áp

lý cho các giao d ịch cũ n g n h ư cho các v ă n b ả n công ch ứ n g và bảo

đ ảm a n toàn p h á p lý cho bân th ân , trước hêt, m ỗi công ch ứ n g v iê n

p h ả i có k ỹ n ă n g n h ậ n dạn g chữ viêt, ch ữ ký, con d ấ u tro n g các tà i liệ u , g iấ y tờ có liê n q u a n đến v iệ c công chứng.

T ro n g xã hội, th u ậ t ngữ tà i liệ u , g iấ y tờ được sử d ụ n g khá p h ổ

b iế n , đó là n h ữ n g v ậ t p h ẩm do con người tạo ra m à ở ch ú n g chứ a

đự ng n h ữ n g g iá t r ị tin h th ầ n hoặc n h ữ n g g iá t r ị v ậ t ch ất n h ấ t

đ ịn h Đ ồn g thời, ch ú n g p h ả n á n h m ột lư ợn g th ô n g tin n h ấ t đ ịn h vê

sự việc, con người Đ ặc b iệ t, tro n g lĩn h vực công chứng, tà i liệ u ,

g iấ y tờ có th ế là đôi tượng được ch ứ n g n h ậ n v à cũ n g có thể là v ậ t

ch ứ a đựng că n cứ p h áp lý để ch ứ n g n h ậ n các giao d ịch khác

T h ự c tê cho th ấ y , tà i liệ u , g iấ y tờ là p h ư ơ n g tiệ n được sử d ụ n g

rộ n g r ã i tro n g các q u a n hộ xã hội, nó g ắn liề n với m ọi lĩn h vực

h o ạ t động củ a m ỗi người C ũ n g c h ín h v ì vậy, tro n g h o ạ t động công

ch ứ n g, công ch ứ n g v iê n và n h â n v iê n n g h iệ p v ụ p h ả i p h át h iệ n được tà i liệ u , g iấ y tờ nào là p h ư ơ n g tiệ n để cá n h â n , tổ chức th ự c

h iệ n h à n h v i t r á i p h á p lu ậ t, tà i liệ u g iấ y tờ nào là đôi tiỢ n g b ị xâm hại

V í d ụ : B ả n c h ín h v ă n bằng, ch ứ n g ch ỉ, g iấ y ch ứ n g nhận q u y ể n

sở h ữ u t à i sả n g iả hoàn to à n do đôi tư ợ n g là m ra để lừ a dô n h ữ n g

cơ q u a n h ữ u q u a n tro n g v iệ c tu y ể n dụng, bổ n h iệ m , ch u yển d ịc h

q u yề n sở h ữ u là phư ơng tiệ n th ự c h iệ n h à n h v i t r á i p h íp lu ậ t

và đạo đức xã hội C ò n vă n bằng, ch ứ n g c h ỉ th ậ t b ị đôi t ư in g cạo sửa, lồ n g ghép nội d u n g để là m th a y đổi m ột p h ầ n h a y toàn bộ n ộ i

du n g để sử d ụ n g vào m ục đ íc h b ấ t hợp p h á p lạ i là dôi tiỢ n g b ị xâm h ạ i D ù có là p h ư ơ ng tiệ n h a y đ ố i tư ợng b ị xâ m h ạ i ih ì m ụ c

đích c h ín h củ a th ủ p h ạ m là tạo ra các g iấ y tờ, t à i liệ u Vất hợp

p h á p để sử d ụ n g vào các m ục đ ích riê n g củ a c h ú n g m à k h ô ig được

xã h ộ i ch ấ p n h ậ n

V iệ c n h ậ n dạn g chữ viết, chữ ký, con d ấu tro n g các tà i litu , g iâ y

tờ có liê n q u a n đến việc công ch ứ n g rấ t g iả n cỉơn và k h á c h in cóng tác n g h iê n cứu g iá m đ ịn h tà i liệ u tro n g k h o a học k ỹ t h iậ t củ a

n h iề u lĩn h vực như: tâm lý học, s in h lý học, ngôn ngữ học, ìo á học,

v ậ t lý học, toán học để p h â n loại, điểu tra , phòng chông tộ p h ạ m

GIÁO TRÌNH KỶ NÀNG CÕNG CHỨNG

204

II N H Ậ N D Ạ N G C H Ử V I Ê T , C H Ữ K Ý

1 N h ậ n d ạ n g c h ử v iế t

1.1 Sơ lươc vê chữ viết

N h ư c h ú n g ta đểu biết, nhò có lao động và th ô n g qua lao động

m à tiê n g n ó i và chữ v iế t của con người được h ìn h th à n h và p h á t triể n S ự h ìn h th à n h ch ữ v iế t là một qu á t r ìn h p h á t tr iể n lâ u dài

C h ữ v iế t đ ầu tiê n kh á dơn giản, c h ỉ gồm n h ữ n g đường n é t đơn điệu, hoặc là n h ữ n g nét vẽ tư ợng trư n g có k h ả n ă n g b iể u đ ạ t tư tưởng củ a con người và p h ản án h dược h iệ n th ự c k h á c h q u a n củ a

th ế giới C ù n g với tiế n t r ìn h p h á t tr iể n củ a la o động, tiế n g n ó i và chữ v iế t cũ n g p h á t triể n và hoàn th iệ n n h ư n g à y nay

Đ ế n nay, trê n thê giới đã h ìn h th à n h và p h á t tr iể n ch ữ v iê t theo 4 hệ ch ữ cơ b ản n h ư sau:

H ệ chữ L a tin h : A n h , Ph áp , Đức, V iệ t N a m

H ệ chữ Slôven: N ga, B u n g a ri, N a m T ư

H ệ ch ữ tượng h ìn h : T ru n g Quốc, N h ậ t B ả n , T r iề u T iê n

H ệ ch ữ A i Cập: ấ n Độ, Lào, T h á i L a n , C a m p u c h ia

C ó thể nói ch ữ v iê t là hệ th ố n g n h ữ n g đường nét liê n k ế t với

n h a u theo m ột q u y tắc n h ấ t đ ịn h , do m ột d â n tộc, m ột quốc gia h a v

m ột tậ p đoàn người q u y ước với n h a u d ù n g là m phư ơng tiệ n để tư ciuy, tra o đổi và lư u trư thòng tin p h ụ c v ụ cho đời sống con người

và sự p h á t triể n củ a xã hội

1.2 Sư hình th à n h chữ viết ở môi người

C h ữ v iế t ở m ỗi con người dược h ìn h th à n h k h ô n g p h ả i do bẩm

s in h m à do quá t r ìn h lu y ệ n tậ p có ý thức, lặ p đi lặ p lạ i n h iề u lầ n

và trở th à n h m ột p h ả n xạ có đ iề u k iệ n P h ả n xạ ấy được tạo ra bơi

có sự th a m g ia chủ yếu củ a não và các cơ q u a n k h á c do não điều

k h iể n Có th ể nói chữ v iế t vừa là sả n p h ẩ m vừ a là phư ơng tiệ n v ậ t

chất đê biểu đạt ngôn ngữ cúa con người.

Phấn // Kỹ năng chung vẽ công chứng

T h ô n g thường, trẻ em 6 tu ổ i có k h ả n ă n g học tậ p đê h iể u b iế t chữ viết M ớ i đầu trẻ q u a n sá t từ n g chữ cá i, sau đó ch ú n g tậ p dọc

và tậ p v iế t th ê m m ẫu chữ tiê u ch u ẩ n , rồ i ghép vầ n và tiế n tớ i ghép

th à n h câu S ự h o ạ t động được lặ p đ i lặ p lạ i n h iê u lầ n theo m ộ t

h ìn h th ứ c n h ấ t đ ịn h sẽ tạo th à n h n h ữ n g th ó i quen, n h ữ n g th ó i quen đó c h ín h là n h ữ n g p h ả n xạ có đ iề u k iệ n và k h i đó chữ v iế t sẽ được con ngư ời tạo ra m ột cách tự động Q u á t r ìn h tự động hoá k h i

v iế t của m ỗi người đã tạo ra m ẫu chữ riê n g n g à y càng k h á c xa v ớ i

m ẫu chữ tiê u c h u ẩ n tro n g sách vở và có t ín h ổn đ ịn h ở m ỗi người

C h ín h sự k h á c b iệ t m ẫu ch ữ n à y là đặc điểm riê n g củ a ch ữ v iết, tập hợp n h ữ n g đặc đ iể m riê n g đó lạ i sẽ b iể u h iệ n tín h đặc trư n g

d ạn g chữ củ a từ n g người

K h i chữ v iế t đã được h ìn h th à n h ở m ỗi người với chức n ă n g là

p h ả n xạ có đ iể u k iệ n th ì d ạ n g ch ữ có h a i t ín h c h ấ t cơ b ản là t ín h riê n g b iệ t và tín h ổn đ ịn h

- T ín h riê n g biệt: L à b iể u h iệ n sự k h á c b iệ t giữ a chữ v iế t củ a

người n à y với chữ v iế t củ a người khác V iế t là cả m ột quá t r ìn h

h o ạ t động p h ổi hợp k h á phứ c tạ p củ a cả m ột hệ th ô n g các cơ q u a n tro n g cơ thê con ng ư ời dư ới sự c h ỉ h u y củ a hệ th ầ n k in h tru n g ương

là vỏ não M ỗ i người là m ột cơ thê riê n g b iệ t k h á c n h a u cả v ề th ê

ch ấ t lẫ n tâ m lý và t in h th ầ n , các yếu tô đó tạo nên sự k h á c b iệ t tro n g chữ v iế t củ a m ỗi người N g o à i ra, sự h ìn h th à n h chữ v iế t ở

m ỗi người còn p h ụ th u ộ c vào yếu tô g iá o dục, điều k iệ n và cơ sở v ậ t

ch ấ t củ a người học v iế t V ì vậy ở m ỗi ng ư ời có m ột k iể u chữ v iế t

riê n g b iệ t k h ô n g th ể g iô n g vói người khác

- T ín h ổn đ ịn h tư ơng đôi: C h ữ v iế t có t ín h bền vữ n g tU Jn g đôi

cũ n g g iôn g n h ư m ột th ó i quen, k h i đã h ìn h th à n h th ì việc p h á bỏ

th ó i qu en k h ô n g p h ả i là dễ C h ữ v iế t k h i đã trở th à n h thoi qu en của m ỗi người th ì có t ín h ổn đ ịn h tro n g m ột th ờ i g ia n k h á dã., n h ấ t

là ở tu ổ i trư ở n g th à n h củ a m ỗi người T u y vậy, chữ v iế t cũn? (CÓ th ể

b ị b iế n đổi ít n h iề u do v iế t tro n g trạ n g t h á i tâ m s in h ký k h á c thường, đ iề u k iệ n v iế t k h á c th ư ờ n g N g o à i ra, còn có trư ò n g hợp

_ GIÁO TRÌNH KỸ NĂNG CÚNG chứng

206

cô ý làm b iê n đôi d ạ n g ch ữ củ a m ìn h , song ch ữ v iế t dù có b ị b iế n đối do k h á c h q u a n h a y c h ủ q u an th ì n h ữ n g đặc đ iể m cơ b ả n có tín h

n ê n g b iệ t của m ỗi ngư ời v ẫ n tồn tại

H a i đặc t ín h cơ b ả n trê n là cơ sở k h o a học q u an trọ n g q u yế t

đ ịn h tín h c h ín h xác củ a việc n h ậ n d ạ n g ch ữ v iế t tay

1.3 Đ ặc đ iể m của d a n g chữ

V iệ c xác đ ịn h n h ữ n g đặc đ iểm củ a d ạn g ch ữ g iú p cho công

ch ứ n g v iê n có n iề m t in n ộ i tâm v ữ n g chắc hơn k h i công ch ứ n g hoặc

từ chối công ch ứ n g m ột v ă n bản nào đó

- Đ ặc đ iểm chung: L à n h ữ n g đặc đ iểm b iể u th ị tín h c h ấ t ch u n g

ch iề u từ cao x u ố n g th ấp , ch ứ k h ô n g th ể th a y đổi theo c h iề u ngược

lạ i tron g m ột th ò i g ia n ngắn, trừ k h i có sự lu y ệ n tậ p lâ u dài

N h ư vậy, đôi vối n h ữ n g tà i liệ u bị lồ n g ghép, sửa ch ữ a hoặc b ị

b ắ t chước, v iế t lạ i, công ch ứ n g v iê n p h ả i đặc b iệ t lư u ý đến sự tự

n h iê n của n ét ch ữ để đ á n h giá m ức độ đ iêu lu y ệ n củ a chữ v iê t tro n g n h ữ n g t à i liệ u đó

+ C ấ u trú c ch u n g củ a d ạn g chữ:

K h i m ỗi ngưòi đã có k h ả n ă n g v iế t tương đôi th u ầ n th ụ c, th ì dạn g chữ củ a người đó sẽ th u ộ c m ột d ạ n g cấu trú c n h ấ t đ ịn h D ạ n g câu trú c n à y là đặc đ iể m tương đôi bền vững

C ấ u trú c ch u n g củ a d ạ n g chữ có 3 loại: ch â n phương, đơn g iả n

V ớ i n h ủ n g h iể u b iế t m ột cách k h á i q u á t vê đặc đ iể m của ch ù

v iế t, công ch ứ n g v iê n có th ể căn cứ vào m ột đặc đ iể m h a y m ột sô đặc điểm để đ á n h g iá t ín h xác thự c củ a v ă n bản

2 N hận dạng chữ ký

Đ ạ i đa sô, m ỗi ngư ời k h i đã b iế t v iế t đều tự tạo cho m ình m ột

ch ữ ký, th ậ m c h í có người k h ô n g b iế t ch ữ cũ n g có ch ữ ký

C h ữ k ý là m ột d ạn g đặc b iệ t củ a ch ữ v iết, nó k h ô n g t u in theo

m ột qu y lu ậ t n h ấ t đ ịn h m à là m ột q u y ước riê n g cho m a ng ư ời

n h ằ m xác n h ậ n v ă n bản, g iấ y tờ củ a ngư ời k h á c (chủ yếu lồ n h ữ n g người có th ẩ m quyền)

C h ữ k ý trê n g iấ y tờ, t à i liệ u có n h iề u tác d ụ n g k h á c m a u : có

ch ử k ý là m cho tà i liệ u có g iá t r ị p h á p lý, có ch ữ k ý c h ỉ n h ím xác

n h ậ n m ột sự k iệ n nào đó

C h ữ k ý có th ể th a y đổi theo từ n g th ò i g ia n và do ý m ú m củ a người ký, n h ư n g nó v ẫ n m a n g tín h ôn đ ịn h n h ấ t đ ịn h v à :ó t ín h

đặc trư n g củ a ngư ời tạo ra nó T h ự c tiễ n h o ạ t động công c h ln g cho

th ấ y bên cạ n h việc g iả m ạ o ch ữ viết, con dấu, bọn tộ i p h ạ m :òn g iả

m ạo cả ch ữ k ý tro n g v ă n b ả n g iấ y tờ, tà i liệ u để th ự c h iệ n mạc đ íc h

củ a chúng D o vậy, việc n h ậ n dạn g ch ữ k ý cũ n g p h ả i dựa t'ê n các

n g u yên tắ c và p h ư ơ n g p h á p của việc g iá m đ ịn h ch ữ v iế t t a r

Bọn tội ph ạm thường có nh ữ n g th ủ đoạn giả m ạo ch ữ k ý m ư sau:

- Cô ý là m th a y đổi ch ữ k ý củ a m ìn h : V ớ i m ục đ íc h tể p h ủ

208

n h ậ n việc m ìn h đã k ý tro n g m ột v ă n b ản nào đó, th ủ p h ạ m đã cô

ý t h a y đôi ch ữ k ý củ a m ìn h b ằn g cách tạo ra m ột d ạn g chữ k ý khác

V í d ụ : A có đơn k iế n n g h ị n g ă n ch ặ n việc B c h u y ê n d ịc h tà i sản

th u ộ c q u yề n sở h ữ u củ a B, đơn được in sẵn, A ra u ỷ b an n h â n dân

x ã x in t h ị th ự c chữ ký N h ư n g với m ục đ ích n h ằ m gây th iệ t h ạ i cho

B , A đã cô t ìn h tạo ra m ột ch ữ k ý khác K h i b ị t r u y cứ u trá c h

n h iệ m , A sẽ p h ủ n h ậ n chữ k ý đó đê lẩ n t rá n h trá c h n h iệ m

D ạ n g chữ k ý n à y có đặc điểm là: Tôc độ c h u y ê n động ch ậ m

c h ạ p so vói ch ữ k ý th ư ờn g sử dụng, có sự s a i k h á c p h ầ n đầu và cu ối

ch ữ k ý , h ìn h d á n g nói c h u n g hơi giông và tro n g ch ữ k ý còn tồn tạ i

n h iề u đặc đ iể m riê n g củ a chữ k ý th ậ t

- T ạ o ra ch ữ k ý người k h á c (bắt chưốc):

C h ữ k ý được tạo ra b ằ n g th ủ đoạn n à y n ó i ch u n g đưòng nét

tư ơng đối tự n h iê n , lư u loát Song, r ấ t n h iề u đặc điểm từ h ìn h dán g

c h u n g đến các ch i tiế t đêu k h á c chữ k ý th ậ t

+ K ý g iả theo m ẫu có sẵn: T h ủ đoạn n à y có h a i h ìn h th ứ c là

tậ p c h o quen để k ý và n h ìn ký

C h ữ k ý được lu y ệ n tậ p n h iê u lầ n rồ i m ói k ý có đặc điểm : H ìn h

d á n g ch u n g tư ơng đôi g iôn g ch ữ k ý th ậ t, tốc độ c h u y ể n động

n h a n h , m ột sô đặc điểm c h u n g và riê n g g iô n g ch ữ k ý th ậ t T u y

n h iê n , vẫn tồ n tạ i n h ữ n g c h i tiế t k h á c chữ k ý t h ậ t ở chỗ: trụ c chữ,

m ôi tư ơ n g q u a n giữ a các đường nét, đặc đ iể m liê n kết, hư ớng

ch u y ê n động phức tạp

C h u k ý được k ý b ằn g cách n h ìn để ký: n ó i c h u n g dễ n h ậ n d ạn g

vi có n h ữ n g đặc điểm : tôc độ c h u y ế n động ch ậ m chạp, đường n é t

ru n , g:ãy, gai, đậm , có n h iề u điểm d ừ n g b ú t vô lý T u y vậy, độ lớn

củ a c h ữ k ý g iả tương đôi g iôn g ch ữ k ỷ th ật

+ K ý g iả theo t r í nhớ: người k ý đã từ n g q u a n sá t ch ữ k ý th ậ t,

ch ư a có sự lu y ệ n tập, k h i k ý k h ô n g có m ẫ u ch ữ k ý th ậ t đê b ắt chưỏc Đ ặc đ iể m n h ậ n d ạ n g chữ k ý n à y là ch ữ k ý có p h ầ n giông

ch ữ k ý thật, tốc độ k ý n h a n h N h ư n g có đặc đ iể m riê n g là: hư ớng

Phẩn If. Kỹ năng chung vể công chúng

ch u y ê n động, m ôi tư ơng q u a n g iữ a các nét, nét th ừ a hoặc th iế u

k h á c b iệ t với chữ k ý thật

N g o à i các th ủ đoạn trên , bọn tội p h ạ m còn có th ủ đoạn dồ, tô

và vẽ chữ ký C ụ th ể là đồ ch ữ k ý qu a á n h sáng ngược Đ ồ q u a g iấ y

th a n hoặc gây vế t h ằ n b ằ n g cách d ù n g v ậ t nh ọn n h ư que, b ú t bi,

b ú t c h ì tô theo m ẫu ch ữ k ý th ậ t, tạo ch ữ k ý giả, sau đó tô theo

m ực g iấ y th a n hoặc theo vết h ằ n b ằ n g b ú t mực V iệ c vẽ m ã u chữ

k ý th ậ t th ư ờn g là b ằn g b ú t ch ì, sau đó tô lạ i b ằ n g b ú t m ực Đ ặc

đ iểm n h ậ n d ạn g các lo ạ i chữ k ý n à y là: các đường n é t c h u y ể n động

ch ậm chạp, th iế u tự n h iê n , cong queo, n é t b ắ t đ ầu và nét k é t th ú c

kh ô n g sắc gọn, m ức độ ấn b ú t đều, n h iề u điểm d ừ n g b ú t vô lý

3 N hận dạng chữ trong văn bản in

T ro n g th ự c tiễ n h o ạt động công chứng, công ch ứ n g v iê n p h á i tiếp xúc với đa số văn bản có chữ in, in toàn bộ, in xen kẽ VỚI chữ

v iế t ta y hoặc in từ n g phần

C h ữ in tro n g các v ă n b ả n m à ta th ư ờ n g gặp được tạo nên bởi

n h iê u phư ơng pháp:

- Đ á n h m áy: có n h iề u lo ạ i m áy, n h iề u nước chê tạo dẫn đến

chữ khác nhau, khoảng cách giữa chữ vối chữ, giữa dòng VỚI dòng khác nhau, ngưòi đánh máy có thói quen, kỹ năng khác n hau, độ

m òn củ a chữ k h á c n h au , m à u sắc, độ đậm củ a ru y băng, g iấ y th a n

k h á c nh au

- In ty pô (phổ b iế n là in bằn g chữ đúc, xếp th à n h k h u ô n in): đặc điểm các nét chữ trê n tà i liệ u có vết hằn, m ặ t trước lõm xuông, m ặt sau lồi; độ tương p h ả n cao nổi rõ v ì m ực in trự c tiế p in lên tà i liệu

- In ốp xét, đ â y là phư ơng p h á p in g iá n tiếp , h ìn h ả n h nét chữ trê n k h u ô n in in lên cao รน, sau đó từ cao รน in sa n g g iấ y v ì vậy

k h ô n g có độ hằn, lõm , lồ i n h ư in ty pô

N g o à i các p h ư ơng p h á p trê n , còn rấ t n h iề u p h ư ơ n g p h á p in

đ iệ n tử rấ t h iệ n đại, h iệ n n a y r ấ t phô b iế n tro n g h o ạt động ván

GIÁO ĨRiNH KỶ NĂNG CỒNG CHỨNG

210