SKKN 2018 2019 Trò chơi học Toán lớp 1

Cơ Sở lí luận: Môn toán ở Tiểu học là một môn quan trọng có nhiệm vụ cung cấp cho học sinh những kiến thức khoa học ban đầu, những nhận thức xung quanh nhằm phát triến năng lực nhận thức

Phần I

MỞ ĐẦU

A Lí do chọn sáng kiến:

I Cơ Sở lí luận:

Môn toán ở Tiểu học là một môn quan trọng có nhiệm vụ cung cấp cho học sinh những kiến thức khoa học ban đầu, những nhận thức xung quanh nhằm phát triến năng lực nhận thức, tư duy và hình thành nhân cách cho con người Môn toán cùng với các môn học khác trong nhà trường Tiểu học có những vai trò góp phần quan trọng đào tạo nên những con người phát triển toàn diện Toán học là môn khoa học tự nhiên có tính lôgic và tính chính xác cao, nó là chìa khoá mở ra sự phát triển của các bộ môn khoa học khác

Mục tiêu toán học chương trình Tiểu học nói chung và mục tiêu toán học lớp

1 nói riêng Đặc biệt chú trọng việc hình thành và phát triển các kĩ năng thực hành tính, đo lường, giải toán có lời văn có nhiều ứng dụng thiết thực để góp phần bước đầu phát triển năng lực tư duy, khả năng suy luận hợp lí Từ đó, hình thành bước đầu phương pháp tự học và làm việc có kế hoạch, khoa học, chủ động, linh hoạt, sáng tạo Bên cạnh đó, giáo viên phải nắm chuẩn kiến thức và kĩ năng môn Toán, đảm bảo phù hợp tâm lí lứa tuổi và khả năng học tâp của từng học sinh

Yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở bậc Tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Vì vậy người giáo viên phải gây được hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập Trò chơi học tập là một hoạt động mà các em hứng thú nhất Các trò chơi có nội dung toán học lý thú

và bổ ích phù hợp với việc nhận thức của các em Thông qua các trò chơi các em

sẽ lĩnh hội những tri thức toán học một cách dễ dàng, củng cố, khắc sâu kiến thức một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập

II Cơ sở thực tiễn:

Ở lớp 1 môn Toán cũng có nhiệm vụ, mục tiêu quan trọng cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về toán học, hình thành và rèn

những kĩ năng thực hành theo chương trình Giúp học sinh tự khám phá tìm tòi và chiếm lĩnh kiến thức mới, tự tin, hứng thú trong học tập

Để học sinh học tốt được môn Toán lớp 1 thì mỗi người giáo viên không phải chỉ truyền đạt, kiến thức theo các tài liệu đã có sẵn trong Sách giáo khoa trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài giảng một cách dập khuôn, máy móc làm cho học sinh học tập một cách thụ động Nếu chỉ dạy học như vậy thì việc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập sẽ không cao Đó

là một trong những nguyên nhân gây ra cản trở việc đào tạo các em thành những con người năng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứng với những đổi mới hàng ngày Mà đòi hỏi giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với môn học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Vì thế người giáo viên phải gây được hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi cuốn các

em tham gia vào các hoạt động học tập Trò chơi học tập là một hoạt động mà các

em hứng thú cho các em nhất Các trò chơi có nội dung toán học lý thú và bổ ích phù hợp với việc nhận thức của các em Thông qua các trò chơi các em sẽ lĩnh hội những tri thức toán học một cách dễ dàng, củng cố, khắc sâu kiến thức một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập Khi giáo viên đưa

ra được các trò chơi toán học một cách thường xuyên, khoa học thì học sinh sẽ hứng thú hơn với môn học, các em sẽ có kết quả học tập tốt hơn, nâng cao chất lượng dạy học môn toán

Xuất phát từ những lý do trên đã thôi thúc tôi nghiên cứu, tìm tòi các biện pháp, phương pháp dạy học đạt hiệu quả cao tôi đã nghiên cứu vận dụng vào thực

tế giảng dạy môn Toán lớp Một và tổng kết thành đề tài SKKN: “Tổ chức trò chơi trong dạy học môn Toán lớp 1A1”

B Giới hạn của sáng kiến:

I Mục đích nghiên cứu

Thông qua sáng kiến kinh nghiệm nhằm:

- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn toán ở Tiều học theo phương hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt

động cá thể phối hợp với học tập giao lưu Hình thành và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

- Góp phần gây hứng thú học tập môn Toán cho học sinh, một môn học được coi là khô khan, hóc búa thì việc đưa ra các trò chơi Toán học nhằm mục đích

để các em học mà chơi, chơi mà học Trò chơi toán học không những chỉ giúp các

em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu các tri thức đó

II.Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn giảng dạy môn Toán lớp trong năm học 2018 – 2019 tại trường Tiểu học Thị trấn Tủa Chùa – Điện Biên

III Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: HS lớp 1A1 trường Tiểu học Thị trấn Tủa Chùa

Phần II NỘI DUNG

I Thực trạng vấn đề:

1 Thuận lợi, khó khăn

a Thuận lợi:

Trường Tiểu học Thị Trấn Tủa Chùa nằm trên địa bàn Thị Trấn Tủa Chùa,

là trung tâm văn hóa, xã hội của huyện

Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng, chính quyền, của phòng GD &

ĐT huyện

Ban Giám hiệu nhà trường luôn quan tâm chú trọng đến chất lượng giảng dạy của từng khối lớp, đặc biệt là khối lớp 1 Ngay từ đầu năm đã chỉ đạo khối tổ chức thao giảng, dự giờ để giáo viên học hỏi trau dồi kinh nghiệm lẫn nhau rút kinh nghiệm, thống nhất phương pháp dạy đồng bộ trong khối xây dựng tiết dạy tốt góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Lớp dạy 2 buổi /ngày Cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng giảng dạy và học tập của nhà trường tương đối đầy đủ, bàn ghế đúng kích cỡ, phòng học đủ ánh sáng, không gian thoáng mát

Đa số học sinh lớp 1 do tôi phụ trách nói riêng và của toàn khối 1 của nhà trường nói chung đều đã được học qua mẫu giáo

Phần lớn phụ huynh học sinh luôn quan tâm đến việc học tập của con em mình, thường xuyên trao đổi hỏi thăm tình hình học tập ở trường và nhắc nhở, kèm cặp con em học và làm bài ở nhà trước khi đến lớp

Nội bộ trường đoàn kết, luôn giúp đỡ lẫn nhau nên dễ dàng trao đổi với những giáo viên có kinh nghiệm trong giảng dạy nhằm giúp các em tiếp thu bài nhanh hơn, sâu rộng hơn

b Khó khăn, hạn chế

Trong năm học 2018 – 2019 tôi được phân công phụ trách giảng dạy lớp 1A1 gồm 32 em học sinh Số HS trên lớp quá đông, phòng học chật ảnh hưởng đến việc tổ chức trò chơi cho học sinh

Tài liệu tham khảo còn thiếu, thời gian và điều kiện nghiên cứu hạn hẹp nên ảnh hưởng khá nhiều đến việc sử dụng các giải pháp mới

Nhiều học sinh nhút nhát, bầu không khí lớp học chưa sôi nổi, còn trầm Đối tượng học sinh trong lớp không đồng đều, nhiều em nhận thức chậm Phương tiện dạy học vẫn chưa thể đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của thực tiễn dạy học hiện đại

Nhiều cha mẹ học sinh chưa thực sự quan tâm tới việc học của con mình và chưa biết cách kiểm tra, hướng dẫn con mình học thêm để bổ sung thêm kiến thức ngoài nội dung bài đã học và làm ở trường

* Đối với giáo viên: Qua quá trình điều tra, theo dõi thực trạng việc tổ chức

trò chơi học Toán ở trường mình, tôi thấy việc tổ chức trò chơi cho học sinh trong các giờ học toán còn nhiều bất cập, chưa thực sự được quan tâm đúng mức đôi khi người giáo viên sợ mất thời gian, ngại tìm tòi sáng tạo và tổ chức trò chơi Hình thức tổ chức trò chơi còn nghèo nàn, chưa phong phú Mặt khác, một bộ phận không ít giáo viên vẫn tỏ ra chần chừ, không thật mặn mà với phương pháp mới và thiếu sự quyết liệt trong quá trình thực hiện đổi mới

*Đối với học sinh: Học sinh chưa mạnh dạn khi tham gia chơi Nhiều em

trong quá trình chơi chưa nhiệt tình, còn đứng ngoài cuộc Một bộ phận học sinh

tiếp cận với phương pháp mới một cách hờ hững, thiếu sẵn sàng và thiếu tính chủ động, sáng tạo, linh hoạt, trong xử lí thông tin còn hạn chế

3 Những yêu cầu cần đặt ra, cần đạt được.

Để dạy tốt môn Toán lớp 1 và đặc biệt để giúp học sinh lớp 1 học tốt môn Toán thông qua trò chơi điều đầu tiên giáo viên cần hiểu rõ bản chất của nó và nắm thật chắc chương trình Toán 1

Tìm hiểu tình hình thực trạng, những nguyên nhân và nêu ra các giải pháp giúp học sinh lớp 1 học tốt môn Toán tạo môi trường học tập vui tươi, lành mạnh

Giáo viên cần ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, nhất là ứng dụng

để hướng dẫn, định hướng đích thực cho học sinh nắm được nội dung kiến thức theo chuẩn kiến thức kỹ năng do Bộ GD&ĐT quy định

II Những giải pháp thực hiện.

1 Khảo sát phân loại đối tượng học sinh.

Trong quá trình dạy học vào đầu năm học tôi sơ bộ điều tra, lập danh sách từng đối tượng học sinh đã qua mẫu giáo, những học sinh chưa qua mẫu giáo, những học sinh học yếu thông qua giáo viên chủ nhiệm lớp mẫu giáo và phân loại từng đối tượng học sinh để có kế hoạch kèm cặp, giúp đỡ học sinh

Kết quả khảo sát việc tham gia trò chơi học tập môn Toán lớp 1A1 tháng 9/2018:

Tổng số

học sinh

Tham gia trò chơi nhiệt tình và mang lại hiệu quả

Tham gia được các trò chơi nhưng hiệu quả mang lại chưa cao

Chưa tham gia được các trò chơi

Qua kết quả khảo sát trên cho thấy: Đa số các em học sinh trong lớp chưa biết tham gia chơi các trò chơi trong môn Toán, các em còn e dè, nhút nhát khi tham gia các trò chơi

Từ thực trạng trên, tôi đã đề xuất một số biện pháp để tổ chức trò chơi trong dạy học môn Toán ở lớp 1

2 Nội dung thực hiện

* Biện pháp 1: Làm tốt công tác chuẩn bị bài trước khi đến lớp

Để có giờ dạy tốt việc chuẩn bị bài của giáo viên đóng vai trò rất quan trọng Chuẩn bị bài của giáo viên không chỉ là chuẩn bị về đồ dùng dạy học mà giáo viên còn phải chuẩn bị về cả nội dung, phương pháp dạy học để từ đó xác định rõ cho mình là: dạy cái gì? Dạy ai? Dạy nội dung gì? Dạy như thế nào? Muốn dạy hay trước hết giáo viên phải nắm chắc nội dung cần dạy, nắm vững kiến thức, hiểu được ý đồ Sách giáo khoa, giáo viên có nắm vững kiến thức, hiểu đối tượng học sinh thì mới có thể đưa ra phương pháp thích hợp và chuẩn bị tổ chức học tập cho học sinh có hiệu quả

* Biện pháp 2: Nắm vững nội dung, mục tiêu, yêu cầu bài học và trên cơ sở đó xác định trọng tâm của bài

Việc nắm vững mục tiêu, yêu cầu và xác định rõ trọng tâm của bài dạy là một vấn đề cực kì quan trọng trong quá trình giảng dạy Nó giúp cho giáo viên tự tin, làm chủ được tiết dạy và nó còn giúp cho giáo viên biết cách khai thác bài có chiều sâu và đạt hiệu quả cao

* Biện pháp 3: Xây dựng kế hoạch dạy học một cách khoa học

Nghiên cứu kĩ nội dung bài học

Lựa chọn trò chơi phù hợp với nội dung bài học Khi lựa chọn trò chơi giáo viên cần dựa vào thực tế lớp học như: Diện tích lớp học, số học sinh, tìm hiểu xem học sinh lớp yếu ở mạch kiến thức nào, để lựa chọn trò chơi cho phù hợp, giúp các

em củng cố kiến thức để hiểu bài một cách chắc chắn

Xác định rõ xem trò chơi đó sẽ đưa vào phần nào của tiết học và trò chơi đó nhằm mục đích gì: Trò chơi để khởi động, để hình thành kiến thức, kỹ năng mới hoặc củng cố kiến thức, kỹ năng đã học

Xây dựng kế hoạch chi tiết cho trò chơi như: Hình thức, luật chơi, cách chơi Chuẩn bị đầy đủ các đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho trò chơi

Chuẩn bị các phương án để xử lí các tình huống có thể xảy ra khi tổ chức

* Biện pháp 4: Nắm chắc những nguyên tắc khi tổ chức trò chơi

Căn cứ nội dung kiến thức, trình độ học sinh và điều kiện hiện có, giáo viên lựa chọn trò chơi để dựa vào dạy học như một hoạt động dạy học Toán Giáo viên phải thật đặc biệt chú ý xác định rõ mục đích học tập của trò chơi

Để phục vụ cho bài giảng hoàn thành tốt, giáo viên cần soạn cả các bước tổ chức trò chơi cho học sinh ngay trong bài soạn

Để các trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức và thiết kế trò chơi phải đảm bảo những nguyên tắc sau:

a Thiết kế trò chơi toán học trong môn toán:

Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn toán nói chung và môn toán lớp 1 nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể để đưa ra các trò chơi cho phù hợp Song muốn tổ chức được trò chơi trong dạy toán có hiệu quả cao thì đòi hỏi mỗi giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục

+ Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học

+ Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lý học sinh lớp, phù hợp với khả

năng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường

+ Hình thức tổ chức trò chơi phải đa dạng, phong phú

+ Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo

+ Trò chơi phải gây được hứng thú đối với học sinh

Cấu trúc của Trò chơi học tập:

+ Tên trò chơi

+ Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kỹ năng nào Mục đích của trò chơi sẽ quy định hành động chơi được thiết

kế trong trò chơi

+ Đồ dùng, đồ chơi: Mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong Trò chơi học tập

+ Nêu luật chơi: chỉ ra qui tắc của hành động chơi quy định đối với người chơi, quy định thắng thua của trò chơi

+ Số người tham gia chơi: Cần chỉ ra số người tham gia trò chơi

+ Nêu lên cách chơi

b Cách tổ chức trò chơi:

Thời gian tiến hành: thường từ 5 - 7 phút

- Giới thiệu trò chơi:

+ Nêu tên trò chơi

+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu ra luật chơi

- Chơi thử và qua đó nhấn mạnh luật chơi

- Chơi thật

- Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh

- Đánh giá kết quả: Sau mỗi lần chơi giáo viên cần nhận xét đánh giá kết quả của học sinh Để đánh giá đúng thực chất của cuộc chơi giáo viên phải thống kê ra được những ưu điểm, nhược điểm của từng đội tham gia chơi

Dựa vào yêu cầu, nội quy chơi, kết quả cuộc chơi giáo viên đánh giá cuộc chơi và phân loại thắng thua thật công bằng, rõ ràng Giáo viên phải hết sức lưu ý vấn đề này vì đôi khi giáo viên nêu yêu cầu và luật chơi rất khắt khe nhưng khi đánh giá kết quả lại đại khái không chính xác hoặc không công bằng vì vậy đã làm cho học sinh mất phấn khởi, đôi khi các em biểu lộ sự phản đối với sự đánh giá đó

và không chấp nhận kết luận của giáo viên

Có thể nói điều khiển tiến trình một cuộc chơi (nhất là với học sinh Tiểu học, các em hiếu động và mức độ hiểu biết còn có hạn) sao cho sôi nổi, sinh động, hấp dẫn lôi cuốn được học sinh tham gia chơi một cách thích thú đó là nghệ thuật của nhà sư phạm Có lẽ chỉ có lòng yêu nghề, mến trẻ, sự ham học hỏi nghiên cứu, tích luỹ kinh nghiệm thì nghệ thuật đó mới ngày càng phong phú và hoàn thiện được Sau mỗi trò chơi, giáo viên cần cho học sinh nêu được kiến thức mà các em được củng cố qua trò chơi

* Biện pháp 5: Biện pháp khắc phục những khó khăn, hạn chế của học sinh khi tham gia trò chơi học tập

Khi tổ chức trò chơi nhiều học sinh còn hờ hững, không có hứng thú, chưa chú ý khi tham gia trò chơi do đó giáo viên cần phải quan tâm, động viên, khuyến khích kịp thời để khơi dậy sự tích cực trong các em Giáo viên cần dẫn dắt, gợi mở

để thu hút học sinh, kích thích trí tò mò của học sinh, cùng khám phá trò chơi của tiết học

Một số học sinh chưa biết cách chơi, chưa nắm được luật chơi Vì vậy khi phổ biến luật chơi giáo viên cần làm chậm, kĩ để tất cả học sinh đều nắm được luật chơi Cho học sinh chơi thử để các em nắm chắc hơn luật chơi

Đa số trong các trò chơi giáo viên đều chọn học sinh làm trọng tài Nhiều khi các em đánh giá chưa chính xác kết quả trò chơi Do đó giáo viên cần phải luôn luôn bao quát để có những định hướng cho trọng tài có thể phân xử công bằng nhất Nhiều học sinh sau khi tham gia trò chơi mà không hiểu ý nghĩa, mục đích của trò chơi do đó giáo viên cần phải dẫn dắt để học sinh nêu được kiến thức, kỹ năng trong bài học

* Một số trò chơi được áp dụng trong quá trình dạy học Toán lớp 1

Cấu trúc chương trình sách giáo khoa toán lớp 1 gồm 4 phần:

- Số học và các yếu tố đại số

- Đại lượng và đo đại lượng

- Yếu tố hình học

- Giải toán có lời văn

Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi được áp dụng cho dạng bài

a Trò chơi trong phần Số học và các yếu tố đại số

Trò chơi : Nhiều hơn - ít hơn (Trò chơi này có thể áp dụng để dạy bài:

Nhiều hơn - ít hơn / SGK Toán 1/ 6)

+ Mục đích: Học sinh biết so sánh số lượng của hai nhóm đồ vật Học sinh

biết sử dụng các từ nhiều hơn, ít hơn trong khi chơi

+ Chuẩn bị: 3 cái bảng, 5 viên phấn, tranh vẽ 4 quyển vở và 3 cái bút, 10 cái

bút để làm phần thưởng

+ Cách chơi: GV chia lớp làm ba nhóm: Giáo viên đưa hai nhóm đối tượng

có số lượng khác nhau Các nhóm nhìn nhanh nêu nhanh xem nhóm đồ vật nào có

số lượng nhiều hơn, nhóm đồ vật nào có số lượng ít hơn Giáo viên đưa tranh vẽ: Một bên có 4 quyển vở, một bên có 3 cái bút (cách vẽ tương ứng 1-1) Học sinh nêu nhanh xem vở nhiều hơn bút hay bút nhiều hơn vở

+ Tổng kết trò chơi: Nhóm nào có số người nêu nhanh và đúng nhiều thì

nhóm đó thắng Giáo viên khen thưởng học sinh nêu nhanh (có thể khen thưởng bằng vật thật như trong trò chơi: quyển vở, cái bút)

Trò chơi : Thi vượt dốc (Trò chơi này có thể áp dụng để dạy dạng bài: Các

số đến 10: / SGK Toán 1 từ trang 11 đến trang 35)

+ Mục đích: Củng cố về so sánh và sắp thứ tự các số trong phạm vi 10

+ Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị sẵn trên giấy khổ lớn hai hình vẽ như sau:

- 12 miếng bìa nhỏ, trong đó 5 miếng viết dấu “ >” , 3 miếng viết dấu “ = ”

và 4 miếng viết dấu “ < ”

+ Cách chơi: Hai bạn đại diện cho hai tổ cùng chơi Các bạn còn lại cổ vũ và giám sát Mỗi người chơi phải chọn những miếng bìa có dấu thích hợp (>; <; =) gắn vào các ô trống trên mỗi bậc thang của hình vẽ để lên được đỉnh dốc

+ Cách tính điểm: Bạn nào lên được đỉnh dốc trước thì người đó thắng cuộc Nếu đội leo lên đỉnh dốc trước mà điền dấu không đúng hết thì ta tính số bậc (điền đúng) của cả hai đội để lựa chọn Đội thắng cuộc được thưởng 1 tràng pháo tay Đội thua cuộc thì phải hát tặng các bạn 1 bài hát

* Lưu ý: Trò chơi này có thể áp dụng chơi trong nhiều bài học nội dung khác nhau (so sánh và sắp thứ tự trong phạm vi 100) ta chỉ cần thay các số bằng các số khác phù hợp là được Giáo viên có thể thay đổi các số trên hình vẽ để cho các nhóm khác nhau chơi