THGPSL2 BIỆN PHÁP TRÁNH THAI

Môn thực hành giải phẫu sinh lý . chủ đề: HỆ NỘI TIẾT các biện pháp tránh thai dùng thuốc. thuốc diệt tinh trùng; các dụng cụ rào cản chứa chất diệt tinh trùng, vai trò của progestin và estrogen trong ngừa thai, Khuyến cáo thuốc ngừa thai hormone ở các nhóm đối tượng đặc biệt, tư vấn lựa chọn thuốc tránh thai phù hợp

THỰC HÀNH GIẢI PHẪU SINH LÝ 2

HỆ NỘI TIẾT

CÁC BIỆN PHÁP TRÁNH THAI

DÙNG THUỐC

Nguồn tham khảo: BÀI GIẢNG PHỤ KHOA – ĐH Y Dược TPHCM (Lê Hồng Cẩm, Âu Nhựt Luân)

Thuốc diệt tinh trùng

Cơ chế tác động: N9 làm thay đổi cấu trúc màng acrosome, đồng thời làm TT mất khả năng xâm nhập đường sinh dục nữ

Cách sử dụng: Đặt sâu trong âm đạo, gần với cổ tử cung,

trước mỗi lần quan hệ tình dục ít nhất từ 15p – 1h

Ưu: Thích hợp phụ nữ ở mọi lứa tuổi Dị ứng ít xảy ra và nếu có ngừng thuốc là hết Không ảnh hưởng thai nhi nếu lỡ mang thai Không làm tổn hại đến chức năng hoạt động của các cơ quan sinh dục Gây nhờn thành âm đạo nên làm tăng khoái cảm Không đòi hỏi tư vấn bác sĩ

Thành phần: thường là Nonoxynol-9 (viết tắt N9)

Nhược: hiệu quả tránh thai của thuốc này không cao, giá thành

khá đắt và không tiện mua (ít có nhà thuốc bán)

DỤNG

CỤ

RÀO

CẢN

CHỨA

CHẤT

DIỆT

TINH

TRÙNG

Xốp đệm tránh thai được làm từ bọt nhựa mềm, hình tròn và

chứa chất diệt TT (N9), là rào cản cả về cơ học và hóa học

Cơ chế: tạo rào cản vật lý giữa tinh dịch và cổ tử cung, tạo rào cản hóa học bằng cách giải phóng chất diệt TT

Cách sử dụng: đặt sâu miếng xốp vào âm đạo

Ưu: Không cần chỉ định của bác sĩ, kéo dài tác dụng đến 30h Không ảnh hưởng đến hormone Có thể sử dụng khi đang cho con bú bắt đầu từ 6 tuần sau sinh

Nhược: Hội chứng shock nhiễm độc ở một số ít phụ nữ

Một số ít thấy khó khăn trong việc đặt vào và lấy ra, quá ướt hoặc quá khô Không có tác dụng phòng tránh bệnh lây qua đường tình dục

Vai trò kết hợp: ngăn rụng trứng, thay đổi niêm mạc tử cung (mỏng đi)

thay đổi chất nhầy cổ tử cung (đặc lại)

Vai trò progestin đơn: làm dày dịch nhầy cổ tử cung

ngừng giải phóng trứng (ngăn rụng trứng khỏi buồng trứng vào khoảng giữa chu kì)

VAI TRÒ CỦA ESTROGEN VÀ PROGESTIN

TRONG NGUYÊN LÝ NGỪA THAI

2 dạng Kết hợp tác dụng lên thần kinh

ngoại biên Đơn thuần – ngoại biên (dùng mẹ cho con bú),

(chỉ chứa progestin)

Cơ

chế

Trung ương

Ngoại biên

Điều hòa (-)

Nang kém phát triển

Estrogen

ức chế tiết FSH-RH và LH-RH tuyến yên giảm FSH, LH

C, tỷ lệ thích hợp cho sự phóng noãn không giao hợp

niêm mạc nội mạc tử cung kém phát triển  trứng không làm tổ được

thay đổi dịch nhầy cổ tử cung  tinh trùng khó hoạt động

 Category 1: No restriction:

Phụ nữ bình thường không ảnh hưởng -> an toàn

 Category 4: Unacceptable health risk:

• Đang nghi ngờ mang thai

• Mắc vấn đề tim mạch

• Có khối u vú hay tử cung

• Mắc bệnh gan, thận

• Gặp vấn đề về huyết áp

Khuyến cáo thuốc ngừa thai hormone

ở các nhóm đối tượng đặc biệt

 Category 2: Advantages generally outweigh theoretical or proven risks

• Bệnh hồng cầu hình liềm

• Ung thư cổ tử cung

• Tiền sử cao huyết áp trong thai kỳ

 Category 3: Theoretical or proven risks usually outweigh the advantages

• Tiền sử ung thư vú

• Tăng huyết áp

• Chức năng tim bình thường hoặc suy yếu nhẹ ≥ 6 tháng

Khuyến cáo thuốc ngừa thai hormone

ở các nhóm đối tượng đặc biệt

THUỐC TRÁNH THAI

Liều

cao

 Mifestad 10

 Mifepristone 200 Mg

 Happynor

 Bocinor

 Uống càng sớm càng tốt

 Uống trong vòng 72h sau khi QHTD

 Loại đóng vỉ 2 viên, viên 1 uống trong vòng 72h sau QHTD, viên 2 uống sau viên 1 12h

Liều

thấp

 Marvelon

 Regulon

 Rigevidon

 Uống viên đầu tiên lúc bắt đầu chu kỳ kinh nguyệt, mỗi ngày uống vào một giờ nhất định

 Uống vỉ 21 viên, uống hết nghỉ 7 ngày, uống vỉ

kế vào ngày 8

 Uống vỉ 28 viên, uống liên tục 28 ngày

Loại Thuốc HDSD

Kéo dài kinh

nguyệt

 Thuốc tránh thai hàng ngày / khẩn cấp

 Dùng như thuốc tránh thai hàng ngày, khẩn cấp

Progestin

only

 Levonorgestrel (LNG)

 Desogestrel (DSG)

…

 Dùng đều, hàng ngày, đúng giờ

Đơn pha

 Regulon

 Marvelon

…

 Dùng như dạng liều thấp

Đa pha

 Diane B5

 Janine

 Tri – mercy

…

 Dùng như dạng liều thấp

TƯ VẤN LỰA CHỌN THUỐC TRÁNH THAI PHÙ HỢP

 Phụ nữ trên 35 tuổi, bệnh tim / rối loạn tim không dùng viên kết hợp

 Đối với tuổi vị thành niên ( ít gặp): lưu ý nếu gia đình tiền sử bệnh tim

 Không hút thuốc khi sử dụng thuốc  biến chứng về mạch máu

 Tìm hiểu thành phần thuốc để tránh dị ứng

 Không dùng thuốc với các thuốc điều trị bệnh khác (lao, chống co giật,…)

 Nếu có hiện thượng đau đầu, vô kinh: dừng và đến bệnh viện kiểm tra

 Không nên dùng thuốc khẩn cấp thay thế các phương pháp tránh thai thông thường

 Nếu dùng thuốc khẩn cấp nên uống nhiều nước và uống sau khi ăn (giảm nguy cơ buồn nôn)

 Không biết chắc về liều lượng hay có lo lắng nên tham khảo dược sĩ

 Uống càng sớm càng tốt

 Nôn sau khi uống  uống lại liều khác; sau 2h trở lên  không uống lại

TÁC DỤNG

PHỤ

NGHIÊM

TRỌNG

TÁC DỤNG

PHỤ

NGHIÊM

TRỌNG

Cục máu đông (hiếm gặp) Đau nửa đầu (migraine) Gây trầm cảm

Đau khi quan hệ Nhìn mờ, mất thị lực Sưng đau ở căng chân hoặc đùi Tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung Đau ngực, khó thở

THEO DÕI & XỬ LÝ TÁC DỤNG PHỤ KHÁC

 Ra máu âm đạo Ra trong 3 tháng đầu  không cần lo lắng

Ra nhiều trong 3 ngày  gặp bác sĩ

 Sưng đau ngực Gặp khi dùng thuốc protestin

Nếu thấy xuất hiện u hoặc đeo kéo dài  cần theo dõi sự thay đổi của bầu ngực  đến bệnh viện ung bướu kiểm tra

 Không thấy Dùng que thử thai

kinh nguyệt Nếu do bị rối loạn thì cần dùng thuốc

 Khô mắt sử dụng thuốc nhỏ mắt

 Buồn nôn không cần lo lắng

Lưu ý khác :

• Xử trí khi quên liều:

48h hoặc dùng bao cao su).

• Xử trí khi nôn ói:

• Xử trí khi tiêu chảy:

• Ý định có thai trở lại:

tháng khi vòng kinh trở lại bình thường.

thuốc, thay đổi lối sống,…).

CẢM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ LẮNG NGHE