GATin 12 - t1, 2, 3 (09-10)

GV: Nhằm đáp ứng được nhu cầu trên, cần thiết phải tạo lập được các phương thức mô tả, các cấu trúc dữ liệu để có thể sử dụng máy tính trợ giúp đắc lực cho con người trong việc lưu trữ v

Trang 1

GIÁO ÁN TIN HỌC 12

Ngày soạn: 20/ 08/ 2009.

A Mục tiêu

1 Về kiến thức:

 Biết các vấn đề thường phải giải quyết trong một bài toán quản lí và sự cần thiết phải có cơ sở dữ liệu

2 Về kỹ năng:

 Bước đầu hình thành kĩ năng khảo sát thực tế cho ứng dụng CSDL

3 Về thái độ:

 Có ý thức sử dụng máy tính để khai thác t/ tin, phục vụ công việc hàng ngày

 Thấy được tầm quan trọng của việc ứng dụng Tin học trong quản lí

B Chuẩn bị

1 Phương tiện:

 Đối với giáo viên: SGK Tin học 12; SGV Tin học 12; Tài liệu tham khảo

 Đối với học sinh: Sách giáo khoa, vở ghi, bút,

2 Thiết bị:

 Máy vi tính, máy chiếu Projector,

C Tiến trình bài học

1 n Ổn định lên lớp: định lên lớp:nh lên l p:ớp:

Lớp Sĩ số Tiết Thứ Ngày giảng Kiểm diện học sinh

2 Kiểm tra bài cũ: (Không)

3 Bài mới:

3.1 Nội dung:

a) Bài toán quản lí:

- Giới thiệu bài toán;

- Các công việc thường gặp trong bài toán quản lí

b) Các công việc thường gặp khi xử lí thông tin của một tổ chức:

Trang 2

Trêng THPT L¬ng S¬n Gi¸o ¸n Tin häc 12

- Tạo lập hồ sơ;

- Cập nhật hồ sơ;

- Khai thác hồ sơ

3.2 Các bước tiến hành:

HOẠT ĐỘNG 1: BÀI TOÁN QUẢN LÍ

Hoạt động của Học sinh Hoạt động của Giáo viên

- Bài toán quản lí là bài toán

phổ biến trong mọi hoạt động

kinh tế - xã hội Một xã hội ngày

càng văn minh thì trình độ quản lí

các tổ chức hoạt động trong xã

hội đó ngày càng cao Công tác

quản lí chiếm phần lớn trong các

ứng dụng của tin học

- Để quản lí học sinh trong

nhà trường, người ta thường lập

các biểu bảng gồm các cột và các

hàng để chứa thông tin cần qlí

- Một trong những biểu bảng

được thiết lập để lưu trữ thông tin

về điểm của hs như H1

-SGK/T4

Chú ý:

- Hồ sơ q/lí học sinh của nhà

trường là tập hợp các hồ sơ lớp

- Trong qtrình q/lí hồ sơ có thể

có những bổ sung, thay đổi hay

nhầm lẫn đòi hỏi phải sửa đổi lại

- Việc tạo lập hồ sơ kg chỉ đơn

thuần là để lưu trữ mà chủ yếu là

để khai thác, nhằm phục vụ các

yêu cầu quản lí của nhà trường

Dẫn dắt vấn đề:

Công việc quản lí rất phổ biến, có thể nói mọi tổ chức đều có nhu cầu quản lí Ví dụ: CTy cần quản lí tài chính, vật tư, con người, Bệnh viện cần quản lí bệnh nhân, thuốc, bệnh án, bác

sỹ, các thiết bị y tế,

Yêu cầu HS lấy ví dụ.

Để thấy rõ hơn các công việc trong công tác quản lí, ta xét ví dụ sau:

Ví dụ: “Quản lí học sinh trong nhà trường”.

GV phân tích ví dụ theo SGK/ T4 và treo

bảng phụ (H1 Ví dụ hồ sơ lớp) GV đặt câu hỏi:

Theo em để quản lí thông tin về điểm của học sinh trong một lớp em nên lập danh sách chứa các cột nào?

Gợi ý: Để đơn giản vấn đề qlí điểm nên tượng trưng một vài cột VD: Stt, hoten, ngaysinh, giới tính, đoàn viên, toán, lí, hóa, văn, tin…

HS: Suy nghĩa và trả lời câu hỏi.

Để quản lí thông tin về điểm của học sinh trong một lớp ta cần cột Họ tên, giới tính, ngày sinh, địa chỉ, tổ, điểm toán, điểm văn, điểm tin GV: Tác dụng của việc quản lí điểm của học sinh trên máy tính là gì?

=> Để dễ cập nhật thông tin của học sinh, lưu trữ khai thác và phục vụ thông tin quản lí của nhà trường,

HS: Quan sát bảng phụ và chú ý nghe giảng

Trang 3

HOẠT ĐỘNG 2: CÁC CÔNG VIỆC THƯỜNG GẶP KHI XỬ LÍ T/ TIN CỦA 1 TỔ CHỨC

Các công việc xử lí thông tin của một tổ chức bao

gồm: Tạo lập, cập nhật và khai thác hồ sơ.

a) Tạp lập hồ sơ:

Để tạo lập hồ sơ, cần thực hiện các công việc sau:

- Xác định chủ thể cần quản lí;

- Xác định cấu trúc hồ sơ;

- Thu thập, tập hợp thông tin

b) Cập nhật hồ sơ:

- Sửa chữa hồ sơ;

- Bổ sung thêm hồ sơ;

- Xoá hồ sơ

c) Khai thác hồ sơ:

Việc tạo lập, lưu trữ và cập nhật hồ sơ là để khai

thác chúng, phục vụ cho công việc quản lí Bao gồm:

- Sắp xếp hồ sơ;

- Tìm kiếm thông tin;

- Thống kê;

- Lập báo cáo

► Mục đích cuối cùng của việc tạo lập, cập nhật,

khai thác hồ sơ là phục vụ, hỗ trợ cho quá trình lập kế

hoạch, ra quyết định xử lí công việc của người có

trách nhiệm

Chuyển vấn đề:

Qua quá trình chúng ta

đi phân tích bài toán quản lí

học sinh Em hãy cho biết

các công việc thường gặp khi quản lí thông tin của một đối tượng nào đó?

Qua câu trả lời của HS,

GV phân tích và lấy ví dụ

cụ thể để minh họa cho từng công việc trong bài toán quản lí

4 Củng cố, hệ thống bài học:

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN (T1)

1 Biết cấu trúc một bài toán quản lí;

2 Các công việc của bài toán quản lí: Tạo lập, cập nhật và khai thác hồ sơ

5 Hướng dẫn về nhà:

 Trả lời câu hỏi và bài tập: SGK - T16;

 Học bài và xem trước bài mới: Một số khái niệm cơ bản (T2) - mục 3/ SGK

Ngày soạn: 20/ 08/ 2009.

A Mục tiêu

Trang 4

1 Về kiến thức:

 HS nắm được khái niệm cơ sở dữ liệu (CSDL), hệ quản trị cơ sở dữ liệu (QTCSDL), hệ CSDL? Sự tương tác giữa các thành phần trong hệ CSDL

 Biết vai trò của CSDL trong học tập và đời sống?

B Chuẩn bị

2 Thiết bị:

 Máy vi tính, máy chiếu Projector

2 Kiểm tra bài cũ:

Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Thang

điểm

Câu hỏi: Trình bày các công việc thường gặp của bài

toán quản lí? Lấy ví dụ và phân tích ví dụ đó?

- Trả lời theo SGK (T5,

3 Bài mới:

3.1 Nội dung:

a) Khái niệm hệ CSDL & hệ QT CSDL:

- Trình bày khái niệm;

- Nêu một số ví dụ minh hoạ

b) Các mức thể hiện của CSDL:

- Mức vật lí; - Mức khái niệm; - Mức khung nhìn

Trang 5

HO T ẠT ĐỘNG 1: HỆ CƠ SỞ DỮ LIỆU ĐỘNG 1: HỆ CƠ SỞ DỮ LIỆUNG 1: H CỆ CƠ SỞ DỮ LIỆU Ơ SỞ DỮ LIỆU Ở DỮ LIỆU Ữ LIỆU S D LI UỆ CƠ SỞ DỮ LIỆU

a) Khái niệm CSDL và hệ QTCSDL:

- Khái niệm:

Cơ sở dữ liệu (Database)

-(SGK/T8)

VD: Hồ sơ lớp trong hình 1 khi được

lưu trữ ở bộ nhớ ngoài của máy tính có

thể xem là một CSDL, hầu hết các thư

viện ngày nay đều có CSDL, hãng

hàng không quốc gia Việt Nam có

CSDL chứa thông tin về các chuyến

bay,

- Khái niệm:

Hệ quản trị CSDL (Database

Management System) - (SGK/ T8).

Chú ý:

- Người ta thường dùng thuật ngữ

hệ cơ sở dữ liệu để chỉ một CSDL

cùng với hệ QTCSDL quản trị và khai

thác CSDL đó

- Để lưu trữ và khai thác thông tin

bằng MT cần phải có: CSDL; hệ

QTCSDL và các thiết bị vật lí

b) Các mức thể hiện của CSDL:

Có 3 mức hiểu CSDL: Mức vật lí,

mức khái niệm và mức khung nhìn

 Mức vật lí:

Hiểu một cách chi tiết về dữ liệu

lưu trữ như thế nào? Một cách đơn

BTQL là bài toán phổ biến trong mọi hoạt động kinh tế - xã hội Một xã hội càng văn minh thì trình độ quản lí các tổ chức hoạt động trong xã hội đó càng cao Việc lưu trữ và xử lí thông một cách chính xác kịp thời chiếm vị trí quan trọng trong quản lí MT ra đời và phát triển đã trở thành một công cụ có khả năng lưu trữ dữ liệu khổng lồ, tốc độ truy xuất và xử lí dữ liệu rất nhanh Chính vì vây, CSDL và hệ QTCSDL ra đời và phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu đó.

Qua thông tin có trong hồ sơ lớp: Tổ trưởng cần quan tâm thông tin gì? Lớp trưởng và bí thư muốn biết điều gì? HS: Suy nghĩ và trả lời câu hỏi

GV tổng hợp: Có nhiều người cùng khai thác CSDL và mỗi người có yêu cầu, nhiệm vụ riêng

GV: Dữ liệu lưu trên máy có ưu điểm gì

so với một dữ liệu lưu trên giấy?

=> Dữ liệu lưu trên máy tính được lưu trữ

ở bộ nhớ ngoài có khả năng lưu trữ dữ liệu khổng lồ, tốc độ truy xuất và xử lí dữ liệu nhanh chóng và chính xác

GV: Nhằm đáp ứng được nhu cầu trên, cần thiết phải tạo lập được các phương thức mô tả, các cấu trúc dữ liệu để có thể

sử dụng máy tính trợ giúp đắc lực cho con người trong việc lưu trữ và khai thác thông tin

Thế nào là cơ sở dữ liệu?

HS: Suy nghĩ trả lời

GV: Có nhiều định nghĩa khác nhau về CSDL, nhưng các định nghĩa đều phải chứa 3 yếu tố cơ bản:

- Dữ liệu về hoạt động của một tổ

chức;

- Được lưu trữ ở bộ nhớ ngoài;

- Nhiều người khai thác.

GV: Phần mềm giúp người sử dụng có thể tạo CSDL trên máy tính gọi là gì?

=> Hệ quản trị,

GV: Để tạo lập, lưu trữ và cho phép nhiều người có thể khai thác được CSDL, cần có

hệ thống các chương trình cho phép người dùng giao tiếp với CSDL

Trang 6

Trêng THPT L¬ng S¬n Gi¸o ¸n Tin häc 12 giản, ta có thể nói CSDL vật lí của một

hệ CSDL là tập hợp các tệp dữ liệu tồn

tại trên các thiết bị nhớ

 Mức khái niệm:

Nhóm người quản trị hệ CSDL

hoặc phát triển các ứng dụng thường

không cần hiểu chi tiết như mức vật lí,

nhưng họ cần phải biết: Những DL nào

được lưu trữ trong hệ CSDL? Giữa các

dữ liệu đó có mqh nào?

Hồ sơ lớp

Họ tên Ngày sinh Giới tính

 Mức khung nhìn:

Khi khai thác CSDL, một người

dùng có thể không quan tâm đến toàn

bộ TT chứa trong hệ CSDL mà chỉ cần

một phần TT nào đó phù hợp với

nghiệp vụ hay mục đích SD của mình

Thể hiện phù hợp của CSDL cho

mỗi người dùng được coi là một khung

nhìn của CSDL.

=> Mức hiểu CSDL của người

dùng thông qua khung nhìn được gọi

là mức khung nhìn (mức ngoài) của

CSDL

► Như vậy, một CSDL chỉ có một

CSDL vật lí, một CSDL khái niệm

nhưng có thể có nhiều khung nhìn

khác nhau

Hiện nay có bao nhiêu hệ quản trị CSDL?

=> Các hệ quản trị CSDL phổ biến được nhiều người biết đến là MySQL, SQL, Microsoft Access, Oracle,

GV: Yêu cầu HS quan sát hình 3 SGK Hình 3 - SGK đơn thuần chỉ để minh họa

hệ CSDL bao gồm CSDL và hệ QTCSDL, ngoài ra phải có các chươngtrình ứng dụng

để việc khai thác CSDL thuận lợi hơn

GV có thể giải thích: Tuy vậy, do người dùng

thường chỉ quan tâm đến DL nên người ta thường đồng nhất khái niệm CSDL với hệ QTCSDL và gọi chung 2 thành phần này là CSDL CSDL và

hệ QTCSDL phải cùng tồn tại và thống nhất với nhau, khi đó mới có thể khai thác thông tin từ CSDL.

GV cần nhấn mạnh được cho HS: Qua H3:

Không nhầm hiểu hệ CSDL bao gồm 3 lớp bao nhau.

Để lưu trữ và khai thác thông tin một cách hiệu quả, các hệ CSDL được xây dựng và bảo trì dựa trên nhiều yếu tố kĩ thuật của MT Muốn người dùng có thể hiểu được thì yêu cầu mức chi tiết về CSDL là khác nhau

Y/c HS tìm hiểu SGK và cho biết có

mấy mức thể hiện của CSDL?

GV Phân tích các mức thể hiện của CSDL và giải thích cho HS rõ hơn sơ đồ H8 - SGK/ T12 Các mũi tên mô tả giữa các mức thể hiện của CSDL có 1 sự tương ứng chặt

chẽ; Tham số m biểu đạt không phải chỉ có 1 mà

có thể có nhiều khung nhìn khác nhau; Tsố n biểu

đạt CSDL mức khái niệm không phải chỉ có 1 mà

có thể có nhiều bảng DL khác nhau.

1 Phân biệt được các khái niệm: CSDL, hệ QTCSDL và hệ CSDL;

2 Các mức thể hiện của CSDL: Mức vật lí, mức khái niệm và mức

kh/nhìn

Trang 7

 Học bài và xem trước bài mới: Một số khái niệm cơ bản (T3) - mục 3c/ SGK

Trang 8

Ngày soạn: 20/ 08/ 2009.

A Mục tiêu

1 Về kiến thức: HS nắm được các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL

B Chuẩn bị

2 Thiết bị:

 Máy vi tính, máy chiếu Projector

2 Kiểm tra bài cũ:

Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Thang

điểm

Câu hỏi: Hãy phân biệt CSDL và hệ QTCSDL? Có

mấy mức thể hiện của CSDL?

- Trả lời theo SGK (T8,

3 Bài mới:

3.1 Nội dung:

a) Các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL:

- Tính cấu trúc;

- Tình toàn vẹn;

- Tính nhất quán;

- Tính an toàn & bảo mật thông tin;

- Tính độc lập;

- Tính không dư thừa

=> Từ đó nêu các ví dụ cho mỗi yêu cầu

Trang 9

b) Một số ứng dụng:

HO T ẠT ĐỘNG 1: HỆ CƠ SỞ DỮ LIỆU ĐỘNG 1: HỆ CƠ SỞ DỮ LIỆUNG 1: H CỆ CƠ SỞ DỮ LIỆU Ơ SỞ DỮ LIỆU Ở DỮ LIỆU Ữ LIỆU S D LI U (Ti p)Ệ CƠ SỞ DỮ LIỆU ếp)

c) Các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL:

Một hệ CSDL cần có cơ chế để có thể đảm bảo

được những yêu cầu sau:

 Tính cấu trúc: Thông tin trong CSDL được

lưu trữ theo một cấu trúc xác định

Tính cấu trúc được thể hiện:

- Dữ liệu ghi vào CSDL được lưu trữ dưới dạng

các bản ghi

- Hệ QTCSDL cần có các công cụ khai báo cấu

trúc của CSDL (là các yếu tố để tổ chức DL: cột,

hàng, kiểu của DL nhập vào cột, hàng ) để xem,

cập nhật và thay đổi cấu trúc

 Tính toàn vẹn: Các giá trị được lưu trữ trong

CSDL phải thỏa mãn một số ràng buộc (gọi

là ràng buộc toàn vẹn dữ liệu), tùy thuộc vào

hoạt động của tổ chức mà CSDL phản ánh;

 Tính nhất quán: Trong quá trình cập nhật, dữ

liệu trong CSDL phải được đảm bảo đúng

ngay cả khi có sự cố;

 Tính an toàn và bảo mật TT: CSDL cần được

bảo vệ nội dung TT (để tránh người không có

quyền tác động như xóa, sửa, ) và bảo vệ

giá trị TT (không rò rỉ TT) tức là CSDL cần

được bảo vệ an toàn, phải ngăn chặn được

những truy xuất không được phép và phải

khôi phục được CSDL khi có sự cố ở phần

cứng hay phần mềm

 Tính độc lập: Có hai mức độc lập DL: Độc

lập ở mức vật lí và độc lập ở mức khái niệm

Vì 1 CSDL thường phục vụ cho nhiều người

dùng với những MĐ khai thác khác nhau nên

DL cần phải độc lập với các ứng dụng, không

phụ thuộc vào 1 vài bài toán cụ thể, không

phụ thuộc vào phương tiện lưu trữ và xử lí;

 Tính không dư thừa: CSDL thường không

lưu trữ những dữ liệu trùng lặp hoặc những

thông tin có thể dễ dàng suy diễn hay tính

toán được từ những dữ liệu đã có

d) Một số ứng dụng:

Bài toán quản lí có ba mức thể hiện của CSDL Vậy khi nghiên cứu, tìm hiểu CSDL cần có những yêu cầu

cơ bản nào của hệ CSDL? Các yêu cầu đó như thế nào

đó chính là nội dung của bài Yêu cầu HS tìm hiểu SGK

và cho biết hệ CSDL có

những yêu cầu cơ bản nào?

GV có thể giải thích: Cụ thể

hơn nữa về các yêu cầu cơ bản của CSDL thông qua các ví dụ

Ngoài các yêu cầu cơ bản của CSDL ra thì bài toán quản lí còn có một số ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau như: Kinh tế, xã hội, giáo dục, y tế

Y/c HS tìm hiểu SGK và

cho biết một số ứng dụng của CSDL trong BTQL?

GV Phân tích các ứng dụng thông qua các ví dụ cụ thể theo SGK/ T15

Qua các ví dụ GV cần

phân tích cho HS thấy:

- Việc ứng dụng hệ CSDL

đã mang lại thay đổi gì;

- Trong mọi hoạt động, con người vẫn đóng vai trò quyết định;

- Có nhiều mức ứng dụng

Trang 10

Trêng THPT L¬ng S¬n Gi¸o ¸n Tin häc 12 Việc xây dựng, phát triển và khai thác các hệ

CSDL ngày càng nhiều hơn, đa dạng hơn trong hầu

hết các lĩnh vực kinh tế, xã hội, GD, y tế,

hệ CSDL

HS kể tên được các ứng dụng trong SGK/ T15

1 Biết được các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL;

2 Một số ứng dụng của hệ CSDL trong bài toán quản lí

 Học bài và xem trước bài mới: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu

Tiêu đề	Giáo án Tin học 12
Tác giả	Nguyễn Thị Thanh Huyền
Trường học	Trường THPT Lơng Sơn
Chuyên ngành	Tin học 12
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Hà Tĩnh

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	110,5 KB