Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 1 V. TÍNH CHẤT SÓNG CỦA ÁNH SÁNG. A. LÝ THUYẾT 35. SỰ TÁN SẮC ÁNH SÁNG * Sự tán sắc ánh sáng Hiện tượng tán sắc ánh sáng là hiện tượng chùm ánh sáng trắng qua lăng kính không những bò khúc xạ lệch về phía đáy lăng kính, mà còn bò tách ra thành nhiều chùm sáng có màu sắc khác nhau. * Ánh sáng đơn sắc, ánh sáng trắng Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bò tán sắc khi đi qua lăng kính. Mỗi ánh sáng đơn sắc có một màu gọi là màu đơn sắc. Mỗi màu đơn sắc có một bước sóng xác đònh. Khi truyền qua các môi trường trong suốt khác nhau vận tốc của ánh sáng thay đổi, bước sóng của ánh sáng thay đổi còn tần số của ánh sáng thì không thay đổi. Ánh sáng trắng là tập hợp của vô số ánh sáng đơn sắc khác nhau có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím. Dải có màu như cầu vồng (có có vô số màu nhưng được chia thành 7 màu chính là đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím) gọi là quang phổ của ánh sáng trắng. * Giải thích hiện tượng tán sắc ánh sáng Chiết suất của chất làm lăng kính có giá trò khác nhau đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau. Chiết suất của chất làm lăng kính tăng dần với các ánh sáng đơn sắc theo tuần tự: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím. Chiếu một tia sáng qua một lăng kính thì tia ló bò lệch về phía đáy lăng kính. Chiết suất của lăng kính càng lớn thì góc lệch càng lớn. Ánh sáng trắng là tập hợp của vô số chùm ánh sáng đơn sắc khác nhau, khi qua lăng kính các ánh sáng đơn sắc khác nhau của chùm ánh sáng trắng sẽ bò lệch về phía đáy lăng kính với các góc lệch khác nhau, chúng không còn chồng chất hoàn toàn lên nhau nữa mà tách ra thành dải màu. Chiết suất của chất làm lăng kính nhỏ nhất với ánh sáng màu đỏ nên tia đỏ bò lệch ít nhất, lớn nhất với ánh sáng màu tím nên tia tím bò lệch nhiều nhất. Khi cho rất nhiều các chùm sáng đơn sắc khác nhau từ đỏ đến tím chồng lên nhau ta sẽ được chùm ánh sáng trắng. * Ứng dụng của sự tán sắc ánh sáng Hiện tượng tán sắc ánh sáng được dùng trong máy quang phổ để phân tích một chùm sáng đa sắc, do các vật sáng phát ra, thành các thành phần đơn sắc. Nhiều hiện tượng quang học trong khí quyển, như cầu vồng chẳng hạn xảy ra do sự tán sắc ánh sáng. Đó là vì trước khi tới mắt ta, các tia sáng Mặt Trời đã bò khúc xạ và phản xạ trong các giọt nước. 36. NHIỄU XẠ ÁNH SÁNG - GIAO THOA ÁNH SÁNG * Nhiểu xạ ánh sáng Nhiễu xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng không tuân theo đònh luật truyền thẳng, quan sát được khi ánh sáng truyền qua lỗ nhỏ hoặc gần mép những vật trong suốt hoặc không trong suốt. Để giải thích hiện tượng nhiễu xạ, người ta thừa nhận ánh sáng có tính chất sóng. Khe nhỏ (hoặc lỗ nhỏ) được chiếu sáng có vai trò như một nguồn phát sóng ánh sáng. Mỗi chùm ánh sáng đơn sắc là một chùm sáng có bước sóng và tần số xác đònh. Trong chân không, bước sóng của ánh sáng là: λ = f c . Trong môi trường có chiết suất n, bước sóng ánh sáng là: λ’ = nnf c f v λ == * Hiện tượng giao thoa ánh sáng Hiện tượng giao thoa ánh sáng là hiện tượng trong vùng hai chùm sáng gặp nhau xuất hiện những vạch sáng, vạch tối xen kẻ. * Giải thích và kết luận Hai chùm sáng kết hợp là hai chùm phát ra ánh sáng có cùng tần số và cùng pha hoặc có độ lệch pha không đổi theo thời gian. Khi hai chùm sáng kết hợp gặp nhau chúng sẽ giao thoa với nhau: Những chổ hai sóng gặp nhau mà cùng pha với nhau, chúng tăng cường lẫn nhau tạo thành các vân sáng. Những chổ hai sóng gặp nhau mà ngược pha với nhau, chúng triệt tiêu nhau tạo thành các vân tối. Nếu dùng ánh sáng trắng thì hệ thống vân giao thoa của các ánh sáng đơn sắc khác nhau sẽ không trùng khít với nhau: ở chính giữa, vân sáng của các ánh sáng đơn sắc khác nhau nằm trùng với nhau cho một vân sáng trắng gọi là vân trắng chính giữa. Ở hai bên vân trắng chính giữa, các vân sáng khác của các Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 2 sóng ánh sáng đơn sắc khác nhau không trùng với nhau nữa, chúng nằm kề sát bên nhau và cho những quang phổ có màu như ở cầu vồng. Hiện tượng giao thoa ánh sáng là bằng chứng thực nghiệm quan trọng khẵng đònh ánh sáng có tính chất sóng. * Vò trí vân, khoảng vân + Vò trí vân Gọi: a = S 1 S 2 là khoảng cách giữa 2 khe sáng ; D = IO là khoảng cách từ 2 khe đến màn, vò trí M trên màn E cách O một khoảng OM = x. - Vò trí vân sáng: x s = k a D. λ ; với k ∈ Z. - Vò trí vân tối: x t = (2k + 1) a D 2 . λ + Khoảng vân là khoảng cách giữa 2 vân sáng (hoặc 2 vân tối) liên tiếp: i = a D. λ . Giữa n vân sáng liên tiếp có (n – 1) khoảng vân. * Đo bước sóng ánh sáng Từ công thức: i = a D. λ => λ = D ia , đo D, a, i ta tính được λ. * Bước sóng và màu sắc ánh sáng + Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng có một bước sóng xác đònh. Màu ứng với mỗi bước sóng của ánh sáng gọi là màu đơn sắc. + Mọi ánh sáng đơn sắc mà ta nhìn thấy đều có bước sóng trong chân không (hoặc không khí) trong khoảng từ 0,38µm (ánh sáng tím) đến 0,76µm (ánh sáng đỏ). + Những màu chính trong quang phổ của ánh sáng trắng (đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím) ứng với từng vùng có bước sóng lân cận nhau. + Ngoài các màu đơn sắc còn có các màu không đơn sắc là hỗn hợp của nhiều màu đơn sắc với những tỉ lệ khác nhau. * Chiết suất của môi trường và bước sóng ánh sáng + Chiết suất của một môi trường trong suốt có giá trò phụ thuộc vào tần số và bước sóng của ánh sáng. Đối với một môi trường trong suốt nhất đònh, chiết suất ứng với ánh sáng có bước sóng càng dài thì có giá trò càng nhỏ hơn chiết suất ứng với ánh sáng có bước sóng càng ngắn. + Các đường cong tán sắc có dạng gần đúng với hypebol bậc 2 ứng với biểu thức: n = A + 2 λ B . + Sự phụ thuộc của chiết suất môi trường vào bước sóng ánh sáng là nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng tán sắc ánh sáng. 37. QUANG PHỔ * Máy quang phổ lăng kính + Máy quang phổ là dụng cụ phân tích chùm sáng có nhiều thành phần thành những thành phần đơn sắc khác nhau. + Máy dùng để nhận biết các thành phần cấu tạo của một chùm sáng phức tạp do một nguồn phát ra. + Máy quang phổ có ba bộ phận chính: - Ống chuẫn trực là bộ phận tạo ra chùm sáng song song. - Hệ tán sắc có tác dụng phân tích chùm tia song song thành nhiều chùm tia đơn sắc song song. - Buồng tối hay buồng ảnh dùng để quan sát hay chụp ảnh quang phổ. + Nguyên tắc hoạt động của máy quang phổ lăng kính dựa trên hiện tượng tán sắc ánh sáng. * Quang phổ liên tục + Quang phổ liên tục là quang phổ gồm nhiều dải màu từ đỏ đến tím nối liền nhau một cách liên tục. + Nguồn phát: các vật rắn, lỏng và những chất khí ở áp suất lớn khi bò nung nóng phát ra quang phổ liên tục. + Tính chất: không phụ thuộc bản chất của vật phát sáng mà chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của vật. Nhiệt độ càng cao, miền phát sáng của vật càng mở rộng về phía ánh sáng có bước sóng ngắn. + Ứng dụng: xác đònh được nhiệt độ của vật phát sáng, đặc biệt là những vật ở xa như Mặt Trời, các ngôi sao, … . * Quang phổ vạch phát xạ + Quang phổ vạch phát xạ là quang phổ gồm các vạch màu riêng lẽ ngăn cách nhau bằng những khoảng tối. + Nguồn phát: Quang phổ vạch phát xạ do do các chất khí hay hơi ở áp suất thấp phát ra khi bò kích thích (khi nóng sáng hoặc khi có dòng điện phóng qua). Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 3 + Tính chất: Mỗi nguyên tố hóa học khi bò kích thích, phát ra các bức xạ có bước sóng xác đònh và cho một quang phổ vạch phát xạ riêng, đặc trưng cho nguyên tố ấy. + Ứng dụng: Nhận biết sự có mặt của các nguyên tố hoá học có trong các hỗn hợp hay hợp chất. * Quang phổ vạch hấp thụ + Quang phổ liên tục thiếu một số vạch màu do bò chất khí (hay hơi kim loại) hấp thụ được gọi là quang phổ vạch hấp thụ của khí (hay hơi) đó. + Điều kiện để thu được quang phổ vạch hấp thụ là nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải thấp hơn nhiệt độ của nguồn phát ra quang phổ liên tục. + Hiện tượng đảo sắc của vạch quang phổ: trong thí nghiệm để tạo ra quang phổ vạch hấp thụ. Nếu tắt nguồn phát ánh sáng trắng thì quang phổ liên tục biến mất, tại vò trí các vạch tối lúc đầu sẽ xuất hiện các vạch màu của quang phổ vạch phát xạ của hơi dùng thí nghiệm. Ở một nhiệt độ nhất đònh, một vật chỉ hấp thụ những bức xạ nào mà nó mà nó có khả năng phát xạ, và ngược lại, nó chỉ phát ra những bức xạ nào mà nó có khả năng hấp thụ. + Ứng dụng: Nhận biết sự có mặt của các nguyên tố hoá học có trong các hỗn hợp hay hợp chất. * Phép phân tích quang phổ + Phân tích quang phổ là phương pháp vật lí dùng để xác đònh thành phần hóa học của một chất (hay hợp chất), dựa vào nghiên cứu quang phổ của ánh sáng do chất ấy phát ra hoặc hấp thụ. + Phân tích quang phổ đònh tính có ưu điểm là cho kết quả nhanh có độ nhạy cao, và có thể cùng một lúc xác đònh được sự có mặt của nhiều nguyên tố. + Phân tích quang phổ đònh lượng để biết được hàm lượng của các thành phần (nguyên tố) có trong mẫu bằng cách đo cường độ các vạch quang phổ phát xạ hoặc hấp thụ của nguyên tố ấy. Phép phân tích quang phổ đònh lượng rất nhạy, cho phép ta phát hiện được một hàm lượng rất nhỏ của chất trong mẫu. + Một ưu điểm của phép phân tích quang phổ là nó có khả năng phân tích từ xa, cho biết được thành phần hóa học, nhiệt độ và cả tốc độ chuyển động của Mặt Trời và các ngôi sao. 38. TIA HỒNG NGOẠI . TIA TỬ NGOẠI * Thí nghiệm phát hiện tia hồng ngoại và tử ngoại Dùng một nhiệt kế điện (cặp nhiệt điện) để đo nhiệt độ các vùng quang phổ do hồ quang tạo ra thấy: các chùm sáng đơn sắc có tác dụng nhiệt, tác dụng nhiệt của các chùm sáng đơn sắc khác nhau thì khác nhau, ngoài vùng dải màu liên tục vẫn còn tác dụng nhiệt, nghóa là vẫn còn có những loại bức xạ không nhìn thấy được. * Tia hồng ngoại + Bức xạ không nhìn thấy có bước sóng dài hơn 0,76µm đến khoảng vài mm được gọi là tia hồng ngoại (hay bức xạ hồng ngoại). + Nguồn phát: Mọi vật dù ở nhiệt độ thấp đều phát ra tia hồng ngoại. Nguồn phát tia hồng ngoại thông dụng là lò than, lò điện, đèn điện dây tóc. + Tính chất: - Tính chất nổi bật nhất của tia hồng ngoại là tác dụng nhiệt: vật hấp thụ tia hồng ngoại sẽ nóng lên. - Tia hồng ngoại có khả năng gây ra một số phản ứng hóa học, có thể tác dụng lên một số loại phim ảnh, như loại phim để chụp ảnh ban đêm. - Tia hồng ngoại có thể điều biến được như sóng điện từ cao tần. - Tia hồng ngoại còn có thể gây ra hiệu ứng quang điện trong ở một số chất bán dẫn. + Ứng dụng: - Tia hồng ngoại dùng để sấy khô, sưởi ấm. - Người ta sử dụng tia hồng ngoại để chụp ảnh bề mặt Trái Đất từ vệ tinh. - Tia hồng ngoại được dùng trong các bộ điều khiển từ xa để điều khiển hoạt động của tivi, thiết bò nghe, nhìn, … - Tia hồng ngoại có nhiều ứng dụng đa dạng trong lónh vực quan sự: Tên lửa tự động tìm mục tiêu dựa vào tia hồng ngoại do mục tiêu phát ra; camera hồng ngoại dùng để chụp ảnh, quay phim ban đêm; ống nhòm hồng ngoại để quan sát ban đêm. * Tia tử ngoại + Bức xạ không nhìn thấy có bước sóng ngắn hơn 0,38µm đến cở 10 -9 m được gọi là tia (hay bức xạtử ngoại). Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 4 + Nguồn phát: Những vật được nung nóng đến nhiệt độ cao (trên 2000 o C) đều phát tia tử ngoại. Nguồn phát tia tử ngoại phổ biến hơn cả là đèn hơi thủy ngân. + Tính chất: - Tác dụng mạnh lên phim ảnh, làm ion hóa không khí và nhiều chất khí khác. - Kích thích sự phát quang của nhiều chất, có thể gây một số phản ứng quang hóa và phản ứng hóa học. - Bò thủy tinh, nước, … hấp thụ rất mạnh. Nhưng tia tử ngoại có bước sóng từ 0,18µm đến 0,4µm truyền qua được thạch anh. - Có một số tác dụng sinh lí: hủy diệt tế bào da, làm da rám nắng, làm hại mắt, diệt khuẩn, diệt nấm mốc, … - Có thể gây ra hiện tượng quang điện. + Ứng dụng: Thường dùng để khử trùng nước, thực phẩm và dụng cụ y tế, dùng chữa bệnh (như bệnh còi xương), để tìm vết nứt trên bề mặt kim loại, … 39. TIA X. THUYẾT ĐIỆN TỪ ÁNH SÁNG. THANG SÓNG ĐIỆN TỪ * Tia X Bức xạ có bước sóng từ 10 -8 m đến 10 -11 m gọi là tia X (hay tia Rơn-ghen). Người ta cũng thường phân biệt tia X cứng (có bước sóng rất ngắn) và tia X mềm (có bước sóng dài hơn). * Cách tạo ra tia X Cho một chùm tia catôt – tức là một chùm electron có năng lượng lớn – đập vào một vật rắn thì vật đó phát ra tia X. Có thể dùng ống Rơn-ghen hoặc ống Cu-lít-dơ để tạo ra tia X. * Tính chất + Tính chất đáng chú ý của tia X là khả năng đâm xuyên. Tia X xuyên qua được giấy, vải, gổ, thậm chí cả kim loại nữa. Tia X dễ dàng đi xuyên qua tấm nhôm dày vài cm, nhưng lại bò lớp chì vài mm chặn lại. Do đó người ta thường dùng chì để làm các màn chắn tia X. Tia X có bước sóng càng ngắn thì càng xuyên sâu. + Tia X có tác dụng mạnh lên phim ảnh, làm ion hóa không khí. + Tia X có tác dụng làm phát quang nhiều chất. + Tia X có thể gây ra hiện tượng quang điện ở hầu hết kim loại. + Tia X có tác dụng sinh lí mạnh: hủy diệt tế bào, diệt vi khuẩn, … * Công dụng Tia X được sử dụng nhiều nhất để chiếu điện, chụp điện, để chẩn đoán hoặc tìm chổ xương gãy, mảnh kim loại trong người…, để chữa bệnh (chữa ung thư). Nó còn được dùng trong công nghiệp để kiểm tra chất lượng các vật đúc, tìm các vết nứt, các bọt khí bên trong các vật bằng kim loại; để kiểm tra hành lí của hành khách đi máy bay, nghiên cứu cấu trúc vật rắn . * Thuyết điện từ về ánh sáng + nh sáng là sóng điện từ có bước sóng rất ngắn (so với sóng vô tuyến), lan truyền trong không gian. + Mối liên hê giữa giữa tính chất điện từ với tính chất quang: n = v c = εµ + Hằng số điện môi ε của môi trường phụ thuộc vào tần số của ánh sáng: ε = F(f). * Nhìn tổng quát về sóng điện từ. Thang sóng điện từ + Sóng vô tuyến, tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia tử ngoại, tia Rơnghen, tia gamma là sóng điện từ. Các loại sóng điện từ đó được tạo ra bởi những cách rất khác nhau, nhưng về bản chất thì thì chúng cũng chỉ là một và giữa chúng không có một ranh giới nào rỏ rệt. Tuy vậy, vì có tần số và bước sóng khác nhau, nên các sóng điện từ có những tính chất rất khác nhau (có thể nhìn thấy hoặc không nhìn thấy, có khả năng đâm xuyên khác nhau, cách phát khác nhau). Các tia có bước sóng càng ngắn (tia X, tia gamma) có tính chất đâm xuyên càng mạnh, dễ tác dụng lên kính ảnh, dễ làm phát quang các chất và dễ ion hóa không khí. Trong khi đó, với các tia có bước sóng dài ta dễ quan sát hiện tượng giao thoa. + Người ta sắp xếp và phân loại sóng điện từ theo thứ tự bước sóng giảm dần, hay theo thứ tự tần số tăng dần, gọi là thang sóng điện từ. B. CÁC CÔNG THỨC Vò trí vân sáng, vân tối, khoảng vân: x s = k a D. λ ; x t = (2k + 1) a D 2 . λ ; i = a D. λ ; với k ∈ Z. Thí nghiệm giao thoa thực hiện trong không khí đo được khoảng vân là i thì khi đưa vào trong môi trường trong suốt có chiết suất n sẽ đo được khoảng vân là i’ = n i . Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 5 Giữa n vân sáng (hoặc vân tối) liên tiếp là n -1 khoảng vân. Tại M có vân sáng khi: i OM i x M = = k, đó là vân sáng bậc k. Tại M có vân tối khi: i x M = (2k + 1) 2 1 . Giao thoa với ánh sáng trắng (0,40µm ≤ λ ≤ 0,76µm) Ánh sáng đơn sắc cho vân sáng tại vò trí đang xét nếu: x = k a D. λ ; k min = d D ax λ ; k max = t D ax λ ; λ = Dk ax ; với k ∈ Z. Ánh sáng đơn sắc cho vân tối tại vò trí đang xét nếu: x = (2k + 1) a D 2 . λ ; k min = 2 1 − d D ax λ ; k max = 2 1 − t D ax λ ; λ = )12( 2 + kD ax . Bước sóng ánh sáng trong chân không: λ = f c . Bước sóng ánh sáng trang môi trường: λ’ = nnf c f v λ == . Liên hệ giữa chiết suất và bước sóng: n = A + 2 λ B . Liên hệ giữa tính chất điện từ với tính chất quang: n = v c = εµ . C. BÀI TẬP TỰ LUẬN 1. Trong thí nghiệm của Young về giao thoa ánh sáng, hai khe S 1 và S 2 được chiếu bằng ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ. Khoảng cách giữa hai khe là 0,8mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m. Người ta đo được khoảng cách giữa 6 vân sáng liên tiếp trên màn là 6mm. Xác đònh: a) Bước sóng của ánh sáng và khoảng cách từ vân sáng bậc 3 đến vân sáng bậc 8 ở cùng phía với nhau so với vân sáng chính giữa. b) Tại 2 điểm M và N trên màn, cùng phía với nhau so với vân sáng trung tâm và cách vân sáng trung tâm lần lượt là 3mm và 13,2mm là vân sáng hay vân tối? Nếu là vân sáng thì đó là vân sáng bậc mấy? Trong khoảng cách từ M đến N có bao nhiêu vân sáng? c) Thay ánh sáng đơn sắc bằng ánh sáng trắng (0,76µm ≥ λ ≥ 0,40µm). Xác đònh bề rộng của quang phổ bậc 1 và bậc 2. 2. Trong thí nghiệm của Young về giao thoa ánh sáng, hai khe S 1 và S 2 được chiếu bằng ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ = 0,6µm. Khoảng cách từ hai khe đến màn là 1,2m. Người ta đo được khoảng cách giữa 7 vân sáng liên tiếp trên màn là 2,16mm. Hãy xác đònh : a) Khoảng cách giữa hai khe S 1 và S 2 và khoảng cách từ vân sáng chính giữa đến vân sáng bậc 6. b) Tại 2 điểm A và B trên màn, cùng phía với nhau so với vân sáng trung tâm và cách vân sáng trung tâm lần lượt là 1,44mm và 6,3mm là vân sáng hay vân tối? Từ A đến B có bao nhiêu vân tối? c) Thay ánh sáng đơn sắc bằng ánh sáng trắng (0,76µm ≥ λ ≥ 0,40µm). Xác đònh bước sóng của những bức xạ cho vân tối tại điểm M cách vân sáng trung tâm 2mm và cho vân sáng tại B cách vân sáng trung tâm 3mm. 3. Trong thí nghiệm của Young về giao thoa ánh sáng, hai khe S 1 và S 2 được chiếu bằng ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ = 0,5µm. Khoảng cách giữa hai khe là 0,8mm. Người ta đo được khoảng cách giữa 5 vân sáng liên tiếp trên màn là 4mm. Hãy xác đònh : a) Khoảng cách từ hai khe đến màn và khoảng cách từ vân sáng bậc 3 đến vân sáng bậc 12 ở khác phía với nhau so với vân sáng chính giữa. b) Tại 2 điểm C và E trên màn, cùng phía với nhau so với vân sáng trung tâm và cách vân sáng trung tâm lần lượt là 2,5mm và 15mm là vân sáng hay vân tối? Từ C đến E có bao nhiêu vân sáng? c) Thay ánh sáng đơn sắc bằng ánh sáng trắng (0,76µm ≥ λ ≥ 0,40µm). Xác đònh bề rộng của quang phổ bậc 1 và cho biết có những bức xạ nào cho vân sáng trùng với vân sáng bậc 4 của ánh sáng màu vàng có bước sóng λ v = 0,60µm . 4. Trong thí nghiệm của Young về giao thoa ánh sáng, hai khe S 1 và S 2 được chiếu bằng ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ = 0,4µm. Khoảng cách giữa hai khe là 0,4mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m. Xác đònh : a) Khoảng cách giữa 9 vân sáng liên tiếp và khoảng cách từ vân sáng bậc 4 đến vân sáng bậc 8 ở khác phía nhau so với vân sáng chính giữa. b) Tại 2 điểm B và C trên màn, cùng phía với nhau so với vân sáng trung tâm và cách vân sáng trung tâm lần lượt là 5mm và 24mm là vân sáng hay vân tối? Nếu là vân sáng thì đó là vân sáng bậc mấy? Hãy cho biết trong khoảng từ B đến C có bao nhiêu vân sáng? Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 6 c) Thay ánh sáng đơn sắc bằng ánh sáng trắng (0,76µm ≥ λ ≥ 0,40µm). Xác đònh bước sóng của những bức xạ cho vân tối tại điểm M cách vân sáng trung tâm 3mm và cho vân sáng tại N cách vân sáng trung tâm 5mm. 5. Trong một thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là a = 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là D = 1m. a) Khi dùng ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ 1 để làm thí nghiệm thì người ta đo được khoảng cách gữa 5 vân sáng liên tiếp nhau là 0,8mm. Tính bước sóng và tần số của bức xạ dùng trong thí nghiệm. Xác đònh vò trí vân sáng bậc 3 và vân tối bậc 4 ở cùng một phía của vân sáng trung tâm trên màn E. b) Thay bức xạ có bước sóng λ 1 bằng bức xạ có bước sóng λ 2 > λ 1 thì tại vò trí của vân sáng bậc 3 của bức xạ bước sóng λ 1 ta quan sát được một vân sáng của bức xạ có bước sóng λ 2 . Xác đònh λ 2 và bậc của vân sáng đó. 6. Thí nghiệm Iâng giao thoa ánh sáng với nguồn sáng là 2 bức xạ có bước sóng lần lượt là λ 1 và λ 2 . Cho λ 1 = 0,5µm. Biết vân sáng bậc 12 của bức xạ λ 1 trùng vân sáng bậc 10 của bức xạ λ 2 . a) Xác đònh bước sóng λ 2 . b) Tính khoảng cách giữa vân sáng bậc 5 của bức xạ λ 1 đến vân sáng bậc 11 của bức xạ λ 2 (nằm cùng phía với nhau so với vân sáng chính giữa). Biết 2 khe Iâng cách nhau 1mm và khoảng cách từ 2 khe đến màn là 1m. 7. Hai khe Iâng cách nhau 0,8mm và cách màn 1,2m. a) Chiếu ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ 1 = 0,75µm vào hai khe. Tìm khoảng vân và cho biết tại điểm M cách vân trung tâm 4,5mm có vân sáng hay vân tối. b) Chiếu đồng thời 2 bức xạ đơn sắc λ 1 = 0,75µm và λ 2 = 0,45µm vào hai khe. Lập công thức xác đònh vò trí trùng nhau của các vân tối của 2 bức xạ λ 1 và λ 2 trên màn. 8. Một nguồn sáng điểm nằm cách đều hai khe Iâng và phát ra đồng thời hai bức xạ đơn sắc có bước sóng λ 1 = 0,6µm và bước sóng λ 2 chưa biết. Khoảng cách giữa hai khe là a = 0,2mm, khoảng cách từ các khe đến màn là D = 1m. a) Tính khoảng vân giao thoa trên màn đối với λ 1 . b) Trong một khoảng rộng L = 2,4cm trên màn, đếm được 17 vạch sáng, trong đó có 3 vạch là kết quả trùng nhau của hai hệ vân. Tính bước sóng λ 2 , biết hai trong 3 vạch trùng nhau nằm ngoài cùng của khoảng L. 9. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng, người ta sử dụng ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ = 0,600µm. Khoảng cách giữa hai khe là 0,9mm, khoảng cách từ mặt phẳng chứa hai khe đến màn là 1,8m. Xác đònh vò trí vân sáng bậc 4 kể từ vân sáng chính giữa. Thay ánh sáng trên bằng ánh sáng trắng có bước sóng từ 0,400µm đến 0,760µm. Hỏi đúng ở vò trí của vân sáng bậc 4 nêu trên, còn có những vân sáng của những ánh sáng đơn sắc nào ? 10. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là 1,5mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m. a) Chiếu ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ 1 = 0,48µm vào hai khe. Tìm khoảng vân và khoảng cách từ vân sáng trung tâm đến vân sáng bậc 4. b) Chiếu đồng thời hai ánh sáng đơn sắc λ 1 và λ 1 = 0,64µm. Tìm khoảng cách gần nhau nhất giữa hai vân sáng trùng nhau của chúng. 11. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là 1mm, khoảng cách từ hai khe đến màn quan sát là 3m. a) Dùng ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ chiếu vào hai khe thì người ta đo được khoảng cách từ vân sáng trung tâm tới vân sáng thứ tư là 6mm. Xác đònh bước sóng λ và vò trí vân sáng thứ 6. b) Thay ánh sáng đơn sắc bằng ánh sáng hỗn hợp có bước sóng từ 0,42µm đến 0,72µm. Hỏi ánh sáng đơn sắc có bước sóng bằng bao nhiêu sẽ cho vân sáng tại vò trí M cách vân sáng trung tâm 9mm. 12. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là 0,64mm, khoảng cách từ hai khe đến màn quan sát là 2m. Dùng ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ để chiếu sáng hai khe thì người ta đo được khoảng cách giữa 5 vân sáng liên tiếp trên màn là 8mm. a) Tìm bước sóng λ và xác đònh vò trí vân sáng thứ 3 kể từ vân sáng chính giữa. b) Xác đònh loại vân, bậc của vân (nếu là vân sáng) tại các điểm M và N ở cùng phía với nhau so với vân sáng chính giữa và cách vân sáng chính giữa lần lượt là 5mm và 12mm và cho biết trong khoảng M đến N có bao nhiêu vân sáng? 13. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn quan sát là 1,5m. Nguồn sáng đơn sắc có bước sóng λ = 0,6µm. Xét trên khoảng MN trên màn, với MO = 5mm, ON = Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 7 10mm, (O là vò trí vân sáng trung tâm). Hỏi trên MN có bao nhiêu vân sáng, bao nhiêu vân tối? 14. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn quan sát là 2m. Dùng nguồn sáng phát ra ba bức xạ đơn sắc λ 1 = 0,4µm, λ 2 = 0,45µm và λ 3 = 0,6µm. Xác đònh vò trí các vân sáng trùng nhau. 15. Chiết suất của một loại thủy tinh đối với tia đỏ có λ đ = 0,7µm là n đ = 1,62 và đối với tia tím có λ t = 0,4µm là n t = 1,66. Tính chiết suất của loại thủy tinh đó đối với tia vàng λ v = 0,6µm. 16. Một lăng kính thủy tinh có góc chiết quang A = 7 0 , coi là góc nhỏ. Chiết suất của thủy tinh đối với tia đỏ là 1,63 và đối với tia tím là 1,67. Chiếu một tia sáng trắng, nằm trong một tiết diện thẳng của lăng kính, theo phương vuông góc với mặt phẵng phân giác của góc chiết quang, vào mặt bên của lăng kính. Tính góc giữa tia đỏ và tia tím sau khi ló ra khỏi lăng kính. D. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1. Một sóng ánh sáng đơn sắc được đặc trưng nhất là A. màu sắc. B. tần số. C. vận tốc truyền. D. chiết suất lăng kính với ánh sáng đó. 2. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe a = 0,3mm, khoảng cách từ mặt phẵng chứa hai khe đến màn quan sát D = 2m. Hai khe được chiếu bằng ánh sáng trắng. Khoảng cách từ vân sáng bậc 1 màu đỏ (λ d = 0,76µm) đến vân sáng bậc 1 màu tím (λ t = 0,40µm) cùng một phía của vân sáng trung tâm là A. 1,8mm. B. 2,4mm. C. 1,5mm. D. 2,7mm. 3. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là a, khoảng cách từ mặt phẵng chứa hai khe đến màn quan sát là D, khoảng vân là i. Bước sóng ánh sáng chiếu vào hai khe là A. λ = ai D . B. λ = i aD . C. λ = D ai . D. λ = a iD . 4. Cho ánh sáng đơn sắc truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác thì A. tần số thay đổi, vận tốc không đổi. B. tần số thay đổi, vận tốc thay đổi. C. tần số không đổi, vận tốc thay đổi. D. tần số không đổi, vận tốc không đổi. 5. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m, ánh sáng đơn sắc có bước sóng 0,64µm. Vân sáng thứ 3 cách vân sáng trung tâm một khoảng A. 1,20mm. B. 1,66mm. C. 1,92mm. D. 6,48mm. 6. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m. Vân sáng thứ 3 cách vân sáng trung tâm 1,8mm. Bước sóng ánh sáng đơn sắc dùng trong thí nghiệm là A. 0,4µm. B. 0,55µm. C. 0,5µm. D. 0,6µm. 7. Nguyên tắc hoạt động của máy quang phổ dựa trên hiện tượng A. phản xạ ánh sáng. B. khúc xạ ánh sáng. C. tán sắc ánh sáng. D. giao thoa ánh sáng. 8. Chiếu một chùm ánh sáng trắng qua lăng kính. Chùm sáng tách thành nhiều chùm sáng có màu sắc khác nhau. Đó là hiện tượng A. khúc xạ ánh sáng. B. nhiễu xạ ánh sáng. C. giao thoa ánh sáng. D. tán sắc ánh sáng. 9. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m, ánh sáng đơn sắc có bước sóng 0,5µm. Khoảng cách từ vân sáng bậc 1 đến vân sáng bậc 10 là A. 4,5mm. B. 5,5mm. C. 4,0mm. D. 5,0mm. 10. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là a, khoảng cách từ mặt phẵng chứa hai khe đến màn quan sát là D, bước sóng ánh sáng dùng trong thí nghiệm là λ. Khoảng vân được tính bằng công thức A. i = D a λ . B. i = D a λ . C. i = a D λ . D. i = λ aD . 11. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng người ta dùng ánh sáng trắng thay ánh sáng đơn sắc thì A. vân chính giữa là vân sáng có màu tím. B. vân chính giữa là vân sáng có màu trắng. C. vân chính giữa là vân sáng có màu đỏ. D. vân chính giữa là vân tối. 12. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng đơn sắc với khoảng vân là i. Khoảng cách giữa vân sáng và vân tối kề nhau là Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 8 A. 1,5i. B. 0,5i. C. 2i. D. i. 13. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 0,3mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 1,5m, khoảng cách giữa 5 vân tối liên tiếp trên màn là 1cm. Ánh sáng đơn sắc dùng trong thí nghiệm có bước sóng là A. 0,5µm. B. 0.5nm. C. 0,5mm. D. 0,5pm. 14. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 1mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 1m, ánh sáng đơn sắc có bước sóng 0,4µm vò trí của vân sáng bậc 4 cách vân trung tâm một khoảng A. 1,6mm. B. 0,16mm. C. 0.016mm. D. 16mm. 15. Chọn câu sai A. Ánh sáng trắng là tập hợp gồm 7 ánh sáng đơn sắc: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím. B. Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bò tán sắc khi qua lăng kính. C. Vận tốc của sóng ánh sáng tuỳ thuộc môi trường trong suốt mà ánh sáng truyền qua. D. Dãy cầu vồng là quang phổ của ánh sáng trắng. 16. Khoảng cách từ vân sáng bậc 4 bên này đến vân sáng bậc 5 bên kia so với vân sáng trung tâm là A. 7i. B. 8i. C. 9i. D. 10i. 17. Khoảng cách từ vân sáng bậc 5 đến vân sáng bậc 9 ở cùng phía với nhau so với vân sáng trung tâm là A. 4i. B. 5i. C. 12i. D. 13i. 18. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 1m, ánh sáng đơn sắc có bước sóng 0,5µm. Khoảng cách giữa vân sáng bậc 3 và vân sáng bậc 5 ở hai bên so với vân sáng trung tâm là A. 0,50mm. B. 0,75mm. C. 1,25mm. D. 1,50mm. 19. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 0,5mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m, ánh sáng đơn sắc có bước sóng 0,5µm. Khoảng cách giữa 5 vân sáng liên tiếp trên màn là A. 10mm. B. 8mm. C. 5mm. D. 4mm. 20. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 1,5mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 3m, người ta đo được khoảng cách giữa vân sáng bậc 2 đến vân sáng bậc 5 ở cùng phía với nhau so với vân sáng trung tâm là 3mm. Tìm bước sóng của ánh sáng dùng trong thí nghiệm. A. 0,2µm. B. 0,4µm. C. 0,5µm. D. 0,6µm. 21. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 1mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m. Nếu chiếu đồng thời hai bức xạ đơn sắc có bước sóng λ 1 = 0,6µm và λ 2 = 0,5µm thì trên màn có những vò trí tại đó có vân sáng của hai bức xạ trùng nhau gọi là vân trùng. Tìm khoảng cách nhỏ nhất giữa hai vân trùng. A. 0,6mm. B. 6mm. C. 0,8mm. D. 8mm. 22. Giao thoa với hai khe Iâng có a = 0,5mm; D = 2m. Nguồn sáng dùng là ánh sáng trắng có bước sóng từ 0,40µm đến 0,75µm. Tính bề rộng của quang phổ bậc 3. A. 1,4mm. B. 2,4mm. C. 4,2mm. D. 6,2mm. 23. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 1,5mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 3m, người ta đo được khoảng cách giữa vân sáng bậc 2 đến vân sáng bậc 5 ở cùng phía với nhau so với vân sáng trung tâm là 3mm. Tìm số vân sáng quan sát được trên vùng giao thoa có bề rộng 11mm. A. 9. B. 10. C. 11. D. 12. 24. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng hai khe cách nhau 1mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m. Nếu chiếu đồng thời hai bức xạ đơn sắc có bước sóng λ 1 = 0,602µm và λ 2 thì thấy vân sáng bậc 3 của bức xạ λ 2 trùng với vân sáng bậc 2 của bức xạ λ 1 . Tính λ 2 . A. 0,401µm. B. 0,502µm. C. 0,603µm. D. 0,704µm. 25. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng khoảng cách giữa hai khe là 1,5mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 1,5m. Nếu chiếu đồng thời hai bức xạ đơn sắc có bước sóng λ 1 = 0,5µm và λ 2 = 0,6µm. Xác đònh khoảng cách giữa hai vân sáng bậc 4 ở cùng phía với nhau của hai bức xạ này. A. 0,4mm. B. 4mm. C. 0,5mm. D. 5mm. 26. Giao thoa với hai khe Iâng có a = 0,5mm; D = 2m. Nguồn sáng dùng là ánh sáng trắng có bước sóng từ 0,40µm đến 0,75µm. Xác đònh số bức xạ cho vân tối (bò tắt) tại điểm M cách vân trung tâm 0,72cm. A. 2. B. 3. C. 4. D. 5. Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 9 27. Trong giao thoa với ánh sáng trắng có bước sóng từ 0,40µm đến 0,76µm. Tìm bước sóng của các bức xạ khác cho vân sáng trùng với vân sáng bậc 4 của ánh sáng màu đỏ có λ d = 0,75µm. A. 0,60µm, 0,50µm và 0,43µm. B. 0,62µm, 0,50µm và 0,45µm. C. 0,60µm, 0,55µm và 0,45µm. D. 0,65µm, 0,55µm và 0,42µm. 28. Hai khe Iâng cách nhau 0,8mm và cách màn 1,2m. Chiếu ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ = 0,75µm vào hai khe. Khoảng cách giữa hai vân sáng bậc 4 ở hai phía của vân sáng chính giữa là A. 12mm. B. 10mm. C. 9mm. D. 8mm. 29. Giao thoa ¸nh s¸ng ®¬n s¾c cđa Young cã λ = 0,6 m ; a = 1mm ; D = 2m.μ Kho¶ng v©n i lµ: A. 1,2mm. B. 3.10 -6 m . C. 12mm. D. 0,3 mm. 30. Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng của Iâng, khoảng cách giữa hai khe là 4mm, khoảng cách từ mặt phẳng hai khe đến màn là 2m. Khi dùng ánh sáng trắng có bước sóng 0,40µm đến 0,75µm để chiếu sáng hai khe. Tìm số các bức xạ cùng cho vân sáng tại điểm N cách vân trung tâm 1,2mm. A. 2. B. 3. C. 4. D. 5. 31. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là a = 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là D = 1m. Khi dùng ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ = 0,40µm để làm thí nghiệm. Tìm khoảng cách giữa 5 vân sáng liên tiếp trên màn. A. 1,6mm. B. 1,2mm. C. 0.8mm. D. 0,6mm. 32. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là a = 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là D = 1m. Khi chiếu đồng thời hai bức xạ đơn sắc có bước sóng λ 1 = 0,40µm và λ 2 thì thấy tại vò trí của vân sáng bậc 3 của bức xạ bước sóng λ 1 có một vân sáng của bức xạ λ 2 . Xác đònh λ 2 . A. 0.48µm. B. 0.52µm. C. 0.60µm. D. 0.72µm. 33. Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng của khe Iâng, ánh sáng đơn sắc có λ = 0,42μm. Khi thay ánh sáng khác có bước sóng λ’ thì khoảng vân tăng 1,5 lần. Bước sóng λ ’ là: A. 0,42μm. B.0,63μm. C.0,55μm. D. 0,72μm. 34. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng của ánh sáng đơn sắc. Khi tiến hành trong khơng khí người ta đo được khoảng vân i = 2 mm. Đưa tồn bộ hệ thống trên vào nước có chiết suất n = 3 4 thì khoảng vân đo được trong nước là A. 2mm. B. 2,5mm. C. 1,25mm. D. 1,5mm. 35. Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng, hai khe sáng cách nhau 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn quan sát là 1m. Bước sóng của ánh sáng đơn sắc dùng trong thí nghiệm là 0,72µm. Vị trí vân sáng thứ tư là A. x = 1,44mm . B. x = ± 1,44mm. C. x = 2,88mm. D. x = ± 2,88mm 36. Trong một thí nghiệm về giao thoa ánh sáng bằng hai khe Iâng, khoảng cách giữa 2 khe a = 2mm. Khoảng cách từ 2 khe đến màn D = 2m. Người ta đo được khoảng cách giữa 6 vân sáng liên tiếp là 3mm. Bước sóng của ánh sáng đơn sắc trong thí nghiệm là A. 0,6µm. B. 0,5µm. C. 0,7µm. D. 0,65µm. 37. Giao thoa ¸nh s¸ng ®¬n s¾c cđa Young cã λ = 0,5 m; a = 0,5mm; D = 2m. μ T¹i M c¸ch v©n trung t©m 7mm vµ t¹i N c¸ch v©n trung t©m 10mm th×: A. M, N ®Ịu lµ v©n s¸ng. B. M lµ v©n tèi, N lµ v©n s¸ng. C. M, N ®Ịu lµ v©n tèi. D. M lµ v©n s¸ng, N lµ v©n tèi. 38. Giao thoa ¸nh s¸ng tr¾ng cđa Young cã 0,4 m μ ≤ λ ≤ 0,75 m; a = 4mm; Dμ = 2m. T¹i ®iĨm N c¸ch v©n tr¾ng trung t©m 1,2mm cã c¸c bøc x¹ cho v©n s¸ng lµ: A. 0,64μm ; 0,4μm ; 0,58μm. B. 0,6μm ; 0,48μm ; 0,4μm. C. 0,6μm ; 0,48μm ; 0,75μm D. 0,4μm ; 0,6μm ; 0,58μm 39. Trong thí nghiệm giao thoa I-âng đối với ánh sáng trắng khoảng cách từ 2 nguồn đến màn là 2m, khoảng cách giữa 2 nguồn là 2mm. Số bức xạ cho vân sáng tại M cách vân trung tâm 4mm là: A. 4. B. 7. C. 6. D. 5. 40. Trong thÝ nghiƯm giao thoa I©ng kho¶ng c¸ch hai khe a = 1mm, kho¶ng c¸ch hai khe ®Õn mµn D = 2m. Giao thoa víi ¸nh s¸ng ®¬n s¾c th× trªn mµn chØ quan s¸t ®ỵc 11 v©n s¸ng mµ kho¶ng c¸ch hai v©n ngoµi cïng lµ 8mm. X¸c ®Þnh bíc sãng. A. 0,45 µm. B. 0,40µm. C. 0,48 µm. D. 0,42 µm. 41. Ngun tắc hoạt động của máy quang phổ dựa vào hiện tượng quang học nào và bộ phận nào thực hiện tác dụng của hiện tượng trên ? A.Tán sắc ánh sáng, lăng kính. B. Giao thoa ánh sáng, thấu kính C. Khúc xạ ánh sáng, lăng kính D. Phản xạ ánh sáng, gương cầu lõm 42. Quan sát ánh sáng phản xạ trên các váng dầu mỡ hoặc bong bóng xà phòng, ta thấy những vầng màu sặc sỡ. Đó là hiện tượng nào sau đây ? A. Giao thoa ánh sáng B. Nhiễu xạ ánh sáng C. Tán sắc ánh sáng D. Khúc xạ ánh sáng Ôn tập Lý 12 Phần sóng ánh sáng– Biên soạn : Ngun Thanh Trung – Trường THPT Nghi L ộc 1 – Trang 10 43. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m, ánh sáng đơn sắc dùng trong thí nghiệm có bước sóng trong khoảng từ 0,40µm đến 0,76µm. Tại vò trí cách vân sáng trung tâm 1,56mm là một vân sáng. Bước sóng của ánh sáng dùng trong thí nghiệm là A. λ = 0,42µm. B. λ = 0,52µm. C. λ = 0,62µm. D. λ = 0,72µm. 44. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa hai khe là 2mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2m. Nguồn sáng dùng trong thí nghiệm phát ra hai bức xạ đơn sắc λ 1 = 0,5µm và λ 2 = 0,7µm. Vân tối đầu tiên quan sát được cách vân trung tâm A. 0,25mm. B. 0,35mm. C. 1,75mm. D. 3,75mm. 45. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng, hai khe được chiếu bằng ánh sáng đơn sắc. Khoảng cách giữa hai khe là 0,6 mm, khoảng cách từ hai khe đến màn là 2 m. Chín vân sáng liên tiếp trên màn cách nhau 16 mm. Bước sóng của ánh sáng là: A.0,6 µ m. B. 0,5 µ m. C. 0,55 µ m. D. 0,46 µ m. 46. Bề rộng vùng giao thoa quan sát được trên màn là MN = 30 mm, khoảng cách giữa hai vân tối liên tiếp bằng 2 mm. Trên MN quan sát thấy A. 16 vân tối, 15 vân sáng . B. 15 vân tối, 16 vân sáng. C. 14 vân tối, 15 vân sáng . D. 15 vân tối,15 vân sáng. 47. Trong thí nghiệm về giao thoa ánh sáng, khoảng cách giữa 2 khe hẹp là 1mm, từ 2 khe đến màn ảnh là 1m. Dùng ánh sáng đỏ có bước sóng λ = 0,75μm, khoảng cách từ vân sáng thứ tư đến vân sáng thứ mười ở cùng phía so với vân trung tâm là: A. 2,8 mm.B. 3,6 mm. C. 4,5 mm. D. 5,2 mm. 48. Trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng khi a = 2mm, D = 2m, λ = 0,6 µm thì khoảng cách giữa hai vân sáng bậc 4 hai bên là A. 4,8mm. B. 1,2cm. C. 2,6mm. D. 2cm. 49. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng. Cho a = 2mm, D = 2m, λ = 0,6µm. Trong vùng giao thoa MN = 12mm (M và N đối xứng nhau qua O) trên màn quan sát có bao nhiêu vân sáng: A. 18 vân. B. 19 vân. C. 20 vân. D. 21 vân. 50. Tia X có bước sóng 0,25nm, so với tia tử ngoại có bước sóng 0,3µm, thì có tần số cao gấp A. 12 lần. B. 120 lần. C. 1200 lần. D. 12000 lần. 51. Trong thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng, nguồn sáng đơn sắc có λ = 0,5µm, khoảng cách giữa hai khe là a = 2mm. Trong khoảng MN trên màn với MO = ON = 5mm có 11 vân sáng mà hai mép M và N là hai vân sáng. Khoảng cách từ hai khe đến màn quan sát là A. 2m. B. 2,4m. C. 3m. D. 4m. 52. Sự phụ thuộc của chiết suất vào bước sóng A. xảy ra với mọi chất rắn, lỏng, khí. B. chỉ xảy ra với chất rắn và lỏng. C. chỉ xảy ra với chất rắn. D. là hiện tượng đặc trưng của thủy tinh. 53. Ánh sáng đơn sắc là A. ánh sáng giao thoa với nhau B. ánh sáng khơng bị tán sắc khi đi qua lăng kính C. ánh sáng tạo thành dãy màu từ đỏ sang tím D. ánh sáng ln truyền theo đường thẳng 54. Quang phổ vạch phát xạ A. là quang phổ gồm hệ thống các vạch màu riêng biệt trên nền tối. B. do các chất rắn, lỏng, khí bị nung nóng phát ra C. của mỗi ngun tố sẽ có một màu sắc vạch sáng riêng biệt D. dùng để xác định nhiệt độ của vật nóng phát sáng. 55. Chọn câu đúng, về tia tử ngoại A.Tia tử ngoại khơng tác dụng lên kính ảnh. B.Tia tử ngoại là sóng điện từ khơng nhìn thấy được. C.Tia tử ngoại có bước sóng lớn hơn 0,76µm. D.Tia tử ngoại có năng lượng nhỏ hơn tia hồng ngoại 56. Thông tin nào sau đây là sai khi nói về tia X? A. Có bước sóng ngắn hơn bước sóng của tia tử ngoại. B. Có khả năng xuyên qua một tấm chì dày và cm. C. Có khả năng làm ion hóa không khí. D. Có khả năng hủy hoại tế bào. . là bộ phận tạo ra chùm sáng song song. - Hệ tán sắc có tác dụng phân tích chùm tia song song thành nhiều chùm tia đơn sắc song song. - Buồng tối hay buồng. bản chất thì thì chúng cũng chỉ là một và giữa chúng không có một ranh giới nào rỏ rệt. Tuy vậy, vì có tần số và bước sóng khác nhau, nên các sóng điện từ