Trò choi học toán

Chuyên đề : NGOẠI KHÓA TOÁNb Chuẩn bị và tổ chức một trò chơi toán học Căn cứ nội dung kiến thức, trình độ học sinh và điều kiện hiện có, giáo viên lựa chọn trò chơi để đưa vào dạy học n

Trang 1

Chuyên đề : NGOẠI KHÓA TOÁN

b) Chuẩn bị và tổ chức một trò chơi toán học

Căn cứ nội dung kiến thức, trình độ học sinh và điều kiện hiện có, giáo viên lựa chọn trò chơi để đưa vào dạy học như một hoạt động dạy học toán Giáo viên phải đặc biệt chú ý xác định được rõ mục đích học tập của trò chơi Các bước chuẩn bị và tiến hành trò chơi như sau :

Trang 2

- Chuẩn bị : Giáo viên chuẩn bị các dụng cụ cần thiết, cũng có thể giao cho học sinh chuẩn bị các thứ dễ kiếm

- Công bố luật chơi: Giáo viên giải thích cách chơi, trong đó nêu những ai chơi trực tiếp, ai cổ động, ai đánh giá (người đánh giá không nhất thiết phải là giáo viên), chơi như thế nào, đánh giá như thế nào, chơi bao nhiêu lâu, phần thưởng là gì

Trang 3

Chú ý chọn hình thức ngắn gọn, rõ ràng để giải thích cách chơi Không nên giải thích dài dòng khiến học sinh mất hứng thú ngay từ đầu

- Tiến hành : Dù trực tiếp hay gián tiếp, tất cả học sinh của lớp phải tham gia vào trò chơi; giáo viên theo dõi

và giúp học sinh tháo gỡ những vướng mắc nếu cần

- Nhận xét : Giáo viên nhận xét, động viên khuyến khích học sinh

Trang 4

c) Một số trò chơi :

TRÒ CHƠI 1: GIEO XÚC XẮC VÀ LÀM TÍNH

Mục đích: Luyện tập cộng, nhân theo bảng

Chuẩn bị :2 quân xúc xắc

Cách chơi :Hai đội chơi, hai đội có số người bằng nhau,

số người của mỗi đội bằng bao nhiêu không quan trọng Đội thứ nhất cử một đại diện vào gieo 2 quân xúc xắc

Trang 5

chẳng hạn được 3 và 5, người đó tính nhẩm và nói to: tổng

là 8 và tích là 15 Đội thứ hai cử một đại diện và làm tương tự Cứ như vậy đại diện 2 đội lần lượt gieo xúc xắc

và cộng nhẩm, nhân nhẩm Mỗi lần làm đúng cả 2 phép tính thì được 1 điểm, mỗi lần làm sai một phép tính thì bị trừ 1 điểm, nếu trong 2 kết quả (tổng hoặc tích) có kết quả bằng 10 thì được thưởng thêm 1 điểm

Trang 6

Sau người cuối cùng, đội nào có tổng số điểm lớn hơn là thắng cuộc

Giáo viên có thể sửa đổi trò chơi cho phù hợp với vòng số và phép tính đang học

Trang 7

TRÒ CHƠI 2 : PHÂN SỐ ĐI TÌM BẠN

Mục đích :Củng cố về phân số bằng nhau.

Chuẩn bị :+ 10 tấm bìa “gốc”, trên mỗi tấm bìa ghi một

phân số “gốc”: 1/2, 1/3, 2/3, …

+ 50 tấm bìa, trên mỗi tấm bìa ghi một phân số, trong đó có

5 phân số bằng phân số 1/2, 5 phân số bằng phân số 1/3, 5 phân số bằng phân số 2/3, …

Cách chơi :Mỗi lần 10 người chơi, mỗi người nhận

Trang 8

một tấm bìa “gốc” Để trên bàn 50 tấm bìa ghi các phân số bằng các phân số “gốc”, mỗi người chơi chọn lấy các tấm bìa ghi phân số bằng với các phân số “gốc” của mình Sau 2 phút người nào tìm được nhiều hơn mà không sai là thắng cuộc.

TRÒ CHƠI 3 :

THI XẾP HÌNH CÓ DiỆN TÍCH BẰNG NHAU

Mục đích : Cũng cố khái niệm ban đầu về diện tích.

Chuẩn bị :50 bộ bìa, xanh, đỏ, vàng, mỗi bộ gồm 6 hình vuông cùng

kích thước.

Trang 9

Cách chơi : 3 đội chơi Mỗi đội được phát một bộ

bìa Các đội dùng 6 miếng bìa của mình ghép lại

thành các hình khác nhau, ghép được hình nào thì vẽ lại hình đó Sau 3 phút, đội nào ghép được nhiều

hình hơn là thắng cuộc

Ví dụ : Các đội có thể ghép thành các hình :

Trang 10

TRÒ CHƠI 4 : ĐUA NGỰA

Mục đích : Rèn luyện khả năng tư duy linh hoạt

Chuẩn bị : Một băng giấy dài 25ô, 2 ngựa khác màu

của bộ cá ngựa, hoặc hai vật tượng trưng cho ngựa:

Cách chơi : Mỗi lần 2 người chơi Mỗi người chọn một

ngựa Hai ngựa đứng ở 2 đầu cùng tiến vào giữa Gắp thăm để chọn người đi trước Mỗi lần đi (chỉ được tiến không được lùi ) ít nhất 1 ô, nhiều nhất 3 ô Hai bên tính

Trang 11

sao cho đến lượt phải đi đối phương không còn ô để tiến thì mình thắng cuộc

Chú ý : Trò chơi có thể phát triển thành các trò chơi tương tự ở mức độ cao hơn hoặc thấp hơn tùy theo đối tượng

Trang 12

TRÒ CHƠI 5 : XẾP CÁC PHÉP TÍNH ĐÚNG TRONG

PHẠM VI 10

Mục đích : Học thuộc bảng cộng trừ trong phạm vi 10 Phương tiện : Hai bộ biển số, biển dấu phép tính và

biển dấu so sánh làm bằng bìa có tay cầm

Trang 13

Luật chơi : Hai đội chơi, mỗi đội 18 học sinh, mỗi học

sinh cầm một biển

a) Điền kết quả : Giáo viên đọc một phép tính : 3 + 7 Ba

học sinh có các biển tương ứng, lên bảng xếp xếp thành một hàng để cả lớp nhìn thấy:

3 + 7

Giáo viên đọc tiếp “bằng” học sinh cầm biển có dấu = chạy lên xếp tiếp vào hàng trên

Trang 14

Các em học sinh còn lại tính 3 + 7 = 10, người cầm biển

số 10 chạy lên bảng xếp tiếp vào bảng để được phép tính đúng :

Trang 15

Học sinh có biển số 6 chạy lên, xếp tiếp vào hàng trên

Số học sinh còn lại tính và so sánh kết quả với 6:

3 + 7 > 6

c) Điền dấu phép tính

Giáo viên đọc : Số 3 và số 7 Học sinh có các biển số 3

và số 7 lên bảng Giáo viên đọc tiếp : “Làm gì” để “lớn hơn 6”? Hai học sinh có biển dấu > và biển số 6 chạy tiếp lên bảng Số học sinh còn lại tìm phép tính cần thực hiện với hai số 3 và 7 để

Trang 16

được kết quả lớn hơn 6 Đó là phép cộng Học sinh có biển dấu + chạy lên, xếp xen giữa số 3 và số 7

TRÒ CHƠI 6 : ĐỘI NÀO HiỂU NHAU HƠN

Mục đích : Luyện tập cách mô tả các hình và quan hệ vị

trí bằng lời

Phương tiện : Bảng và phấn viết Một số hình vẽ trên

giấy như :

Trang 17

Các hình vẽ này chỉ là sự ghép lại của các hình ở trong chương trình toán như : đường cong kín, đường cong

hở, hình tròn, tam giác v.v…

Luật chơi: Hai đội chơi Mỗi đội có ít nhất 2 người, một

người cầm tờ giấy có hình vẽ mô tả bằng lời,

Trang 18

người kia căn cứ vào lời mô tả để vẽ hình lên bảng Đội nào có hình vẽ giống hình vẽ trên tờ giấy là thắng cuộc

Chú ý luyện cho học sinh sử dụng các câu có thuật ngữ về quan hệ vị trí, như :

- Vẽ hình tam giác ở góc dưới bên phải hình chữ nhật

- Vẽ hình chữ nhật ở bên dưới hình tròn …

Trang 19

TRÒ CHƠI 8 : ĐOÁN ĐÚNG SỐ MÀ NGƯỜI KHÁC NGHĨ THẦM

Mục đích : Luyện tập cộng nhẩm những số thích hợp trong các số 1, 2, 4, 8, 16 để đoán ra một số từ 1 đến 31

mà người khác nghĩ thầm trong óc

Chuẩn bị : Giáo viên chuẩn bị sẵn trên giấy khổ lớn một bảng gồm 5 cột và 17 hàng trong đó có ghi các số như sau :

Trang 20

Trang 21

(Học sinh không cần biết cách thành lập bảng này Nhưng

GV nên biết, dòng đầu của bảng là thứ tự các cột, dòng thứ hai ghi các số cơ bản 1, 2, 4, 8, 16 Vì 1 + 2 =3, nên ta ghi số 3 vào các cột Một và Hai Tiếp theo 5 = 4+1 nên ta ghi số 5 vào các cột Một và Ba Rồi 6 = 2+4, nên ta ghi số

6 vào các cột Hai và Ba, v.v Tiếp tục ghi như thế với các

số khác; chẳng hạn , vì 23 = 1+2+4+16, nên ta ghi số 23 vào các cột Một, Hai, Ba và Năm… Cho đến số 31, ghi vào tất cả các cột, vì 31 = 1+2+4+8+16)

Trang 22

Cách chơi : Cả lớp cùng chơi, dưới sự giám sát của giáo viên Mỗi học sinh nghĩ trong óc một số nào đó từ 1 đến 31

và quan sát xem số mình đã nghĩ nằm ở trong các cột nào của bảng

Để làm mẫu cho các em chơi trò “đoán số” với nhau, giáo viên chỉ định một em đứng lên nói các cột chứa số mà em đã nghĩ, chẳng hạn, đó là các cột Một, Hai, Ba và Năm Thế thì chỉ việc cộng nhẩm các số cơ bản ở đầu các cột đó : 1 + 2 +

4 + 16 = 23 là đoán ra số học sinh đã nghĩ là 23

Sau đó từng cặp học sinh lần lượt nghĩ và đoán số với nhau

Trang 23

TRÒ CHƠI 9 : ĐƯA CHÓ SÓI, DÊ VÀ BẮP CẢI QUA ĐƯỜNG SÔNG

1 Mục đích : Rèn luyện trí nhớ và óc suy luận của các

em qua cách giải quyết thông minh của người chở thuyền trong truyện kể

2 Chuẩn bị : Làm 3 mũ có hình chó sói, dê, bắp cải

3 Cách chơi : Từng nhóm 4 người, một người đóng vai người đưa qua sông, ba người còn lại đóng các vai chó sói, dê và bắp cải

Trang 24

4 Luật chơi : Mỗi lần chỉ đưa được một thứ qua sông, không được để chó sói và dê hoặc dê và bắp cải đứng cạnh nhau nếu không có người đưa qua sông ở đó

Nhóm nào chuyển được đúng và nhanh nhất thì chiểm giải nhất

Lời giải: (không nói trước cho học sinh biết)

Lần thứ nhất : Đưa dê qua đường, để chó sói và bắp cải ở lại

vì chó sói không ăn bắp cải Sang bờ bên kia, để dê ở lại,

Trang 25

Lần thứ hai : Người chèo thuyền đưa chó sói qua sông, nhưng khi đưa chó sói tới nơi thì phải đưa dê về lại bên này,

vì nếu để dê ở lại thì dê sẽ bị chó sói ăn thịt

Lần thứ 3 : Người chèo thuyền phải đưa bắp cải qua sông, sau đó quay về bò bên kia bằng thuyền không

Lần thứ tư : Chở nốt dê qua sông nữa là xong

Trang 26

TRÒ CHƠI 10 :

Trang 27

Trang 28

Chuyên đề 3 : Truyện kể toán học

a) Quan niệm : Chúng ta tạm hiểu truyện kể toán học là

câu chuyện mà nội dung có yếu tố nào đó liên quan đến toán học hoặc các nhà toán học Cụ thể hơn, truyện kể

Trang 29

- Những câu chuyện về các nhà toán học

- Những câu chuyện trong cuộc sống hằng ngày, có chi tiết nào đó liên quan đến toán học, dù rất đơn giản

Kể chuyện toán học cũng có thể xem là một hình thức hoạt động dạy học Kể chuyện một mặt làm thay đổi không khí lớp học như một hình thức nghỉ ngơi tích tích cực, thư giãn đầu óc, chuẩn bị để tiếp tục học tập, mặt khác có tác dụng hổ trợ dạy học

Trang 30

toán thông qua việc đưa học sinh vào những tình huống

có vấn đề cần suy nghĩ để đề xuất cách giải quyết, ngoài

ra còn góp phần giáo dục học sinh ý thức sáng tạo trong lao động, tinh thần yêu nước, tính nhân đạo …Một câu chuyện kể trong vài phút, nhưng có thể để lại ấn tượng sâu sắc, đậm nét suốt đời trong học sinh

Trang 31

b) Sưu tầm, sáng tạo và sử dụng truyện kể toán học.

Cũng giống như đối với trò chơi và câu đố toán học, giáo viên phải thường xuyên có thức sưu tập các các câu truyện hoặc cốt truyện từ nhiều nguồn khác nhau, đó là các sách, tạp chí về:

- Các nhà toán học, danh nhân thế giới và Việt Nam

- Truyện cổ tích thế giới và Việt Nam

- Truyện về các thần đồng

- Những câu truyện lý thú

Trang 32

- Những câu truyện dân gian…

Khi sưu tầm nên chú ý tới những câu truyện hoặc tình tiết ngắn và hấp dẫn, gây ấn tượng, dễ hiểu, dễ nhớ

Hình thức kể chuyện toán học có thể vận dụng vào nhiều dịp khác nhau: giáo viên kể cho học sinh nghe trong tiết học chính khóa, học sinh thi kể chuyện trong tiết ngoại khóa…Căn cứ vào nội dung kiến thức,

Trang 33

giáo viên lựa chọn câu truyện hoặc tình tiết phù hợp để đưa vào bài học, có thể cải biến cho phù hợp hơn với học sinh ở mỗi vùng, mỗi lớp Sau câu truyện, giáo viên

có thể nêu câu hỏi, nêu vấn đề cho học sinh suy nghĩ, trao đổi để các em có dịp bày tỏ tình cảm, thái độ và trước hết là cách suy nghĩ của mình Tất nhiên không nên coi công việc này là bắt buộc, chỉ thực hiện khi nó thực sự cần thiết

Trang 34

Kể chuyện là một nghệ thuật, để kể chuyện hay phải có truyện hay, phải chuẩn bị không khí phù hợp và phải biết

kể một cách sinh động

c) Ví dụ về truyện kể toán học:

Câu chuyện thứ nhất: Truyện kể về Gau xơ

Từ nhỏ Gau xơ đã thể hiện năng khiếu thiên tài về toán học

Trang 35

Một lần thầy giáo ra đề toán: Tìm tổng của tất cả các số

Trang 36

Thầy giáo nhắc nhở cậu học trò nhỏ không được hấp tấp kẻo dể nhầm lẫn Gau xơ cam đoan với thầy

là đã làm đúng và khẳng định tổng cần tìm bằng 5050

Thầy giáo đành cho Gau xơ trình bày ý kiến của mình Gau xơ viết lên bảng:

Trang 37

1 + 2 + 3 + … + 98 + 99 + 100

và lập luận: Ta thấy số đầu tiên cộng số cuối cùng bằng

101, số thứ hai cộng với số sát số cuối cũng bằng101, số thứ ba cộng với số thứ ba kể từ cuối trở lại bằng 101, cứ như vậy cho đến số thứ 50

Như vậy ta có thể ghép các số từ 1 đến 100 thành 50 cặp, mỗi cặp có tổng bằng 101 Vì thế ta tính được tổng bằng:

Trang 38

101 x 50 = 5050

Cả lớp thán phục Gau xơ, còn thầy giáo thì xúc động nói:

Em giỏi lắm ! Cám ơn em

Thầy giáo tin vào khả năng của học trò mình, ônghi vọng Gau xơ sẽ trở thành một nhà toán học Thầy đã không lầm, sau này Gau xơ không những đã trở thành nhà toán học mà còn được mệnh danh là ông vua toán học.(Gau xơ là người Đức, sống ở thế kỉ V)

Trang 39

Câu chuyện thứ 2: Truyện kể về Ơclít

Ơclít sinh ra và lớn lên ở A ten, thủ đô Hi Lạp, vào thế kỉ thứ 3 trước Công nguyên Ông là nhà toán học vĩ đại của

Hi Lạp cổ đại

Bộ sách “ Cơ sở ” của ông là một trong những bộ sách được tái bản nhiều lần nhất trên thế giới, qua rất nhiều thời đại khác nhau (cho đến tận ngày nay)

Trang 40

Ơclít là nhà khoa học có sức lao động phi thường, có tinh thần làm việc thận trọng và tính độc lập cao trong nghiên cứu Ông cũng nổi tiếng là người thẳng thắn, trung thực.Một lần hoàng đế Plômêtê đệ nhất hỏi Ơclít xem có cách nào giúp nhà vua nắm được môn hình học một cách dễ dàng và nhanh chóng hơn là đọc bộ sách “Cơ sở”

Trang 41

Ơclít đã nói với nhà vua: “ Thưa bệ hạ, toán học là khoa học chung cho tất cả mọi người, không có con đường nào dành riêng cho vua chúa cả.”

Trang 42

Câu chuyện thứ 3 :Truyện kể về Talét

Talét nhà triết học, nhà toán học của nước Hi Lạp cổ đại Thời niên thiếu, Talét rất yêu thiên nhiên, thích ngắm cảnh bầu trời đầy sao lung linh trong đêm tối, thích quan sát cảnh tấp nập mua bán trong những buổi chợ phiên

Có một lần vì quá say mê quan sát bầu trời Talét trượt chân ngã Người bảo mẫu đỡ Talét dậy và nhẹ nhàng khuyên : “Cậu muốn nhìn lên cao được thì trước tiên phải

Trang 43

Lời khuyên đó đã nhắc nhở Talét rất nhiều trong cuộc đời sáng tạo của mình Ông đã sớm hiểu ra rằng muốn nhìn xa thấy rộng, muốn nghiên cứu những vấn đề lớn lao phải nắm chắc những kiến thức cơ sở trước đã Cũng đơn giản như cuộc đời muốn có một lâu đài nguy nga trước tiên phải có nền móng tốt, cây cối muốn ra hoa kết quả thì trước hết phải có gốc rễ

Trang 44

Câu chuyện thứ tư : Thửa ruộng rộng nhất

Ngày xưa có một người nông dân đi cày ruộng cho một nhà địa chủ Anh cày ruộng cho địa chủ từ khi con trâu còn sung sức cho đến lúc nó già yếu và quỵ xuống chết Địa chủ gọi người nông dân lại và bảo: “Con trâu chết rồi

và ta sẽ không thuê anh nữa, anh hãy lấy miếng da con trâu kia mà khoanh lấy một thửa ruộng sao cho vuông vức, anh khoanh được bao nhiêu thì đó là ruộng của anh”

Trang 45

Mọi người ái ngại cho người nông dân, nhưng người nông dân thì vui vẻ chấp nhận Người nông dân dùng dao cắt miếng da trâu thành một sợi dây thật dài, rồi dùng chiếc dây da trâu đó khoanh lấy một thửa ruộng hình vuông

Địa chủ sửng sốt vì thửa ruộng mà người nông dân khoanh được quá rộng so với hắn nghĩ lúc đầu Nhưng biết làm sao được

Trang 46

Câu chuyện thứ 5 : Một người ưa chính xác

Một người khách đi bộ về thành phố Gặp một thanh niên dáng thông minh ngồi uống nước trong quán nước bên đường, người khách hỏi : Từ đây về thành phố hết bao lâu, anh bạn trẻ?

Người thanh niên quay mặt về phía người khách, có ý dò xét nhưng không nói năng gì Người khách thấy vậy bèn đi tiếp về phía thành phố Khi người khách đi được 10

Tiêu đề	Trò chơi học toán
Trường học	Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Toán học
Thể loại	Chuyên đề
Năm xuất bản	2013
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	55
Dung lượng	157,5 KB

Trò choi học toán

NHÀ THƠ VÀ NHÀ TOÁN HỌC