Giao trinh mang may tinh HAY

giáo trình mạng hay

TR 姶云N G A萎I H窺C BÁCH KHOA AÀ N 允N G

KHOA CÔN G N GH 烏 THÔN G TIN

O影C L影C

Ch⇔￢ng 1 Oそ"AＹU 1

1.1 Gi 噂i thi羽u 1

1.2 Phân lo 衣i m衣ng 2

1.2.1 D詠a theo kho違ng cách 8鵜a lý 2

1.2.2 D詠a theo c医u trúc m衣ng 2

1.2.3 Theo ph逢挨ng pháp chuy吋n m衣ch 3

1.3 Ki 院n trúc phân t亥ng và chu育n hoá m衣ng 5

1.3.1 Các t鰻 ch泳c chu育n hoá m衣ng 5

1.3.2 Ki院n trúc phân t亥ng 6

1.4 Mô hình OSI 7

1.4.1 Ki院n trúc c栄a mô hình OSI 7

1.4.2 S詠 ghép n嘘i gi英a các m泳c 8

1.4.3 Ch泳c n<ng c栄a m厩i t亥ng 9

1.4.4 Các giao th泳c chu育n c栄a OSI 11

1.5 J羽"8k隠u hành m衣ng 12

1.6 O衣ng Internet 13

1.6.1 L鵜ch s穎 ra 8運i và phát tri吋n 13

1.6.2 C医u trúc c栄a m衣ng Internet 14

1.6.3 Các ki院n trúc khác 15

Ch⇔￢ng 2 VＹN G VｅT LÝ 16

2.1 Môi tr 逢運ng truy隠n tin 16

2.1.1 Ph逢挨ng ti羽n truy隠n 16

2.1.2 Các thông s嘘 c挨 b違n c栄a môi tr逢運ng truy隠n tin 19

2.2 Chu 育n giao di羽n 19

2.2.1 Modem 19

2.2.2 DTE và DCE 21

2.2.3 Chu育n RS-232C 21

Ch ⇔￢ng 3 VＹN G LIÊN K ｗT D ね LI ぅU 22

3.1 Ch 泳c n<ng 22

3.2 Các v 医n 8隠 c栄a t亥ng liên k院t d英 li羽u 22

3.2.1 Cung c医p d鵜ch v映 cho t亥ng m衣ng 22

3.2.2 Khung tin - Nh壱n bi院t gói tin 23

3.2.3 Ki吋m tra l厩i 23

3.2.4 Ak隠u khi吋n lu欝ng d英 li羽u 23

3.2.5 Qu違n lý liên k院t 24

3.2.6 Nén d英 li羽u khi truy隠n 24

3.3 Phát hi 羽n và hi羽u ch雨nh l厩i 24

3.3.1 Ph逢挨ng pháp bit ch印n l飲 (Parity) 25

3.3.2 Tính theo 8a th泳c chu育n 25

3.3.3 Mã s穎a sai 26

3.4 Th 栄 t映c liên k院t d英 li羽u c挨 b違n 27

3.4.1 Giao th泳c 8挨n công v噂i kênh có l厩i 28

3.5 Ak隠u khi吋n dòng truy隠n 28

3.5.1 C挨 ch院 c穎a s鰻 29

3.5.2 Trao 8鰻i b違n tin v噂i c穎a s鰻 1 bit 30

3.5.3 V壱n chuy吋n liên t映c 31

3.6 Các giao th 泳c c栄a t亥ng Liên k院t d英 li羽u 33

3.6.1 Giao th泳c BSC 33

3.6.2 Giao th泳c HDLC 34

Ch⇔￢ng 4 OＳN G CっC Bし 37

4.1 Các c 医u hình c栄a m衣ng LAN 37

4.1.1 M衣ng d衣ng hình sao (Star Topology) 37

4.1.2 M衣ng hình tuy院n (Bus Topology) 38

4.1.3 M衣ng d衣ng vòng (Ring Topology) 38

4.1.4 M衣ng d衣ng k院t h嬰p 39

4.2 Các giao th 泳c 8k隠u khi吋n truy nh壱p 8逢運ng truy隠n 39

4.2.1 Ph逢挨ng pháp CSMA 40

4.2.2 Ph逢挨ng pháp CSMA/CD 41

4.2.3 Ak隠u khi吋n truy nh壱p bus v噂i th飲 bài 41

4.2.4 Ak隠u khi吋n truy nh壱p vòng v噂i th飲 bài 43

4.3 Chu 育n hóa m衣ng c映c b瓜 44

4.3.1 Chu育n Ethernet 46

Ch ⇔￢ng 5 VＹN G M ＳN G 47

5.1 Các v 医n 8隠 c栄a t亥ng m衣ng 47

5.1.1 A鵜nh 8鵜a ch雨 cho t亥ng m衣ng 47

5.1.2 D鵜ch v映 cung c医p cho t亥ng giao v壱n 48

5.1.3 T鰻 ch泳c các kênh truy隠n tin trong t亥ng m衣ng 49

5.1.4 Tìm 8逢運ng 8i trong m衣ng 50

5.1.5 T逸c ngh胤n trong m衣ng 51

5.2 M院t n嘘i liên m衣ng 51

5.2.1 Các thi院t b鵜 dùng 8吋 k院t n嘘i liên m衣ng 52

5.3 Giao th 泳c liên m衣ng IP 58

5.3.1 C医u trúc khung tin IP 59

5.3.2 A鵜a ch雨 IP 64

5.4 Phân chia m 衣ng con 66

5.5 Ho 衣t 8瓜ng c栄a giao th泳c IP 67

5.6 Các giao th 泳c liên quan 8院n IP 68

5.6.1 Giao th泳c phân gi違i 8鵜a ch雨 ARP 68

5.6.2 Giao th泳c RARP (Reverse Address Resolution Protocol) 71

5.6.3 Giao th泳c ICMP 71

5.7 Phiên b 違n IPv6 76

5.7.1 Khung tin IPng v6 77

5.8 A鵜nh tuy院n trên Internet 77

5.8.1 B違ng ch丑n 8逢運ng 77

5.8.2 Xây d詠ng b違ng ch丑n 8逢運ng cho các Router/Gateway 78

5.9 O衣ng X.25 80

5.9.1 C挨 s荏 k悦 thu壱t 80

5.10 M悦 thu壱t FRAME RELAY 82

5.10.1 Khuôn d衣ng gói d英 li羽u Frame-Relay 82

Ch ⇔￢ng 6 VＹN G GIAO V ｅN 84

6.1 Các v 医n 8隠 c栄a t亥ng giao v壱n 84

6.1.1 Cung c医p d鵜ch v映 cho t亥ng phiên 84

6.1.2 Ch医t l逢嬰ng d鵜ch v映 QoS 86

6.1.3 Các l噂p giao th泳c c栄a t亥ng giao v壱n 87

6.1.4 Th栄 t映c giao v壱n trên X 25 90

Ch ⇔￢ng 7 Jか GIAO TH でC TCP/IP 91

7.1 Mô hình TCP/IP 91

7.2 Giao th 泳c TCP 93

7.2.1 Khuôn d衣ng gói tin TCP 94

7.2.2 Quá trình n嘘i-tách 96

7.2.3 Quá trình trao 8鰻i d英 li羽u 97

7.2.4 Th泳 t詠 th詠c hi羽n 泳ng d映ng TCP/IP 97

7.3 Giao th 泳c UDP 100

7.4 E鰻ng và Socket 101

7.4.1 S嘘 hi羽u c鰻ng 101

7.4.2 Socket 101

7.5 Mô hình giao ti 院p Client/Server 103

7.5.1 Quá trình trao 8鰻i d英 li羽u dùng Stream Socket 103

7.5.2 Quá trình trao 8鰻i d英 li羽u dùng Datagram Socket 104

7.5.3 Ví d映 ch逢挨ng trình client/server 105

Ch⇔￢ng 8 VＹN G PHIÊN 108

8.1 F鵜ch v映 OSI cho t亥ng Phiên 108

8.1.1 Cung c医p cho ng逢運i s穎 d映ng d鵜ch v映 t亥ng phiên (SS-user) 108

8.1.2 Ak隠u khi吋n trao 8鰻i d英 li羽u 109

8.1.3 Ak隠u hành phiên làm vi羽c 110

8.1.4 Liên k院t phiên 111

8.2 Giao th 泳c chu育n t亥ng phiên 111

8.2.1 Các lo衣i SPDU, các tham s嘘 và ch泳c n<ng 112

Ch ⇔￢ng 9 VＹN G TRÌN H DIぃN 114

9.1 Vai trò và ch 泳c n<ng 114

9.1.1 Phiên d鵜ch d英 li羽u 116

9.2 F鵜ch v映 OSI cho t亥ng trình di宇n 116

9.3 Giao th 泳c chu育n t亥ng trình di宇n 117

9.3.1 Các chu育n khác cho t亥ng trình di宇n 118

Ch⇔￢ng 10 VＹN G でN G DIN G 119

10.1 An toàn thông tin trên m 衣ng 119

10.1.1 Các chi院n l逢嬰c an toàn h羽 th嘘ng 119

10.1.2 An toàn thông tin b茨ng mã hóa 120

10.2 CáC ph 逢挨ng pháp mã hóa d英 li羽u 122

10.2.1 Ph逢挨ng pháp hoán v鵜 122

10.2.2 Ph逢挨ng pháp thay th院 123

10.2.3 Ph逢挨ng pháp mã hóa chu育n DES 124

10.2.4 Ph逢挨ng pháp mã hoá khoá công khai 128

10.3 E挨 ch院 b違o v羽 b茨ng firewall 132

10.3.1 Các lo衣i firewall và c挨 ch院 ho衣t 8瓜ng 134

10.4 J羽 th嘘ng tên mi隠n DN S (Domain N ame System ) 137

10.4.1 Không gian tên mi隠n DNS 138

10.4.2 Máy ch栄 qu違n lý tên 140

10.4.3 Ch逢挨ng trình phân gi違i tên 140

10.5 J羽 qu違n tr鵜 m衣ng 140

10.5.1 H羽 b鵜 qu違n tr鵜 141

10.5.2 C挨 s荏 d英 li羽u ch泳a thông tin qu違n tr鵜 m衣ng 141

10.6 F鵜ch v映 th逢"8k羽n t穎 142

10.6.1 Giao th泳c SMTP 143

10.6.2 MIME 147

10.6.3 Giao th泳c POP 151

10.7 F鵜ch v映 truy c壱p t瑛 xa - TELN ET 154

10.7.2 D鵜ch v映 truy隠n t壱p tin FTP 156

10.7.3 UserNEWS 162

10.7.4 WORLD-WIDE-WEB 163

Ch ⇔￢ng 1 O雲"A井U

1.1 Gi 噂i thi羽u

O衣ng máy tính là t壱p h嬰p nhi隠u máy tính 8k羽n t穎 và các thi院t b鵜"8亥u cu嘘i 8逢嬰cm院t n嘘i v噂i nhau b茨ng các thi院t b鵜 liên l衣c nh茨m trao 8鰻i thông tin, cùng chia s飲

pc泳ng, ph亥n m隠m và d英 li羽u v噂i nhau

O衣ng máy tính bao g欝m ph亥n c泳ng, các giao th泳c và các ph亥n m隠m m衣ng.Khi nghiên c泳u v隠 m衣ng máy tính, các v医n 8隠 quan tr丑ng 8逢嬰c xem xét là giao

th泳c m衣ng, c医u hình k院t n嘘i c栄a m衣ng, và các d鵜ch v映 trên m衣ng

O衣ng máy tính có nh英ng công d映ng nh逢 sau :

1 T ｆp trung tài nguyên tＴi mじt sぐ máy và chia sｔ cho nhiｚu máy khác

- Nhi隠u ng逢運i có th吋 dùng chung m瓜t ph亥n m隠m ti羽n ích

- D英 li羽u 8逢嬰c qu違n lý t壱p trung nên an toàn h挨n, trao 8鰻i gi英a nh英ng ng逢運i s穎f映ng thu壱n l嬰i h挨n, nhanh chóng h挨n

- M衣ng máy tính cho phép ng逢運i l壱p trình 荏 m瓜t trung tâm máy tính này có th吋

u穎 d映ng các ch逢挨ng trình ti羽n ích c栄a m瓜t trung tâm máy tính khác 8ang r厩i,

u胤 làm t<ng hi羽u qu違 kinh t院 c栄a h羽 th嘘ng

2 Kh ｈc phつc sば trぞ ngＴi vｚ khoＶng cách 8おa lý.

3 T <ng chＸt l⇔ぢng và hiうu quＶ khai thác thông tin.

4 Cho phép th ばc hiうn nhのng とng dつng tin hがc phân tán

5 Aじ an toàn tin cｆy cてa hう thぐng t<ng lên nhぜ khＶ n<ng thay thｘ khi có sば cぐ xずi máy có sば cぐ : An toàn cho d英 li羽u và ph亥n m隠m vì ph亥n m隠m m衣ng s胤

khoá các t壱p tin khi có nh英ng ng逢運i không 8栄 quy隠n h衣n truy xu医t các t壱p tin

và th逢 m映c 8ó

6 Phát tri あn các công nghう trên mＴng: Ng逢運i s穎 d映ng có th吋 trao 8鰻i thông tin

x噂i nhau d宇 dàng và s穎 d映ng h羽 m衣ng nh逢 là m瓜t công c映"8吋 ph鰻 bi院n tinv泳c, thông báo v隠 m瓜t chính sách m噂i, v隠 n瓜i dung bu鰻i h丑p, v隠 các thông tinkinh t院 khác nh逢 giá c違 th鵜 tr逢運ng, tin rao v員t (mu嘘n bán ho員c mu嘘n muao瓜t cái gì 8ó), ho員c s逸p x院p th運i khoá bi吋u c栄a mình chen l磯n v噂i th運i khoá

bi吋u c栄a nh英ng ng逢運i khác ,

1.2 Phõn lo 衣i m衣ng

1.2.1 D 詠a theo kho違ng cỏch 8鵜a lý

O衣ng mỏy tớnh cú th吋 phõn b鰻 trờn m瓜t khu v詠c nh医t 8鵜nh ho員c cú th吋 trongo瓜t qu嘘c gia hay toàn c亥u D詠a vào ph衣m vi phõn b嘘, ng逢運i ta cú th吋 phõn ra cỏc

lo衣i m衣ng nh逢 sau:

a LAN (Local Area Network - M衣ng c映c b瓜) : LAN th逢運ng 8逢嬰c s穎 d映ngtrong n瓜i b瓜 m瓜t c挨 quan/t鰻 ch泳c , k院t n嘘i cỏc mỏy tớnh trong m瓜t khu v詠cbỏn kớnh kho違ng 100m-10km K院t n嘘i 8逢嬰c th詠c hi羽n thụng qua cỏc mụi

tr逢運ng truy隠n thụng t嘘c 8瓜 cao, vớ d映 cỏp 8欝ng tr映c hay cỏp quang

b MAN (Metropolitan Area Network - M衣ng 8ụ th鵜) : K院t n嘘i cỏc mỏy tớnhtrong ph衣m vi m瓜t thành ph嘘 K院t n嘘i này 8逢嬰c th詠c hi羽n thụng qua cỏcmụi tr逢運ng truy隠n thụng t嘘c 8瓜 cao (50-100 Mbit/s)

c WAN (Wide Area Network) - M衣ng di羽n r瓜ng, k院t n嘘i mỏy tớnh trong n瓜i

d瓜 cỏc qu嘘c gia hay gi英a cỏc qu嘘c gia trong cựng m瓜t chõu l映c Thụng

th逢運ng k院t n嘘i này 8逢嬰c th詠c hi羽n thụng qua m衣ng vi宇n thụng Cỏc WAN

cú th吋"8逢嬰c k院t n嘘i v噂i nhau thành GAN hay t詠 nú 8ó là GAN

d GAN (Global Area Network) : M衣ng toàn c亥u, k院t n嘘i mỏy tớnh t瑛 cỏc chõun映c khỏc nhau Thụng th逢運ng k院t n嘘i này 8逢嬰c th詠c hi羽n thụng qua m衣ng

vi宇n thụng và v羽 tinh

Trong cỏc khỏi ni羽m núi trờn, WAN và LAN là hai khỏi ni羽m hay 8逢嬰c s穎f映ng nh医t

1.2.2 D 詠a theo c医u trỳc m衣ng

Hình sao Chu trình Hình cây Dạng đầy đủ

1.2.2.2 Ki あu khuyｘch tán

D違n tin 8逢嬰c g荏i 8i t瑛 m瓜t nút nào 8ó s胤"8逢嬰c ti院p nh壱n b荏i các nút còn l衣i(còn g丑i là broadcasting hay point to multipoint) Trong b違n tin ph違i có vùng 8鵜a ch雨cho phép m厩i nút ki吋m tra xem có ph違i tin c栄a mình không và x穎 lý n院u 8úng b違ntin 8逢嬰c g荏i 8院n

Bus V羽 tinh ho員c radio Back bone (x逢挨ng s嘘ng)

Hình 1-2 S 挨"8欝 k院t n嘘i theo ki吋u khuy院ch tán.

Trong c医u trúc d衣ng Bus và Vòng c亥n c挨 ch院 "trがng tài" 8吋 gi違i quy院t các

xung 8瓜t (collision) x違y ra khi nhi隠u nút mu嘘n truy隠n tin 8欝ng th運i Trong c医u trúc

x羽 tinh ho員c radio, m厩i nút c亥n có <ng-ten thu và phát

1.2.3 Theo ph 逢挨ng pháp chuy吋n m衣ch

- M衣ng chuy吋n m衣ch kênh (Line switching network), ví d映 nh逢 m衣ng 8k羽ntho衣i

- M衣ng chuy吋n m衣ch thông báo (Message switching network)

- M衣ng chuy吋n m衣ch gói (Packet switching network)

1.2.3.2 M Ｔng chuyあn mＴch bＶn tin

Hình 1-4 Ph 逢挨ng pháp chuy吋n m衣ch thông báo.

Các nút c栄a m衣ng c<n c泳 vào 8鵜a ch雨"8ích c栄a “b違n tin” 8吋 ch丑n nút k院 ti院p

Nh逢 v壱y các nút c亥n l逢u tr英 và 8丑c tin nh壱n 8逢嬰c, qu違n lý vi羽c truy隠n tin Trong

tr逢運ng h嬰p b違n tin quá dài và n院u sai ph違i truy隠n l衣i thì hi羽u su医t không cao

Ph逢挨ng pháp này gi嘘ng nh逢 cách g荏i th逢 thông th逢運ng

• 姶u 8k吋m so v噂i ph逢挨ng pháp chuy吋n m衣ch kênh:

- Hi羽u su医t s穎 d映ng 8逢運ng truy隠n cao vì không b鵜 chi院m d映ng 8瓜c quy隠n mà8逢嬰c phân chia gi英a nhi隠u th詠c th吋

- M厩i nút m衣ng (hay nút chuy吋n m衣ch thông bao) có th吋 l逢u tr英 message chov噂i khi kênh truy隠n r厩i m噂i g穎i b違n tin 8i Do 8ó gi違m 8逢嬰c tình tr衣ng t逸cngh胤n (congestion) trên m衣ng

- Ak隠u khi吋n vi羽c truy隠n tin b茨ng cách s逸p x院p 8瓜"逢u tiên cho các b違n tin

- Có th吋 t<ng hi羽u su医t s穎 d映ng gi違i thông c栄a m衣ch b茨ng cách gán 8鵜a ch雨

qu違ng bá (broadcast) 8吋 g荏i b違n tin 8欝ng th運i 8院n nhi隠u 8ích

• Nh逢嬰c 8k吋m:

- Do không h衣n ch院 kích th逢噂c c栄a b違n tin nên có th吋 d磯n 8院n phí t鰻n l逢u tr英v衣m th運i cao và 違nh h逢荏ng 8院n th運i gian h欝i 8áp và ch医t l逢嬰ng truy隠n 8i.O衣ng chuy吋n m衣ch thông báo thích h嬰p v噂i các d鵜ch v映 thông tin ki吋u th逢8k羽n t穎 (Email) h挨n là 8嘘i v噂i các 泳ng d映ng có tính th運i gian th詠c vì t欝n t衣i 8瓜 tr宇

nh医t 8鵜nh do l逢u tr英 và x穎 lý thông tin 8k隠u khi吋n t衣i m厩i nút

D違n tin 8逢嬰c chia thành nhi隠u gói tin (packet) 8瓜 dài 512 bytes, ph亥n 8亥u là8鵜a ch雨"8ích, mã 8吋 t壱p h嬰p các gói Các gói c栄a các b違n tin khác nhau có th吋"8逢嬰ctruy隠n 8瓜c l壱p trên cùng m瓜t 8逢運ng truy隠n V医n 8隠 ph泳c t衣p 荏"8ây là t衣o l衣i b違n tinban 8亥u, 8員c bi羽t khi 8逢嬰c truy隠n trên các con 8逢運ng khác nhau.

Chuy吋n m衣ch gói m隠m d飲o, hi羽u su医t cao Xu h逢噂ng phát tri吋n hi羽n nay là s穎f映ng hai k悦 thu壱t chuy吋n m衣ch kênh và chuy吋n m衣ch gói trong cùng m瓜t m衣ng

th嘘ng nh医t g丑i là m衣ng ISDN (Integrated Services Digital N etwork - M衣ng thông

tin s嘘"8a d鵜ch v映)

1.3 Ki 院n trúc phân t亥ng và chu育n hoá m衣ng

Tình tr衣ng không t逢挨ng thích gi英a các m衣ng 8員c bi羽t là các m衣ng trên th鵜

tr逢運ng gây tr荏 ng衣i cho nh英ng ng逢運i s穎 d映ng khác nhau Do 8ó c亥n ph違i xây d詠ng

mô hình chu育n làm c挨 s荏 cho các nhà nghiên c泳u thi院t k院 m衣ng 8吋 t衣o ra các s違n

ph育m m噂i v隠 m衣ng, d宇 ph鰻 c壱p, s違n xu医t, s穎 d映ng Các chu育n có vai trò quan tr丑ngtrong công tác thi院t k院 và xây d詠ng các h羽 th嘘ng k悦 thu壱t và công ngh羽

Chu ｂn hóa mＴng máy tính là nêu ra các tiêu chuｂn c￢ bＶn thぐng nhＸt vｚ cＸu trúc m Ｔng giúp cho các mＴng khác nhau có thあ trao 8ごi thông tin 8⇔ぢc vずi nhau.

A吋 m衣ng ho衣t 8瓜ng 8衣t kh違 n<ng t嘘i 8a, các tiêu chu育n 8逢嬰c ch丑n ph違i chophép m荏 r瓜ng m衣ng 8吋 có th吋 ph映c v映 nh英ng 泳ng d映ng không d詠 ki院n tr逢噂c trongv逢挨ng lai t衣i lúc l逸p 8員t h羽 th嘘ng và 8k隠u 8ó c ng cho phép m衣ng làm vi羽c v噂i

nh英ng thi院t b鵜"8逢嬰c s違n xu医t t瑛 nhi隠u hãng khác nhau

1.3.1 Các t 鰻 ch泳c chu育n hoá m衣ng

Hai t鰻 ch泳c chính th詠c hi羽n chu育n hóa m衣ng là ISO và CCTTT

1 ISO (International Standards Organization) - T鰻 ch泳c chu育n hóa qu嘘c t院 ISO

ho衣t 8瓜ng d逢噂i s詠 b違o tr嬰 c栄a LHQ Thành viên c栄a ISO là các c挨 quan tiêuchu育n hóa c栄a các qu嘘c gia và các Ban chuyên môn Ban TC97 8逢嬰c chia rathành các ti吋u ban và các nhóm công tác

2 IEEE (Institute of Electrical and Electronic Engineers) - Vi羽n nghiên c泳u cácx医n 8隠 v隠 k悦 thu壱t 8k羽n và 8k羽n t穎 c栄a M悦 IEEE ch鵜u trách nhi羽m v隠 t亥ng DataLink và Physical Phân ban các chu育n này là phân ban 802 (thành l壱p thángHai n<m 1980)

3 CCITT (Commité Consultatif Internatinal pour Télégraphe et Téléphone) - T鰻

ch泳c t逢 v医n qu嘘c t院 v隠"8k羽n báo và 8k羽n tho衣i ho衣t 8瓜ng d逢噂i s詠 b違o tr嬰 c栄aLHQ, chuyên nghiên c泳u nh茨m công b嘘 các khuy院n ngh鵜 th嘘ng nh医t v隠 m衣ng

máy tính Bao g欝m các khuy院n ngh鵜 liên quan 8院n vi羽c truy隠n d英 li羽u trêno衣ng, m衣ng ISDN.

4 ANSI (American N ational Standards Institute) :Vi羽n nghiên c泳u các chu育n

Các th詠c th吋 (entity) n茨m trên các t亥ng t逢挨ng 泳ng trên nh英ng máy khác nhaui丑i là các ti院n trình 8欝ng m泳c Các ti院n trình 8欝ng m泳c giao ti院p v噂i nhau b茨ngcách s穎 d映ng các giao th泳c trong t亥ng c栄a nó

Gi英a 2 t亥ng k隠 nhau t欝n t衣i m瓜t giao di羽n (interface) xác 8鵜nh các hàm nguyên

th栄y và các d鵜ch v映 t亥ng d逢噂i cung c医p cho t亥ng trên

V壱p h嬰p các t亥ng và các giao th泳c 8逢嬰c g丑i là ki院n trúc m衣ng (N etwork

Architecture).

E医u trúc phân t亥ng c栄a m衣ng máy tính có ý ngh a 8員c bi羽t nh逢 sau :

- Thu壱n ti羽n trong công tác thi院t k院, xây d詠ng và cài 8員t các m衣ng máy tính,trong 8ó m厩i h羽 th嘘ng thành ph亥n 8逢嬰c xem nh逢 là m瓜t c医u trúc 8a t亥ng

- M厩i t亥ng 8逢嬰c xây d詠ng d詠a trên c挨 s荏 t亥ng k隠 li隠n tr逢噂c 8ó Nh逢 v壱y t亥ngf逢噂i s胤 cung c医p d鵜ch v映 cho t亥ng trên

- S嘘 l逢嬰ng, tên g丑i và ch泳c n<ng c栄a m厩i t亥ng s胤"8逢嬰c ng逢運i thi院t k院 m衣ng máytính c映 th吋 quy 8鵜nh

- T壱p h嬰p các giao th泳c, các v医n 8隠 k悦 thu壱t và công ngh羽 cho m厩i t亥ng có th吋8逢嬰c kh違o sát, nghiên c泳u tri吋n khai 8瓜c l壱p v噂i nhau

• Giao th泳c : M厩i khi trao 8鰻i thông tin nh逢"8k羽n tho衣i, telex, vi院t ng逢運i ta

ph違i tuân theo m瓜t s嘘 quy lu壱t Các quy lu壱t này 8逢嬰c nhóm l衣i và g丑i là

4 A違m b違o không nh亥m l磯n gi英a b違n tin và l羽nh

5 Ch雨 ra các thu瓜c tính 8逢運ng dây khi l壱p các 8逢運ng n嘘i 8a 8k吋m ho員c bán

song công (cho bi院t ai 8嘘i tho衣i v噂i ai)

6 Gi違i quy院t v亥n 8隠 xung 8瓜t thâm nh壱p (yêu c亥u 8欝ng th運i), g穎i khi ch逢a có

u嘘 li羽u, m医t liên l衣c, kh荏i 8瓜ng

1.4 Mô hình OSI

1.4.1 Ki 院n trúc c栄a mô hình OSI

F詠a trên ki院n trúc phân t亥ng, ISO 8ã 8逢a ra mô hình 7 t亥ng (layer) cho m衣ng,

i丑i là mô hình k院t n嘘i h羽 th嘘ng m荏 ho員c mô hình OSI (Open Systems

Interconnection model), vào n<m 1984

Uえ hi ゜ u

v ng

J゜ th え ng A J゜ th え ng B Tên 8 n v＾ dて li゜u

7 Application G.thだc t ng 7 ng dぜng APDU, Messag ,Packet

6 Presentation Trình di！n PPDU, Packet

Packet

2 Data link G thだc t ng 2 Liên k，t dて li゜u Frame, Packet

1 Physical G thだc t ng 1 X t lý Bit, Packet

Hình 1-6 Mô hình OSI 7 t 亥ng.

Nhóm các t亥ng th医p (physical, data link, network, transport) liên quan 8院n các

ph逢挨ng ti羽n cho phép truy隠n d英 li羽u qua m衣ng Các t亥ng th医p 8違m nhi羽m vi羽c

truy隠n d英 li羽u, th詠c hi羽n quá trình 8óng gói, d磯n 8逢運ng, ki吋m duy羽t và truy隠n t瑛ng

nhóm d英 li羽u Các t亥ng này không c亥n quan tâm 8院n lo衣i d英 li羽u mà nó nh壱n 8逢嬰c

v瑛 hay g穎i cho t亥ng 泳ng d映ng, mà ch雨"8挨n thu亥n là g穎i chúng 8i

Nhóm các t亥ng cao (session, presentation, application) liên quan ch栄 y院u 8院n

vi羽c 8áp 泳ng các yêu c亥u c栄a ng逢運i s穎 d映ng 8吋 tri吋n khai các 泳ng d映ng c栄a h丑 trêno衣ng thông qua các ph逢挨ng ti羽n truy隠n thông cung c医p b荏i các nhóm t亥ng th医p

J羽 th嘘ng k院t n嘘i m荏 OSI là h羽 th嘘ng cho phép truy隠n thông tin v噂i các h羽

th嘘ng khác, trong 8ó các m衣ng khác nhau, s穎 d映ng nh英ng giao th泳c khác nhau, có

th吋 thông báo cho nhau thông qua ch逢挨ng trình 8吋 chuy吋n t瑛 m瓜t giao th泳c nàysang m瓜t giao th泳c khác

Mô hình OSI 8逢a ra gi違i pháp cho v医n 8隠 truy隠n thông gi英a các máy tínhkhông gi嘘ng nhau Hai h羽 th嘘ng, dù khác nhau 8隠u có th吋 truy隠n thông v噂i nhauo瓜t cách hi羽u qu違 n院u chúng 8違m b違o nh英ng 8k隠u khi吋n chung sau 8ây :

1 Các h羽 th嘘ng 8隠u cài 8員t cùng m瓜t t壱p h嬰p các ch泳c n<ng truy隠n thông

2 Các ch泳c n<ng 8ó 8逢嬰c t鰻 ch泳c thành c ng m瓜t t壱p các t亥ng Các t亥ng8欝ng m泳c ph違i cung c医p các ch泳c n<ng nh逢 nhau, nh逢ng ph逢挨ng th泳ccung c医p không nh医t thi院t ph違i gi嘘ng nhau

3 Các t亥ng 8欝ng m泳c ph違i s穎 d映ng m瓜t giao th泳c chung

A吋"8違m b違o nh英ng 8k隠u trên c亥n ph違i có các chu育n xác 8鵜nh các ch泳c n<ng vàf鵜ch v映"8逢嬰c cung c医p b荏i m瓜t t亥ng (nh逢ng không c亥n ch雨 ra chúng ph違i cài 8員t nh逢

th院 nào) Các chu育n c ng ph違i xác 8鵜nh các giao th泳c gi英a các t亥ng 8欝ng m泳c Môhình OSI chính là c挨 s荏"8吋 xây d詠ng các chu育n 8ó

1.4.2 S 詠 ghép n嘘i gi英a các m泳c

Trong th詠c t院 d英 li羽u không truy隠n tr詠c ti院p t瑛 t亥ng i máy này sang t亥ng i máykia (tr瑛 t亥ng th医p nh医t) t亥ng th医p nh医t có 8逢運ng truy隠n thông v壱t lý t噂i t亥ng th医p

nh医t c栄a máy t逢挨ng 泳ng t瑛" 8ó d英 li羽u và thông tin 8k隠u khi吋n l衣i 8逢嬰c chuy吋n

ng逢嬰c lên t亥ng trên T亥ng trên ch雨 xác 8鵜nh 8w運ng truy隠n thông lôgic (truy隠n thông違o)

- Các Header c栄a giao th泳c : Thông th逢運ng, thông tin 8k隠u khi吋n giao th泳c 8逢嬰cgói thành m瓜t kh嘘i và 8逢嬰c 8員t tr逢噂c d英 li羽u nó 8i kèm và 8逢嬰c g丑i là Header hay Protocol Header, 8逢嬰c dùng 8吋 truy隠n thông tin gi英a các t亥ng và gi英a cácmáy tính v噂i nhau Các header c栄a giao th泳c 8逢嬰c phát tri吋n theo các lu壱t8逢嬰c cho trong t壱p tài li羽u ASN.1 c栄a IS咽

- Khi máy A g穎i tin 8i, các 8挨n v鵜 d英 li羽u 8i t瑛 t亥ng trên xu嘘ng d逢噂i Qua m厩iv亥ng nó 8逢嬰c b鰻 sung thông tin 8k隠u khi吋n c栄a t亥ng 8ó

- Khi nh壱n tin, thông tin 8i t瑛 d逢噂i lên Qua m厩i t亥ng thông tin 8k隠u khi吋n 8逢嬰c

kh穎 b臼 d亥n và cu嘘i cùng máy B nh壱n 8逢嬰c b違n tin c栄a A

1.4.3 Ch 泳c n<ng c栄a m厩i t亥ng

1 T Ｚng Vｆt lý

Cung c医p ph逢挨ng ti羽n truy隠n tin, th栄 t映c kh荏i 8瓜ng, duy trì hu益 b臼 các liên k院tx壱t lý Gi英 nhi羽m v映 chuy吋n t違i các bit thông tin trên kênh truy隠n thông T亥ng V壱t

lý làm vi羽c v噂i các giao di羽n c挨, 8k羽n và giao di羽n th栄 t映c (ch泳c n<ng) trên môi

tr逢運ng v壱t lý, không quan tâm 8院n n瓜i dung bi吋u di宇n c栄a các bit

Th詠c ch医t t亥ng này th詠c hi羽n n嘘i li隠n các ph亥n t穎 c栄a m衣ng thành m瓜t h羽

th嘘ng b茨ng các ph逢挨ng pháp v壱t lý, 荏 m泳c này s胤 có các th栄 t映c 8違m b違o cho cácyêu c亥u v隠 chuy吋n m衣ch ho衣t 8瓜ng nh茨m t衣o ra các 8逢運ng truy隠n th詠c cho cácchu厩i bit thông tin

2 T Ｚng liên kｘt dの liうu

Thi院t l壱p, duy trì, hu益 b臼 các liên k院t d英 li羽u ki吋m soát lu欝ng d英 li羽u, phát

hi羽n và kh逸c ph映c sai sót truy隠n tin

Ti院n hành chuy吋n 8鰻i thông tin d逢噂i d衣ng chu厩i các bit 荏 m泳c m衣ng thànhv瑛ng 8q衣n g丑i là khung tin (frame) Sau 8ó 8違m b違o truy隠n liên ti院p các khung tinv噂i t亥ng v壱t lý, 8欝ng th運i x穎 lý các thông báo t瑛 tr衣m thu g穎i tr違 l衣i Bit thông tintrong khung tin 8隠u mang nh英ng ý ngh a riêng, bao g欝m các tr⇔ぜng 8おa chえ, tr⇔ぜng

ki あm tra, dの liうu và kiあm tra lざi dùng cho các m映c 8ích riêng.

Nhi羽m v映 chính c栄a m泳c 2 này là kh荏i t衣o, t鰻 ch泳c các khung tin và x穎 lý cácthông tin liên quan t噂i khung tin

V亥ng m衣ng 8逢嬰c xây d詠ng d詠a trên ki吋u n嘘i k院t 8kあm - 8kあm do t亥ng LKDL

cung c医p, b違o 8違m trao 8鰻i thông tin gi英a các m衣ng con trong m瓜t m衣ng l噂n, m泳cnày còn 8逢嬰c g丑i là m泳c thông tin gi英a các m衣ng con v噂i nhau

Có nhi羽m v映 gán 8鵜a ch雨 cho các b違n tin và chuy吋n 8鰻i 8鵜a ch雨 logic hay cáctên thành các 8鵜a ch雨 v壱t lý

Th詠c hi羽n ch丑n 8逢運ng truy隠n tin, cung c医p d鵜ch v映"8鵜nh tuy院n (ch丑n 8逢運ng)cho các gói d英 li羽u trên m衣ng T亥ng này ch雨 ra d英 li羽u t瑛 ngu欝n t噂i 8ích s胤"8i theotuy院n nào trên c挨 s荏 các 8k隠u ki羽n c栄a m衣ng, 8瓜" 逢u tiên d鵜ch v映 và các nhân t嘘khác

Ki吋m soát lu欝ng d英 li羽u, kh逸c ph映c sai sót, c逸t/h嬰p d英 li羽u, giúp lo衣i tr瑛 s詠 t逸cngh胤n c ng nh逢"8k隠u khi吋n lu欝ng thông tin

V亥ng giao v壱n giúp 8違m b違o 8瓜 tin c壱y khi chuy吋n giao d英 li羽u và tính toànx姻n d英 li羽u t瑛 n挨i g穎i 8院n n挨i nh壱n Ak隠u này 8逢嬰c th詠c hi羽n d詠a trên c挨 ch院 ki吋mtra l厩i do các t亥ng bên d逢噂i cung c医p T亥ng giao v壱n còn ch鵜u trách nhi羽m t衣o ranhi隠u k院t n嘘i c映c b瓜 trên cùng m瓜t k院t n嘘i m衣ng g丑i là ghép kênh (multiplexing),phân chia th運i gian x穎 lý (time sharing), c逸t h嬰p d英 li羽u.

Nhi羽m v映 c栄a m泳c này là x穎 lý các thông tin 8吋 chuy吋n ti院p các ch泳c n<ng t瑛v亥ng phiên 8院n t亥ng m衣ng và ng逢嬰c l衣i Th詠c ch医t m泳c truy隠n này là 8吋"8違m b違othông tin gi英a các máy ch栄 v噂i nhau M泳c này nh壱n các thông tin t瑛 t亥ng phiên,phân chia thành các 8挨n v鵜 d英 li羽u nh臼 h挨n và chuy吋n chúng t噂i m泳c m衣ng

Thi院t l壱p, duy trì, 8欝ng b瓜 hoá và hu益 b臼 các phiên truy隠n thông Liên k院tphiên ph違i 8逢嬰c thi院t l壱p thông qua 8嘘i tho衣i và trao 8鰻i các thông s嘘"8k隠u khi吋n.Dùng t亥ng giao v壱n 8吋 cung c医p các d鵜ch v映 nâng cao cho phiên làm vi羽c nh逢:

ki吋m soát các cu瓜c h瓜i tho衣i, qu違n lý th飲 bài (token), qu違n lý ho衣t 8瓜ng (activity

management).

Nh壱n d衣ng tên và th栄 t映c c亥n thi院t c ng nh逢 là các công vi羽c b違o m壱t, 8吋 hai泳ng d映ng có th吋 giao ti院p v噂i nhau trên m衣ng Nh運 t亥ng phiên, nh英ng ng逢運i s穎f映ng l壱p 8逢嬰c các 8逢運ng n嘘i v噂i nhau, khi cu瓜c h瓜i tho衣i 8逢嬰c thành l壱p thì m泳cnày có th吋 qu違n lý cu瓜c h瓜i tho衣i 8ó theo yêu c亥u c栄a ng逢運i s穎 d映ng M瓜t k院t n嘘i

gi英a hai máy cho phép ng逢運i s穎 d映ng 8逢嬰c 8<ng ký vào m瓜t h羽 th嘘ng phân chia

th運i gian t瑛 xa ho員c chuy吋n t壱p tin gi英a 2 máy

Qu違n lý cách th泳c bi吋u di宇n thông tin theo cú pháp d英 li羽u c栄a ng逢運i s穎 d映ng,

lo衣i mã s穎 d映ng (ASCII, 窺BCDIC, ) và th詠c hi羽n các v医n 8隠 nén d英 li羽u

Nhi羽m v映 c栄a m泳c này là l詠a ch丑n cách ti院p nh壱n d英 li羽u, bi院n 8鰻i các ký t詠,

ch英 s嘘 c栄a mã ASCII hay các mã khác và các ký t詠"8k隠u khi吋n thành m瓜t ki吋u mã

nh鵜 phân th嘘ng nh医t 8吋 các lo衣i máy khác nhau 8隠u có th吋 thâm nh壱p vào h羽 th嘘ngo衣ng

V亥ng này là giao di羽n gi英a ng逢運i s穎 d映ng và môi tr逢運ng h羽 th嘘ng m荏

V亥ng này có nhi羽m v映 ph映c v映 tr詠c ti院p cho ng逢運i s穎 d映ng, cung c医p t医t c違các yêu c亥u ph嘘i ghép c亥n thi院t cho ng逢運i s穎 d映ng, yêu c亥u ph映c v映 chung nh逢chuy吋n các File, s穎 d映ng các Terminal c栄a h羽 th嘘ng, M泳c s穎 d映ng b違o 8違m t詠8瓜ng hoá quá trình thông tin, giúp cho ng逢運i s穎 d映ng khai thác m衣ng t嘘t nh医t

1.4.4 Các giao th 泳c chu育n c栄a OSI

O厩i th詠c th吋 truy隠n thông v噂i các th詠c th吋" 荏 t亥ng trên và d逢噂i nó qua m瓜t

giao di うn (interface) Giao di羽n này g欝m m瓜t ho員c nhi隠u 8k吋m truy c壱p d鵜ch v映

(SAP - Service Access Point) Th詠c th吋 t亥ng N-1 cung c医p d鵜ch v映 cho th詠c th吋v亥ng N thông qua vi羽c g丑i các hàm d鵜ch v映 nguyên th栄y (primitive)

Hàm nguyên thu益 ch雨 rõ ch泳c n<ng c亥n th詠c hi羽n và 8逢嬰c dùng 8吋 chuy吋n d英

li羽u và thông tin 8k隠u khi吋n B嘘n hàm nguyên thu益" 8逢嬰c s穎 d映ng 8吋" 8鵜nh ngh av逢挨ng tác gi英a các t亥ng k隠 nhau nh逢 sau :

Khi nh壱n 8逢嬰c PDU, m瓜t th栄 t映c c栄a giao th泳c 荏 t亥ng N c栄a B s胤 thông báoyêu c亥u 8ó lên t亥ng N+1 b茨ng hàm nguyên th栄y indication Sau 8ó response"8逢嬰c

i荏i t瑛 N + 1 c栄a B xu嘘ng N g丑i th栄 t映c giao th泳c t亥ng N 8吋 tr違 l運i t噂i A

Khi nh壱n 8逢嬰c tr違 l運i này m瓜t th栄 t映c giao th泳c t亥ng N s胤 g荏i hàm confirm lên

N+1 8吋 hoàn t医t chu trình yêu c亥u thi院t l壱p liên k院t c栄a ng逢運i s穎 d映ng 荏 t亥ng N+1e栄a A

Các chu trình c栄a ng逢運i s穎 d映ng khác nhau 8逢嬰c phân bi羽t nh運 khái ni羽m

8k吋m thâm nh壱p d鵜ch v映 (SAP - Service Access Point) 荏 ranh gi噂i c栄a 2 t亥ng N + 1

và N

V衣i m厩i t亥ng trong mô hình OSI có 2 ph逢挨ng th泳c ho衣t 8瓜ng chính 8逢嬰c s穎

f映ng : ph逢挨ng th泳c có liên k院t (connection oriented) và ph逢挨ng th泳c không liên k院t (connectionless).

X噂i các ph逢挨ng th泳c truy隠n không liên k院t thì ch雨 có m瓜t giai 8q衣n truy隠n d英

li羽u Các gói tin d英 li羽u (còn 8逢嬰c g丑i là datagram) 8逢嬰c truy隠n 8瓜c l壱p v噂i nhautheo m瓜t con 8逢運ng xác 8鵜nh d亥n b茨ng 8鵜a ch雨"8ích 8逢嬰c 8員t trong m厩i datagram

Có 3 giai 8q衣n phân bi羽t :

- Thi ｘt lｆp liên kｘt : hai th詠c th吋 cùng t亥ng 荏 hai 8亥u c栄a liên k院t s胤 th逢挨ng

n逢嬰ng v噂i nhau v隠 t壱p các tham s嘘 s穎 d映ng trong giai 8q衣n truy隠n d英 li羽u

- Truy ｚn dの liうu : các c挨 ch院 ki吋m soát sai sót, lu欝ng d英 li羽u, ghép kênh, c逸t

j嬰p d英 li羽u 8逢嬰c th詠c hi羽n 8吋 t<ng c逢運ng 8瓜 tin c壱y và hi羽u su医t c栄a vi羽ctruy隠n d英 li羽u

- Mｘt thúc truyｚn : gi違i phóng các tài nguyên h羽 th嘘ng 8ã 8逢嬰c c医p phát cho liên

m院t 8吋 dùng vào m映c 8ích khác

V逢挨ng 泳ng v噂i 3 giai 8q衣n trao 8鰻i trên, có 3 lo衣i th栄 t映c c挨 b違n 8逢嬰c s穎 d映ng: CONNECT, DATA, DISCONNECT

Ví d映"8嘘i v噂i giao th泳c t亥ng N ta có các th栄 t映c :

N_DISCONNECT Hu益 b臼 liên k院t

Ngoài ra có m瓜t s嘘 các th栄 t映c ph映"8逢嬰c s穎 d映ng tu theo ch泳c n<ng c栄a m厩i t亥ng

Ví d つ: Th栄 t映c N_RESTART Dùng 8吋 kh荏i 8瓜ng l衣i h羽 th嘘ng 荏 t亥ng 3

Th栄 t映c T_EXPEDITED_DATA Dùng cho vi羽c truy隠n d英 li羽u nhanh t亥ng 4

Th栄 t映c S_TOKEN_GIVE Dùng 8吋 chuy吋n 8k隠u khi吋n 荏 t亥ng 5

O厩i th栄 t映c trên s胤 dùng các hàm nguyên thu益 (request, indication, response,

confirm) 8吋 t衣o thành các hàm c挨 b違n c栄a mô hình OSI

1.5 H 羽"8k隠u hành m衣ng

Vi羽c l詠a ch丑n h羽"8k隠u hành m衣ng (NOS - Network Operating System) làmp隠n t違ng cho m衣ng tu thu瓜c vào kích c叡 c栄a m衣ng hi羽n t衣i và s詠 phát tri吋n trongv逢挨ng lai, ngoài ra còn tu thu瓜c vào nh英ng 逢u 8k吋m và nh逢嬰c 8k吋m c栄a t瑛ng h羽8k隠u hành

O瓜t s嘘 h羽"8k隠u hành m衣ng ph鰻 bi院n hi羽n nay:

• J羽" 8k隠u hành m衣ng UNIX: Aây là h羽" 8k隠u hành do các nhà khoa h丑c xâyf詠ng và 8逢嬰c dùng r医t ph鰻 bi院n trong gi噂i khoa h丑c, giáo d映c H羽"8k隠u hànho衣ng UNIX là h羽"8k隠u hành 8a nhi羽m, 8a ng逢運i s穎 d映ng, ph映c v映 cho truy隠nthông t嘘t Nh逢嬰c 8k吋m c栄a nó là hi羽n nay có nhi隠u Version khác nhau, không

th嘘ng nh医t gây khó kh<n cho ng逢運i s穎 d映ng và là h羽"8k隠u hành này ph泳c t衣p

• J羽"8k隠u hành m衣ng Windows 2000: Aây là h羽"8k隠u hành c栄a hãng Microsoft,

e ng là h羽"8k隠u hành 8a nhi羽m, 8a ng逢運i s穎 d映ng A逢嬰c xây d詠ng d詠a trêncông ngh羽 c栄a h羽"8k隠u hành Windows NT A員c 8k吋m c栄a nó là t逢挨ng 8嘘i d宇

u穎 d映ng, h厩 tr嬰 m衣nh cho các ph亥n m隠m WINDOWS Windows 2000 có th吋

liên k院t t嘘t v噂i máy ch栄 Novell Netware, Unix Tuy nhiên, 8吋 ch衣y có hi羽u

qu違, Windows 2000 Server 8òi h臼i c医u hình máy t逢挨ng 8嘘i m衣nh

• J羽"8k隠u hành m衣ng NetWare c栄a Novell: Aây là h羽"8k隠u hành ph鰻 bi院n trên

th院 gi噂i trong th運i gian cu嘘i, nó có th吋 dùng cho các m衣ng nh臼 (kho違ng t瑛

5-25 máy tính) và c ng có th吋 dùng cho các m衣ng l噂n g欝m hàng tr<m máytính Netware là m瓜t h羽"8k隠u hành LAN dùng cho các máy tính theo chu育ne栄a IBM hay các máy tính Apple Macintosh, ch衣y trên h羽" 8k隠u hành MS-DOS ho員c OS/2

1.6 M 衣ng Internet

1.6.1 L 鵜ch s穎 ra 8運i và phát tri吋n

Vào nh英ng n<m 60, B瓜 Qu嘘c phòng M悦 cho tri吋n khai kh育n tr逢挨ng m瓜to衣ng l逢噂i thông tin v噂i yêu c亥u: N院u nh逢 m瓜t tr衣m trung chuy吋n nào 8ó trongo衣ng b鵜 phá hu益, toàn b瓜 h羽 th嘘ng thông tin v磯n ph違i làm vi羽c bình th逢運ng C挨quan Nghiên c泳u D詠 án Cao c医p (ARPA - Advanced Research Projects Agency)thu瓜c B瓜 Qu嘘c phòng M悦"8逢嬰c giao trách nhi羽m th詠c hi羽n vi羽c nghiên c泳u k悦 thu壱tliên m衣ng (internet) nh茨m 8áp 泳ng yêu c亥u trên Aây là m衣ng chuy吋n m衣ch gói(packet switching) 8亥u tiên trên th院 gi噂i, l医y tên là ARPAnet Ban 8亥u, ARPAnet

ch雨 g欝m m瓜t vài m衣ng nh臼" 8逢嬰c ch丑n l詠a c栄a các trung tâm nghiên c泳u và pháttri吋n khoa h丑c Giao th泳c truy隠n thông lúc b医y gi運 là ki吋u 8k吋m - 8k吋m, r医t ch壱m và

th逢運ng xuyên gây t逸c ngh胤n trên m衣ng A吋 gi違i quy院t v医n 8隠 này, vào n<m 1974Vinton G Cerf và Robert O Kahn 8逢a ra ý t逢荏ng thi院t k院 m瓜t b瓜 giao th泳c m衣ngo噂i thu壱n ti羽n h挨n, 8ó chính là ti隠n thân c栄a giao th泳c TCP/IP

Tháng 09/1983, d逢噂i s詠 tài tr嬰 c栄a B瓜 Qu嘘c phòng M悦, Berkeley SoftwareDistribution 8逢a ra b違n Berkeley UNIX 4.2BSD có k院t h嬰p giao th泳c TCP/IP, bi院nTCP/IP thành ph逢挨ng ti羽n k院t n嘘i các h羽 th嘘ng UNIX Trên c挨 s荏" 8ó, m衣ngARPAN窺T nhanh chóng lan r瓜ng và chuy吋n t瑛 m衣ng th詠c nghi羽m sang ho衣t 8瓜ngchính th泳c: nhi隠u tr逢運ng 8衣i h丑c, vi羽n nghiên c泳u ghi tên gia nh壱p 8吋 trao 8鰻i thôngtin A院n n<m 1984, m衣ng ARPAN窺T 8逢嬰c chia thành hai nhóm m衣ng nh臼 h挨n làMILNET, dành cho qu嘘c phòng, và nhóm m衣ng th泳 hai v磯n g丑i là ARPANET,dành cho nghiên c泳u và phát tri吋n Hai nhóm này v磯n có m嘘i liên h羽 trao 8鰻i d英 li羽ux噂i nhau qua giao th泳c TCP/IP và 8逢嬰c g丑i chung là Enternet

O衣ng Internet 8ã và 8ang tr荏 thành ph逢挨ng ti羽n trao 8鰻i thông tin toàn c亥u, là

ph逢挨ng th泳c thông tin nhanh v噂i l逢u l逢嬰ng truy隠n t違i d英 li羽u r医t l噂n Thông quaInternet mà các nhà nghiên c泳u khoa h丑c k悦 thu壱t, các c挨 quan giáo d映c 8ào t衣o,các nhà doanh nghi羽p có th吋 trao 8鰻i thông tin v噂i nhau, ho員c truy c壱p thông tin

e栄a nhau v隠 các công trình, các l nh v詠c nghiên c泳u m噂i nh医t; v隠 các ph逢挨ng pháp,hình th泳c giáo d映c và 8ào t衣o, v隠 các thông tin kinh t院, th鵜 tr逢運ng giá c違 m瓜t cáchnhanh chóng, thu壱n ti羽n và d宇 dàng.

1.6.2 C 医u trúc c栄a m衣ng Internet

O衣ng Internet không ph違i m瓜t m衣ng 8挨n mà là bao g欝m nhi隠u m衣ng con network) 8逢嬰c k院t n嘘i v噂i nhau thông qua các c鰻ng (gateway) nh逢 trên hình Thu壱t

(sub-ng英 m衣ng con 荏"8ây mang ngh a m瓜t 8￢n vお mＴng hoàn chえnh trong h羽 th嘘ng m衣ng

n噂n M衣ng con hoàn toàn có th吋 là m瓜t m衣ng WAN v噂i quy mô qu嘘c gia, và có kh違p<ng ho衣t 8瓜ng 8瓜c l壱p v噂i Internet Do giao th泳c TCP/IP không ph映 thu瓜c l噂p v壱t

lý, các m衣ng con có th吋 s穎 d映ng nh英ng công ngh羽 ghép n嘘i khác nhau (nh逢窺thernet, X.25, ) mà v磯n giao ti院p 8逢嬰c v噂i nhau

groupOfName s

groupOfName s2

groupOfName s

groupOfName s2

groupOfName s2

Hình 1-7 C 医u trúc c栄a m衣ng Internet.

Các c鰻ng 8逢嬰c dùng 8吋 n嘘i các m衣ng con t衣o thành m瓜t m衣ng l噂n

Có 2 cách k院t n嘘i v噂i Internet nh逢 sau :

• Máy con n嘘i trong m衣ng LAN (hay WAN) và m衣ng này n嘘i v噂i Internet

• Máy con n嘘i 8院n m瓜t tr衣m cung c医p d鵜ch v映 Internet (Internet ServiceProvider), thông qua 8ó k院t n嘘i v噂i Internet Trong hình trên, ta có th吋 th医ycác tr衣m ISP l衣i k院t n嘘i v噂i Internet thông qua IAP (Internet AccessProvider) M瓜t IAP có th吋 làm luôn ch泳c n<ng c栄a ISP nh逢ng ng逢嬰c l衣i thìkhông

Ng- êi dï ng truy cËp tõ xa (qua ®iÖn

tho¹ i, ®- êng thuª bao riªng )

Nhµ cung cÊp kh¶ n¨ ng truy cËp Internet

M¸ y chñ M¸ y chñ

M¸ y chñ

Nhµ cung cÊp dÞch vô Internet

Ng- êi dï ng céng t¸ c

Hình 1-8 S 挨"8欝 k院t n嘘i c栄a các trung tâm cung c医p d鵜ch v映 (ISP)

1.6.3 Các ki 院n trúc khác

6 Presentation Telnet, FTP NAU Services

Application Data Flow Control

Host - Host

Transmision Control

SRC to DESI - IMP

2 Datalink IMP - IMP Data Link Control Data Link Control

ARPANET: Advanced Research Projects Agency FTP: File Transfer Protocol

SNA: System Network Architecture cña IBM IMP: Interface Message ProcesorNAU: Network Addressable Unit

N guy いn TＸn Khôi,

Khoa Công ngh 羽 Thông tin, Tr逢運ng A衣i h丑c Bách Khoa Aà N 印ng.

Ch ⇔￢ng 2 V井N G V一T LÝ

Nhi羽m v映 c栄a t亥ng v壱t lý là chuy吋n các bit tin t瑛 máy này 8院n máy kia T嘘c 8瓜truy隠n tin ph映 thu瓜c vào môi tr逢運ng truy隠n tin Tín hi羽u truy隠n có th吋"荏 d衣ng t逢挨ng

v詠 (analog) ho員c 荏 d衣ng s嘘 (digital) H逢噂ng phát tri吋n hi羽n nay :

- Truy隠n tin b茨ng cáp quang, b茨ng v羽 tinh

- H羽 th嘘ng n嘘i nhanh (Fast - Connect), h羽 th嘘ng chuy吋n m衣ch gói

- M衣ng thông tin s嘘"8a d鵜ch v映 (Integrated Services Digital Network)

2.1 Môi tr 逢運ng truy隠n tin

2.1.1 Ph 逢挨ng ti羽n truy隠n

O映c 8ích l逸p 8員t cáp là 8違m b違o dung l逢嬰ng (t嘘c 8瓜) c亥n thi院t cho các nhu c亥utruy隠n thông trong m衣ng H羽 th嘘ng cáp c亥n ph違i 鰻n 8鵜nh A吋"8衣t 8逢嬰c m映c tiêu này,

ng逢運i qu違n tr鵜 m衣ng ph違i cân 8嘘i b嘘n y院u t嘘 sau:

- T嘘c 8瓜 truy隠n l噂n nh医t c栄a h羽 th嘘ng cáp hi羽n hành, kh違 n<ng nâng c医p

- Nhu c亥u v隠 t嘘c 8瓜 truy隠n thông trong vòng 5-10 n<m t噂i là bao nhiêu

- Ch丑n trong s嘘 nh英ng lo衣i cáp 8ang có trên th鵜 tr逢運ng

- Chi phí 8吋 l逸p 8員t thêm cáp d詠 phòng

Vi羽c k院t n嘘i v壱t lý m瓜t máy tính vào m衣ng 8逢嬰c th詠c hi羽n b茨ng cách c逸m m瓜tcard giao ti院p m衣ng NIC (Network Interface Card) vào khe c逸m c栄a máy tính và n嘘ix噂i cáp m衣ng Sau khi k院t n嘘i v壱t lý 8ã hoàn t医t, qu違n lý vi羽c truy隠n tin gi英a các

tr衣m trên m衣ng tu thu瓜c vào ph亥n m隠m m衣ng

NIC s胤 chuy吋n gói tín hi羽u vào m衣ng LAN, gói tín hi羽u 8逢嬰c truy隠n 8i nh逢o瓜t dòng các bit d英 li羽u th吋 hi羽n b茨ng các bi院n thiên tín hi羽u 8k羽n Khi nó ch衣ytrong cáp dùng chung, m丑i tr衣m g逸n v噂i cáp 8隠u nh壱n 8逢嬰c tín hi羽u này, NIC 荏 m厩i

tr衣m s胤 ki吋m tra 8鵜a ch雨"8ích trong tín hi羽u 8亥u c栄a gói 8吋 xác 8鵜nh 8úng 8鵜a ch雨8院n, khi gói tín hi羽u 8i t噂i tr衣m có 8鵜a ch雨 c亥n 8院n, 8ích 荏 tr衣m 8ó s胤 sao gói tín hi羽ut欝i l医y d英 li羽u ra kh臼i khung tin và 8逢a vào máy tính

Có hai k悦 thu壱t truy隠n tín hi羽u 8ã mã hóa lên m衣ng : Truy隠n 荏 d違i t亥n g嘘c(baseband) và truy隠n 荏 d違i t亥n r瓜ng (broadband)

A員c tính c栄a cáp bao g欝m s詠 nh衣y c違m v噂i nhi宇u c栄a 8k羽n, 8瓜 m隠m d飲o, kh違p<ng u嘘n n逸n 8吋 l逸p 8員t, c詠 ly truy隠n d英 li羽u, t嘘c 8瓜 truy隠n (Mbit/s) Hi羽n nay, t嘘c8瓜 truy隠n d英 li羽u trên các lo衣i cáp bi院n 8瓜ng t瑛 10Mbit/s 8院n 100Mbit/s và h挨n n英a

Có 3 nhóm cáp chính 8逢嬰c dùng 8吋 n嘘i h亥u h院t các m衣ng :

Card m衣ng còn 8逢嬰c g丑i là card

giao ti院p m衣ng NIC (Network Interface

Card) 8逢嬰c l逸p 8員t trong m厩i máy tính

trong m衣ng c映c b瓜, Card này có nhi羽m

x映 chuy吋n d英 li羽u t瑛 máy tính vào cáp

o衣ng và ng逢嬰c l衣i Quá trình này chính

là s詠 chuy吋n 8鰻i t瑛 tín hi羽u s嘘 c栄a máy

tính thành các tín hi羽u 8k羽n hay quang

8逢嬰c truy隠n d磯n trên cáp m衣ng A欝ng

th運i nó c ng th詠c hi羽n ch泳c n<ng t鰻

j嬰p d英 li羽u thành các gói và xác 8鵜nh ngu欝n và 8ích c栄a gói Hình 2-1 Card m衣ng (NIC)

• Các lo衣i 8亥u n嘘i cho card m衣ng :

O瓜t vài lo衣i card m衣ng có nhi隠u 8亥u n嘘i 8吋 n嘘i v噂i cáp m衣ng, 8吋 xác 8鵜nh 8亥unào dùng ta có th吋 thay 8鰻i các jump hay công t逸c chuy吋n DIP ngay trên card m衣ng

tr映c lo衣i nh臼"8逢嬰c thi院t k院"8吋 truy隠n tin cho b<ng t亥n c挨 b違n (Base Band) ho員c b<ngv亥n r瓜ng (broadband) Dây cáp lo衣i to dùng cho 8逢運ng xa, dây cáp nh臼 dùng cho8逢運ng g亥n, t嘘c 8瓜 truy隠n tin qua cáp 8欝ng tr映c có th吋"8衣t t噂i 35 Mbit/s

2.1.1.3 Cáp dây xo ｈn (Twisted Pair)

Cáp xo逸n g欝m hai s嬰i dây 8欝ng 8逢嬰c xo逸n cách 8k羽n v噂i nhau Nhi隠u 8ôi dâycáp xo逸n g瓜p v噂i nhau và 8逢嬰c b丑c chung b荏i v臼 cáp hình thành cáp nhi隠u s嬰i Cápnày có 8員c tính d宇 b鵜" 違nh h逢荏ng c栄a nhi宇u 8k羽n nên ch雨 truy隠n d英 li羽u 荏 c詠 lykho違ng 100m (kho違ng 328 feet) Cáp xo逸n 8ôi có hai lo衣i: cáp xo逸n 8ôi không b丑c(UTP) và cáp xo逸n 8ôi có b丑c (STP)

Cáp xo逸n th逢運ng 8逢嬰c dùng trong h羽 th嘘ng 8k羽n tho衣i 8吋 truy隠n tín hi羽u t逢挨ng

v詠 (analog) c ng nh逢 tín hi羽u s嘘 (digital) Trong kho違ng cách vài km thì không c亥n

d瓜 khuy院ch 8衣i và có t嘘c 8瓜"荏 m泳c megabit/giây

Khi các tín hi羽u s嘘"8逢嬰c 8k隠u ch院 thành các tín hi羽u xung ánh sánh thì 8逢嬰ctruy隠n t違i qua cáp quang Cáp s嬰i quang bao g欝m m瓜t s嬰i thu益 tinh c詠c m違nh g丑i làlõi (core), 8逢嬰c bao b丑c b荏i m瓜t l噂p thu益 tinh 8欝ng tâm g丑i là l噂p v臼 b丑c hay còni丑i là l噂p ph栄 (cladding) Aôi khi các s嬰i 8逢嬰c làm b茨ng ch医t d飲o Ch医t d飲o d宇 l逸p8員t h挨n nh逢ng không th吋 mang xung ánh sáng 8i xa nh逢 thu益 tinh

O厩i s嬰i thu益 tinh ch雨 truy隠n tín hi羽u theo m瓜t h逢噂ng nh医t 8鵜nh, do 8ó cáp có 2u嬰i n茨m trong v臼 b丑c riêng bi羽t : m瓜t s嬰i truy隠n và m瓜t s嬰i nh壱n Cáp s嬰i quang có

th吋 truy隠n tín hi羽u 8i xa h挨n v噂i t嘘c 8瓜 c詠c nhanh (theo lý thuy院t cáp quang có th吋truy隠n tín hi羽u v噂i t嘘c 8瓜 t嘘i 8a 200.000Mbit/s)

Cáp quang có d違i thông l噂n h挨n cáp 8欝ng, 逢u 8k吋m m衣nh c栄a cáp quang làkho違ng cách truy隠n d磯n l噂n, giá r飲, dung l逢嬰ng truy隠n cao

X羽 tinh truy隠n thông (communication satellites) nh壱n thông tin m員t 8医t,khuy院ch 8衣i tín hi羽u thu 8逢嬰c và phát l衣i xu嘘ng m員t 8医t 荏 t亥n s嘘 khác 8吋 tránh giaothoa (interference) v噂i tín hi羽u thu 8逢嬰c Các v羽 tinh có vai trò nh逢 nh英ng tr衣m l員ptin gi英a các tr衣m m員t 8医t v噂i nhau M瓜t v羽 tinh 8隠u ph栄 sóng r医t r瓜ng và có th吋 cónhi隠u tr衣m m員t 8医t, th逢運ng ho衣t 8瓜ng 荏 t亥n s嘘 12 - 14Ghz Truy隠n tin qua v羽 tinh

có dãi truy隠n r医t r瓜ng, do 8ó nh英ng kho違ng cách xa (hàng tr<m km) 8逢嬰c b違o 8違m

ch医t l逢嬰ng tin Ngoài ra giá c栄a truy隠n v羽 tinh 8ang gi違m nhanh

W益 ban k悦 thu壱t 8k羽n t穎 (IEEE) 8隠 ngh鵜 dùng các tên sau 8ây 8吋 ch雨 3 lo衣i dâycáp dùng v噂i m衣ng Ethernet chu育n 802.3 :

1 Dây cáp 8欝ng tr映c s嬰i to (thick coax) g丑i là 10BASE5, có t嘘c 8瓜 10 Mbps,v亥n s嘘 c挨 s荏,≤ 500m

2 Dây cáp 8欝ng tr映c s嬰i nh臼 (thin coax) g丑i là 10BASE2, có t嘘c 8瓜 10 Mbps,v亥n s嘘 c挨 s荏, ≤ 200m.

3 Dây cáp 8ôi xo逸n không v臼 b丑c (twisted pair) g丑i là 10BASET, có t嘘c 8瓜 10Mbps, t亥n s嘘 c挨 s荏, s穎 d映ng cáp s嬰i xo逸n

4 Dây cáp quang (Fiber Optic Inter-Repeater Link) g丑i là FOIRL

2.1.2 Các thông s 嘘 c挨 b違n c栄a môi tr逢運ng truy隠n tin

Tín hi羽u trên 8逢運ng dây b鵜 suy gi違m trong quá trình truy隠n tin A吋 kh逸c ph映c

ta dùng các b瓜 khuy院ch 8衣i (amplifiers) A瓜 suy gi違m 8逢嬰c tính b茨ng 8挨n v鵜decibel N院u 8k羽n th院 ban 8亥u là V1 và sau 8ó gi違m xu嘘ng V2 thì s嘘 decibel c栄a d瓜suy gi違m 8逢嬰c 8鵜nh ngh a nh逢 sau:

V

Vlog20(decibel)S

2

1 10

=

Ak羽n t瑛 tr逢運ng trong môi tr逢運ng truy隠n tin gây nhi宇u cho các tín hi羽u mangthông tin A吋 kh逸c ph映c ta dùng các b瓜 l丑c nhi宇u (filters) A吋"8員c tr逢ng 8瓜 nhi宇u

trên 8逢運ng dây, ta dùng t雨 s嘘 t亥n s嘘 tín hi羽u/t衣p âm (Signal/Noise - S/N) :

) :

; :

( log

10 )

S decibel

Modem là b瓜"8k隠u ch院 và gi違i 8k隠u ch院 bi院n 8鰻i các tín hi羽u s嘘 thành các tín

hi羽u t逢挨ng t詠 và ng逢嬰c l衣i trên m衣ng 8k羽n tho衣i

10020

S B

S B

Akあm A AＺu cuぐi AＺu cuぐi DCE Akあm B

s ぐ liうu truyÒn

Hình 2-2 S挨"8欝 truy隠n tin gi英a hai 8k吋m A và B.

Tín hi羽u s嘘 t瑛 máy tính 8院n modem, 8逢嬰c modem bi院n 8鰻i thành tín hi羽uv逢挨ng t詠"8吋 có th吋"8i qua m衣ng 8k羽n tho衣i Tín hi羽u này 8院n modem 荏"8k吋m B 8逢嬰c

bi院n 8鰻i ng逢嬰c l衣i thành tín hi羽u s嘘"8逢a vào máy tính 荏 B

Các k悦 thu壱t 8k隠u ch院 c挨 b違n là 8k隠u ch院 biên 8瓜 AM, 8k隠u ch院 t亥n s嘘 FM,8k隠u ch院 pha PM

- Ak隠u ch院 biên 8瓜 : Các tín hi羽u 1 và 0 8逢嬰c phân bi羽t b荏i biên 8瓜, còn t亥n s嘘e栄a tín hi羽u là gi嘘ng nhau Ak隠u ch院 biên 8瓜"8吋 th詠c hi羽n nh逢ng d宇 b鵜 nhi宇u

- Ak隠u ch院 t亥n s嘘 : Các tín hi羽u 1 và 0 8逢嬰c phân bi羽t b荏i t亥n s嘘, còn biên 8瓜 cáctín hi羽u gi嘘ng nhau

M悦 thu壱t 8k隠u t亥n ph泳c t衣p h挨n nh逢ng tính ch嘘ng nhi宇u cao

- Ak隠u ch院 theo pha : Các tín hi羽u 1 và 0 8逢嬰c phân bi羽t b荏i các pha c栄a dao8瓜ng, còn biên 8瓜 và t亥n s嘘 c栄a các tín hi羽u gi嘘ng nhau Ak隠u pha c ng ph泳cv衣p nh逢ng ít b鵜 nhi宇u

A吋 t<ng t嘘c 8瓜 truy隠n tin ng逢運i ta k院t h嬰p 8k隠u pha v噂i 8k隠u biên g丑i là 8k隠upha biên

Hi羽n nay có r医t nhi隠u lo衣i modem hi羽n 8衣i t瑛 lo衣i th医p: 300, 600, 1200, 2400bit/s, 8院n lo衣i 9600 bit/s V噂i t嘘c 8瓜 truy隠n t逢挨ng 8嘘i cao trên 8逢運ng truy隠n b<ngj姻p (b<ng tho衣i) nên 8òi h臼i nh英ng ph逢挨ng pháp 8k隠u biên ph泳c t衣p

Các ph ⇔￢ng thとc truyｚn dの liうu gi英a hai 8k吋m có th吋 là:

- M瓜t chi隠u 8挨n (simplex)

- Hai chi隠u luân phiên (half - duplex)

- Hai chi隠u 8亥y 8栄 (duplex)

Truy隠n m瓜t chi隠u 8挨n ch雨 cho phép truy隠n m瓜t h逢噂ng Truy隠n hai chi隠u luânphiên cho phép truy隠n hai h逢噂ng, nh逢ng m厩i th運i 8k吋m ch雨 có m瓜t h逢噂ng 8逢嬰ctruy隠n, sau 8ó ph違i th詠c hi羽n chuy吋n m衣ch 8吋 truy隠n ng逢嬰c l衣i Truy隠n hai chi隠u8亥y 8栄 có th吋 nh壱n ho員c phát cùng m瓜t lúc Các modem hi羽n nay 8隠u có th吋 ho衣t8瓜ng 荏 hai ch院"8瓜 bán song công và song công

M¹ng tin tho¹i c«ng céng

MODEM M UART

- DCE (Data Communication Equipment - A亥u cu嘘i truy隠n) : là khái ni羽m ch雨các thi院t b鵜 cu嘘i kênh d英 li羽u có ch泳c n<ng n嘘i các DTE v噂i các 8逢運ng truy隠nx壱t lý và chuy吋n 8鰻i d英 li羽u DCE có th吋 là các Modem, Tranducer,Multiplexer

ISO qui 8鵜nh các chu育n quy 逢噂c ph逢挨ng th泳c ghép n嘘i gi英a 8亥u cu嘘i s嘘 li羽uDTE và 8亥u cu嘘i truy隠n DCE

2.2.3 Chu 育n RS-232C

A亥u nh英ng n<m 50, chu育n RS-232(Recommended Standard 232C, c栄a EIA)8逢嬰c phát tri吋n 8吋 truy隠n tin gi英a các thi院t b鵜"8亥u cu嘘i d英 li羽u Chu育n này hi羽n nay8ang 8逢嬰c s穎 d映ng, nó chính là các c鰻ng COM1, COM2 trên các máy PC

• Ph Ｚn c￢ hがc : là m瓜t b瓜 có 25 chân 8瓜 r瓜ng tính 荏 gi英a là 47,05mm± 13hàng trên 8ánh s嘘 1÷ 13 (trái qua ph違i) hàng d逢噂i 14 ÷ 25 (trái qua ph違i)

• Ph Ｚn 8kうn : g欝m qui 逢噂c logic 1 <-3V và logic 0 >+ 3V.

V嘘c 8瓜 truy隠n cho phép 20 kbps qua dây cáp 15m (th逢運ng là 9,6 kbps)

V瑛 n<m 1987, RS-232-C 8ã 8逢嬰c s穎a 8鰻i và 8員t tên l衣i là EIA-232-D Ngoài

ra còn có m瓜t s嘘 chu育n m荏 r瓜ng khác nh逢 RS-422-A, RS-423-A RS-449, cáckhuy院n ngh鵜 lo衣i X c栄a CCITT nh逢 X21 M員c d亥u RS-232-C v磯n là chu育n thôngf映ng nh医t cho giao di羽n DTE/DCE nh逢ng các chu育n m噂i nói trên 8逢嬰c áp d映ng ph鰻

bi院n hi羽n nay

A嘘i v噂i các máy tính, thông th逢運ng ng逢運i ta s穎 d映ng hai c鰻ng COM1, COM2

8吋 mｘt nぐi trばc tiｘp C鰻ng COM1 có 8鵜a ch雨 vào/ra là 3F8_3FF hex và ng逸t là IRQ4,

e鰻ng COM2 có 8鵜a ch雨 vào/ra là 2F8_2FF hex và ng逸t là IRQ3 Các chân c逸m c栄ahai c鰻ng c ng 8逢嬰c chu育n hóa 8吋 ti羽n l嬰i h挨n cho vi羽c s穎 d映ng

Ch ⇔￢ng 3 V井N G LIÊN K蔭T D頴 LI烏U 3.1 Ch 泳c n<ng

V亥ng liên k院t d英 li羽u th詠c hi羽n các công vi羽c chính nh逢 sau :

- A鵜nh danh các thi院t b鵜 trên m衣ng, c医u hình logic c栄a m衣ng

- Ak隠u khi吋n lu欝ng d英 li羽u và vi羽c truy nh壱p 荏 t亥ng v壱t lý

- Phát hi羽n và ch雨nh s穎a các l厩i xu医t hi羽n trong quá trình truy隠n d英 li羽u

Ch泳c n<ng chính c栄a t亥ng LKDL là tách r運i các khung thành các bít 8吋 truy隠n8i và ki院n t衣o các khung (frames) t瑛 các dòng bít nh壱n 8逢嬰c

V亥ng LKDL nghiên c泳u các thu壱t toán th詠c hi羽n thông tin hi羽u su医t, tin c壱y

gi英a hai máy c衣nh nhau 荏 t亥ng 2 A逢a ra các th栄 t映c truy隠n tin có l逢u ý 8院n l厩i có

th吋 x育y ra do nhi宇u trên 8逢運ng dây, s詠 tr宇 do lan truy隠n

Thông th逢運ng, t亥ng LKDL có liên quan 8院n nhi宇u c栄a tín hi羽u c栄a ph逢挨ng

ti羽n truy隠n v壱t lý, cho dù là truy隠n qua dây 8欝ng, cáp quang hay truy隠n thông quasóng ng逸n Nhi宇u là m瓜t v医n 8隠 r医t thông th逢運ng và có th吋 do r医t nhi隠u ngu欝n khácnhau, trong 8ó có c違 nhi宇u c栄a các tia v tr映, nhi宇u do t衣p âm c栄a khí quy吋n và t瑛các ngu欝n khác nhau

3.2 Các v 医n 8隠 c栄a t亥ng liên k院t d英 li羽u

3.2.1 Cung c 医p d鵜ch v映 cho t亥ng m衣ng

V亥ng 2 chuy吋n d英 li羽u t瑛 m泳c 3 荏 máy ngu欝n t噂i m泳c 3 荏 máy nh壱n

Hình 3-1 8逢運ng truy隠n d英 li羽u trong t亥ng LKDL.

Các d鵜ch v映 t亥ng 2 có th吋 là:

1 D鵜ch v映 không k院t n嘘i, không biên nh壱n (Unacknowledged Connectionless

Service)

2 D鵜ch v映 không k院t n嘘i, có biên nh壱n (Acknowledged Connectionless Service)

3 D鵜ch v映 có k院t n嘘i (Connection Oriented Service)

F鵜ch v映 k院t n嘘i có h逢噂ng có 3 giai 8q衣n: mｘt nぐi, truyｚn sぐ liうu, tách bぎ liên

mｘt (k院t thúc) : CONNECT, DATA, DISCONNECT Truy隠n tin gi英a 2 t亥ng k隠 nhau

dùng các hàm d鵜ch v映 nguyên th栄y (request, indication, response và confirm)

F鵜ch v映 không k院t n嘘i 8逢嬰c th吋 hi羽n b茨ng m瓜t b逢噂c duy nh医t là truy隠n tin,không c亥n thi院t l壱p liên k院t logic Các 8挨n v鵜 d英 li羽u truy隠n 8瓜c l壱p v噂i nhau

3.2.2 Khung tin - N h 壱n bi院t gói tin

A吋 cung c医p d鵜ch v映 cho t亥ng m衣ng, t亥ng LKDL ph違i dùng d鵜ch v映"8逢嬰c cunge医p t瑛 t亥ng V壱t lý T亥ng V壱t lý ti院p nh壱n dòng bít và giao cho n挨i nh壱n Dòng bitnày có th吋 có l厩i T亥ng LKDL s胤 ki吋m tra và n院u c亥n s胤 s穎a l厩i

V亥ng LKDL tách dòng bit thành các khung tin (frame) và tính thông s嘘 ki吋mtra t鰻ng (checksum) cho m厩i khung tin này, n院u k院t qu違 tính 8逢嬰c khác v噂ichecksum ch泳a trong khung tin, ngh a là có l厩i và khi 8ó l厩i s胤"8逢嬰c thông báo chop挨i g穎i

Mu嘘n tách các khung tin, có th吋 chèn các 8q衣n phân cách (timegaps) vào gi英acác khung tin, gi嘘ng nh逢 kho違ng tr嘘ng (space) gi英a các t瑛 trong v<n b違n Nh逢ng

8k隠u này khó th詠c hi羽n nên ng逢運i ta th逢運ng dùng các ph逢挨ng pháp sau :

• A院m s嘘 ký t詠 : Hi羽n nay ít 8逢嬰c dùng, vì t瑛"8院m c ng b鵜 l厩i khi truy隠n

• Dùng ký t詠 b逸t 8亥u (STX) và k院t thúc (ETX) v噂i ký t詠"8羽m (DLE)

• Dùng các c運 (flags) 8ánh d医u b逸t 8亥u và k院t thúc v噂i các bit 8羽m.

3.2.3 Ki 吋m tra l厩i

Các cách 8吋 ki吋m tra l厩i trong quá trình truy隠n :

- Dùng thông s嘘 tr違 l運i có biên nh壱n (ACK) ho員c không biên nh壱n (NAK) 8吋

bi院t 8ã nh壱n 8úng b違n tin hay ph違i phát l衣i

- Dùng b瓜"8鵜nh th運i gian, n院u quá th運i gian quy 8鵜nh không có tr違 l運i ngh a làd違n tin ch逢a nh壱n 8逢嬰c

- Dùng ph逢挨ng pháp 8ánh s嘘 th泳 t詠 các khung tin (frame) 8逢嬰c g穎i 8i

Quá trình ki吋m tra l厩i 8欝ng th運i v噂i qu違n lý th運i gian và s嘘 th泳 t詠 c栄a cáckhung tin nh茨m b違o 8違m m厩i khung tin ch雨 nh壱n 8逢嬰c m瓜t l亥n duy nh医t Aây là

ch泳c n<ng quan tr丑ng c栄a t亥ng LKDL

3.2.4 Ak隠u khi吋n lu欝ng d英 li羽u

Trong quá trình truy隠n d英 li羽u, n院u t嘘c 8瓜 bên phát nhanh h挨n bên thu thì x違y

ra hi羽n t逢嬰ng m医t tin do không nh壱n k鵜p Vì v壱y c亥n ph違i 8k隠u khi吋n lu欝ng truy隠n

(flow control ) 8吋 quá trình thu phát 8逢嬰c ph嘘i h嬰p nh鵜p nhàng và 8欝ng b瓜 v噂i nhau.

Ch泳c n<ng có t衣i m瓜t vài c医p giao th泳c, k吋 c違 t亥ng con LLC

Các giao th泳c ph違i ch泳a các quy t逸c xác 8鵜nh rõ khi nào n挨i g荏i có th吋 phátcác khung tin k院 ti院p

3.2.5 Qu 違n lý liên k院t

O瓜t ch泳c n<ng khác c栄a t亥ng LKDL là qu違n lý các k院t n嘘i nh逢 tách, n嘘i, 8ánh

u嘘 khung tin, b逸t 8亥u l衣i khi l厩i, qu違n lý các thi院t b鵜"8亥u cu嘘i th泳 c医p ho員c s挨 c医pd茨ng khung tin th<m dò (poll)

3.2.6 N én d 英 li羽u khi truy隠n

Nén d英 li羽u là m瓜t v医n 8隠 quan tr丑ng 8挨n v鵜 vi羽c truy隠n d英 li羽u trên m衣ng V隠

e挨 b違n, nén d英 li羽u là ép chúng l衣i 8吋"8叡 t嘘n ch厩 khi l逢u tr英 trên 8 a và 8叡 t嘘n th運igian khi truy隠n trên 8逢運ng dây Th詠c t院, các d英 li羽u s嘘 ch泳a nhi隠u 8q衣n l員p 8i l員pn衣i, nén d英 li羽u s胤 thay th院 các thông tin l員p l衣i b茨ng m瓜t ký hi羽u ho員c m瓜t 8q衣n mã8吋 rút ng逸n 8瓜 dài c栄a t壱p tin Các k悦 thu壱t nén d英 li羽u c挨 s荏 bao g欝m :

- N ull compression : Thay th院 m瓜t dãy các d医u cách b茨ng m瓜t mã nén và m瓜tgiá tr鵜 s嘘 l逢嬰ng các d医u cách

- Run-length compression : M荏 r瓜ng k悦 thu壱t trên b茨ng cách nén b医t k m瓜t dãynào có t瑛 4 ký t詠 l員p Các ký t詠 này 8逢嬰c thay th院 b茨ng m瓜t mã nén, là m瓜ttrong các ký t詠 này, và m瓜t giá tr鵜 b茨ng 8úng s嘘 l亥n l員p

- Keyword encoding : T衣o ra m瓜t b違ng mã cho các t瑛 ho員c các c員p ký t詠 th逢運ngxuyên xu医t hi羽n và thay th院

- Ph ⇔￢ng pháp thぐng kê Huffman : K悦 thu壱t nén này gi違 thi院t r茨ng s詠 phân b嘘

e栄a các ký t詠 trong d英 li羽u là không 8欝ng nh医t T泳c là m瓜t s嘘 ký t詠 xu医t hi羽nnhi隠u h挨n các ký t詠 khác Ký t詠 nào càng xu医t hi羽n nhi隠u thì càng ít t嘘n bit 8吋

mã hóa nó M瓜t b違ng 8逢嬰c t衣o ra 8吋 ghi l衣i l逢嬰c 8欝 mã hóa và b違ng này có th吋chuy吋n cho modem nh壱n 8吋 nó bi院n 8鰻i tr荏 l衣i các ký t詠"8ã mã hóa

- Ngoài ra còn m瓜t thu壱t toán nén n英a 8逢嬰c g丑i là nén ng磯u nhiên Thu壱t toánnày 8逢嬰c s穎 d映ng trong m瓜t chu育n nén d英 li羽u V.24bits

- Phát hi羽n l厩i và thông báo cho bên phát bi院t 8吋 phát l衣i tin.

- Phát hi羽n l厩i và t詠 s穎a

3.3.1 Ph 逢挨ng pháp bit ch印n l飲 (Parity)

Aây là ph逢挨ng pháp th逢運ng dùng nh医t 8吋 phát hi羽n l厩i B茨ng cách thêm 1 bit

*8逢嬰c g丑i là bit ch印n l飲) vào t瑛 nh鵜 phân ph映 thu瓜c vào t鰻ng s嘘 các bit 1 trong m瓜t

v瑛 là m瓜t s嘘 ch鰯n hay l飲, và nh運 vào phép toán logic XOR, ta s胤 bi院t 8逢嬰c bit thêmvào 8ó là bit ch印n hay bit l飲

O衣ch ki吋m tra s胤 xác 8鵜nh các s嘘 bit 1 có 8úng tính ch鰯n l飲 hay không

Ph逢挨ng pháp t逢挨ng 8嘘i 8挨n gi違n và có hai cách nh逢 sau :

• Ki吋m tra ngang (VRC - Vertical Redundancy Checking) : Thêm m瓜t bit ch印n

n飲 vào m厩i byte 8吋 phát hi羽n l厩i Cách này làm m医t 8i kho違ng 12,5% dungn逢嬰ng b違n tin A吋 kh逸c ph映c ta có th吋 dùng phép ki吋m tra t鰻ng các byte

• Ki吋m tra d丑c (LRC - Longitudinal Redundancy Checking) : l厩i 8逢嬰c phát

hi羽n trong các kh嘘i byte thay cho vi羽c tìm l厩i trong t瑛ng byte Trong ph逢挨ngpháp này ng逢運i ta thêm m厩i kh嘘i 1 byte ぞ cuぐi, byte này mang các thông tin

x隠 tính ch医t 8員c thù c栄a kh嘘i (Characteristic Redundancy Checking - CRC).Byte này 8挨n gi違n có th吋 tính b茨ng phép logic XOR c栄a t医t c違 các byte trong

kh嘘i ho員c tính theo 8a th泳c chu育n 8吋"8逢嬰c FCS

Ví d つ :

Khえi ký tと truy・n 8i X＾ trí bit trong

Ki吋m soát l厩i 2 chi隠u : VRC-LRC

Bên nh壱n s胤 ki吋m tra parity theo c違 hai chi隠u 8吋 phát hi羽n và 8鵜nh v鵜 l厩i chov瑛ng ký t詠 ( 1 ⊕ 1 = 0 0⊕ 0 = 0 1⊕ 0 = 0 0⊕ 1 = 1 )

3.3.2 Tính theo 8a th泳c chu育n

Cách tính check sum nh逢 sau :

- Gi違 s穎 ta nh壱n 8逢嬰c b違n tin M(x)

- N院u 8a th泳c chu育n G(x) có b壱c là r, ta b鰻 sung thêm r bit 0 vào cu嘘i b違n tin và8逢嬰c m+r bit t逢挨ng 泳ng 8a th泳c xrM(x).

- Chia xrM(x) theo module 2 cho G(x) K院t qu違 ta 8逢嬰c s嘘 d逢 T(x) là checksum8逢嬰c phát 8i

Các 8a th泳c chu育n th逢運ng 8逢嬰c dùng 8吋 tính bi院n ki吋m tra t鰻ng là :

Khung tin 8逢嬰c truy隠n 8i: 1101011011 1110

3.3.3 Mã s 穎a sai

A吋 s穎a sai m瓜t bit, ta dùng t壱p mã Hamming d詠a trên các "bit ch印n l飲" 8逢嬰ct違i vào các bit s嘘 li羽u trong t瑛ng byte theo nguyên lý cân b茨ng ch印n l飲"8吋 ch雨 ra cácbit l厩i

P院u trong b違n tin có k bit và s嘘 "bit ch印n l飲" là r, thì s嘘 bit tin và "bit ch印n l飲"phát 8i s胤 là n=k+r r bit ki吋m tra luôn các v鵜 trí 1, 2, 4, 8, , 2r-1 và 8逢嬰c t衣o b荏ie瓜ng module 2 giá tr鵜 nh鵜 phân c栄a các v鵜 trí có bit ‘1’ c栄a t瑛 mã Vì các bit ki吋m trachi院m v鵜 trí 2i v噂i i = 0, 1, 2, , r-1 nên 8瓜 dài c詠c 8衣i c栄a các t瑛 mã Hamming là n

≤ 2r - 1 và t瑛 dãy s嘘 c詠c 8衣i c栄a các bit tin 8逢嬰c b違o v羽 là : k≤ (2r - 1 - r) T瑛"8ây taxác 8鵜nh 8逢嬰c r

Ví d つ: B違n tin 11 bit (10101011001) 8逢嬰c b違o v羽 b荏i mã Hamming.V瑛"8k隠u ki羽n 11 ≤ 2’ - 1-r, ta c亥n 4 bit ki吋m tra (r =4) 8吋 t衣o mã Hamming(n=11+4=15)

1 0 1 0 1 0 1 C 1 0 0 C 1 C C

Các bít ki吋m tra C 8逢嬰c tính nh逢 sau:

11010Ó3Ó1011 0Ó00Ó2Ó 10011

⊕

010011 10011 0000010110 10011 0010100 10011

001110 → Sえ d là 1110

d鰻 sung ph亥n 8亥u thông tin 8k隠u khi吋n và tính c運 ki吋m tra t鰻ng (FCS).

Khung tin (Frame) = A u tin (Header) Thông tin

v瑛 t亥ng V壱t lý nh運 ch逢挨ng trình con FromPhysicalLayer

Sau 8ó 8亥u tin ch泳a các thông tin 8k隠u khi吋n (header) s胤"8逢嬰c ki吋m tra và n院u

v医t c違" 8隠u 8úng c違, ph亥n s嘘 li羽u 8逢嬰c chuy吋n lên t亥ng 3 nh運 ch逢挨ng trình conToNetworkLayer

• Giao th泳c 8挨n công v噂i kênh không l厩i và không ch運 : Trong giao th泳c này

do tin ch雨 truy隠n theo m瓜t h逢噂ng, 8逢運ng kênh không có l厩i nên s嘘 li羽u luônu印n sàng không ph違i ch運

• Giao th泳c 8挨n công v噂i kênh không l厩i và ph違i 8嬰i : Bên thu b瓜 nh噂 h衣n ch院

và t嘘c 8瓜 v壱t lý h英u h衣n, do 8ó bên phát ph違i ch運

NÕu b¶n tin nhËn ® - îc lµ:

1 5

1 4

1 3

1 2

1 1

1 0

Giá tr ＾ nh ＾ phân

1111 1101 1001 0111 0100 0011

1011 (11)

→ VÞ trÝ sai ë bit 11 -> TËp m· c¸c bit kiÓm tra Hamming: 0100

Tõ m· Hamming: 101010101001100

3.4.1 Giao th 泳c 8挨n công v噂i kênh có l厩i

• Bên nh ｆn

Khi nào 8逢運ng kênh có l厩i, bên nh壱n s胤 ch雨 g穎i tín hi羽u biên nh壱n n院u gói tin

nh壱n 8逢嬰c là 8úng, n院u gói tin nh壱n 8逢嬰c là sai thì s胤 b鵜 b臼"8i Quá th運i h衣n qui8鵜nh, bên phát s胤 g穎i l衣i gói tin Quá trình này l員p l衣i cho 8院n khi nh壱n 8逢嬰c gói tin8úng Trong tr逢運ng h嬰p này, t亥ng 3 荏 máy B không bi院t 8逢嬰c gói tin b鵜 m医t hay

nh壱n hai l亥n, t亥ng 2 ph違i nh壱n bi院t 8逢嬰c 8k隠u này

Có th吋 x違y ra các tr逢運ng h嬰p :

- T亥ng 3 荏 máy A g穎i gói tin X xu嘘ng t亥ng 2 c栄a nó và phát 8i

- Máy B nh壱n 8逢嬰c và tr違 l運i b茨ng tín hi羽u biên nh壱n ACK

- Tín hi羽u biên nh壱n b鵜 m医t trên 8逢運ng 8i

- Quá th運i gian qui 8鵜nh mà máy A không nh壱n 8逢嬰c tín hi羽u biên nh壱n, nó s胤phát l衣i gói tin X D磯n 8院n máy B nh壱n 8逢嬰c hai gói tin X

A吋 gi違i quy院t v医n 8隠 này ng逢運i ta 8ánh d医u gói tin g穎i 8i và bên nh壱n g穎i tín

hi羽u cho bi院t 8ã nh壱n gói tin s嘘 m医y

• Bên phát

Bên phát sau khi phát gói tin, có 3 kh違 n<ng x違y ra: nh壱n 8逢嬰c tín hi羽u biên

nh壱n 8úng, tín hi羽u biên nh壱n b鵜 m医t ho員c quá th運i gian mà ch逢a nh壱n 8逢嬰c tr違 l運i.P院u tín hi羽u biên nh壱n 8úng, máy A nh壱n ti院p gói tin t瑛 t亥ng m衣ng 8員t vào vùng

8羽m (buffer), xoá gói tin tr逢噂c, t<ng s嘘 th泳 t詠 gói tin phát N院u tín hi羽u biên nh壱n b鵜

o医t ho員c 8ã quá th運i gian mà ch逢a nh壱n 8逢嬰c thì phát l衣i gói tin v噂i s嘘 th泳 t詠 góitin không thay 8鰻i

Bên nh壱n n院u nh壱n 8úng gói tin thì ti院p nh壱n và chuy吋n 8院n t亥ng m衣ng vàphát tín hi羽u biên nh壱n N院u gói tin sai ho員c nh壱n 2 l亥n thì không 8逢嬰c chuy吋n lênv亥ng m衣ng

3.5 Ak隠u khi吋n dòng truy隠n

A吋 t壱n d映ng 8逢運ng dây, các tín hi羽u biên nh壱n (ACK ) 8逢嬰c ghép cùng v噂igói tin Khi gói tin 8院n, thay cho vi羽c tr違 l運i ngay tín hi羽u biên nh壱n, bên thu nh壱n

ti院p gói tin t瑛 t亥ng m衣ng 8吋 ghép cùng cùng tín hi羽u biên nh壱n và g穎i tr違 l運i K悦thu壱t này 8逢嬰c g丑i là Piggybacking (ghép thêm)

姶u 8k吋m c栄a ph逢挨ng pháp này là t壱n d映ng 8逢運ng kênh N院u quá th運i gian (vài

µs) mà không có gói tin m噂i thì bên thu c ng ph違i tr違 l運i tín hi羽u biên nh壱n 8吋 bênphát không ph違i phát l衣i gói tin c

A吋 t壱n d映ng 8逢運ng kênh, bên phát và bên thu ph違i 8欝ng b瓜" 8吋 bên thu k鵜p

nh壱n các gói tin và bên phát c ng không lãng phí 8逢運ng truy隠n, ng逢運i ta dùng c挨

ch院 c穎a s鰻 tr逢嬰t (sliding windows) C穎a s鰻 m荏 to thì s嘘 gói tin 8逢a lên 8逢運ng kênhnhi隠u h挨n(t嘘c 8瓜 nhanh), c穎a s鰻 m荏 bé thì s嘘 gói tin 8逢a lên 8逢運ng kênh ít l衣i (t嘘c8瓜 ch壱m l衣i) T逢挨ng t詠 nh逢 c穎a ch逸n 8壱p n逢噂c

3.5.1 C 挨 ch院 c穎a s鰻

Ng逢運i ta dùng s嘘 bit 8吋"8員c tr逢ng cho 8瓜 r瓜ng c詠c 8衣i c栄a c穎a s鰻 Trong th栄v映c này, m厩i gói tin 8i s胤"8逢嬰c 8ánh s嘘 t瑛 0 8院n Max (Max là 2n - 1) thông qua m瓜tdãy g欝m các s嘘 0, 1 Ch鰯ng h衣n c穎a s鰻 3 bit s胤 qu違n lý các gói tin có s嘘 t瑛 0→7 Ta

có th吋 dùng n tu ý.

Danh sách các gói tin g穎i 8i gi英 trong c穎a s鰻 phát Danh sách các gói tin nh壱n8逢嬰c gi英 trong c穎a s鰻 nh壱n C穎a s鰻 phát và nh壱n không b逸t bu瓜c ph違i có kých

th逢噂c, gi噂i h衣n trên và d逢噂i gi嘘ng nhau

O員c d亥u th栄 t映c này cho phép t亥ng liên k院t d英 li羽u linh ho衣t h挨n v隠 th泳 t詠 g荏i,

nh壱n g噂i tin nh逢ng nó yêu c亥u ph違i 8違m b違o t亥ng m衣ng 8ích 荏 bên nh壱n có cùng

th泳 t詠 v噂i t亥ng m衣ng ngu欝n 荏 bên g穎i

• Eぬa sご bên phát

Trong c穎a s鰻 bên phát 8員t các gói tin g穎i 8i nh逢ng ch逢a nh壱n 8逢嬰c tín hi羽ubiên nh壱n Khi nh壱n 8逢嬰c gói tin m噂i 8院n t瑛 t亥ng m衣ng 8吋 phát 8i, biên trên c穎a s鰻v<ng 1, và khi có tín hi羽u biên nh壱n, biên d逢噂i c栄a c穎a s鰻 t<ng 1 Bên phát luôn gi英trong b瓜 nh噂 các gói tin 8ã phát 8i nh逢ng ch逢a nh壱n 8逢嬰c tín hi羽u biên nh壱n vì có

th吋 phát l衣i Nh逢 v壱y n院u Max b茨ng n thì bên phát c亥n n vùng 8羽m 8吋 gi英 các góitin 8ã phát 8i nh逢ng ch逢a nh壱n 8逢嬰c tr違 l運i N院u c穎a s鰻"8ã t噂i Max thì t亥ng liên k院t

f英 li羽u bên phát ng瑛ng nh壱n tin t瑛 t亥ng 3 cho 8院n khi có b瓜"8羽m t詠 do

Ho衣t 8瓜ng c栄a c穎a s鰻 có kich th逢噂c là 3 bit v噂i 8瓜 tr逢嬰t 1 bit nh逢 sau :

Hình 3-2 8k隠u khi吋n dòng truy吋n theo c挨 ch院 c穎a s鰻.

3.5.2 Trao 8鰻i b違n tin v噂i c穎a s鰻 1 bit

D違n tin g欝n có gói tin v噂i ph亥n 8k隠u khi吋n (Header) Ph亥n 8k隠u khi吋n g欝m có

u嘘 gói tin, s嘘 th泳 t詠 phát seq, s嘘 gói tin, s嘘 th泳 t詠 nh壱n là ack.

Trong tr逢運ng h嬰p bình th逢運ng máy A g穎i tr逢噂c nh逢 sau :

Trong tr逢運ng h嬰p b医t th逢運ng máy A và B cùng g穎i nh逢 sau :

Hình 3-4 Trao 8鰻i b違n tin v噂i c穎a s鰻 1 bit b医t th逢運ng.

Máy A 荏 t亥ng 2 nh壱n gói tin 荏 t亥ng 3, t衣o b違n tin và g穎i 8i Khi b違n tin này8院n t亥ng 2 máy B, nó s胤"8逢嬰c ki吋m tra xem có b鵜 l員p l衣i không N院u 8úng là b違n tin8ang mong 8嬰i thì nó 8逢嬰c chuy吋n lên t亥ng 3 và c穎a s鰻 nh壱n d鵜ch 8i 1 n医c

Vùng tín hi羽u biên nh壱n ch泳a s嘘 b違n tin cu嘘i cùng 8ã 8逢嬰c nh壱n mà không cón厩i N院u s嘘 này trùng v噂i s嘘 b違n tin v瑛a g穎i Bên phát s胤 l医y b違n tin ti院p theo t瑛v亥ng m衣ng N院u s嘘 không 8úng nó ph違i g穎i l衣i b違n tin c

3.5.3 V 壱n chuy吋n liên t映c

Th詠c t院 cho ta th医y th運i gian t瑛 lúc phát gói tin 8院n lúc nh壱n tr違 l運i biên nh壱nACK là không 8áng k吋 Khi 8ó, n院u 8逢運ng kênh v羽 tinh có t嘘c 8瓜 50Kbp/s v噂i tr宇lan truy隠n 500 ms, ta dùng th栄 t映c 8k隠u khi吋n dòng truy隠n g穎i gói tin là 1000 bit qua

x羽 tinh Th運i gian phát gói tin là 20ms, v壱y sau 520ms m噂i nh壱n 8逢嬰c tín hi羽u biên

nh壱n tr違 l運i Nh逢 v壱y bên phát ph違i ch運"8院n 96% th運i gian (500/520), ch雨 có 4% 8瓜t瓜ng b<ng 8逢嬰c dùng 8院n

A吋 nâng cao hi羽u su医t 8逢運ng truy隠n ta không ch運 tín hi羽u biên nh壱n mà c泳phát ti院p Ví d映, v噂i th運i gian phát 20ms cho m瓜t gói tin, ta s胤 g穎i liên t映c 26 góitin Nh逢 th院 khi g穎i h院t 26 gói tin thì m医t kho違ng th運i gian là 520 ms, 8úng lúc tín

hi羽u biên nh壱n cho gói tin 0 c ng v瑛a 8院n K悦 thu壱t này g丑i là Pipe-Lining (v壱nchuy吋n liên t映c)

Khi có gói tin 荏"8q衣n gi英a b鵜 h臼ng thì làm th院 nào ?, có b臼 nh英ng gói tin 8úng8i ti院p sau nó không? Có hai ph逢挨ng pháp nh逢 sau :

- Phát l衣i t医t c違 các gói tin k吋 t瑛 gói tin h臼ng (go back n)

- Phát l衣i ch雨 riêng gói tin b鵜 h臼ng, còn g丑i là phát có ch丑n l丑c

- Phát l衣i t瑛 gói tin h臼ng

Trong tr逢運ng h嬰p này, bên thu hu益 b臼 các gói tin ti院p theo gói tin b鵜 h臼ng.Bên phát phát l衣i t医t c違 các gói tin ch逢a 8逢嬰c biên nh壱n b逸t 8亥u t瑛 gói tin b鵜 h臼ng

Ph逢挨ng pháp này lãng phí 8w運ng truy隠n vì ph違i phát l衣i nhi隠u gói tin

8゜m bざi t ng liên k，t dて liÖu

Quá thごi gian

D n tin 2-8 8 ずc chuy；n lên

v ng m ng

Quá thごi gian Quá thごi gian

D

gói tin h臼ng Ph逢挨ng pháp này 泳ng v噂i c穎a s鰻 bên thu l噂n h挨n 1 và 8òi h臼i b瓜 nh噂n噂n 8吋 gi英 các gói tin sau gói tin h臼ng.

3.6 Các giao th 泳c c栄a t亥ng Liên k院t d英 li羽u

V亥ng LKDL cung c医p các ph逢挨ng ti羽n 8吋 truy隠n thông tin qua liên k院t v壱t lý8違m b違o tin c壱y thông qua các c挨 ch院"8欝ng b瓜 hóa, ki吋m soát l厩i và ki吋m soát lu欝ng

f英 li羽u Các giao th泳c 8逢嬰c xây d詠ng cho t亥ng LKDL (DLP - Data Link Protocol)8逢嬰c phân thành hai lo衣i :

1 Giao th泳c d鵜 b瓜 (asynchronous DLP) : Cho phép m瓜t ký t詠 d英 li羽u 8逢嬰ctruy隠n 8i b医t k lúc nào mà không c亥n quan tâm 8院n các tính hi羽u 8欝ng

d瓜 tr逢噂c 8ó

2 Giao th泳c 8欝ng b瓜 (synchronous DLP) : Chèn các ký t詠"8k隠u khi吋n ho員ccác c運 gi英a các d英 li羽u c栄a ng逢運i s穎 d映ng 8吋 báo cho bên nh壱n Có hainhóm giao th泳c 8欝ng b瓜 :

a A欝ng b瓜 h逢噂ng ký t詠 (character -oriented)

b A欝ng b瓜 h逢噂ng bit (bit - oriented)Các h羽 th嘘ng truy隠n thông 8òi h臼i hai m泳c 8欝ng b瓜 hóa :

• O泳c v壱t lý : 8吋 gi英"8欝ng b瓜 gi英a các 8欝ng h欝 ng逢運i g穎i và ng逢運i nh壱n

• O泳c LKDL : 8吋 phân bi羽t d英 li羽u c栄a ng逢運i s穎 d映ng v噂i các 'c運'và các vùngthông tin 8k隠u khi吋n khác

Sau 8ây ta xét hai lo衣i giao th泳c 8欝ng b瓜 là giao th泳c truy隠n tin 8欝ng b瓜 nh鵜phân BSC (Binary Synchronous Control) và giao th泳c 8k隠u khi吋n liên k院t d英 li羽uo泳c cao HDLC (Highlevel Data Link Control)

3.6.1 Giao th 泳c BSC

Aây là giao th泳c h⇔ずng ký tば (COP - Character Oriented Protocol) 8逢嬰c xây

f詠ng d詠a trên các ký t詠" 8員c bi羽t c栄a m瓜t b瓜 mã chu育n nào 8ó (nh逢 ASCII ho員cEBCDIC) ho衣t 8瓜ng theo ph逢挨ng th泳c hai chi隠u luân phiên

ENQ (05): Enquire - Yêu c u tr l ごi tぢ mぐt tr m xa

ACK (06): Acknowledgement - Thông báo ti，p nh n tえt thông tin

NAK (15): Negative ACK - Thông báo ti，p nh n không tえt thông tin

STX (02): Start of text - K，t thúc ph n Header và b t 8 u ph n dて li゜u

ETX (03): End of text - K，t thúc ph n dて li゜u

ETB (17): End of transmission block - K，t thúc 8q n tin (khえi dて li゜u)

SOH (01): Start of heading - B t 8 u ph n header cぞa b n tin

EOT (04): End of transmission - K，t thúc quá trình truy・n tin và gi i phóng liên k，t

DLE (10): Data Link Escape - A； thay 8がi ý nghｵa cぞa các ký tと"8k・u khi；n truy・n tin khác SYN (16): Synchronous - Ký tと"8おng bぐ b n tin dùng 8； duy trì 8おng bぐ giてa 2 bên

SYN SYN SOH Header STX Uえ ký tと (8ぐ rぐng 5-8 bit)TIN ETX/ETB CRC

P i nh n Number Seq Control Biên nh n

A吋 thông su嘘t b違n tin, có th吋 dùng thêm các byte 8羽m :

Khi phát n院u ký t詠 phát trùng v噂i DLE thì ta chèn thêm DLE Khi thu, DLEchèn thêm s胤"8逢嬰c kh穎 b臼

Aây là giao th泳c có v鵜 trí quan tr丑ng nh医t, 8逢嬰c ISO phát tri吋n 8吋 s穎 d映ngtrong c違 hai tr逢運ng h嬰p : 8k吋m - 8k吋m và nhi隠u 8k吋m, cho phép truy隠n thông haichi隠u 8欝ng th運i

< - H ⇔ずng truyｚn

8 bits 8 bits 128-1024 bytes

01111110 Address Control Uえ các bit (16 bit) 01111110