Mun trứng cá

° Thường gặp ở khoảng 90 % lứa tuổi thanh thiếu niên ° Trong đa số các trường hợp, diễn tiến bệnh thường khỏi tự nhiên ° Ở nam, bị mụn trứng cá kéo dài đến khoảng trước tuổi 25 và nữ trư

MỤN TRỨNG CÁ

Điều Trị Và Phòng Ngừa

° Thường gặp ở khoảng 90 % lứa tuổi thanh thiếu niên

° Trong đa số các trường hợp, diễn tiến bệnh thường khỏi tự nhiên

° Ở nam, bị mụn trứng cá kéo dài đến khoảng trước tuổi 25 và nữ trước tuổi 30

° Một số trường hợp gặp ở lứa tuổi 45-55 (tuổi hồi xuân)

ĐẠI CƯƠNG

Những thể loại mụn sau đều có thể tính là mụn trứng cá

• Acne comedonica: là những chấm đen mọc đặc biệt nhiều

quanh mũi.

• Acne papulopustulosa: những chấm đen trồi lên dính với

phần dưới là một hạt nhân vàng hoặc trắng.

• Acne indurata: dưới chỗ da tấy đỏ là những mụn trứng cá

nằm sâu ở dưới.

Phân loại

5 Acne conglobata: chấm đen to mang bọc mủ ở

dưới.

6 Acne fulminans: rất hiếm khi gặp, nếu có thường ở

lứa tuổi 13 – 18 Mụn dạng khối bọc song to, song, rất đau, gây sốt và choáng ngất.

7 Acne inversa: những mụn cám đầu đen xuất hiện

làm bít tắc và ảnh hưởng chức năng của tuyến mồ hôi

Phân loại

Acne comedonica

Acne papulopustulosa

Phân loại

Acne fulminans Acne conglobata

Acne inversa Acne plegmonosa

Phân loại

Nguyên nhân

1 Do thực hiện bước làm sạch không tốt

2 Do tuyến bã điều tiết ra quá nhiều

3 Do ảnh hưởng của stress

4 Ảnh hưởng của tuyến nội tiết

Nguyên nhân

5 Ngoài ra còn 1 số yếu tố khác:

° Gen di truy n ề : nh h ng m nh đ n vai trò trao đ i ch t c a hoocmon gi i tính ả ưở ạ ế ổ ấ ủ ớ nam testosteron - liên quan đ n ch c n ng tuy n nh n ế ứ ă ế ờ

° Stress : c th c ng th ng làm gi m kh n ng th i đ c và ch ng đ viêm ơ ể ă ẳ ả ả ă ả ộ ố ỡ

nhi m ễ

° Thu c ố : có ch a quá li u l ng corticoid, iod, clo, brom, các ch t kháng lao, ứ ề ượ ấ các vitamin B1, B2, B6, B12, D2 đ u gây r i lo n chức năng tuyến bã ề ố ạ

° B nh t t ệ ậ : các b nh viêm bu ng tr ng, r i lo n n i ti t làm t ng hoocmon nam, ệ ồ ứ ố ạ ộ ế ă

t đó phát sinh m n tr ng cá ừ ụ ứ

° Th i k kinh nguy t ờ ỳ ệ : hoocmon thay đ i tr c m i chu k kinh nguy t nên ổ ướ ỗ ỳ ệ

ng i ph n nào c ng có th b m c m t vài m n tr ng cátrong th i gian này ườ ụ ữ ũ ể ị ọ ộ ụ ứ ờ

° M ph m ỹ ẩ : vi c trang đi m ph n và n n c n th c hi n song song v i vi c tẩy ệ ể ấ ề ầ ự ệ ớ ệ trang s ch Các l chân lông bít tắc nhanh chóng gây mụn và viêm da ạ ỗ

° Môi tr ng ườ : tr i n ng, không khí nóng m là đi u ki n r t thu n l i cho vi ờ ắ ẩ ề ệ ấ ậ ợ

khu n sinh sống ch ch t nh n đ ng Tr ng cá b c (m ) có điều ki n phát ẩ ở ỗ ấ ờ ứ ọ ứ ọ ủ ệ triển Lí do này có thể gi i thích luôn thắc mắc: vì sao sau m i k đi ngh biển, ả ỗ ỳ ỉ

da m t không ch rám nắng mà còn b sần sùi hơn ặ ỉ ị

° Th c n ứ ă : Th t màu đ nh bò, l n, dê và socola là nh ng th kích thích m n ị ỏ ư ợ ữ ứ ụ

h u hi u ữ ệ

Nguyên nhân

Mụn trứng cá phát triển qua 4 giai

đoạn:

1 Tắc nghẽn ống chân lông

2 Sự hoạt động quá mức của tuyến

bã

3 Sự gia tăng hoạt động của vi

khuẩn Propionibacterium acnes

4 Tình trạng sưng tấy của chân

lông

Biểu hiện lâm sàng và sinh lý

bệnh

• Với 4 giai đoạn phát triển của mụn trứng cá biểu hiện trên lâm sàng gồm các sang thương căn bản sau:

- Còi hay còn gọi là nhân trứng cá (comedon)

- Sần nang lông

- Mụn mủ

- Nốt viêm

Biểu hiện lâm sàng và sinh lý

bệnh

Nhẹ < 20 còi mụn hoặc < 15 tổn thương viêm,

hoặc tổng số tổn thương < 30

Trung bình 20 – 100 còi mụn hoặc 15 – 50 tổn

thương viêm Nặng 5 nốt (cục) hoặc tổng số tổn thương viêm

> 50, hoặc tổng số sang thương > 125

Về điều trị, có thể chọn 1 trong 3 khâu:

1 Tác dụng trên sự tăng tiết bã nhờn:

Dian-35

- Uống viên đầu tiên vào ngày bắt đầu hành kinh x

27 ngày, nghỉ 7 ngày rồi lại uống như trên

- Thuốc uống ít nhất 1 – 3 tháng liên tục mới có tác dụng

Điều trị

2 Tác dụng trên sừng hoá phễu:

Diferin

- Thuốc thoa 1 lần/ ngày trước khi ngủ x 8 – 12 tuần

- Hoặc dùng Effederm, Alten, Isotrex…

Điều trị

3 Tác dụng trên vi khuẩn:

- Thuốc có tác dụng tại chỗ: Dalacin T thoa 2 lần/ngày

- Hoặc Stiemycin, Erythrogel, Erylik, Panoyl 5- 10,

Oxy 5 -10

Điều trị

4 Thuốc có tác dụng toàn thân

Tetracycline

- 1.5 g (3 viên)/ ngày x 8 ngày

- Sau đó là 0.5 g/ ngày x 1 tháng

- Giảm xuống 0.25 g/ ngày x nhiều tháng

Có thể dùng: Doxycline, Minocycline

Điều trị

Tuỳ theo mứcđộ tổn thương mà người ta thường phối hợp các thuốc sau

a Mức độ nhẹ:

- Retinoid bôi 1 lần/ngày (tối)

- Kết hợïp bôi Benzol Peroxide hoặc Dalacin T, Stiemycine Thoa 2 lần/ ngày (sáng/ chiều)

b Mức độ trung bình:

- Retinoid bôi (Differin) 1 lần/ngày (tối)

- Kết hợp bôi Benzol Peroxide hoặc Dalacin T, Stiemycine Thoa 2 lần/ ngày (sáng/ chiều)

- Phối hợp kháng sinh uống (Tetracycline hoặc Doxycycline…)

Phối hợp thuốc trong điều

trị

c Mức độ nặng:

- Isotretinoin uống

- Liều tấn công là 0.5 – 1 mg/kg/ngày x 4 tháng

- Sau đó duy trì 0.2 – 0.3 mg/kg/ngày x thời gian kéo dài

hơn

- Hoặc dùng chế độ điều trị cách quãng 0.5 mg/kg/ngày x 1

tuần nghỉ 3 tuần rồi sau đó lại uống như trên x 6 tháng

d Điều trị duy trì:

- Retinoid bôi (Differin)

- Hoặc Benzoyl Peroxide

- Hoặc kháng sinh bôi

Phối hợp thuốc trong điều

trị

1 Các thuốc chống viêm nhiễm:

● Nhĩm kháng sinh cyclin như Doxicyclin, minocyclin, limecyclin Phụ

nữ cĩ thai, cho con bú và trẻ em khơng được dùng nhĩm kháng sinh này vì cĩ thể dẫn đến quái thai, gây trầm cảm Nhưng cĩ thể dùng kháng sinh thuộc nhĩm macrolid như erythromycin, josamycin,

rocythromycin Chỉ dùng khi bị viêm vừa và nặng, thời gian sử dụng khơng dưới 3 tháng

nhạy cảm với nắng, gây nám da, khơng nên ra nắng trong thời kỳ dùng thuốc, mynocyclin cĩ thể gây viêm gan

Thông tin mới về điều trị

2.Thuốc làm giảm chất nhờn:

● Isotretinoin (biệt dược: roacutane) dùng trong trường hợp mụn nặng

hoặc khi dùng kháng sinh khơng khỏi Chú ý: khi tái phát cĩ thể dùng lại nhưng phải cách lần điều trị trước 8 tuần Khơng được dùng cùng một lúc với doxyciclin, mynocyclin vì cĩ nguy cơ gây tăng áp lực

trong sọ não

● Các hoocmon:

+ Nam giới: cĩ thể dùng kích thích tố progesteron (biệt dược:

delipoderme, progesteron)

+ Nữ giới: thường dùng các thuốc như thuốc ngừa thai, điều kinh -

thành phần gồm ethinylestradiol kết hợp với progestatif Chỉ cĩ biệt dược diane (gồm 35 mcg ethinylestradiol + 2mg cyproteron) là cĩ hiệu quả

Thông tin mới về điều trị

3.Thuốc làm tan mụn

● Dùng thuốc bơi ngồi da như isotretionin (dung dịch hay gel) cho kết quả tốt và ít phản ứng phụ

● Khơng được lạm dụng các corticoid uống và bơi lâu dài, sẽ cĩ tác

dụng phụ như giảm khả năng đề kháng của da và làm suy thận

Thông tin mới về điều trị

1/ Tỳ bà thanh phế ẩm gia giảm

● Thành phần: Tỳ bà diệp 12g, sinh địa 15g, xích thược 10g, tang bạch

bì 12g, địa cốt bì 10g, đan bì 10g, hồng cầm 10g, sinh sơn chi 10g, sinh thạch cao 30g, bạch hoa xà thiệt thảo 30g sinh sơn tra 10g, sinh cam thảo 6g Sắc nước uống mỗi ngày 1 thang

● Tác dụng: Tả phế thanh nhiệt, lương huyết giải độc

● Ứng dụng: Thích ứng với trường hợp mụn trứng cá do "phế nhiệt" (tạng phế bị nhiệt) gây nên, biểu hiện bởi các triệu chứng: Mụn

thường xuất hiện trên trán và trên má Đầu tiên là những nốt sần, rồi viêm tấy, đỏ, đau, cĩ cảm giác nĩng rát Đồng thời kèm theo những triệu chứng tồn thân, như mặt đỏ bừng bừng từng cơn, đầu lưỡi đỏ tía, rêu lưỡi vàng mỏng, mạch sác (đập rất nhanh - trên 80-90

lần/1phút)

Chữa mụn trứng cá theo Đông

Y

2/ Nhân trần cao thang gia giảm

● Thành phần: Sinh địa 15g, xích thược 10g Nhân trần cao 30g, sinh sơn chi

10g, hồng cầm 10g, hồng bá 10g, đại hồng 10g (cho vào sau), bồ cơng anh 20g, sinh ý dĩ 30g, sa tiền thảo 15g, sinh cam thảo 6g Sắc nước uống mỗi ngày 1 thang

● Tác dụng: thanh nhiệt hố thấp thơng phủ

● Ứng dụng: thích ứng với trường hợp mụn trứng cá do "thấp nhiệt" gây nên,

biểu hiện bởi các triệu chứng: Mụn thường xuất hiện ở khu vực ở phía

dưới hai má và ở cằm, phần da bị tổn thương đỏ ửng, cĩ những đốm đỏ, nốt sần, hoặc mưng mủ, ngứa cục bộ Đồng thời kèm theo những triệu

chứng tồn thân, như bụng đầy trướng, kém ăn, họng khơ, miệng háo, đại tiện táo, tiểu tiện sẻn đỏ, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng nhớt, mạch hoạt sác

Chữa mụn trứng cá theo Đông

Y

3/ Tứ quan tử hợp Nhi trần thanh gia giảm

● Thành phần: Đẳng sâm 10g, phục linh 12g, bạch truật 10g, sơn dược 12g, bán hạ 10g, trần bì 10g, bạch giới tử 10g, đan sâm 15g, xa tiền

tử 10g (gĩi lại), bạch hoa xà thiết thảo 15g Sắc nước uống mỗi ngày một thang

● Tác dụng: kiện tỳ hố đàm, lợi thấp thanh nhiệt

● Ứng dụng: Thích ứng với trường hợp mụn trứng cá do "tỳ hư đàm thấp" gây nên, biểu hiện bởi các triệu chứng: Mụn trứng cá mưng mủ nặng, bong vẩy, để lại sẹo, kèm theo kém ăn, đại tiện lỏng, chất lưỡi nhớt, mạch hoạt

Chữa mụn trứng cá theo Đông

Y

4/ Đan chi tiêu giao tán gia giảm

● Thành phần: Đan bì 8g, chi tử (sao) 6g, hồng cầm 8g, sơn tra 8g, tơ

ngạnh 8g, đương quy 10g, sinh địa 10g, phục linh 10g, bạch truật 10g,

bạch hoa xà thiết thảo 12g, nhân trần 12g, bồ cơng anh 12g Sắc nước

uống mỗi ngày một thang

● Tác dụng: Điều nhiếp xung nhâm, thanh nhiệt giải uất

● Ứng dụng: thích ứng với trường hợp mụn trứng cá do "xung nhâm thất

điều" (mạch xung và mạch nhâm mất điều hịa) gây nên Dạng bệnh này thường gặp ở phụ nữ, bệnh phát theo từng đợt, cĩ tính chất chu kỳ - liên quan mật thiết với chu kỳ kinh nguyệt - mụn trứng cá xuất hiện nhiều hơn trước kỳ hành kinh Những nốt sẩn xuất hiện nhiều ở khu vực dưới má, thậm chí lan xuống cả cổ, nốt trứng cá thường bị mưng mủ, sưng tấy đỏ

Chữa mụn trứng cá theo Đông

Y

5/ Đào hồng tứ vật hợp lương huyết tiêu sang ẩm gia giảm

● Thành phần: Sinh địa 30g, thục địa 30g, xuyên khung 10g, bạch

thược 10g, đương quy 10g, đào nhân 10g, hồng hoa 10g, tang diệp 10g, hồng cầm 10g, cúc hoa 10g, sinh thạch cao 30g (sắc trước), cam thảo 6g Sắc nước uống mỗi ngày một thang

● Tác dụng: Hoạt huyết hố ứ, thanh nhiệt giải độc

● Ứng dụng: Thích ứng với trường hợp mụn trứng cá do "huyết ứ" gây nên, biểu hiện bởi các triệu chứng: Mụn trứng cá sắc tối, mưng mủ, nang lơng sưng tấy, ngứa và đau, sau khi vỡ mủ để lại sẹo Chất

lưỡi đỏ thẫm, rêu lưỡi trắng, mạch huyền

Chữa mụn trứng cá theo Đông

Y

● Cần chăm sóc da đều đặn mỗi ngày, rửa mặt nhẹ nhàng,

không chà xát da qúa mạnh và quá thường xuyên, tôn trọng cấu trúc da, không được chích, nặn mụn.

● Giảm bớt căng thẳng tinh thần trong cuộc sống.

● Tránh làm việc gây đổ mồ hôi quá nhiều Tắm và lau sạch

cơ thể sau khi ra nhiều mồ hôi.

● Kiêng ăn các thức ăn ngọt – béo như chè, bánh ngọt,

chocolate, xoài, sầu riêng …

● Không thoa các loại mỹ phẩm lên da, nhất là dạng crème (kem), dạng dầu…

● Không dùng corticoid.

Phòng bệnh

28

CHÚC BẠN THÀNH CÔNG

FOREVER IS LOVESEE YOU ON THE TOP NEVER GIVE UP

NGUYỄN THÁI ĐỨC