Khỏi xả nu đen nhẻm thân hỉnh lũ trẻ; khỏi xã nu cơn làm tâm bảng đen cho anh Quyết dạy Tnuú vã Mlai học chữ cụ Hã.... • Xã Nụ cịn tham dự vào những sự kiện quan trạng của cuộc sơng làng
Trang 1Phân tích hinh tượng cây xã nu trong tác ph m "“R NG XÃ NU” c a Nguy n Trung Thànhẩ Ư ủ ễ
| M BÀIỜ
Nguy n Trung Thành lä nh văn đã g n b máu th t v i chi n trễ ả ắ ỏ ị ớ ế ưởng Tãy Nguy n trang su t hai cuc kháng ễ ố chi n ch ng Pháp v ch ng Mĩ Chính vùng đ t và can ngế ỗ ả ẳ ấ ườ ơi n i đây đã đã l i nhi u d u ân trong nh ng ạ ễ ẫ ữ trang vi t c a ng qua “bãt nệ ủ ả ước đ ng lân” và “R ng x nu” Tác ph m "R ng x nu” ra đ i trong giai đo n ứ ừ ả ẩ ừ ả ờ ạ kháng chiên ch ng Mf ác li t '"H ng x nu” cĩ thê đẳ ệ ừ ả ược
xem l b n anh hùng ca mang đ m t nh s th và c m h ng lãng m n v cuc chiên đ u c a nhãn d n Tây ả ả ậ ỉ ử ị ả ứ ạ ề ầ ủ ẫ Nguy n anh hùng Đãễ
vi t nên b n gian hệ ả ưởng anh h ng ca đây, ngội nh ng can ngủ ữ ười Tây Nguy n đ ng yêu nh Tn , c M t, ễ ẳ ư ủ ụ ậ Mai, Dĩ ph i k đ n m t hình tả ế ế ộ ượng khơng kém ph n h p d n Đĩ lä cây xä nu, m t hinh tả ậ ẫ ặ ượng v a gi u ừ ả
ý nghĩa th m mí, v a qi u ý nghĩa nh n sinh.ầ ừ ả ắ
Il THÂN BÀI
1 Kh i quát: Tác ph m "R ng Xã Nu” ra đ i vào th i điêm mùa hé năm 13685 khi đã qu c Mỹ b t đ u ả ẩ ừ ờ ờ ố ắ ầ
cu c chi n tranh c c b Tác nhãm độ ễ ụ ược ¡In trang t p “Trên quê hậ ương nh ng anh h ng Đi n Ng c” H iữ ủ ệ ọ ỏ
c nh c a thi n truy n là m nh đ t Tây Nguy n v i nh ng con ngả ủ ễ ệ ả ấ ễ ớ ữ ười anh h ng, kiên trung, b t khu t ủ ấ ấ Truy n cĩ hai cu c đ i lũng văn nhau: cu c đ i c a Tn vã cu c đ i c a r ng xä nu.ệ ặ ờ ộ ờ ủ ủ ặ ờ ủ ữ
+ N i dung phân tích:ộ
ä Cây xã nu là m t ph n máu th t trong đ i s ng v t ch t vã t nh th n c a ngộ ầ ị ờ ỗ ậ ấ ỉ ầ ủ ườ ẫi d n làng Xư Mlan: theo tác
gi th đ lä “m t lo i cây hùng vĩ v cao thả ị ỏ ộ ạ ả ượng, man d i v trong s ch, m i cây cao vút, v m v , nh a, ạ ả ạ ỗ ạ ỡ ứ ự tăn lä v a thanh nhã v a răn rưi mãnh m ng, tữ ừ ỗ ưởng nh đã s ng t ngăn đ i, cịn s ng đ n ngăn đ i sau, ư ỗ ự ờ ố ẫ ờ
t ng cây, h ng v n, hãng tri u c y v t n Khơng khi đây th m l ng ”ừ ạ ạ ệ ầ ỏ ậ ở ư ử
+ Hình tượng cây x nu đả ượ ắc t c gi mi u tä t nhi u gĩc đ vàả ễ ừ ễ ộ
đ a l i hi u quã thâm rư ạ ệ ửữ ặ đ c bi t V i k t c u trùng đi p, c y x nu cĩ m t t đ u đ n cu i t c phãm hưệ ớ ế ầ ệ ẫ ả ặ ừ ầ ẫ ỗ ắ
hi n di n trang su i c u chuy n vẽ In vã d n làng Xư Man c a anh G n hai mệ ệ ố ầ ệ ủ ẫ ủ ắ ươ ẫi l n, t c gi nĩi đ n ng ắ ả ẫ ư
xä nu”, "đơi x nu” cây xã nu”, "nh a xã nu”, “kh i xã nu”, “l a xã nu” điêu này cho th y xã nu lä m ch h n ả ự ỏ ử ầ ạ ẳ
c a t c ph m.ủ ắ ẩ
• Xã nu gắn bỏ với cuộc sỗng sinh hoạt hàng ngảy thân thuộc với dẫn lãng: lửa xã nu chảy bập bùng trang nhä ưng tập trung cả dân làng đề nghe cụ Mệt kể về cuộc đời Tnủ Khỏi xả nu đen nhẻm thân hỉnh lũ trẻ; khỏi xã
nu cơn làm tâm bảng đen cho anh (Quyết dạy Tnuú vã Mlai học chữ cụ Hã
• Xã Nụ cịn tham dự vào những sự kiện quan trạng của cuộc sơng làng *Xưman: ngạn đuỗc xã nu cháy sảng trên tay cụ Mãt dẫn cả dẫn làng đi văo rừng sẵu lẫy giáo mắc chuẩn hị cho cuộc nỗi dậy Đêm đêm cả dân làng thức mãi vũ khí dưới ảnh đuốc xả nu bặp bùng Giặc đốt đơi bản tay Tnủ bằng iề tăm nhựa xã nu vả lửa xã nu chứng kiên cuộc nỗi dậy của dân làng Xư Man
h Cây xã nu tượng tr ng cho phãm ch t và s nh n con ngư ấ ố ậ ười Tây Nguy n trong kháng chi n ch ng Mỹ ễ ễ ồ
Thương tích mä r ng x nu ph i q nh ch u do đ i bác c a k th g i nghĩ đ n nh ng mãt mát đau ừ ả ả ả ị ạ ủ ẻ ủ ợ ế ữ
thương mã đ ng b o ta đã ph i tr i qua trong th i ki cách m ng mi n Ham b kh ng b kh c li t.ẳ ả ả ả ờ ạ ễ ị ủ ỏ ố ệ
• M i ng y gi c b n đ i bác ba l n vào làng nh ng làng Xư Mlan v n h nh yên v "Hâu h t đ n đ i bác ỗ ả ặ ả ạ ẫ ư ẫ ỉ ỉ ệ ạ ạ
đu r i vào ng n đ i xã n c nh con nơ ọ ổ ụ ạ ướ ữc l n” Đ i l i, v h o v cho d n l ng nên c nh r ng xã nu l i ồ ạ ị ả ệ ẫ ắ ả ữ ạ
ch u nhi u đau thị ề ương mãi mát: "C r ng xã n hàng v n cây khơng cĩ cây náo lä khơng b th ng Cĩ ả ừ ụ ạ ị ư ơ
nh ng cãy b đ n đ i bác ch t đ t ngang n a th n mình, đ än äo nh m t tr n hão” ch khác, nhà ữ ị ạ ạ ặ ứ ử ầ ỗ ư ố ậ Ơ ỗ văn mi u t kỹ h n: “Cĩ nh ng cãy coũn v a l n ngang tăm ng c ngễ ả ơ ữ ừ ữ ự ười đã b đ n đ i b c ch t đ t làmị ạ ạ ắ ặ ứ
đ i, nh ng cãy nãy nh a cịn trong, chãt d u cịn lỗng, ch năm mỗ ở ữ ự ẫ ỉ ườ ỗi h m l cây ch t ”.ả ế
Trang 2Qua vi c mi u tã ây, băng ngh thu t nhân hộ, ân d tệ ễ ệ ậ ụ ượng tr ng tác gi đã làm hi n lên n i đau thư ả ệ ỗ ương
m t mát c a dãnắ ủ
làng Xơ Man v t cao t i ác c a k th Vi t vẽ n i đau c a cây tm ta c ng nh n i đau c a con ngả ỏ ộ ủ ẻ ủ ệ ỗ ủ ả ứ ỡ ư ỗ ủ ười
M i m t cây x nu ngãỗ ộ ả
xung ta c ng nh m t con ngử ữ ư ộ ười Xư Mlan ngã xung Ph i chăng đ lä hình nh c a anh Xút, bä Nhan, m ả ỏ ả ủ ẹ con Mlai, anh Quy t nh ng ngế ữ ười đã ngã xu ng v chính nghĩa dỗ ỉ ướ ải b n lay t n b o c a k th Nh ng ầ ạ ủ ẻ ủ ư trong đau thương, cây x nu v n hi n lên b i nh ng v đ p thăng haa đ n s ng s Đi n tronaq d ng ngã ả ẫ ệ ở ữ ẻ ẹ ề ử ử ẹ ả
ki u h ng b t khu t "đ áo áo nh m t tr n bão” Đ p h i để ủ ấ ấ ỗ ư ộ ậ ẹ ở ường nét, máu s c, h nh kh i, trong đau ắ ỉ ố
thương mã v n hi n h u hẫ ệ ữ ương th m v ánh s ng “n i ch v t thơ ả ả ơ ỗ ấ ương nh a a ra trăn tr th m ngào ự ứ ễ ơ
ng t lang lanh n ng h gay gäi, r i d n d n hãm l i, đan và đ c quy n thành c c máu l n” Đ chính lä v ạ ẵ ẻ ồ ẫ ẫ ạ ặ ệ ụ ữ ỏ ề
đ p qãn liên v i ch t b trăng, ch t s th hãn hùng c a vũng đ t thiêng Tây Nquy n hùng vĩ.ẹ ớ ấ ị ấ ử ị ủ ấ ễ
c Trang bom đ n chi n tranh, thạ ễ ương tích đây m nh cây x nu v n hi n ngang vỉ ả ẫ ễ ươn lẽn m nh mẽ nh ạ ư
người dänTây Nguyên kiên cường b t khu t, khơng khu t ph c tr c k thu tàn b o.ấ ấ ấ ụ ư ứ ẻ ạ
• Hãng búi pháp mi u t tác gi đã mang đ n cho ngễ ả ả ế ườ ọ ứ ối đ c s c s ng hoang d i, mãnh li t c a r ng x ạ ệ ủ ừ ả nu: “Trang r ng ít cĩ lo i c y sinh s i này n kho nh v y C nh m t cây xã nu m i ngã quc, đã cĩ ừ ạ ấ ỗ ở ẻ ư ậ ạ ộ ớ
b n năm cây con m c l n, ng n xanh r n, hình nh nố ọ ẫ ọ ờ ọ
mũi tên lao thăng lên b u tr i” Đúng nh c l n Nguy n Trung Thanh đã t ng vi t “M t Cây ngã t T ng ấ ờ ư ỏ ắ ễ ừ ệ ộ ả ừ cây l i mạ ọạơœ/ Ngườ ỗi n i người đã mãy v n m a xu n” 5 s ng c a xã nu qu lä b t di t, b t t , khơng ạ ủ ẫ ự ố ủ ả ấ ệ ấ ử
m t thê l c n n, khơng m a hom bão đ n n n c a k th cĩ thê h y di t độ ự ả ư ạ ả ủ ẻ ủ ủ ệ ược h m t m u s nhãn “m t ư ộ ẫ ố ộ ngã” thi “b n năm cãy can m c lên” thách th c, ki u hãnh Đúng nh l i c M t đã khăng đ nh: “Khơng cĩ ỗ ọ ứ ể ư ờ ụ ậ ị cây di m nh b ng cây x n đ t ta Cây m ngã, cây coũn m c lăn, đ chúng nư gi t h t đạ ằ ả ụ ấ ẹ ạ ỗ ế ễ ượ ả ữc c r ng xã nu
n y”.ả
• Qu đúng là “Ml t cây ngã c r ng c y l i m c”, thê h n y ngã xung, thê h khác đ ng lăn thay thê, ả ộ ả ừ ấ ạ ạ ệ ả ệ ứ
ti p t c chiên đ u v i k th Can ngế ụ ầ ớ ẻ ủ ười Xư man cũng v y: anh Xút hä Nhan h sinh th cĩ thê h c a ậ ị ị ệ ủ Mai và Tnú l n lên ti p t c xưng pha văn m a hamớ ế ụ ư
bão đ n đ vi t ti p trang s c a làng Mai ngã xu ng khi tu i xu n vä h nh phúc đang căng n ng thi Dít ạ ề ế ễ ử ủ ố ổ ẫ ạ ỗ
l n l n nhanh ch ng tr thănh bí th ch h E i thê h hé Hang đang ti p bớ ầ ủ ở ư ị ỗ ỗ ệ ế ước cha anh T t c t o nên ắ ả ạ
m t đ i ngũ trùng đi p Tiaộ ộ ệ ườ ỗi n i người đã mãy v n mùa xu n” S t n t i kỳ di u c a r ng x nu qua ạ ẫ ự ồ ạ ệ ủ ừ ả
nh ng hãnh đ ng h y di t, t n phá th hi n s b t khu t, kiên cữ ộ ủ ệ ả ễ ệ ự ấ ấ ường s vự ươ ễn l n m nh mẽ c a coũn ạ ủ
ngườ ẫi l y Nguyên, c a đ ng b n mi n Nam trang cu c chi n đ u m t mãi m t cịn v i k thú.ủ ồ ả ễ ộ ễ ầ ộ ộ ớ ẻ
• Vẽ đ p n a c a Cây xã nu đ lã lo i cây ham nh s ng m t tr i, yêu t da S s ng c a n ch nh là s ẹ ử ủ ỏ ạ ả ả ặ ờ ự ự ố ủ ỏ ỉ ự
vươn lên đ sinh t n Cây x nu r t ham ánh s ng v khí tr i: "nĩ ph ng lên r t nhanhề ố ả ấ ả ả ờ ỏ ấ
đ ti p lây ánh n ng th ánh n ng r i t trên cao xu ng t ng lu ng l n thăng tăp, v s nh ng h t b i ề ễ ẵ ứ ẵ ọ ừ ỗ ừ ỗ ớ ỗ ố ữ ạ ụ vàng bay ra t nh a cây th m m m ng” Đ chính là ti ng gi c a t nh yêu t da Cũng nh Tn , nh d n ừ ự ư ữ ả ỏ ế ủ ỉ ự ư ủ ư ẫ làng *ưman y u t da, khát khao nh săng nên h đã c m iãn, c m qế ự ả ạ ả ả ưữm quy t tâm h p v vũng tr i t dùế ả ệ ờ ự
ây C thê nĩi, đ c t nh "ham ánh s ng” c a cây x nu tỏ ặ ỉ ả ủ ả ượng tr ng cho ni m khao khát t do, lịng tin vào lý ư ễ ự
tưởng Cách m ng c a ngạ ủ ười dãn l y Nguy n, c a đ ng b n mi n am.ấ ễ ủ ồ ả ễ
• Vä r ng Xã Nu cịn xu t hi n nh ng cây khác v ng chãi, khơng ch u khuãt nh c tr c gi ng hãn, đ nở ừ ấ ệ ữ ữ ị ụ ư ứ ỗ ạ bom c a k th : “Cĩ nh ng cãy xã nu c nh lä xum xuê nh nh ng cũn chìm đã đ lơng mao, l ng vũ, ủ ẻ ủ ữ ả ư ữ ủ ỗ
đ n đ i bác khơng gi t n i chúng Nh ng v t thạ ạ ế ỗ ữ ế ương c a chúng chĩng lãnh nh tr n m t c thê củ ư ầ ộ ơ ường tráng C thê ba năm nay , r ng xã nu r n tâm ng c l n c a minh cha ch cho c d n làng” Hình nh äyứ ừ ỡ ự ử ủ ở ả ẫ ả
c a cây r ng xã nu khi n ta li n tủ ữ ễ ễ ưởng đân h nh nh c a c Mi t v i gi ng nưi uy nghi m, c a s c ỉ ả ủ ụ ễ ớ ọ ễ ủ ứ
s ng Tnú, c a Mai, c a Dít Đ là v đ p c a b c thánh -„ đ ng ki n cư, tâm lä thép ví đ i c a lãng Xư ố ủ ủ ỏ ẻ ẹ ủ ứ ồ ế ạ ủ man V v y mã su i năm năm ch a h c c n h não b gi c hät ho c ch t trang r ng làng n y H i ị ậ ố ư ễ ủ ả ỗ ị ặ ặ ế ừ ả ở
r ng x ä nu đã mang tâm v đ p "H ng che h đ i r ng vây quân th ” Tât c n i ti p nhau t o thành ừ ả ẻ ẹ ừ ỗ ố ừ ủ ả ỗ ế ạ
m t đ i ngũ trùng trùng đi p đi p n i ti p nhau ch y đ n t n ch n tr i.ộ ộ ệ ệ ỗ ễ ạ ễ ậ ẵ ờ
Trang 3kh năng sinh s i mãnh li t c a cây xã n c ng s r ng l n, b t ng n c a r ng x nu g i nghĩ đ n s ti p ả ỗ ệ ủ ụ ủ ự ộ ớ ạ ả ủ ừ ả ợ ế ự ế
n i c a nhi u thê h | ngỗ ủ ễ ệ ười dân Tây Nguyên đồn kêt bên nhau kháng chiên Ph i chăng đ lä v đ p c a ả ỏ ẻ ẹ ủ
c M t, ngụ ấ ười truy n vã ql ng n l a tinh thân cách m ng v i chân l ng i s ng "chúng nư đã cãm súng, ễ ữ ạ ử ạ ớ ỉ ử ả minh ph i c m giáo” Lä v đ p c a ngả ả ề ẹ ủ ười anh h ng Tn v i tinh thân kim nén đau thủ ủ ớ ương đê biên thành
s c m nh qu t kh i L v đ p c a Dit v i đơi m t m to trong su t, binh th n D nh cãy xä nu nhanh ứ ạ ậ ở ả ề ẹ ủ ớ ắ ở ố ả ữ ư chũng trưởng thánh, nhanh ch ng tr thánh bí th ch b c ng c Mlšt lãnh đ o dân làng Xư Man đ nh gi c.ủ ở ư ị ộ ủ ụ ạ ả ặ
V đ p c a bé Heng, thê h x nu mãng nøn, ch a trề ẹ ủ ệ ả ư ưởng thánh nh ng tinh th n thí đã "nh n ho t nh ư ầ ạ ặ ư
nh ng mũi l ” C;ư thê ni hinh tữ ễ ượng xã nu n i b t xuyên su t tác ph m, c u chuy n m ra trang vẽ đ p ỗ ậ ố ẩ ầ ệ ở ẹ mãnh li t c a s sơng trệ ủ ự ước đau thương m t mát đ r i kháp l i v n lä hinh nh h o hùng c a s thách ấ ề ồ ạ ẫ ả ả ủ ự
th c B n c nh "b n năm cây x nu đã b đánh ngã đã cĩ v s nh ng cây con đang m c lên” M i m c th i ứ ả ạ ồ ả ị ỏ ố ữ ọ ớ ọ ỏ
nh ng tinh th n chiên đ u l i rãi mãnh li t “Cĩ nh ng cây m i nhú kh i m t đât nh n hột nh nh ng mũiư ắ ầ ạ ệ ữ ớ ỏ ặ ạ ư ữ
l ”.ễ
3 Ngh thu t xây d ng hình tệ ậ ự ượng: Th pháp ngh thu t so sanh, đ i chiêu, ng n ng s th h o húng, ủ ệ ậ ố ỗ ữ ử ị ả
th ph p nh n cách h a đã t n n n s chuyên h a, h a h p gi a hinh tủ ầ ẫ ủ ạ ẵ ự ủ ỏ ợ ữ ượng thiên nhi n vä con ễ
ngườ ại, t o nên m t b n h p xộ ả ợ ướng đ y ch t th h o hùng tráng l v s c s ng b t di t v cu c chiênầ ấ ơ ả ệ ề ứ ố ấ ệ ề ộ
đ u b t khuät kiên trung c a nhãn d n Tây hiquy n giành t da.ầ ấ ủ ẫ ễ ự
III KÉT BÀI
T m l i Nguy n Trung Thành đã kh c h a thành cơng h nh tỏ ạ ễ ắ ạ ỉ ượng cây xã nu ti u biêu cho v đ p h n hùng,ể ề ẹ ả đãy s c s ng c a thiên nhi n và can ngứ ỗ ủ ễ ười Tây Mquyän Trang ngh thu t mi u t cây xã nu, ch t th v ệ ậ ễ ả ấ ơ ả
ch t s thi hịa quy n nhu n nhuy n,ấ ử ệ ậ ễ
thê hi n rõ m i phang cách v n xu i v a Say mã v a trãm t ,ệ ỗ ẫ ỗ ừ ữ ư
v a gi i t o hình, v a qi u s c kh i quát c a Nguy n Trung Thánh ữ ỏ ạ ừ ả ứ ả ủ ễ