4 chuyên đề hóa hữu cơ 12

Mức độ thông hiểu Câu 34: Hợp chất X có công thức phân tử C5H8O2, khi tham gia phản ứng xà phòng hóa thu được một anđehit vàmột muối của axit cacboxylic.. Số chất trong dãy khithủy phân

Trang 1

CHUYÊN ĐỀ 1 : ESTE VÀ CHẤT BÉO

B HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

1 Mức độ nhận biết

Câu 1: Etyl axetat không tác dụng với

A H2O (xúc tác H2SO4 loãng, đun nóng) B H2 (xúc tác Ni, nung nóng).

C dung dịch Ba(OH)2 (đun nóng) D O2, to

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 4 – THPT chuyên Đại học Vinh, năm 2015)

Câu 2: Este nào sau được điều chế trực tiếp từ axit và ancol ?

A vinyl fomat B etyl axetat.

C phenyl axetat D vinyl axetat.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 3 – THPT chuyên Biên Hòa – Hà Nam, năm 2015)

Câu 3: Este X khi tác dụng với dung dịch NaOH thu được 2 muối là natri phenolat và natri propionat X có côngthức là

A C6H5-OOC-CH3 B C6H5-COO-CH2-CH3

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Bến Tre, năm 2015)

Câu 4: Tripanmitin có công thức là

A (C17H31COO)3C3H5 B (C17H35COO)3C3H5.

Câu 5: Etyl fomat là chất mùi thơm, không độc, được dùng làm chất tạo hương trong công nghiệp thực phẩm, cóphân tử khối là:

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Bảo Lộc – Lâm Đồng, năm 2015)

Câu 6: Chất nào sau đây không có phản ứng tráng bạc:

A C2H2. B CH3CH=O C HCOOCH3 D HCOOCH=CH2.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 3 – THPT Đô Lương 1 – Nghệ An, năm 2015)

Câu 7: Trong công nghiệp, một lượng lớn chất béo dùng để sản xuất

A glucozơ và glixerol B xà phòng và ancol etylic.

C glucozơ và ancol etylic D xà phòng và glixerol.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Diễn Châu 5 – Nghệ An, năm 2015)

Câu 8: Khi xà phòng hóa tripanmitin ta thu được sản phẩm là

A C17H35COOH và glixerol B C15H31COONa và etanol.

C C17H35COONa và glixerol. D C15H31COOH và glixerol.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Quỳnh Lưu 1 – Nghệ An, năm 2015)

Câu 9: Chất nào sau đây tác dụng với dung dịch NaOH sinh ra glixerol?

Câu 10: Khi xà phòng hoá tristearin ta thu được sản phẩm là

A C17H35COOH và glixerol B C15H31COONa và glixerol.

C C15H31COOH và glixerol D C17H35COONa và glixerol.

Câu 11: Axit nào sau đây là axit béo?

A Axit ađipic B Axit axetic C Axit glutamic D Axit stearic

Câu 12: Phản ứng giữa C2H5OH với CH3COOH là phản ứng

A trùng hợp B este hóa C xà phòng hóa D trùng ngưng.

Câu 13: Chất X có công thức cấu tạo CH2=CH – COOCH3 Tên gọi của X là

1

Trang 2

A propyl fomat B metyl axetat C metyl acrylat D etyl axetat.

Câu 14: Ở điều kiện thích hợp, hai chất phản ứng với nhau tạo thành metyl fomat là

A CH3COONa và CH3OH B HCOOH và CH3OH.

Câu 15: Monome dùng đề điều chế thủy tinh hữu cơ là :

Câu 17: Este nào sau đây có công thức phân tử C H O4 8 2?

A Propyl axetat B Vinyl axetat C Phenyl axetat D Etyl axetat

Câu 18: Chất không phải là chất béo là

Câu 19: Chất béo là trieste của axit béo với

A ancol etylic B ancol metylic C etylen glicol D glixerol.

(Kỳ thi THPT Quốc Gia lần năm 2015)

Câu 20: Este no, đơn chức, mạch hở có công thức phân tử tổng quát là

A CnH2n+2O2 (n ≥ 2) B CnH2nO2 (n ≥ 1)

C CnH2nO2 (n ≥ 2). D CnH2nO (n ≥ 2)

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Yên Viên – Hà Nội, năm 2015)

Câu 21: Este X có công thức cấu tạo thu gọn CH3COOCH2CH2CH3 Vậy tên gọi của X là

A metyl butirat B n-propyl axetat.

C etyl propionat D isopropyl axetat.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT chuyên Đại học Vinh – Nghệ An, năm 2015)

Câu 22: Este CH3CH2CH2COOC2H5 có tên gọi là

C etyl propanoat D etyl butanoat.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 4 – THPT Việt Yên – Bắc Giang, năm 2015)

Câu 23: Đun nóng este CH3COOC2H5 với một lượng vừa đủ dung dịch NaOH, sản phẩm thu được là

A CH3COONa và CH3OH B HCOONa và C2H5OH

C C2H5COONa và CH3OH D CH3COONa và C2H5OH.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Phan Thúc Trực – Nghệ An, năm 2015)

Câu 24: Etyl axetat có công thức là

A CH3COOCH3 B CH3CH2COOCH3.

Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đinh Chương Dương – Thanh Hóa, năm 2015)

Câu 25: Chất X có công thức cấu tạo thu gọn HCOOCH3 Tên gọi của X là:

A etyl fomat B metyl fomat.

C metyl axetat D etyl axetat.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia – Sở GD & ĐT Thanh Hóa, năm 2015)

Câu 26: Tỉ khối hơi của một este no, đơn chức X so với hiđro là 30 Công thức phân tử của X là:

Trang 3

A C3H6O2 B C5H10O2 C C4H8O2 D C2H4O2.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia – Sở GD & ĐT Thanh Hóa, năm 2015)

Câu 27: Các este thường có mùi thơm dễ chịu: isoamyl axetat có mùi chuối chín, etyl butirat có mùi dứa chín, etyl

isovalerat có mùi táo,…Este có mùi chuối chín có công thức cấu tạo thu gọn là:

A CH3COOCH2CH(CH3)2 B CH3COOCH2CH2CH(CH3)2.

C CH3COOCH2CH(CH3)CH2CH3.D CH3COOCH(CH3)CH2CH2CH3.

Câu 28: Axit cacboxylic nào dưới đây là axit đơn chức

A Axit ađipic B Axit terephtalic

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Thanh Chương 1 – Nghệ An, năm 2015)

Câu 29: Thuỷ phân C2H5COOCH=CH2 trong môi trường axit tạo thành những sản phẩm là

A C2H5COOH; HCHO B C2H5COOH; C2H5OH

C C2H5COOH; CH3CHO. D C2H5COOH; CH2=CH-OH

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Nguyễn Thái Học – Gia Lai, năm 2015)

Câu 30: Hợp chất X có công thức cấu tạo như sau: CH3COOCH3 Tên gọi đúng của X là

A etyl axetat B metyl axetat.

C đimetyl axetat D axeton.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đồng Đậu – Vĩnh Phúc, năm 2015)

Câu 31: Trong các hợp chất sau, hợp chất nào là chất béo?

A (C2H3COO)3C3H5 B (C17H31COO)3C3H5

C (C2H5COO)3C3H5 D (C6H5COO)3C3H5

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Quảng Xương 3 – Thanh Hóa, năm 2015)

Câu 32: Tripanmitin có công thức là

A (C17H31COO)3C3H5 B (C17H35COO)3C3H5.

C (C15H31COO)3C3H5. D (C17H33COO)3C3H5.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đoàn Thượng – Hải Dương, năm 2015)

Câu 33: Tên gọi nào sai

A phenyl fomat : HCOOC6H5.

B vinyl axetat : CH2=CH-COOCH3.

C metyl propionat : C2H5COOCH3.

D etyl axetat : CH3COOCH2CH3.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Nguyễn Quang Diệu – Đồng Tháp, năm 2015)

2 Mức độ thông hiểu

Câu 34: Hợp chất X có công thức phân tử C5H8O2, khi tham gia phản ứng xà phòng hóa thu được một anđehit vàmột muối của axit cacboxylic Số đồng phân cấu tạo thỏa mãn tính chất trên của X là

A 3.B 2 C 5 D 4.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 3 – THPT chuyên Lý Tự Trọng – Cần Thơ, năm 2015)

Câu 35: Hợp chất hữu cơ X tác dụng được với dung dịch KOH và dung dịch brom nhưng không tác dụng với dungdịch KHCO3 Tên gọi của X là

A axit acrylic B vinyl axetat C anilin D etyl axetat

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Bảo Lộc – Lâm Đồng, năm 2015)

Câu 36: Công thức chung của este tạo bởi ancol thuộc dãy đồng đẳng của ancol etylic và axit thuộc dãy đồng đẳngcủa axit axetic là công thức nào sau đây ?

A CnH2nO2 (n ≥ 2). B CnH2n-2O2 (n ≥ 2)

C CnH2n-4O2 (n ≥ 3) D CnH2n+2O2 (n ≥ 3)

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Hải Lăng – Quảng Trị, năm 2015)

3

Trang 4

Câu 37: Cho sơ đồ phản ứng:

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Thị Xã Quảng Trị, năm 2015)

Câu 38: Hợp chất hữu cơ X tác dụng với một lượng vừa đủ dung dịch NaOH, sau đó cô cạn dung dịch thu đượcchất rắn Y và chất hữu cơ Z Cho Z tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO3/NH3 thu được chất hữu cơ T Cho Ttác dụng với dung dịch NaOH lại thu được chất Y X là

A CH3COOCH=CH-CH3 B CH3COOCH=CH2.

C HCOOCH3 D HCOOCH=CH2.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Thị Xã Quảng Trị, năm 2015)

Câu 39: Phát biểu nào sau đây là đúng?

A Vinyl axetat không làm mất màu dung dịch brom

B Ancol etylic không tạo liên kết hiđro với nước

C Este iso - amyl axetat có mùi dứa chín

D Lipit là những hợp chất hữu cơ có trong tế bào sống, không hòa tan trong nước, nhưng hòa tan trong cácdung môi hữu cơ không phân cực

Câu 40: Chất hữu cơ đơn chức, mạch hở X (C5H8O2) có các tính chất sau:

(1) Tác dụng được với dung dịch NaOH nhưng không tác dụng được với Na

(2) Không tham gia được phản ứng tráng gương

Số công thức cấu tạo của X trong trường hợp này là

Câu 41: Chất nào sau đây khi thủy phân tạo các chất đều có phản ứng tráng gương?

C CH3COOCH3 D CH3COOCH=CH2

Câu 42: Chất nào sau đây tác dụng với NaOH theo tỷ lệ mol 1:3?

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Phan Bội Châu, năm 2015)

Câu 43: Đốt cháy hoàn toàn este X thu được số mol CO2 bằng số mol H2O Vậy X là

A este đơn chức, no, mạch hở.

B este đơn chức, có 1 vòng no.

C este đơn chức, mạch hở, có một nối đôi.

D este hai chức no, mạch hở.

Câu 44: Công thức phân tử tổng quát của este tạo bởi ancol no, đơn chức, mạch hở và axit cacboxylic không no, cómột liên kết đôi C=C, đơn chức, mạch hở là

A CnH2n-2O2. B CnH2n+1O2.

C CnH2nO2 D CnH2n+2O2.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Hà Giang, năm 2015)

Câu 45: Công thức tổng quát của este sinh bởi axit đơn chức no, mạch hở và ancol thuộc dãy đồng đẳng của ancol

benzylic là:

A CnH2n-8O2 (n 7).≥ B CnH2n-8O2 (n 8).≥

C CnH2n-4 O2 D CnH2n-6O2.

Trang 5

Câu 46: Phát biểu nào sau đây sai ?

A Trong công nghiệp có thể chuyển hoá chất béo lỏng thành chất béo rắn.

B Số nguyên tử hiđro trong phân tử este đơn và đa chức luôn là một số chẵn.

C Sản phẩm của phản ứng xà phòng hoá chất béo là axit béo và glixerol.

D Nhiệt độ sôi của este thấp hơn hẳn so với ancol có cùng phân tử khối.

Câu 47: Cho chất X tác dụng với một lượng vừa đủ dung dịch KOH, sau đó cô cạn dung dịch thu được chất rắn Y

và chất hữu cơ Z Cho Z tác dụng với dung dịch AgNO3 trong NH3 thu được chất hữu cơ T Cho T tác dụng vớidung dịch KOH lại thu được chất Y Chất X có thể là:

Câu 48: Công thức tổng quát của este thuần chức tạo bởi ancol no hai chức và axit không no có một nối đôi đơnchức là

A CnH2n–6O4. B CnH2n–2O4 C CnH2n–4O4 D CnH2n–8O4.

Câu 49: Thủy phân este X trong môi trường axit, thu được hai chất hữu cơ Y và Z Từ Y có thể chuyển hóa thành Z

bằng một phản ứng Chất X không thể là

Câu 50: Phát biểu nào sau đây là đúng?

A Axit béo là những axit cacboxylic đa chức.

B Este isoamyl axetat có mùi chuối chín.

C Ancol etylic tác dụng được với dung dịch NaOH.

D Etylen glicol là ancol no, đơn chức, mạch hở.

Câu 51: Số hợp chất là đồng phân cấu tạo, có cùng công thức phân tử C4H8O2, tác dụng được với dung dịch NaOHnhưng không tác dụng được với Na là :

(Đề thi tuyển sinh Cao đẳng năm 2013)

Câu 54: Cho glixerol phản ứng với hỗn hợp axit béo gồm C17H35COOH và C15H31COOH, số loại trieste được tạo

ra tối đa là :

(Đề thi tuyển sinh Đại học khối B năm 2007)

Câu 55: Số trieste khi thủy phân đều thu được sản phẩm gồm glixerol, axit CH3COOH và axit C2H5COOH là

Câu 56: Có các nhận định sau : (1) Este là sản phẩm của phản ứng giữa axit cacboxylic và ancol; (2) Este là hợpchất hữu cơ trong phân tử có nhóm COO− −; (3) Este no, đơn chức, mạch hở có công thức phân tử CnH2nO2, với n ≥2; (4) Hợp chất CH3COOC2H5 thuộc loại este Các nhận định đúng là :

A (1), (2), (4) B (2), (3), (4).

C (1), (2), (3), (4) D (1), (3), (4).

Câu 57: Este nào sau đây khi phản ứng với dung dịch NaOH dư, đun nóng không tạo ra hai muối?

A C6H5COOC6H5 (phenyl benzoat) B CH3COO–[CH2]2–OOCCH2CH3.

Câu 58: Số đồng phân axit và este có công thức phân tử C4H8O2 là

5

Trang 6

A 4 B 5 C 3 D 6.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT Vĩnh Bảo – Hải Phòng, năm học 2013 – 2014)

Câu 59: Tổng số chất hữu cơ mạch hở, có cùng công thức phân tử C2H4O2 là

(Đề thi tuyển sinh Đại học khối A năm 2010)

Câu 60: Một hỗn hợp gồm 2 este đều đơn chức Lấy hai este này phản ứng với dung dịch NaOH đun nóng thì thuđược một anđehit no mạch hở và 2 muối hữu cơ, trong đó có 1 muối có khả năng tham gia phản ứng tráng gương.Công thức cấu tạo của 2 este có thể là

A CH3COOCH=CH2; CH3COOC6H5 B HCOOCH=CHCH3; HCOOC6H5.

C HCOOC2H5; CH3COOC6H5 D HCOOC2H5; CH3COOC2H5.

Câu 61: Cho các chất sau:

Câu 62: Phát biểu nào sau đây sai ?

A Trong công nghiệp có thể chuyển hoá chất béo lỏng thành chất béo rắn.

B Sản phẩm của phản ứng xà phòng hoá chất béo là axit béo và glixerol.

C Số nguyên tử hiđro trong phân tử este đơn và đa chức luôn là một số chẵn.

D Nhiệt độ sôi của este thấp hơn hẳn so với ancol có cùng phân tử khối.

Câu 63: Tiến hành thí nghiệm (như hình vẽ) : Cho 1 ml ancol etylic, 1 ml axit axetic nguyên chất và 1 giọt axitsunfuric đặc vào ống nghiệm Lắc đều, đồng thời đun cách thủy 5 - 6 phút trong nồi nước nóng 65 - 70oC Làm lạnhrồi rót thêm vào ống nghiệm 2 ml dung dịch NaCl bão hòa

Hiện tượng xảy ra là :

A Dung dịch trong ống nghiệm là một thể đồng nhất.

B Ống nghiệm chứa hai lớp chất lỏng và kết tủa màu trắng.

C Ống nghiệm chứa một dung dịch không màu và kết tủa màu trắng.

D Dung dịch trong ống nghiệm có hai lớp chất lỏng.

Câu 64: Este nào trong các este sau đây khi tác dụng với dung dịch NaOH dư tạo hỗn hợp 2 muối và nước ?

A đietyl oxalat B phenyl axetat C vinyl axetat D metyl benzoat.

Câu 65: Chất nào sau đây khi đun nóng với dung dịch NaOH thu được sản phẩm có anđehit?

A CH2=CH-COO-CH2-CH3 B CH3-COO-CH=CH-CH3.

C CH3-COO-C(CH3)=CH2 D CH3-COO-CH2-CH=CH2.

Câu 66: Este nào sau đây khi phản ứng với dung dịch NaOH dư, đun nóng không tạo ra hai muối?

A CH3COO–[CH2]2–OOCCH2CH3 B CH3COOC6H5 (phenyl axetat).

C C6H5COOC6H5 (phenyl benzoat) D CH3OOC–COOCH3.

Trang 7

Câu 67: Cho các este : etyl fomat (1), vinyl axetat (2), triolein (3), metyl acrylat (4), phenyl axetat (5) Dãy gồmcác este đều phản ứng được với dung dịch NaOH (đun nóng) sinh ra ancol là

A (2), (3), (5) B (1), (3), (4) C (1), (2), (3) D (3), (4), (5).

Câu 68: Nhận định đúng về chất béo là

A Ở nhiệt độ thường, chất béo ở trạng thái rắn, nhẹ hơn nước và không tan trong nước.

B Các chất (C17H33COO)3C3H5, (C15H31COO)3C3H5 là chất béo dạng lỏng ở nhiệt độ thường.

C Chất béo và mỡ bôi trơn có cùng thành phần nguyên tố.

D Chất béo là trieste của glixerol và các axit béo no hoặc không no.

Câu 69: Cho dãy các chất: Phenyl axetat, anlyl axetat, metyl axetat, etyl fomat, tripanmitin Số chất trong dãy khithủy phân trong dung dịch NaOH (dư), đun nóng sinh ra ancol là :

Câu 70: Trong các chất: phenol, etyl axetat, ancol etylic, axit axetic; số chất tác dụng được với dung dịch NaOH là

Câu 71: Thuỷ phân phenyl axetat trong dung dịch NaOH dư thu được các sản phẩm hữu cơ là

A natri axetat và phenol B natri axetat và natri phenolat.

C axit axetic và phenol D axit axetic và natri phenolat.

Câu 72: Cho chất X có công thức phân tử C4H8O2 tác dụng với dung dịch NaOH sinh ra chất Y có công thức phân

tử C2H3O2Na Công thức của X là

A C2H5COOCH3 B HCOOC3H7 C CH3COOC2H5. D HCOOC3H5.

Câu 73: Khi đun nóng chất X có công thức phân tử C3H6O2 với dung dịch NaOH thu được CH3COONa Công thứccấu tạo của X là:

A HCOOC2H5 B CH3COOCH3 C CH3COOC2H5 D C2H5COOH.

Câu 74: Đun nóng este CH3COOC6H5 (phenyl axetat) với lượng dư dung dịch NaOH, thu được các sản phẩm hữu

cơ là

A CH3OH và C6H5ONa B CH3COOH và C6H5ONa.

Câu 75: Thủy phân hoàn toàn một lượng tristearin trong dung dịch NaOH (vừa đủ), thu được 1 mol glixerol và

A 3 mol axit stearic B 1 mol axit stearic.

C 1 mol natri stearat D 3 mol natri stearat

Câu 76: Phát biểu đúng là :

A Phản ứng giữa axit và ancol khi có H2SO4 đặc là phản ứng một chiều.

B Khi thủy phân chất béo luôn thu được C2H4(OH)2.

C Phản ứng thủy phân este (tạo bởi axit cacboxylic và ancol) trong môi trường axit là phản ứng thuận nghịch.

D Tất cả các este phản ứng với dung dịch kiềm luôn thu được sản phẩm cuối cùng là muối và ancol.

Câu 77: Điều nào sau đây không đúng khi nói về chất béo?

A Không tan trong nước, nhẹ hơn nước nhưng tan nhiều trong benzen, hexan, clorofom,…

B Tham gia phản ứng thủy phân trong môi trường axit, phản ứng xà phòng hóa và phản ứng ở gốc

hiđrocacbon

C Ở trạng thái lỏng hoặc rắn trong điều kiện thường.

D Dầu ăn và mỡ bôi trơn có cùng thành phần nguyên tố.

Câu 78: Số hợp chất là đồng phân cấu tạo, có cùng công thức phân tử C3H6O2, tác dụng được với dung dịch NaOH

nhưng không tác dụng được với Na là:

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 3 – THPT Vĩnh Bảo – Hải Phòng, năm 2015)

Câu 79: Cho các phát biểu sau:

(a) Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan trong các dung môi hữu cơ không phân cực

(b) Chất béo là trieste của glixerol với các axit béo

7

Trang 8

(c) Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường kiềm là phản ứng thuận nghịch.

(d) Tristearin có nhiệt độ nóng chảy cao hơn nhiệt độ nóng chảy của triolein

Số phát biểu đúng là

Câu 80: Nhận xét nào sau đây sai ?

A dầu mỡ ăn nhẹ hơn nước

B dầu mỡ ăn rất ít tan trong nước

C ở điều kiện thường triolein là chất rắn.

D mỡ động vật, dầu thực vật tan trong benzen, hexan, clorofom

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 4 – THPT Việt Yên – Bắc Giang, năm 2015)

Câu 81: Nhận xét nào sau đây không đúng?

A Metyl axetat là đồng phân của axit axetic.

B Các este thường nhẹ hơn nước và ít tan trong nước.

C Poli(metyl metacrylat) được dùng làm thủy tinh hữu cơ.

D Metyl fomat có nhiệt độ sôi thấp hơn axit axetic.

Câu 82: Chất nào sau đây không tác dụng với triolein?

C Dung dịch Br2 D Cu(OH)2.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Trần Bình Trọng – Phú Yên, năm 2015)

Câu 83: Chất X có công thức phân tử C4H6O2 Khi X tác dụng với dung dịch NaOH sinh ra chất Y có công thức

phân tử C3H3O2Na Chất X có tên gọi là

A metyl acrylat B metyl metacrylat.

C metyl axetat D etyl acrylat.

Câu 84: X là một este no, đơn chức, mạch hở Trong phân tử X có ba nguyên tử cacbon Số công thức cấu tạo của

X thoả mãn là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đoàn Thượng – Hải Dương, năm 2015)

Câu 85: Trong phản ứng este hoá giữa ancol etylic và axit axetic, axit sunfuric không đóng vai trò:

A làm chất xúc tác B làm chuyển dịch cân bằng.

C làm chất oxi hoá D làm chất hút nước.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đa Phúc – Hà Nội, năm 2015)

Câu 86: Dãy nào sau đây sắp xếp các chất theo trật tự tăng dần nhiệt độ sôi?

A CH3COOCH3 < HCOOCH3 < C3H7OH< CH3COOH < C2H5COOH

B C2H5COOH < CH3COOH < C3H7OH < CH3COOCH3 < HCOOCH3

C HCOOCH3 < CH3COOCH3 < C3H7OH < CH3COOH < C2H5COOH.

D HCOOCH3 < CH3COOCH3 < C3H5OH < C2H5COOH < CH3COOH

Câu 87: Cho các chất sau : CH3OH (1) ; CH3COOH (2) ; HCOOC2H5 (3) Thứ tự nhiệt độ sôi giảm dần là

A (1); (2); (3) B (3); (1); (2) C (2); (3); (1) D (2); (1); (3).

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Trực Ninh – Nam Định, năm 2015)

Câu 88: Số este có công thức phân tử C4H8O2 mà khi thủy phân trong môi trường axit thì thu được axit fomic là

(Đề thi minh họa kì thi THPT Quốc Gia, năm 2015)

Câu 89: Thủy phân một triglixerit X bằng dung dịch NaOH, thu được hỗn hợp muối gồm natri oleat, natri stearat

(có tỉ lệ mol tương ứng là 1 : 2) và glixerol Có bao nhiêu triglixerit X thỏa mãn tính chất trên?

Trang 9

A 2 B 1 C 3 D 4.

Câu 90: Số đồng phân este ứng với công thức phân tử C4H8O2 là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Phước Vĩnh – Bình Dương, năm 2015)

Câu 91: Xét các chất: (1) p-crezol, (2) glixerol, (3) axit axetic, (4) metyl fomat, (5) natri fomat, (6) amoni axetat,

(7) anilin, (8) tristearoylglixerol (tristearin) và (9) 1,2-đihiđroxibenzen Trong số các chất này, số chất tác dụngđược với dung dịch NaOH tạo muối là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 3 – THPT Chúc Động – Hà Nội, năm 2015)

Câu 92: Khi thuỷ phân CH2=CH-OOC-CH3 trong dung dịch NaOH thu được sản phẩm là:

A CH3-CH2OH và CH3COONa.B CH3-CH2OH và HCOONa.

C CH3OH và CH2=CH-COONa D CH3-CHO và CH3-COONa.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Phan Bội Châu, năm 2015)

Câu 93: Cho các este: C6H5OCOCH3 (1); CH3COOCH=CH2 (2); CH2=CH-COOCH3 (3); CH3-CH=CH-OCOCH3(4); (CH3COO)2CH-CH3 (5) Những este nào khi thủy phân không tạo ra ancol?

A (1), (2), (4), (5) B (1), (2), (4).

C (1), (2), (3) D (1), (2), (3), (4), (5).

Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Nguyễn Trãi – Thái Bình, năm 2015)

Câu 94: Este X là hợp chất thơm có công thức phân tử là C9H10O2 Cho X tác dụng với dung dịch NaOH, tạo ra hai

muối đều có phân tử khối lớn hơn 80 Công thức cấu tạo thu gọn của X là

A CH3COOCH2C6H5 B HCOOC6H4C2H5

C C6H5COOC2H5 D C2H5COOC6H5.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Phan Đăng Lưu – TP.HCM, năm 2015)

Câu 95: Nhận định nào dưới đây về vinyl axetat là sai?

A Vinyl axetat làm nhạt màu dung dịch nước brom.

B Vinyl axetat được điều chế từ axit axetic và axetilen

C.Thủy phân vinyl axetat trong môi trường kiềm thu được muối và anđehit.

D Thủy phân vinyl axetat trong môi trường axit thu được axi axeic và ancol vinylic.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT chuyên Lê Quý Đôn – Đà Nẵng, năm 2015)

Câu 96: Khẳng định nào sau đây là đúng?

A Phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm là phản ứng một chiều.

B Este chỉ bị thủy phân trong môi trường axit.

C Phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm gọi là phản ứng este hóa.

D Phản ứng thủy phân este trong môi trường axit là phản ứng một chiều.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Sông Lô – Vĩnh Phúc, năm 2015)

Câu 97: Cho các chất: (1) CH3CH2COOCH3; (2) CH3OOCCH3; (3) HCOOC2H5; (4) CH3COC2H5; (5)CH3CH(COOCH3)2; (6) HOOCCH2CH2OH; (7) CH3OOCCOOC2H5 Những chất thuộc loại este là

A (1), (2), (3), (6), (7) B (1), (2), (3), (4), (5), (6)

C (1), (2), (3), (5), (6), (7) D (1), (2), (3), (5), (7).

Câu 98: Nhận xét nào sau đây không đúng ?

A Hiđro hóa hoàn toàn triolein hoặc trilinolein đều thu được tristearin.

B Chất béo là este của glixerol và các axit béo.

C Dầu mỡ động thực vật bị ôi thiu do nối đôi C = C ở gốc axit không no của chất béo bị oxi hóa chậm bởi

oxi không khí tạo thành peoxit, chất này bị phân hủy thành các sản phẩm có mùi khó chịu

D Chất béo nhẹ hơn nước và không tan trong nước.

9

Trang 10

Câu 99: Để chuyển chất béo lỏng thành chất béo rắn, người ta thường cho chất béo lỏng tác dụng với

Câu 100: Este X có trong hoa nhài có công thức phân tử C9H10O2, khi thủy phân X tạo ra ancol thơm Y Tên gọicủa X là:

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đặng Thúc Hứa – Nghệ An, năm 2015)

(a) Chất béo là trieste của glixerol và các axit béo

(b) Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ

(c) Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường kiềm gọi là phản ứng xà phòng hóa

(d) Các este đều được điều chế từ axit cacboxylic và ancol

(e) Tristearin, triolein có công thức lần lượt là: (C17H33COO)3C3H5, (C17H35COO)3C3H5

(f) Tất cả các peptit có phản ứng màu với Cu(OH)2/OH-

(g) Dung dịch saccarozơ không tham gia phản ứng tráng bạc

Số phát biểu đúng là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Nguyễn Khuyến – TP.HCM, năm 2015)

Câu 102: Chất nào sau đây không tham gia phản ứng cộng với H2 (xúc tác Ni, to)?

A C2H2O2 B CH2O C C2H2O4. D C3H4O2.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Nguyễn Khuyến – TP.HCM, năm 2015)

Câu 103: Phát biểu nào sau đây là sai ?

A Dầu thực vật và mỡ động vật đều là chất béo

B Tristearin có CTPT là C54H110O6.

C Dầu thực vật là chất béo thành phần có nhiều gốc axit béo không no nên ở thể lỏng

D Phản ứng xà phòng hóa chất béo là phản ứng 1 chiều, xảy ra chậm

Câu 104: Có các nhận định sau:

(1) Lipit là một loại chất béo

(2) Lipit gồm chất béo, sáp, sterit, photpholipit,…

(3) Chất béo là các chất lỏng

(4) Chất béo chứa các gốc axit không no thường là chất lỏng ở nhiệt độ thường

(5) Phản ứng thuỷ phân chất béo trong môi trường kiềm là phản ứng thuận nghịch

(6) Chất béo là thành phần chính của dầu mỡ động, thực vật

Các nhận định đúng là

A (1), (2), (4), (6) B (1), (2), (4), (5).

C (2), (4), (6) D 3, (4), (5).

Câu 105: Cho các este: vinyl axetat, etyl axetat, isoamyl axetat, phenyl axetat, anlyl axetat, vinyl benzoat Số este

có thể điều chế trực tiếp bằng phản ứng của axit và ancol tương ứng (có H2SO4 đặc làm xúc tác) là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Phụ Dực – Thái Bình, năm 2015)

Câu 106: Một este có công thức phân tử là C4H6O2, khi thuỷ phân trong môi trường axit thu được axetanđehit.

Công thức cấu tạo thu gọn của este đó là :

Trang 11

Câu 107: Mệnh đề không đúng là :

A CH3CH2COOCH=CH2 tác dụng được với dung dịch Br2.

B CH3CH2COOCH=CH2 tác dụng với dung dịch NaOH thu được anđehit và muối.

D CH3CH2COOCH=CH2 có thể trùng hợp tạo polime.

Câu 108: Cho các chất: etyl axetat, anilin, ancol (rượu) etylic, axit acrylic, phenol, phenylamoni clorua, ancol

(rượu) benzylic, p-crezol Trong các chất này, số chất tác dụng được với dung dịch NaOH là :

Câu 109: Chọn phát biểu đúng:

A Nhiệt độ nóng chảy của chất béo no thường thấp hơn nhiệt độ nóng chảy của chất béo không no có cùng

số nguyên tử cacbon

B Axit oleic có công thức là cis–CH3[CH2]7CH=CH[CH2]7-COOH.

C Dầu mỡ để lâu thường bị ôi, nguyên nhân là do liên kết đôi C = O của chất béo bị oxi hóa chậm bởi oxi

không khí tạo thành peoxit

D Ở nhiệt độ thường triolein ở trạng thái lỏng, khi hiđro hóa triolein sẽ thu được tripanmitin ở trạng thái

rắn

Câu 110: Chọn câu phát biểu đúng về chất béo :

(1) Chất béo là trieste của glixerol với axit béo

(2) Chất béo rắn thường không tan trong nước và nặng hơn nước

(3) Dầu thực vật là một loại chất béo trong đó có chứa chủ yếu các gốc axit béo không no

(4) Các loại dầu thực vật và đầu bôi trơn đều không tan trong nước nhưng tan trong các dung dịch axit

(5) Các chất béo đều tan trong các dung dịch kiềm khi đun nóng

A (1), (2), (3) B (1), (2), (3), (5).

C (1), (3), (4) D (1), (3), (5).

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 3 – THPT chuyên Nguyễn Huệ – Hà Nội, năm 2015)

Câu 111: Phát biểu nào sau đây là sai:

A Trong phân tử triolein có 3 liên kết π.

B Muối Na hoặc K của axit béo được gọi là xà phòng.

C Khi hiđro hóa hoàn toàn chất béo lỏng sẽ thu được chất béo rắn.

D Xà phòng không thích hợp với nước cứng vì tạo kết tủa với nước cứng.

Câu 112: Tiến hành đun nóng các phản ứng sau đây:

Câu 113: Trường hợp nào dưới đây tạo ra sản phẩm là ancol và muối natri của axit cacboxylic?

CH COOCH CH CH= +NaOH→

11

Trang 12

D t o

CH COOCH CH= +NaOH→

Câu 114: Ba chất hữu cơ X, Y, Z mạch hở có cùng công thức phân tử C2H4O2 và có tính chất sau :

- X tác dụng được với Na2CO3 giải phóng CO2

- Y tác dụng được với Na và có phản ứng tráng gương

- Z tác dụng được với dung dịch NaOH, không tác dụng được với Na

Các chất X, Y, Z là :

B X : CH3COOH; Y : HCOOCH3; Z : CH2(OH)CHO.

C X : HCOOCH3; Y : CH3COOH; Z : CH2(OH)CHO.

D X : CH2(OH)CHO; Y : CH3COOH; Z : HCOOCH3.

Câu 115: Phát biểu nào sau đây là đúng?

A Phản ứng giữa axit axetic với ancol benzylic (ở điều kiện thích hợp), tạo thành benzyl axetat có mùi thơm

D Trong phản ứng este hóa giữa CH3COOH với CH3OH, H2O tạo nên từ –OH trong nhóm –COOH của axit và

H trong nhóm –OH của ancol

Câu 116: Khi đốt cháy hoàn toàn một este no, đơn chức thì số mol CO2 sinh ra bằng số mol O2 đã phản ứng Tên

gọi của este là :

A n-propyl axetat B etyl axetat C metyl fomat D metyl axetat.

Câu 117: Trong các chất : etilen, benzen, stiren, metyl acrylat, vinyl axetat, đimetyl ete, số chất có khả năng làm

mất màu nước brom là

Câu 118: Cho este X có công thức phân tử là C4H8O2 tác dụng với NaOH đun nóng thu được muối Y có phân tử

khối lớn hơn phân tử khối của X Tên gọi của X là :

Câu 119: Hai chất hữu cơ X, Y chứa các nguyên tố C, H, O và có khối lượng phân tử đều bằng 74 Biết X tác dụng

được với Na, cả X, Y đều tác dụng với dung dịch NaOH và dung dịch AgNO3 trong NH3 Vậy X, Y có thể là

A C4H9OH; CH3COOCH3 B OHCCOOH; HCOOC2H5.

C OHCCOOH; C2H5COOH D CH3COOCH3 ; HOC2H4CHO.

Câu 120: Este X là hợp chất thơm có công thức phân tử là C9H10O2 Cho X tác dụng với dung dịch NaOH, tạo ra

hai muối đều có phân tử khối lớn hơn 80 Công thức cấu tạo thu gọn của X là

(a) Chất béo được gọi chung là triglixerit hay triaxylglixerol

(b) Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ

(c) Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường axit là phản ứng thuận nghịch

(d) Tristearin, triolein có công thức lần lượt là:

(C17H33COO)3C3H5, (C17H35COO)3C3H5

Số phát biểu đúng là

Câu 122: Este X có CTPT C5H8O2 khi tác dụng với NaOH tạo ra 2 sản phẩm đều có khả năng tham gia phản ứng

tráng gương Số chất X thỏa mãn điều kiện trên là:

Trang 13

A 2 B 1 C 3 D 4.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT chuyên Nguyễn Huệ – Hà Nội, năm học 2010 – 2011)

Câu 123: Thủy phân este X mạch hở có công thức phân tử C4H6O2, sản phẩm thu được có khả năng tráng bạc Số

este X thỏa mãn tính chất trên là

Câu 125: Có bao nhiêu đồng phân là este, có chứa vòng benzen, có công thức phân tử là C8H8O2 ?

Câu 126: Tổng số hợp chất hữu cơ no, đơn chức, mạch hở, có cùng công thức phân tử C5H10O2, phản ứng đượcvới dung dịch NaOH nhưng không có phản ứng tráng bạc là

Câu 127: Hợp chất hữu cơ X có công thức phân tử C6H10O2, cho 9,12 gam X tác dụng với dung dịch NaOH vừa

đủ thu được dung dịch Y, cho dung dịch Y tác dụng với dung dịch AgNO3 dư trong NH3 đun nóng thu được 34,56gam Ag Số đồng phân cấu tạo của X là:

Câu 128: Cho sơ đồ sau, trong đó X1, X2, X3 là các hợp chất hữu cơ :

o o

AgNO dö/NH H SO , t ancol Y /H SO CuO, t

A metyl acrylat B vinyl axetat C etyl fomat D etyl axetat.

Câu 130: Một este E mạch hở có công thức phân tử C5H8O2 Đun nóng E với dung dịch NaOH thu được hai sản

phẩm hữu cơ X, Y, biết rằng Y làm mất màu dung dịch nước Br2 Có các trường hợp sau về X, Y:

1 X là muối, Y là anđehit 2 X là muối, Y là ancol không no

3 X là muối, Y là xeton 4 X là ancol, Y là muối của axit không no

Số trường hợp thỏa mãn là:

(Đề thi thử Đại học lần 4 – THPT chuyên Nguyễn Huệ – Hà Nội,

năm học 2011 – 2012)

Câu 131: Thủy phân este X mạch hở có công thức phân tử C4H6O2, sản phẩm thu được có khả năng tráng bạc Số

este X thỏa mãn tính chất trên là

13

Trang 14

A 6 B 3 C 4 D 5.

Câu 132: Hai chất X và Y cùng có công thức phân tử C9H8O2, cùng là dẫn xuất của bezen, đều làm mất màu nước

Br2 X tác dụng với dung dịch NaOH cho 1 muối và 1 anđehit, Y tác dụng với dung dịch NaOH cho 2 muối vànước Các muối sinh ra đều có phân tử khối lớn hơn phân tử khối của CH3COONa X và Y tương ứng là:

A HCOOC2H2C6H5, HCOOC6H4C2H3 B C6H5COOC2H3, C2H3COOC6H5.

C C2H3COOC6H5, HCOOC6H4C2H3 D C6H5COOC2H3, HCOOC6H4C2H3.

Câu 133: Cho tất cả các đồng phân đơn chức, mạch hở, có cùng công thức phân tử C2H4O2 lần lượt tác dụng với

kim loại Na và các dung dịch NaOH, NaHCO3, AgNO3/NH3 Số phản ứng xảy ra là :

Biết Y3 có công thức phân tử C6H10O2 Tên gọi của X là :

A Anđehit metacrylic B Anđehit propionic.

Câu 135: Este X có các đặc điểm sau :

- Đốt cháy hoàn toàn X tạo thành CO2 và H2O có số mol bằng nhau;

- Thuỷ phân X trong môi trường axit được chất Y (tham gia phản ứng tráng gương) và chất Z (có số nguyên tửcacbon bằng một nửa số nguyên tử cacbon trong X)

Phát biểu không đúng là :

A Chất Y tan vô hạn trong nước.

B Đun Z với dung dịch H2SO4 đặc ở 170 oC thu được anken

C Chất X thuộc loại este no, đơn chức.

D Đốt cháy hoàn toàn 1 mol X sinh ra sản phẩm gồm 2 mol CO2 và 2 mol H2O.

Câu 136: Cho sơ đồ chuyển hoá sau :

C3H4O2 + NaOH → X + Y

X + H2SO4 loãng → Z + T

Biết Y và Z đều có phản ứng tráng gương Hai chất Y, Z tương ứng là :

Câu 137: Thủy phân este có công thức phân tử C4H8O2 (với xúc tác axit), thu được 2 sản phẩm hữu cơ X và Y Từ

X có thể điều chế trực tiếp ra Y Vậy chất X là :

A axit fomic B etyl axetat C ancol metylic D ancol etylic.

Câu 138: Xà phòng hoá một hỗn hợp có công thức phân tử C10H14O6 trong dung dịch NaOH (dư), thu được glixerol

và hỗn hợp gồm ba muối (không có đồng phân hình học) Công thức của ba muối đó là

A CH3COONa, HCOONa và CH3CH=CHCOONa.

B HCOONa, CH≡CCOONa và CH3CH2COONa

C CH2=CHCOONa, HCOONa và CH≡CCOONa

Câu 139: X là hợp chất hữu cơ có công thức phân tử C8H12O5, mạch hở Thuỷ phân X thu được glixerol và 2 axit

đơn chức A, B (trong đó B hơn A một nguyên tử cacbon) Kết luận nào sau đây đúng?

A X có 2 đồng phân thỏa mãn tính chất trên.

B X làm mất màu nước brom.

C Phân tử X có 1 liên kết π

D A, B là 2 đồng đẳng kế tiếp.

Trang 15

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Lê Quy Đôn, năm 2015)

Câu 140: Chất X có công thức phân tử là C8H8O2 X tác dụng với NaOH đun nóng thu được sản phẩm gồm X1

(C7H7ONa); X2 (CHO2Na) và nước Hãy cho biết X có bao nhiêu công thức cấu tạo?

Câu 141: Khi nghiên cứu tính chất hoá học của este người ta tiến hành làm thí nghiệm như sau: Cho vào 2 ống

nghiệm mỗi ống 2 ml etyl axetat, sau đó thêm vào ống thứ nhất 1 ml dd H2SO4 20%, vào ống thứ hai 1 ml ddNaOH 30% Sau đó lắc đều cả 2 ống nghiệm, lắp ống sinh hàn đồng thời đun cách thuỷ trong khoảng 5 phút Hiệntượng trong 2 ống nghiệm là:

A Ở cả 2 ống nghiệm chất lỏng vẫn tách thành 2 lớp

B Ống nghiệm thứ nhất chất lỏng trở nên đồng nhất, ống thứ 2 chất lỏng tách thành 2 lớp

C Ở cả 2 ống nghiệm chất lỏng trở nên đồng nhất.

D Ống nghiệm thứ nhất vẫn phân thành 2 lớp, ống thứ 2 chất lỏng trở thành đồng nhất

Câu 142: Cho sơ đồ phản ứng :

Câu 143: Cho hợp chất hữu cơ X có công thức phân tử C5H8O2 tác dụng với NaOH, sau phản ứng thu được một

muối của axit hữu cơ B và một hợp chất hữu cơ D không tác dụng với Na Số công thức cấu tạo của X thoả mãnđiều kiện trên là

Câu 144: Cho tất cả các đồng phân đơn chức, mạch hở, có cùng công thức phân tử C2H4O2 lần lượt tác dụng với:

Na, NaOH, NaHCO3 Số phản ứng xảy ra là :

Câu 145: Cho sơ đồ chuyển hóa sau:

(a) C3H4O2 + NaOH → X + Y

(b) X + H2SO4 (loãng) → Z + T

(c) Z + dung dịch AgNO3/NH3 (dư) → E + Ag + NH4NO3

(d) Y + dung dịch AgNO3/NH3 (dư) → F + Ag +NH4NO3

Chất E và chất F theo thứ tự là

A HCOONH4 và CH3CHO B (NH4)2CO3 và CH3COONH4.

C (NH4)2CO3 và CH3COOH D HCOONH4 và CH3COONH4.

Câu 146: Hợp chất hữu cơ X chỉ chứa một nhóm chức, có công thức phân tử C6H10O4 khi X tác dụng với NaOH

được một muối và một ancol Lấy muối thu được đem đốt cháy thì sản phẩm không có nước công thức cấu tạo của

X là :

A HOOC(C2H4)4COOH B C2H5OOC-COOC2H5.

C CH3OOCCH2-CH2COOCH3 D CH3OOC-COOC3H7.

Câu 147: Cho sơ đồ chuyển hóa:

Triolein →+ H dö (Ni,t ) 2 o X + NaOHdö, t o→ Y + HCl→ Z

Tên của Z là

A axit panmitic B axit oleic C axit linoleic D axit stearic.

Câu 148: Hợp chất hữu cơ mạch hở X có công thức phân tử C5H10O Chất X không phản ứng với Na, thỏa mãn sơ

đồ chuyển hóa sau:

15

Trang 16

+ +

2→ 3 →

2 4

CH COOH H

Câu 149: Hợp chất hữu cơ mạch hở X có công thức phân tử C6H10O4 Thủy phân X tạo ra hai ancol đơn chức có số

nguyên tử cacbon trong phân tử gấp đôi nhau Công thức của X là

Câu 150: Thuỷ phân este Z trong môi trường axit thu được hai chất hữu cơ X và Y (MX < MY) Bằng một phản ứng

có thể chuyển hoá X thành Y Chất Z không thể là

Câu 151: Một este X có công thức phân tử là C5H8O2, khi thuỷ phân trong môi trường axit thu được hai sản phẩm hữu cơ đều không làm nhạt màu nước brom Số đồng phân của este X thỏa mãn điều kiện là

Câu 152: Đun nóng một este đơn chức có phân tử khối là 100 với dung dịch NaOH, thu được hợp chất có nhánh X

và ancol Y Cho hơi Y qua CuO đốt nóng rồi hấp thụ sản phẩm vào lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3 thu đượcdung dịch Z Thêm H2SO4 loãng vào Z thì thu được khí CO2 Tên gọi của este là

A etyl metacrylat B metyl metacrylat.

C etyl isobutyrat D metyl isobutyrat.

Câu 153: Cho sơ đồ các phản ứng:

X + NaOH (dung dịch) →t o Y + Z (1)

Y + NaOH (rắn) →CaO, t o T + P (2)

Trong sơ đồ trên, X và Z lần lượt là

A CH3COOCH=CH2 và HCHO B CH3COOCH=CH2 và CH3CHO.

C HCOOCH=CH2 và HCHO D CH3COOC2H5 và CH3CHO.

Câu 154: Cho sơ đồ phản ứng :

Tên gọi của E là :

Câu 155: Cho X có công thức phân tử là C5H8O2, phản ứng với dung dịch NaOH tạo ra muối X1 và chất hữu cơ X2,

nung X1 với vôi tôi xút thu được một chất khí có tỉ khối với hiđro là 8; X2 có phản ứng tráng gương Công thức cấutạo của X là

→ Y→ Y1 → Y2 → thuỷ tinh hữu cơ

Công thức cấu tạo của X là

Trang 17

C C2H3COOC3H7 D CH=CH2COOCH=CH2.

Câu 157: Este X có công thức phân tử là C5H10O2 Thủy phân X trong NaOH thu được ancol Y Đề hiđrat hóa ancol

Y thu được hỗn hợp 3 anken Vậy tên gọi của X là

A tert-butyl fomat B iso-propyl axetat.

C etyl propionat D sec-butyl fomat.

4 Mức độ vận dụng cao

Câu 158: Xà phòng hoá một hợp chất hữu cơ X mạch hở có công thức phân tử C10H14O6 trong dung dịch NaOH dư,

thu được glixerol và hỗn hợp gồm ba muối (không có đồng phân hình học) Số đồng phân cấu tạo của X thoả mãnlà:

(Đề thi chọn học sinh giỏi tỉnh Thái Bình, năm 2015)

Câu 159: Hợp chất hữu cơ X có CTPT C7H6O3, X chứa nhân thơm, X tác dụng với NaOH tỉ lệ 1 : 3 Số đồng phân

của X thỏa mãn là:

Câu 160: Este X no, mạch hở có 4 nguyên tử cacbon Thủy phân X trong môi trường axit thu được ancol Y và axit

Z (Y, Z chỉ chứa một loại nhóm chức duy nhất) Số công thức cấu tạo của X là:

Câu 161: Cho sơ đồ phản ứng:

(1) X (C5H8O2) + NaOH → X1 (muối) + X2

(2) Y (C5H8O2) + NaOH → Y1 (muối) + Y2

Biết X1 và Y1 có cùng số nguyên tử cacbon; X1 có phản ứng với nước brom, còn Y1 thì không Tính chất hóa họcnào giống nhau giữa X2 và Y2?

A Bị khử bởi H2 (to, Ni)

B Tác dụng được với dung dịch AgNO3/NH3 (to)

C Bị oxi hóa bởi O2 (xúc tác) thành axit cacboxylic.

D Tác dụng được với Na.

Câu 162: Xà phòng hóa hoàn toàn hỗn hợp X gồm 2 chất béo (có số mol bằng nhau) bằng dung dịch NaOH, thu

được glixerol và 2 muối natri stearat và natri panmitat (biết số mol của hai muối này cũng bằng nhau) Có baonhiêu trường hợp X thỏa mãn?

Câu 163: Chất X có công thức phân tử C6H8O4 Cho 1 mol X phản ứng hết với dung dịch NaOH, thu được chất Y

và 2 mol chất Z Đun Z với dung dịch H2SO4 đặc, thu được đimetyl ete Chất Y phản ứng với dung dịch H2SO4loãng (dư), thu được chất T Cho T phản ứng với HBr, thu được hai sản phẩm là đồng phân cấu tạo của nhau Phátbiểu nào sau đây đúng?

A Chất Y có công thức phân tử C4H4O4Na2.

B Chất X phản ứng với H2 (Ni, to) theo tỉ lệ mol 1 : 3

C Chất T không có đồng phân hình học.

D Chất Z làm mất màu nước brom.

Đun Z với dung dịch H2SO4 đặc, thu được đimetyl ete Suy ra Z là CH3OH

Câu 164: Có bao nhiêu đồng phân là este, có chứa vòng benzen, có công thức phân tử là C9H8O2 ?

Câu 165: Ứng với công thức phân tử C8H8O2 có bao nhiêu hợp chất đơn chức, có vòng benzen, có khả năng phản

ứng với dung dịch NaOH ?

Câu 166: X là hợp chất hữu cơ đơn chức Cho X tác dụng với NaOH thu được Y và Z Biết Z không tác dụng được

với Na và có sơ đồ chuyển hóa sau:

17

Trang 18

Thành phần phần trăm theo khối lượng của cacbon trong X là

A 48,65% B 55,81% C 40,00% D 54,55%

Câu 167: Hợp chất A (chứa C, H, O) có tỉ khối hơi so với metan là 8,25, thuộc loại hợp chất đa chức khi phản ứng

với NaOH tạo ra muối và ancol Số lượng hợp chất thỏa mãn tính chất của X là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Nguyễn Quang Diệu – Đồng Tháp, năm 2015)

Câu 168: Cho các chất hữu cơ X, Y, Z, T, E thỏa mãn các phương trình hóa học sau:

X + 3NaOH →t o C6H5ONa + Y + CH3CHO + H2O (1)

Y + 2NaOH →CaO, t o T + 2Na2CO3 (2)

CH3CHO + AgNO3 + NH3 + H2O →t o Z + … (3)

E + NaOH o

CaO, t

Công thức phân tử của X là :

A C12H20O6 B C12H14O4 C C11H10O4. D C11H12O4.

Câu 169: Khi cho chất hữu cơ A (có công thức phân tử C6H10O5 và không có nhóm CH2) tác dụng với NaHCO3

hoặc với Na thì số mol khí sinh ra luôn bằng số mol A phản ứng A và các sản phẩm B, D tham gia phản ứng theophương trình hóa học sau:

A + 2NaOH → 2D + H2O (2)

D + HCl → E + NaCl (4)

Tên gọi của E là

A axit acrylic B axit 2-hiđroxipropanoic.

C axit 3-hiđroxipropanoic D axit propionic.

Câu 170: Đun nóng hỗn hợp gồm glixerol với axit axetic, axit oleic, axit panmitic, axit linoleic trong H2SO4 đặc cóthể thu được tối đa bao nhiêu loại chất béo không no?

Trang 19

C PHÂN DẠNG BÀI TẬP VÀ VÍ DỤ MINH HỌA

I Thủy phân este đơn chức

1 Những vấn đề lý thuyết cần nhớ

a Phản ứng thủy phân trong mơi trường axit

+ Este tạo bởi axit và ancol :

o

2 4

H SO loã ng, t 2

+ Este tạo bởi axit và ankin :

b Phản ứng thủy phân trong mơi trường kiềm

+ Este tạo bởi axit và ancol :

o

t

+ Este tạo bởi axit và ankin :

n =1 Riêng phản ứng thủy phân este của phenol

thì NaOH (hoặc KOH)

este

+ Phản ứng thủy phân este thu được anđehit thì este phải cĩ cơng thức là RCOOCH=CH–R’

+ Phản ứng thủy phân este thu được xeton thì este phải cĩ cơng thức là RCOOC(R’’)=CH–R’ (R’ cĩ thể là nguyên

tử H hoặc gốc hiđrocacbon, R’’ là gốc hiđrocacbon )

+ Este cĩ thể tham gia phản ứng tráng gương thì phải cĩ cơng thức là HCOOR

+ Este sau khi thủy phân cho sản phẩm cĩ khả năng tham gia phản ứng tráng gương thì phải cĩ cơng thức làHCOOR hoặc RCOOCH=CH–R’

19

Trang 20

+ Nếu thủy phân este trong mơi trường kiềm mà đề bài cho biết : “…Sau khi thủy phân hồn tồn este, cơ cạn

dung dịch được m gam chất rắn” thì trong chất rắn thường cĩ cả NaOH hoặc KOH dư.

2 Phương pháp giải bài tập

Các phương pháp thường sử dụng :

+ Nhận xét đánh giá, biện luận để tìm ra đặc điểm cấu tạo của este (là este no hay khơng no; là este của ancol hayphenol, )

+ Bảo tồn nguyên tố : nOH/NaOH =nOH/ROH; nNa/NaOH=nNa/RCOONa;

+ Bảo tồn khối lượng :

2

este NaOH phả n ứ ng muố i ancol

este dd NaOH dd spư

este NaOH đem phả n ứ ng chấ t rắ n ancol

este củ a phenol NaOH đem phả n ứ ng chấ t rắ n H O

+ Phương pháp trung bình : Đối với hỗn hợp nhiều este thì nên sử dụng phương pháp này

3 Phân dạng bài tập và ví dụ minh họa

a Dạng 1 : Tính lượng chất trong phản ứng

● Đối với este của ancol

Ví dụ 1: Xà phịng hố hồn tồn 8,8 gam CH3COOC2H5 trong 150 ml dung dịch NaOH 1,0 M Cơ cạn dung dịchsau phản ứng thu được m gam chất rắn khan Giá trị của m là

A 14,80 B 10,20 C 12,30 D 8,20.

Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đinh Chương Dương – Thanh Hĩa, năm 2015)

Ví dụ 2: Xà phịng hĩa hồn tồn 14,8 gam hỗn hợp etyl fomat và metyl axetat (tỉ lệ mol 1 : 1) trong dung dịch

KOH lấy dư Sau phản ứng thu được m gam muối khan Giá trị m bằng

A 18,20 gam B 15,35 gam C 14,96 gam D 20,23 gam.

Ví dụ 3: Thủy phân 44 gam hỗn hợp 2 este cùng cơng thức phân tử C4H8O2 bằng dung dịch KOH dư Chưng cấtdung dịch sau phản ứng thu được hỗn hợp ancol Y và chất rắn khan Z Đun nĩng Y với H2SO4 đặc ở 140oC, thuđược 14,3 gam hỗn hợp các ete Biết các phản ứng xảy ra hồn tồn Khối lượng muối trong Z là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Nguyễn Khuyễn – TP Hồ Chí Minh, năm 2015)

Ví dụ 4: Thủy phân 37 gam este cùng cơng thức phân tử C3H6O2 bằng dung dịch NaOH dư Chưng cất dung dịchsau phản ứng thu được hỗn hợp ancol Y và chất rắn khan Z Đun nĩng Y với H2SO4 đặc ở 140oC, thu được 14,3gam hỗn hợp các este Biết các phản ứng xảy ra hồn tồn Khối lượng muối trong Z là

Ví dụ 5: Hỗn hợp X gồm các chất : Phenol, axit axetic, etyl axetat Cho m gam X tác dụng vừa đủ với 300 ml dung

dịch NaOH 1M, thu được dung dịch Y Mặt khác, cho m gam X tác dụng với kim loại K dư thì thu được 2,464 lítkhí H2 (đktc) Khối lượng muối trong Y lớn hơn khối lượng hỗn hợp X ban đầu là bao nhiêu gam?

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Thanh Thủy – Phú Thọ, năm 2015)

Trang 21

Ví dụ 6*: Xà phòng hoá hoàn toàn m gam một este no, đơn chức, mạch hở E bằng 26 gam dung dịch MOH 28%

(M là kim loại kiềm) Cô cạn hỗn hợp sau phản ứng thu được 24,72 gam chất lỏng X và 10,08 gam chất rắn khan Y.Đốt cháy hoàn toàn Y, thu được sản phẩm gồm CO2, H2O và 8,97 gam muối cacbonat khan Mặt khác, cho X tácdụng với Na dư, thu được 12,768 lít khí H2 (đktc) Phần trăm khối lượng muối trong Y có giá trị gần nhất với

A 67,5 B 85,0 C 80,0 D 97,5.

● Đối với este của phenol

Ví dụ 7: Hỗn hợp gồm phenyl axetat và metyl axetat có khối lượng 7,04 gam thủy phân trong NaOH dư, sau phản

ứng thu được 9,22 gam hỗn hợp muối Thành phần phần trăm theo khối lượng của phenyl axetat trong hỗn hợp banđầu là:

A 53,65% B 57,95% C 42,05% D 64,53%.

Ví dụ 8: Cho 13,6 gam phenyl axetat tác dụng với 200 ml dung dịch NaOH 1,5M đun nóng Sau khi phản ứng xảy

ra hoàn toàn thu được dung dịch X Cô cạn X thu được a gam chất rắn khan Giá trị của a là :

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Hùng Vương – Phú Thọ, năm 2015)

Ví dụ 9: Cho axit salixylic (axit o-hiđroxibenzoic) phản ứng với anhiđrit axetic, thu được axit axetylsalixylic

(o-CH3COO–C6H4–COOH) dùng làm thuốc cảm (aspirin) Để phản ứng hoàn toàn với 43,2 gam axit axetylsalixyliccần vừa đủ V lít dung dịch KOH 1M Giá trị của V là :

b Dạng 2 : Xác định công thức của một este

Bản chất của việc tìm công thức của este là xác định các thành phần cấu tạo của nó.

Ví dụ 1: Tỉ khối hơi của este X so với hiđro là 44 Khi thủy phân este đó trong dung dịch NaOH thu được muối có

khối lượng lớn hơn khối lượng este đã phản ứng Vậy este ban đầu là:

A CH3CH2COOCH3 B HCOOC3H7

Ví dụ 2: Đun nóng 0,1 mol este đơn chức X với 135 ml dung dịch NaOH 1M Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn,

cô cạn dung dịch thu được ancol etylic và 10,8 gam chất rắn khan Công thức cấu tạo của X là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đinh Chương Dương – Thanh Hóa, năm 2015)

Ví dụ 3: Cho 0,1 mol một este X vào 50 gam dung dịch NaOH 10% đun nóng đến khi phản ứng hoàn toàn (các

chất bay hơi không đáng kể) Dung dịch thu được có khối lượng 58,6 gam Cô cạn dung dịch thu được 10,4 gamchất rắn khan CTCT của X là:

A CH2=CHCOOCH3 B HCOOCH=CH2

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Phan Đăng Lưu – TP.HCM, năm 2015)

Ví dụ 4: Thủy phân hoàn toàn 9,46 gam một este X trong NaOH dư, thu được 10,34 gam muối Mặt khác, cũng

9,46 gam X có thể làm mất màu vừa hết 88 gam dung dịch Br2 20% Biết rằng trong phân tử X có chứa hai liên kết

π Tên gọi của X là

A metyl ađipat B vinyl axetat.

C vinyl propionat D metyl acrylat.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT chuyên Chu Văn An – Hà Nội, năm học 2013 – 2014)

21

Trang 22

Ví dụ 5: Xà phòng hoá hoàn toàn 0,1 mol este X (đơn chức, mạch hở) bằng 100 gam dung dịch gồm NaOH 4% và

KOH 5,6% Cô cạn dung dịch sau phản ứng, thu được 13,8 gam chất rắn khan; ngưng tụ toàn bộ phần hơi bay ratạo thành 95 gam chất lỏng Công thức của X là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Bắc Đông Quan – Thái Bình, năm 2015)

Ví dụ 6: Một este X tạo bởi axit đơn chức và ancol đơn chức có tỉ khối với He bằng 22 Khi đun nóng X với dung

dịch NaOH tạo ra muối có khối lượng bằng 17

22 khối lượng este đã phản ứng Tên X là:

A Etyl axetat B Metyl axetat.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Xuân Áng – Phú Thọ, năm 2015)

Ví dụ 7: Cho 5,1 gam Y (C, H, O) tác dụng với dung dịch NaOH dư, thu được 4,80 gam muối và 1 ancol Công

thức cấu tạo của Y là

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT Cẩm Khê – Phú Thọ, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 8: Este A là một hợp chất thơm có công thức C8H8O2 A có khả năng tráng bạc Khi đun nóng 16,32 gam Avới 150 ml dung dịch NaOH 1M thì NaOH còn dư sau phản ứng Số công thức của A thỏa mãn là:

(Đề thi thử Đại học lần 3 – THPT Nguyễn Du – Hà Nội, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 9: Z là este tạo bởi ancol metylic và axit cacboxylic Y đơn chức, mạch hở, có mạch cacbon phân nhánh Xà

phòng hoá hoàn toàn 0,6 mol Z trong 300 ml dung dịch KOH 2,5M đun nóng, được dung dịch E Cô cạn dung dịch

E được chất rắn khan F Đốt cháy hoàn toàn F bằng oxi dư, thu được 45,36 lít khí CO2 (đktc), 28,35 gam H2O và mgam K2CO3 Công thức cấu tạo của Y và giá trị của m là :

A CH3CH(CH3)COOH; m = 51,75 gam.

C CH3CH(CH3)COOH; m = 41,40 gam.

D CH2=C(CH3)COOH; m = 41,40 gam.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT Việt Yên 1, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 10: Đun este đơn chức A với dung dịch NaOH đến khi kết thúc phản ứng thu được dung dịch X Để trung

hòa lượng NaOH dư trong X cần 100 ml dung dịch HCl 1M Cô cạn dung dịch thu được 15,25 gam hỗn hợp muối

khan và hơi rượu B Dẫn toàn bộ hơi rượu B qua CuO dư, nung nóng thu dược anđehit E Cho E tác dụng với lượng

dư dung dịch AgNO3/NH3 thu được 43,2 gam Ag Biết rằng các phản ứng xảy ra hoàn toàn Công thức của este là

A CH3COOCH3 B C2H3COOCH3

C C2H3COOC2H5 D C2H5COOCH3.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT chuyên KHTN Hà Nội, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 11: Chất hữu cơ X mạch hở có thành phần nguyên tố C, H và O có tỉ khối hơi so với H2 bằng 49 Cho X tácdụng với dung dịch NaOH thu được 2 chất hữu cơ Y và Z Chất Y tác dụng với NaOH (xúc tác CaO, to) thu đượchiđrocacbon E Cho E tác dụng với O2 (to, xt) thu được chất Z Tỉ khối hơi của X so với Z có giá trị là

A 1,633 B 1,690 C 2,130 D 2,227.

Ví dụ 12: Cho 0,1 mol một este X mạch hở tác dụng với 100 gam dung dịch chứa NaOH 4% và KOH 5,6%, thu

được 111,4 gam dung dịch Y Cô cạn dung dịch Y, thu được 16,4 gam chất rắn khan Số công thức cấu tạo thỏa mãnvới X là

(Đề thi chọn học sinh giỏi tỉnh Nam Định, năm học 2013 – 2014)

Trang 23

Ví dụ 13*: Xà phòng hoá hoàn toàn 0,1 mol một este no, đơn chức bằng 26 gam dung dịch MOH 28% (M là kim

loại kiềm), rồi tiến hành chưng cất sản phẩm thu được 26,12 gam chất lỏng X và 12,88 gam chất rắn khan Y Đốtcháy hoàn toàn chất rắn Y, thu được H2O, V lít CO2 (đktc) và 8,97 gam một muối duy nhất Giá trị của V là

A 5,264 lít B 14,224 lít C 6,160 lít D 5,600 lít.

(Đề thi chọn học sinh giỏi tỉnh Nam Định, năm học 2011 – 2012)

● Đối với este của ankin và este của phenol

Ví dụ 14: Hợp chất X có công thức phân tử C5H8O2 Cho 5 gam X tác dụng vừa đủ với dung dịch NaOH, thu đượcdung dịch Y Lấy toàn bộ Y tác dụng hoàn toàn với dung dịch AgNO3/NH3 đun nóng, thu được 10,8 gam Ag Sốchất X thỏa mãn các điều kiện trên là:

(Đề thi thử Đại học lần 2 – THPT Tiên Du – Bắc Ninh, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 15: Thủy phân hoàn toàn 10,75 gam este X (có công thức phân tử dạng C Hn 2n 2 2− O ) trong dung dịch NaOH.Cho toàn bộ sản phẩm phản ứng hoàn toàn với lượng dư dung dịch AgNO3/NH3 đun nóng thì thu được 54 gam Ag.

Số đồng phân của X thỏa mãn điều kiện trên là :

(Đề thi thử Đại học lần 3 – THPT Nguyễn Duy Hiệu – Quảng Nam, năm 2014)

Ví dụ 16: Cho 18,3 gam hỗn hợp X gồm hai hợp chất hữu cơ đơn chức là dẫn xuất của benzen có cùng công thức

phân tử C7H6O2 tác dụng hết với dung dịch AgNO3 trong NH3 thu được 10,8 gam Ag Vậy khi cho 9,15 gam X nóitrên tác dụng với 300 ml dung dịch NaOH 1M, rồi cô cạn dung dịch sau phản ứng sẽ thu được bao nhiêu gam chấtrắn khan ?

A 16,4 gam B 19,8 gam C 20,2 gam D 20,8 gam

Ví dụ 17: Chất hữu cơ X (chỉ chứa C, H, O và có công thức phân tử trùng với công thức đơn giản nhất) Cho 2,76

gam X tác dụng với dung dịch NaOH vừa đủ, sau đó chưng khô thì thu được hơi nước, phần chất rắn chứa hai muốicủa natri có khối lượng 4,44 gam Đốt cháy hoàn toàn 4,44 gam hỗn hợp hai muối này trong oxi thì thu được 3,18gam Na2CO3; 2,464 lít CO2 (đktc) và 0,9 gam nước Phần trăm khối lượng của nguyên tố O trong X gần nhất vớigiá trị nào sau đây?

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Phụ Dực – Thái Bình, năm 2015)

Ví dụ 18: Xà phòng hóa hoàn toàn m1 gam este đơn chức X cần vừa đủ 100 ml dung dịch KOH 2M Cô cạn dungdịch sau phản ứng thu được m2 gam chất rắn khan Y gồm hai muối của kali Khi đốt cháy hoàn toàn Y thu đượcK2CO3, H2O và 30,8 gam CO2 Giá trị của m1, m2 lần lượt là :

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Đại Học Vinh – Nghệ An, năm 2015)

Ví dụ 19: Đốt cháy hoàn toàn m gam este đơn chức X cần vừa đủ 20,16 lít O2, sản phẩm thu được gồm 17,92 lítCO2 và 7,2 gam H2O (các thể tích khí đo ở điều kiện tiêu chuẩn) Mặt khác, khi thuỷ phân X trong môi trường kiềmthì thu được 2 muối Có bao nhiêu công thức cấu tạo thoả mãn tính chất của X là

(Đề thi thử Đại học lần 3 – THPT Quỳnh Lưu 1 – Nghệ An, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 20: Cho 0,1 mol este đơn chức X phản ứng với 0,3 mol NaOH, thu được dung dịch B có chứa 2 muối Cô

cạn dung dịch B thu được m gam chất rắn Mặt khác, đốt cháy hoàn toàn 42,7 gam X thu được hỗn hợp sản phẩm.Cho toàn bộ sản phẩm cháy vào dung dịch Ca(OH)2 dư Sau phản ứng thu được 245 gam kết tủa và khối lượngdung dịch giảm 118,3 gam X và giá trị của m là

A HCOOC6H5 và 18,4 gam B CH3COOC6H5 và 23,8 gam.

C CH3COOC6H5 và 19,8 gam D HCOOC6H5 và 22,4 gam.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT Cẩm Bình – Hà Tĩnh, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 21*: Cho 34 gam hỗn hợp M gồm 2 este đơn chức X, Y đều thuộc loại hợp chất thơm (tỉ khối hơi của M đối

với O2 luôn bằng 4,25 với mọi tỉ lệ số mol giữa 2 este) tác dụng vừa đủ với 175 ml dung dịch NaOH 2M Cô cạn

23

Trang 24

dung dịch sau phản ứng thu được hỗn hợp Z gồm 2 muối khan Thành phần phần trăm về khối lượng của 2 muốitrong Z là

A 55,43% và 44,57% B 56,67% và 43,33%

C 46,58% và 53,42% D 35,6% và 64,4%.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT chuyên KHTN TP Hồ Chí Minh, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 22: Cho 27,6 gam hợp chất thơm có công thức C7H6O3 tác dụng với 800 ml dung dịch NaOH 1M, thu đượcdung dịch Y Để trung hòa NaOH dư trong dung dịch Y cần 100 ml dung dịch H2SO4 1M, thu được dung dịch Z.Khối lượng rắn khan thu được khi cô cạn dung dịch Z là

(Đề thi chọn học sinh giỏi tỉnh Nam Định, năm học 2012 – 2013)

c Dạng 3 : Xác định công thức của este trong hỗn hợp

Ví dụ 1: Hai este A và B là đồng phân của nhau và đều do axit cacboxylic no, đơn chức và ancol no đơn chức tạo

thành Để xà phòng hóa hoàn toàn 33,3 gam hỗn hợp hai este trên cần vừa đủ 450 ml dung dịch NaOH 1M Tên gọicủa 2 este đó là:

A etyl fomat và metyl axetat B etyl axetat và propyl fomat.

C butyl fomat và etyl propionat D metyl axetat và metyl fomat.

Ví dụ 2: Đun nóng m gam hỗn hợp gồm 2 este của cùng một axit và 2 ancol đơn chức kế tiếp nhau trong dãy đồng

đẳng trong dung dịch KOH (vừa đủ) thu được m gam muối Vậy công thức của 2 ancol là:

A C3H7OH và C4H9OH B C3H5OH và C4H7OH

C C2H5OH và C3H7OH D CH3OH và C2H5OH

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đa Phúc – Hà Nội, năm 2015)

Ví dụ 3: Hỗn hợp X gồm 2 este đơn chức A và B hơn kém nhau một nhóm -CH2- Cho 6,6 gam hỗn hợp X tác dụngvừa đủ với 100 ml dung dịch NaOH 1M, thu được 7,4 gam hỗn hợp 2 muối Công thức cấu tạo chính xác của A và

Ví dụ 4: Xà phòng hoá 22,2 gam hỗn hợp gồm 2 este đồng phân, cần dùng 12 gam NaOH, thu 20,492 gam muối

khan (hao hụt 6%) Trong X chắc chắn có một este với công thức và số mol tương ứng là :

C HCOOC2H5 0,15 mol D CH3COOC2H3 0,15 mol.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Cẩm Khê – Phú Thọ, năm 2015)

Ví dụ 5: Xà phòng hóa hoàn toàn 3,98 gam hỗn hợp hai este bằng dung dịch NaOH vừa đủ, thu được 4,1 gam muối

của một axit cacboxylic và 1,88 gam hỗn hợp hai ancol là đồng đẳng kế tiếp nhau Công thức của hai este đó là

A HCOOCH3 và HCOOC2H5 B C2H5COOCH3 và C2H5COOC2H5.

(Đề thi thử Đại học lần 2 – THPT Yên Lạc – Vĩnh Phúc, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 6*: Hỗn hợp X gồm hai chất hữu cơ đơn chức Cho 0,1 mol X tác dụng vừa đủ với 0,1 mol NaOH, cô cạn

dung dịch sau phản ứng thu được 7,36 gam hỗn hợp muối và ancol Y Oxi hóa hoàn toàn ancol Y bằng CuO thuđược anđehit Cho toàn bộ lượng anđehit này tác dụng với AgNO3/NH3 thu được 25,92 gam Ag Công thức cấu tạocủa hai chất trong hỗn hợp X là:

A CH3COOCH3 và CH3COOCH2CH2CH3.

B HCOOH và CH3COOCH3.

Trang 25

C CH3COOH và HCOOC2H5.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT Cẩm Lý – Bắc Giang, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 7: Đun nóng hỗn hợp hai chất đồng phân (X, Y) với dung dịch H2SO4 loãng, thu được hai axit ankanoic kếtiếp nhau trong dãy đồng đẳng và hai ankanol Hoà tan 1 gam hỗn hợp axit trên vào 50 ml NaOH 0,3M, để trunghoà NaOH dư phải dùng 10 ml HCl 0,5M Khi cho 3,9 gam hỗn hợp ancol trên tác dụng hết với Na thu được 0,05mol khí Biết rằng các gốc hiđrocacbon đều có độ phân nhánh cao nhất CTCT của X, Y là :

B HCOOC(CH3)3 và CH3COOCH(CH3)2.

C CH3COOC(CH3)3 và CH3CH2COOCH(CH3)2.

D (CH3)2CHCOOC2H5 và (CH3)2CHCH2COOCH3.

Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Xuân Áng – Phú Thọ, năm 2015

Ví dụ 8: Đun nóng 32,1 gam hỗn hợp X gồm hai chất hữu cơ Y và Z cùng nhóm chức với dung dịch NaOH dư, thu

được hỗn hợp muối natri của hai axit ankanoic kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng và một chất lỏng T (tỉ khối hơicủa T so với khí metan là 3,625) Chất T phản ứng với CuO đun nóng cho sản phẩm có phản ứng tráng gương Cho1/10 lượng chất T phản ứng với Na được 0,015 mol H2 Nhận định nào sau đây là sai ?

A Đốt cháy 32,1 gam hỗn hợp X sẽ thu được CO − H O=

B Tên gọi của T là ancol anlylic.

C Trong hỗn hợp X, hai chất Y và Z có số mol bằng nhau.

D Nung một trong hai muối thu được với NaOH (có mặt CaO) sẽ tạo metan.

(Đề thi thử THTP Quốc Gia lần 1 – THPT chuyên Hùng Vương – Phú Thọ, năm 2015)

● Đối với este của ankin, este của phenol

Ví dụ 9: Cho hỗn hợp X gồm 2 este đơn chức, mạch hở tác dụng hết với dung dịch KOH, thu được 1,96 gam một

muối và 1,02 gam hỗn hợp 2 anđehit no, đồng đẳng kế tiếp Cho lượng 2 anđehit này tác dụng hết vớiAgNO3/NH3, thu được 4,32 gam Ag Công thức 2 este trong X là :

A CH3COOCH=CHCH3 và CH3COOCH=CHCH2CH3.

B HCOOCH=CHCH3 và HCOOCH=CHCH2CH3.

C CH3COOCH=CH2 và CH3COOCH=CH–CH3

D HCOOCH=CH2 và HCOOCH=CHCH3.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT chuyên Quốc Học Huế, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 10: Hỗn hợp A gồm X, Y (MX < MY) là 2 este đơn chức có chung gốc axit Đun nóng m gam A với 400 mldung dịch KOH 1M thu được dung dịch B (có KOH dư) và (m – 12,6) gam hỗn hợp gồm 2 anđehit no, đơn chứcđồng đẳng kế tiếp, có tỉ khối hơi so với H2 là 26,2 Cô cạn B thu được (m + 6,68) gam chất rắn khan Phần trămkhối lượng của X trong A là :

A 54,66 B 45,55 C 30,37 D 36,44.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT chuyên Hùng Vương – Phú Thọ, năm 2015)

Ví dụ 11*: Hỗn hợp M gồm hai este đơn chức Cho m gam M tác dụng với lượng dư dung dịch NaOH đun nóng,

thu được 17 gam một muối và 12,4 gam hỗn hợp N gồm hai anđehit thuộc cùng dãy đồng đẳng Tỉ khối hơi của N

so với H2 là 24,8 Cho m gam M phản ứng với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3 đun nóng, thu được tối đa agam Ag Biết các phản ứng đều xảy ra hoàn toàn Giá trị của m và a lần lượt là

A 25,15 và 108 B 25,15 và 54.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – Trường THPT chuyên Đại học Vinh, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 12: Cho 0,05 mol hỗn hợp hai este đơn chức X và Y tác dụng vừa đủ với dung dịch NaOH thu được hỗn hợp

các chất hữu cơ Z Đốt cháy hoàn toàn Z thu được H2O, 0,12 mol CO2 và 0,03 mol Na2CO3 Làm bay hơi hỗn hợp

Z thu được m gam chất rắn Giá trị gần nhất của m là

25

Trang 26

A 2,5 B 3,5 C 4,5 D 5,5.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Vĩnh Chân – Hạ Hòa, năm 2015)

Ví dụ 13*: Hỗn hợp X gồm 2 este đơn chức (đều tạo bởi axit no, đều không có phản ứng cộng với brom trong

nước) là đồng phân của nhau 0,2 mol X phản ứng được với tối đa 0,3 mol NaOH, khi đó tổng khối lượng sản phẩm

hữu cơ thu được là 37,4 gam SỐ cặp este tối đa có thể có trong hỗn hợp X là:

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT chuyên Quốc Học Huế, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 14: Hai este X, Y có cùng công thức phân tử C8H8O2 và chứa vòng benzen trong phân tử Cho 6,8 gam hỗnhợp gồm X và Y tác dụng với dung dịch NaOH dư, đun nóng, lượng NaOH phản ứng tối đa là 0,06 mol, thu đượcdung dịch Z chứa 4,7 gam ba muối Khối lượng muối của axit cacboxylic có phân tử khối lớn hơn trong Z là

Ví dụ 15*: Hỗn hợp X gồm 2 este đơn chức (chứa C, H, O) Thủy phân hoàn toàn 0,15 mol X cần 200 ml dung

dịch NaOH 1M, thu được một ancol Y và 16,7 gam hỗn hợp hai muối Đốt cháy hoàn toàn Y, sau đó hấp thụ toàn

bộ sản phẩm cháy vào bình đựng dung dịch Ca(OH)2 dư, khối lượng bình tăng 8 gam Hỗn hợp X là

B HCOOC6H5 và HCOOC2H5.

C CH3COOC6H5 và CH3COOCH3.

D HCOOC6H4-CH3 và HCOOC2H5.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT Hồng Lĩnh, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 16*: Cho 0,3 mol hỗn hợp X gồm 2 este đơn chức tác dụng vừa đủ với 200 ml dung dịch NaOH 2M đun

nóng, thu được hợp chất hữu cơ no mạch hở Y có phản ứng tráng bạc và 37,6 gam hỗn hợp muối hữu cơ Đốt cháyhoàn toàn Y rồi cho sản phẩm hấp thụ hết vào bình chứa dung dịch nước vôi trong (Ca(OH)2) dư, thấy khối lượngbình tăng 24,8 gam Khối lượng của X là

A 30,8 gam B 33.6 gam C 32,2 gam D 35,0 gam.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Can Lộc – Hà Tĩnh, năm 2015)

II Thủy phân este đa chức

+ Este đa chức có thể tạo thành từ ancol đa chức và axit đơn chức; ancol đơn chức và axit đa chức; cả axit và ancolđều đa chức; hợp chất tạp chức với các axit và ancol đơn chức

Các phương pháp thường sử dụng : Nhận xét đánh giá, bảo toàn khối lượng, tăng giảm khối lượng Ngoài ra nếu gặp bài tập liên quan đến hỗn hợp các este thì chú ý đến việc sử dụng phương pháp trung bình.

Trang 27

3 Phân dạng bài tập và ví dụ minh họa

a Tính lương chất trong phản ứng

Ví dụ 1: Khi thuỷ phân a gam một chất béo X thu được 0,92 gam glixerol, 3,02 gam natri linoleat (C17H31COONa)

và m gam muối natri oleat (C17H33COONa) Giá trị của a, m lần lượt là :

C 8,82 gam; 7,2 gam D 7,2 gam; 8,82 gam.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Hùng Vương – Phú Thọ, năm 2015)

Ví dụ 2: Hiđro hoá hoàn toàn m gam trioleoylglixerol (triolein) thì thu được 89 gam tristearoylglixerol (tristearin).

Giá trị m là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đinh Chương Dương – Thanh Hóa, năm 2015)

Ví dụ 3: Thủy phân hoàn toàn một lượng tristearin trong dung dịch NaOH (vừa đủ) thu được 1 mol glixerol và

C 1 mol C17H33COONa D 1 mol C17H35COONa.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT chuyên ĐHSP Hà Nội, năm 2015)

Ví dụ 4: Thuỷ phân hoàn toàn glixerol trifomiat trong 200 gam dung dịch NaOH cô cạn dung dịch hỗn hợp sau

phản ứng thu được 28,4 gam chất rắn khan và 9,2 gam ancol Xác định nồng độ phần trăm của dung dịch NaOH?

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Phan Đăn Lưu – TP Hồ Chí Minh, năm 2015)

Ví dụ 5: Thủy phân hoàn toàn triglixerit X trong NaOH, thu được 46 gam glixerol và hỗn hợp gồm hai muối của

hai axit béo là stearic và oleic có tỉ lệ mol 1 : 2 Khối lượng muối thu được là :

A 456 gam B 458 gam C 459 gam D 457 gam.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT chuyên Hùng Vương – Phú Thọ,

năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 6: Chất X có công thức: (C H COO)(C H COO)(C H COO)C H Muốn điều chế 20 kg xà phòng từ17 35 17 33 17 31 3 5

X thì cần dùng bao nhiêu kg chất béo này để tác dụng với dung dịch xút? Coi phản ứng xảy ra hoàn toàn

A 19,39 kg B 25,80 kg C 20,54 kg D 21,50 kg.

(Đề thi thử Đại học lần 2 – THPT chuyên Thái Bình, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 7: Cho X là este của glixerol với axit cacboxylic đơn chức, mạch hở Đun nóng 7,9 gam X với dung dịch

NaOH tới khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được 8,6 gam hỗn hợp muối Tính số gam glixerol thu được ?

(Đề thi thử Đại học lần 4 – THPT chuyên ĐHSP Hà Nội, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 8: Este X được tạo thành từ etylen glicol và hai axit cacboxylic đơn chức Trong phân tử este, số nguyên tử

cacbon nhiều hơn số nguyên tử oxi là 1 Khi cho m gam X tác dụng với dung dịch NaOH (dư) thì lượng NaOH đãphản ứng là 10 gam Giá trị của m là :

A 14,5 B 17,5 C 15,5 D 16,5.

Ví dụ 9: Đun nóng a gam một hợp chất hữu cơ X (chứa C, H, O), mạch không phân nhánh với dung dịch chứa 11,2

gam KOH đến khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được dung dịch A, để trung hoà KOH dư trong A cần dùng 80 mldung dịch HCl 0,5M Làm bay hơi hỗn hợp sau khi trung hoà một cách cẩn thận, người ta thu được 7,36 gam hỗnhợp hai ancol đơn chức Y và 18,34 gam hỗn hợp hai muối Z Giá trị của a là:

(Đề thi thử Đại học lần 2 – THPT Thanh Sơn – Phú Thọ, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 10: Hợp chất hữu cơ X đa chức có công thức phân tử C9H14O6 Thực hiện phản ứng xà phòng hóa hoàn toàn

X sản phẩm thu được là hỗn hợp 2 muối của 2 axit hữu cơ đơn chức (trong đó có 1 axit có mạch cacbon phân

27

Trang 28

nhánh) và hợp chất hữu cơ đa chức Y Đem 13,08 gam X tham gia phản ứng tráng bạc thì khối lượng Ag lớn nhấtthu được là

A 12,96 gam B 27 gam C 25,92 gam D 6,48 gam.

(Đề thi thử Đại học lần 3 – THPT chuyên Bắc Giang, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 11: Một loại chất béo được tạo bởi glixerol và 3 axit béo là axit pammitic, axit oleic, axit linoleic

(C17H31COOH) Đun 0,1 mol chất béo này với 500 ml dung dịch NaOH 1M, sau phản ứng hoàn toàn thu được dungdịch X Cô cạn cẩn thận dung dịch X (trong quá trình cô cạn không xảy ra phản ứng hóa học, còn lại m gam chấtrắn khan Giá trị m là:

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT chuyên Hùng Vươn Hương – Phú Thọ, năm 2015)

Ví dụ 12*: Một hợp chất hữu cơ X có công thức phân tử C10H8O4 trong phân tử chỉ chứa 1 loại nhóm chức 1 mol X

phản ứng vừa đủ với 3 mol NaOH tạo thành dung dịch Y gồm 2 muối (trong đó có 1 muối có M < 100), 1 anđehit

no (thuộc dãy đồng đẳng của metanal) và nước Cho dung dịch Y phản ứng với lượng dư AgNO3/NH3 thì khối

lượng kết tủa thu được là:

A 162 gam B 432 gam C 162 gam D 108 gam.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – Thanh Hóa, năm 2015)

b Xác định công thức của este

Ví dụ 1: Xà phòng hóa hoàn toàn chất béo X trong NaOH (dư) đun nóng thu được 18,4 gam glixerol và 182,4 gam

một muối natri của axit béo Tên của X là :

A trilinolein B triolein C tristearin D tripanmitin.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đặng Thúc Hứa – Nghệ An, năm 2015)

Ví dụ 2: Thủy phân hoàn toàn 0,05 mol este X của 1 axit đa chức với 1 ancol đơn chức cần 5,6 gam KOH Mặt

khác, khi thủy phân 5,475 gam este đó thì cần 4,2 gam KOH và thu được 6,225 gam muối Công thức cấu tạo củaeste là:

Ví dụ 3: Cho 2,54 gam este (X) mạch hở bay hơi trong 1 bình kín dung tích 0,6 lít (lúc đầu là chân không) Khi este

bay hơi hết thì áp suất ở 136,5oC là 425,6 mmHg Thuỷ phân 25,4 gam (X) cần 0,3 mol NaOH thu được 28,2 gammột muối duy nhất Xác định tên gọi (X) biết rằng (X) phát xuất từ rượu đa chức

A Glixerol triaxetat B Etylenglicol điaxetat.

C Glixerol tripropionat D Glixerol triacrylat.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT chuyên Trần Phú – Hải Phòng, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 4: Cho 0,01 mol một este X phản ứng vừa hết với 100 ml dung dịch NaOH 0,2M, sản phẩm tạo ra chỉ gồm

một muối và một ancol đều có số mol bằng số mol este, đều có cấu tạo mạch cacbon không phân nhánh Mặtkhác, xà phòng hoá hoàn toàn một lượng este X bằng dung dịch KOH vừa đủ, thì vừa hết 200 ml KOH 0,15M vàthu được 3,33 gam muối X là:

A Etylen glicol oxalat B Đimetyl ađipat.

C Đietyl oxalat D Etylen glicol ađipat.

Ví dụ 5: Cho axit oxalic tác dụng với hỗn hợp 2 ancol đơn chức no đồng đẳng liên tiếp, thu được 5,28 gam hỗn hợp

3 este đa chức Thuỷ phân lượng este trên bằng dung dịch NaOH dư thu được 5,36 gam muối 2 ancol có công thứclà

C C3H7OH và C4H9OH D C4H9OH và C5H11OH.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT Đô Lương 1– Nghệ An, năm học 2013 – 2014)

Trang 29

Ví dụ 6: Hợp chất hữu cơ X được tạo bởi glixerol và axit axetic Trong phân tử X, số nguyên tử H bằng tống số

nguyên tử C và O Thủy phân hoàn toàn m gam X cần dùng vừa đủ 300 ml dung dịch NaOH 1M Giá trị của m là

A 39,6 B 26,4 C 40,2 D 21,8.

(Đề thi thử Đại học lần 2 – THPT chuyên Bắc Giang, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 7: X là este 2 chức có tỉ khối hơi so với H2 bằng 83 X phản ứng tối đa với NaOH theo tỉ lệ mol 1 : 4 và nếucho 1 mol X tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO3 trong NH3 cho tối đa 4 mol Ag Số công thức cấu tạo thỏamãn thỏa mãn điều kiện trên của X là

(Đề thi thử Đại học lần 2 – THPT chuyên Đại học Vinh – Nghệ An, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 8*: Thủy phân hoàn toàn 0,1 mol este X cần 200 ml dd NaOH 1,5M Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu

được glixerol và 24,6 gam muối khan của axit hữu cơ mạch thẳng Hãy cho biết X có bao nhiêu công thức cấu tạo ?

(Đề thi thử THPT Quốc Gia – THPT chuyên Vĩnh Phúc, năm 2015)

Ví dụ 9: Xà phòng hoá hoàn toàn 0,1 mol este X (chỉ chứa 1 loại nhóm chức) cần 0,3 mol NaOH, thu 9,2 gam

ancol Y và 20,4 gam một muối Z (cho biết 1 trong 2 chất Y hoặc Z là đơn chức) Công thức của X là :

A CH3CH2OOC–COOCH2CH3 B C3H5(OOCH)3.

Ví dụ 10: Thuỷ phân hoàn toàn 0,2 mol một este E cần dùng vừa đủ 100 gam dung dịch NaOH 24%, thu được một

ancol và 43,6 gam hỗn hợp muối của hai axit cacboxylic đơn chức Hai axit đó là

C C2H5COOH và C3H7COOH D HCOOH và C2H5COOH.

Ví dụ 11: X là este 2 chức, đun nóng m gam X với 100 ml dung dịch NaOH 2M đến khi phản ứng xảy ra hoàn toàn.

Để trung hòa lượng NaOH dư cần 40 ml dung dịch HCl 1M Làm bay hơi cẩn thận dung dịch sau khi trung hòa, thuđược 7,36 gam hỗn hợp 2 ancol đơn chức (Y), (Z) và 15,14 gam hỗn hợp 2 muối khan, trong đó có một muối củaaxit cacboxylic (T) Kết luận nào sau đây đúng?

A Axit (T) có chứa 2 liên kết đôi trong phân tử.

B Số nguyên tử cacbon trong axit (T) bằng một nửa số nguyên tử cacbon trong chất hữu cơ X.

C Ancol (Y) và (Z) là 2 chất đồng đẳng liên tiếp với nhau.

D Chất hữu cơ X có chứa 14 nguyên tử hiđro.

(Đề thi chọn học sinh giỏi tỉnh Thái Bình, năm học 2012 – 2013)

Ví dụ 12* (Dành cho học sinh giỏi): Đốt cháy 1,60 gam một este E đơn chức được 3,52 gam CO2 và 1,152 gamH2O Cho 10 gam E tác dụng với lượng NaOH vừa đủ, cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được 14,00 gam muốikhan G Cho G tác dụng với axit vô cơ loãng thu được G1 không phân nhánh Số lượng CTCT thoả mãn tính chất

đã nêu của E là :

Ví dụ 13* (Dành cho học sinh giỏi): Thủy phân m gam hỗn hợp X gồm este đơn chức A (C5H8O2) và este hai chức

B (C6H10O4) cần vừa đủ 150 ml dung dịch NaOH 1M Sau phản ứng, cô cạn dung dịch, thu được hỗn hợp Y gồmhai muối và hỗn hợp Z gồm hai ancol no, đơn chức đồng đẳng kế tiếp, ngoài ra không còn sản phẩm hữu cơ nàokhác Cho toàn bộ hỗn hợp Z tác dụng với một lượng CuO (dư) nung nóng thu được hỗn hợp hơi T (có tỉ khối hơi

so với H2 là 13,75) Cho toàn bộ hỗn hợp T tác dụng với một lượng dư dung dịch AgNO3/NH3 thu được 32,4 gam

Ag Các phản ứng xảy ra hoàn toàn Thành phần phần trăm khối lượng muối có khối lượng phân tử nhỏ hơn tronghỗn hợp Y là

A 38,84% B 48,61% C 42,19% D 41,23%.

III Chỉ số của chất béo

1 Những vấn đề lý thuyết cần nhớ

a Chỉ số axit : Là số miligam KOH dùng để trung hoà lượng axit béo tự do trong một gam chất béo.

b Chỉ số este hóa : Là số miligam KOH dùng để xà phòng hoá hết lượng trieste (triglixerit) trong một gam chất

béo.

29

Trang 30

c Chỉ số xà phòng hóa : Là tổng số miligam KOH để trung hoà hết lượng axit tự do và xà phòng hoá hết lượng

trieste (triglixerit) trong một gam chất béo.

Ví dụ 1: Trong chất béo luôn có một lượng axit béo tự do Số miligam KOH dùng để trung hoà lượng axit béo tự

do trong 1 gam chất béo gọi là chỉ số axit của chất béo Để trung hoà 2,8 gam chất béo cần 3 ml dung dịch KOH0,1M Chỉ số axit của mẫu chất béo trên là :

Ví dụ 2: Tổng số miligam KOH dùng để trung hoà hết lượng axit béo tự do và xà phòng hoá hết lượng trieste trong

1 gam chất béo gọi là chỉ số xà phòng hoá của chất béo Vậy chỉ số xà phòng hoá của mẫu chất béo có chỉ số axitbằng 7 chứa 89% tristearin là :

b Tính lượng chất trong phản ứng

Ví dụ 1: Để trung hoà 10 gam một chất béo có chỉ số axit là 5,6 thì khối lượng NaOH cần dùng là

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT chuyên Vĩnh Phúc, năm học 2013 – 2014)

Ví dụ 2: Xà phòng hóa hoàn toàn 1 kg chất béo có chỉ số axit bằng 2,8 người ta cần dùng 350 ml KOH 1M Khối

lượng glixerol thu được là

Ví dụ 3: Xà phòng hoá hoàn toàn 89 gam chất béo X bằng dung dịch NaOH, thu được 9,2 gam glixerol và m gam

xà phòng Giá trị của m là:

A 91,8 B 83,8 C 79,8 D 98,2.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Trực Ninh – Nam Định, năm 2015)

Ví dụ 4*: Cho 200 gam một loại chất béo có chỉ số axit bằng 7 tác dụng vừa đủ với một lượng NaOH, thu được

207,55 gam hỗn hợp muối khan Khối lượng NaOH đã tham gia phản ứng là :

Ví dụ 5*: Trong chất béo luôn có một lượng axit béo tự do Khi thủy phân hoàn toàn 2,145 kg chất béo cần dùng

0,3 kg NaOH, thu được 0,092 kg glixerol và m kg hỗn hợp muối natri Giá trị của m là

A 3,765 B 2,610 C 2,272 D 2,353.

Ví dụ 6*: Cho 80 gam một loại chất béo có chỉ số axit bằng 7 tác dụng vừa đủ với dung dịch NaOH Sau phản ứng

cô cạn dung dịch thu được 83,02 gam hỗn hợp muối khan Khối lượng NaOH đã tham gia phản ứng là

Ví dụ 7*: Chất béo X có chỉ số axit là 7 Để xà phòng hoá 10 kg X, người ta đun nóng nó với dung dịch chứa 1,420

kg NaOH Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn để trung hoà hỗn hợp, cần dùng 500 ml dung dịch HCl 1M Khốilượng xà phòng thu được là :

A 10,3425 kg B 10,3445 kg C 10,3435 kg D 10,3455 kg.

(Đề thi thử Đại học lần 1 – THPT Vĩnh Bảo – Hải Phòng, năm học 2013 – 2014)

c Tìm công thức của chất béo

Ví dụ 1: Một chất béo là trieste của một axit và axit tự do cũng có cùng công thức với axit chứa trong chất béo Chỉ

số xà phòng hóa của mẫu chất béo này là 208,77 và chỉ số axit tự do bằng 7 Axit chứa trong chất béo trên là :

Trang 31

A Axit stearic B Axit oleic.

C Axit linoleic D Axit panmitic.

(Đề thi thử Đại học lần 8 – THPT chuyên ĐHSP Hà Nội, năm học 2013 – 2014)

IV Đốt cháy este

- Phương pháp thường được sử dụng là :

+ Bảo tồn khối lượng : este O 2 CO 2 H O 2

hỗ n hợp

H O H

hỗ n hợp

hỗ n hợp hỗ n hợp hỗ n hợp

nO

Ví dụ 1: Thủy phân axit béo X, thu được glixerol và ba axit béo là axit stearic, axit panmitic và axit oleic Đốt cháy

hồn tồn a mol X thu được V lít (đktc) CO2 và m gam nước Biểu thức liên hệ giữa a, V và m là

Trang 32

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT chuyên Lê Quý Đôn – Đà Nẵng, năm 2015)

Ví dụ 2: Đốt cháy hoàn toàn 15,84 gam hỗn hợp 2 este CH3COOC2H5 và C2H5COOCH3, cho toàn bộ sản phẩmcháy qua dung dịch nước vôi trong thấy khối lượng bình tăng m gam Giá trị của m là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Đồng Lộc – Hà Tĩnh, năm 2015)

Ví dụ 3: Hỗn hợp Z gồm 2 este X và Y tạo bởi cùng 1 ancol và 2 axit cacboxylic đồng đẳng kế tiếp (MX < MY) Đốtcháy hoàn toàn m gam Z cần dùng 6,16 lít O2 (đktc), thu được 5,6 lít CO2 (đktc) và 4,5 gam H2O Giá trị của m là:

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Hà Giang, năm 2015)

Ví dụ 4: Hỗn hợp X gồm axit axetic, etyl axetat và metyl axetat Cho m gam hỗn hợp X tác dụng vừa đủ với 200

ml dung dịch NaOH 1M Mặt khác, đốt cháy hoàn toàn m gam hỗn hợp X cần V lít O2 (đktc) sau đó cho toàn bộ sảnphẩm cháy vào dung dịch NaOH dư thấy khối lượng dung dịch tăng 40,3 gam Giá trị của V là:

A 17,36 lít B 19,04 lít C 19,60 lít D 15,12 lít.

Ví dụ 5: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp X gồm: axit axetic, etyl axetat, metyl axetat rồi cho toàn bộ sản phẩm cháy

vào bình (1) đựng dung dịch H2SO4 đặc, dư; bình (2) đựng Ba(OH)2 dư Kết thúc thí nghiệm thấy bình (1) tăngthêm m gam, bình (2) thu được 10,835 gam kết tủa Giá trị của m là

A 1,08 B 0,99 C 0,81 D 0,90

(Đề thi thử THPT Quốc Gia – Sở GD & ĐT TP HCM, năm 2015)

Ví dụ 6: Đốt cháy hoàn toàn m gam chất béo X (chứa triglixerit của axit stearic, axit panmitic và các axit béo tự do

đó) Sau phản ứng thu được 20,16 lít CO2 (đktc) và 15,66 gam nước Xà phòng hóa m gam X (H = 90%) thì thuđược khối lượng glixerol là:

A 2,760 gam B 1,242 gam C 1,380 gam D 2,484 gam

Ví dụ 7: Đốt cháy hoàn toàn m gam một este X (có công thức C Hn 2n 4 2− O ), thu được V lít CO2 (đkc) và x gamH2O Biểu thức liên hệ giữa m với V, x là

(Đề thi thử Đại học lần 3 – THPT Nguyễn Duy Hiệu – Quảng Nam, năm 2014)

Ví dụ 8: Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol một loại chất béo X, thu được CO2 và H2O hơn kém nhau 0,6 mol Tính thểtích dung dịch Br2 0,5M tối đa để phản ứng hết với 0,3 mol chất béo X ?

A 0,36 lít B 2,40 lít C 1,20 lít D 1,60 lít.

PS : Trong phân tử trieste có 3 liên kết π ở ba chức este không tham gia phản ứng cộng Br 2 nên ta có biểu thức

(*).

Ví dụ 9: X có công thức phân tử là C4H8O2 và tham gia phản ứng tráng gương Đun nóng m gam X với dung dịchNaOH vừa đủ thu được dung dịch chứa (m - 5,6) gam muối và a mol ancol Y Đốt a mol ancol Y cần V lít O2 (đktc).Giá trị của V là

Ví dụ 10: Đốt cháy hoàn toàn 9,16 gam hỗn hợp X gồm 1 este và 1 axit hữu cơ, cần vừa đủ 0,45 mol O2, và thuđược số mol CO2 bằng số mol H2O.Tính thể tích dung dịch NaOH 1M phản ứng vừa hết 9,16 gam hỗn hợp X

A 80 ml B 100 ml C 120 ml D 150 ml.

Định dạng
Số trang	65
Dung lượng	1,23 MB
File đính kèm	4 CHUYÊN ĐỀ HÓA HỮU CƠ 12.rar (2 MB)