Giáo trình bóng đá

VỊ TRÍ VÀ TÁC DỤNG CỦA BÓNG ĐÁ TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI Bóng đá lúc ra đòi chỉ đơn thuần là m ột hoạt động thể thao giải trí, đã dần trở thành một hình thái hoạt động m ang tính nghệ thuật

TRỊNH.KIÊN - NGUYỄN TRẠN lÀ Ị (D íng chủ bÌẼn) NtUYỄN VĂN Ttf0Nt - PHÙNG flÌNH DŨNt

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI Học Quốc GIA HÂ NỘI

GIÁD T R ÌN H BÓNG B Á

ThS.TRỊNH KIÊN (Chủ biên) ThS NGUYỄN TRÃN HẢI (Đồng chủ biên) ThS NGUYỄN VÃN TƯỞNG - CN PHÙNG ĐÌNH DŨNG

G I Á D T R Ì N H

B D N G e Á

(Sách dùng cho sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội)

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

MỤC LỤC

Trang

LỜI MỞ ĐẨU 9

Chương 1 GIỚI THIỆU MÔN BÓNG ĐÁ 1.1 KHÁI NIỆM 11

1.2 ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA BÓNG Đ Á 11

1.2.1 Tính tập th ể 11

1.2.2.Tính chiến đấu c a o 12

1.2.3 Giàu tính nghệ th u ậ t 12

1.3 VỊ TRÍ VÀ TÁC DỤNG CỦA BÓNG ĐÁ TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI 13

1.3.1 Giá trị trong lĩnh vực giáo dục thể chất con người 13

1.3.2 Giá trị trong lĩnh vực giáo dục đạo đức, phẩm chất con người 17

1.3.3 Giá trị trong lĩnh vực giao lưu xã hội 18

1.3.4 Giá trị trong lĩnh vực giải t r í 19

1.3.5 Giá trị trong lĩnh vực kinh t ế 20

1.3.6.Tăng cường tình hữu nghị và sự hiểu biết giữa các tập thể, các dân tộc, các quốc gia 20

1.4 NGUỐN GỐC VÀ sự PHÁTTRIỂN CỦA BÓNG Đ Á 21

1.4.1 Nguổn gốc của bóng đá 21

1.4.2 Sự ra đời và phát triển của bóng đá hiện đ ại 23

1.4.3 Sự ra đời và phát triển của Luật bóng đ á 23

1.4.4 Nguồn gốc và sự phát triển của bóng đá Việt N am 24

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ

Chương 2 KỸ THUẬT BÓNG ĐÁ

2.1 KHÁI NIỆM VỂ KỸ THUẬT BÓNG Đ Á 31

2.2 PHÂN LOẠI KỸ THUẬT BÓNG Đ Á 31

2.3 CÁC KỸTH U ẬTBÓ N G Đ Á 33

2.3.1 Kỹ thuật chung trong bóng đ á 33

2.3.2 Hoạt động có bóng 35

Chương 3 CHIẾN THUẬT BÓNG ĐÁ 3.1 KHÁI NIỆM VỀ CHIẾN THUẬT BÓNG Đ Á 107

3.2 PHÂN LOẠI CHIẾN THUẬT BÓNG Đ Á 107

3.2.1 Chiến thuật tấn còng 108

3.2.2 Chiến thuật phòng th ủ 122

3.3 Cơ SỞ XÂY DỰNG CHIẾN THUẬT 134

3.3.1 Chiến thuật và kỹ th u ậ t 134

3.3.2 Chiến thuật và thể lự c 135

3.3.3 Chiến thuật và Luật bóng đ á 135

3.3.4 Chiến thuật chống chiến thuật 136

3.3.5 Chiến thuật với các điểu kiện khác 136

3 4 P H Ư Ơ N G P H Á P Á P D Ụ N G C H IẾ N T H U Ậ T 137

3.4.1 Nắm vững các nguyên lý chiến thuật 137

3.4.2 Chủ đ ộ n g 137

3.4.3 Linh động 138

3.4.4 Có kế h o ạch 138

3.5 ĐỘI HÌNH CHIẾN THUẬT 138

3.5.1 Nguyên tắc sắp xếp đội hình chiến thuật 139

3.5.2 Các tuyến và nhiệm vụ của từng vị trí trong đội hình chiến th u ậ t 140

Chương 4 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HUẤN LUYỆN BÓNG ĐÁ 4.1 NHIỆM VỤ VÀ YÊU C Ẩ U 151

4.1.1 Nhiệm vụ 151

4.1.2 Yêu cầu 151

Mục lục

4.2 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY BÓNG Đ Á 152

4.2.1 Các nguyên tắc giảng d ạ y 152

4.2.2 Các phương pháp giảng d ạ y 154

4.2.3 Các giai đoạn dạy h ọ c 159

4.2.4 Giảng dạy kỹ, chiến th u ậ t 162

4.2 5.Tài liệu giảng d ạ y 173

4.2.6 Cấu trúc giờ lên lớp 175

4.2.7 Các hình thức giờ lên lớ p 176

4.2.8 Các hình thức tổ chức giờ lên lớ p 177

4.3 PHƯƠNG PHÁP HUẤN LUYỆN BÓNG ĐÁ 177

4.3.1 Các nguyên tắc huấn luyện 177

4.3.2 Các phương tiện huấn lu yệ n 180

4.3.3 Các phương pháp huấn luyện 182

4.3.4 Các giai đoạn đào tạo, huấn lu yệ n 184

4.3.5 Kế hoạch huấn luyện 189

4.3.6 Nội dung huấn luyện 194

4.3.7 Hình thức huấn luyện và tổ chức quá trình huấn luyện 206

4.3.8.Tài liệu huấn luyện 207

4.3.9 Kiểm tra sư phạm và y học trong quá trình huấn luyện 208

4.3.10 Điều khiển quá trình huấn luyện 209

Chương 5 PHƯƠNG PHÁP Tổ CHỨC THI ĐẤU VÀ TRỌNG TÀI 5.1 PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC THI ĐẤU 213

5.1.1 Mục đích, ý nghĩa của thi đ ấ u 213

5.1.2 Công tác tổ chức thi đ ấu 213

5.1.3 Thể thức thi đấu và phương pháp tính điểm, xếp hạng 218

5.2 PHƯƠNG PHÁP TRỌNG TÀ I 228

5.2.1.Trọng tài bóng đá 228

5.2.2 Nguyên tắc di chuyển của trọng tài và trợ lý trọng tài 228

5.2.3 Vị trí cơ bản của trọng tài và trợ lý trọng tà i 230

5.2.4 Phân công và phối hợp giữa trọng tài và trợ lý trọng t à i 235

5.2.5.Tiếng còi, ký hiệu tay và ký hiệu c ờ 243

5.2.6 Một số vấn đề cần lưu ý đối với trọng tài bóng đ á 248

Tài liệu tham khảo 253

LỜI MỞ ĐẨU

Việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là một yêu cẩư khách quan và cấp bách của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong đó, đổi mơi nội dung, chương trình

và phương pháp giảng dạy là m ột trong những nhiệm vụ quan trọng được đặt ra

Bóng đá là một môn học thuộc nội dung chương trình Giáo dục

T hế chất của Đại học Quốc gia Hà Nội Trên cơ sở đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, việc biên soạn giáo trình phục vụ cho công tác giảng dạy và học tập phải đảm bảo cơ sở lý luận khoa học và gắn với thực tiễn phát triển cua xã hội

Giáo trình bóng đá được chúng tôi biên soạn làm tài liệu phục

vụ cho công tác giảng dạy, huân luyện và học tập cho giảng viên, sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội Giáo trình gồm 5 chương vói những nội

dung tri thức c a bản về bóng đá như: Giới thiệu về bóng đá; kỹ thuật

và chiêh thuật bóng đá; phương pháp giáng dạy, huâh luyện bóng đá; phưang pháp tô chức thi đâu và trọng tài

Giáo trình được tham khảo, tồng hợp và trích dẫn từ nhiều nguồn tài liệu cưa các nhà khoa họQ các tác giả, đồng nghiệp và chuyên gia về lĩnh vực bóng đá ở trong và ngoài nước Đổng thời, được đúc kết từ hoạt động nghề nghiệp trong thực tiễn của các cá nhân tham gia biên soạn.Trong quá trình biên soạn không th ể tránh khỏi nhửng thiếu sót Chúng tôi rất m ong nhận được sự đóng góp ý kiến của các đổng nghiệp, sinh viên và những độc giả quan tâm đ ể giáo trình được bổ sung hoàn thiện hơn

Các tác giả

là đội ghi được nhiều bàn thắng hơn khi kết thúc trận đâu.

1.2 ĐẶC ĐIỂM VÀ VAÍ TRÒ CỦA BÓNG ĐÁ♦

Bóng đá là môn th ế thao chủ yếu sử dụng chân đ ể khống ch ế và điều khiển bóng Hai đội theo một quy tắc nhât định thay nhau tiêh hành các hoạt động công thù trên một sân bóng hình chữ nliật

Đặc điểm cua môn bóng đá là đối kháng trực tiêp, các tình huống trên sân rất đa dạng và phức tạp, đòi hỏi phải có ý chí chiến đấu cao, sự phối hợp thông m inh của cả m ột tập t h ể Vì vậy, bóng đá luôn được gọi là ''M ôn thể thao của những người dũng cảm " hoặc ''M ôn thể thao sô' một hành tinh'\ Đặc điểm này đã được thể hiện rõ nét qua các đặc tính sau:

1.2.1 Tính tập thể

Trận đấu bóng đá được tiến hành trên m ột sân rộng với hai đội, mỗi đội 11 cầu thủ Yêu tố cá nhân rất quan trọng, không thể thiếu

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ / 12

những cầu thủ xuất sắc Tuv nhiên, kliông có bâ't cứ cầu thủ n ào đu sức vượt qua một không gian rộng lớn và sự cản phá quyết liệt của đôi phương để ghi bàn thắng Điều đó có nghĩa sức mạnh cùa đội bóng được thê hiện trước hết là tính tập thế Điểu này đòi hỏi các cầu thu phải biết chơi có tô chức, biết phối hợp chặt chẽ với nhau, lìổ trợ cho nhau trong tâh công cũng như trong phòng thu vì mục đích chung của toàn đội là giành chiến thang

Với xu thế cùa bóng đá hiện nay, cùng với sự đa dạng cưa kỹ, chiến thuật thì tính tập thể trong thi đâli cũng đòi hỏi ngày càng cao

để có thể triển khai tấn công, phòng thủ toàn đội

1.2.2.Tính chiến đấu cao

M ục đích của thi đấu là giành chiến thắng, vì vậy các đội thường

sử dụng mọi biện pháp trong khuôn khổ luật cho phép đế triến khai tấn công cũng như phòng thủ Trận đấu bóng đá củng có thế coi là trận đấu ý chí, đâu trí, đấu lực giữa hai đội Hon nửa, trận đấu bóng đá lại được tiến hành trong thời gian dài với sự đôi kháng trực tiếp cua các

cầu thủ hai đội Do đó, đội làiTi chủ được trận đâu và g iành chiến thắng

là đội thê hiện được tính chiến đâu cao, sự vượt trội về mọi mặt

1.2.3 Giàu tính nghệ thuật

Người ta đã tống kết rằng, trong thi đâu bóng đá có năm yếu tố CO’

bản là: thếlựQ kỹ thuật, chiến th u ậ t phong cách và ý thức Do đ ó kết quả thi đấu phụ thuộc vào kết quá cùa sự tổng hợp và phát huy năm yếu tố này, cho nên thi đấu bóng đá thường biến ảo khôn lường, thắng, thua khó có thể đoán trước và các tình huôhg gay câh liên tiếp xảy ra

Tuy nhiên, chính những tình huôVig gay cấn, biến hóa m ang nhiểu kịch

tính này lại chính là sự hấp dẫn khán giả ở mọi lứa tuổi

Trong trận đấu bóng đá vừa có sự tranh cướp dũng cảm, vừa có

sự chống đối ngoan cường Có tấn công mạnh mẽ để sút bóng vào cầu môn nhưng lại có sự phối hợp khéo léo để ghi bàn Có khi có những xô

x á t căng thẳng nhưng có lúc lại chan chứa tình người, vừa có m ổ hôi, mùi bùn đất nhim g lại vừa có tính hóm hinh và khôi hài

Chương 1 GIỚI TH IỆU MÒN BÓNG ĐÁ / 13

Bóng đá là m ôn thê thao giàu tính nghệ thuật, nên việc phát triển phong trào vừa phải tăng cường thể lực lại vừa rèn luyện, bồi dưởng

về tinli thần Các cầu thủ phải dũng cảm trong tâh công/ ngoan cường trong phòng thủ và phải có tác phong, tư tưởng vững vàng Phát triển môn bóng đá có tác dụng hỗ trợ tích cực tới việc xây dựng tinh thần văn m inh ixhân lo ạ i đổng thòi nó cũng là một phương pháp hữu hiệu

để tăng cường tinh thần dân tộc và mờ rộng giao lưu quốc tế

1.3 VỊ TRÍ VÀ TÁC DỤNG CỦA BÓNG ĐÁ TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

Bóng đá lúc ra đòi chỉ đơn thuần là m ột hoạt động thể thao giải trí,

đã dần trở thành một hình thái hoạt động m ang tính nghệ thuật cao, chiếm vị trí rất đặc biệt trong đời sông xã hội và trở thành m ột động lực góp phẩn thúc đẩy xã hội phát triển

N hững giá trị to lón mà bóng đá có thể m ang lại cho đòi sống xã hội của con người cá về mặt tinh thần và vật châ't thể hiện ở những lĩnh vực sau:

1 3 1 Giá trị trong lĩnh vực giáo dục thể chất con người

Nằm trong hệ thông các phương tiện giáo dục thể chất, cũng như

nhiều m ôn th ể thao k h á c , bóng đá được coi là m ôn thể thao có giá trị

rất lớn đê phát triển thê chất và sức khỏe con người, đặc biệt là thanh thiếu niên

Tập luyện bóng đá một cách khoa học, đúng phương pháp sẽ giúp cho cơ th ể phát triển toàn diện, cân đối Có thể tập, nói đúng hơn là chơi bóng đá râ't sớm, từ tuổi m ẫu giáo, tiểu học với mục đích làm cho trẻ em nhanh nhẹn, cứng cáp N hưng tập bóng đá một cách có hệ thống thì nên bắt đầu ở lứa tuổi 8 - 10, đó là lúc cơ thể trẻ em có thế thích ứng với hoạt động bóng đá và tiêp nhận một cách có hiệu quả những tác động tích cực mà hoạt động bóng đá mang lại

Tập luyện bóng đá m ột cách hệ thôhg sẽ làm cho trẻ em khỏe mạnh, đặc biệt phát triển về khả năng rửianh nhẹn, khéo léo, linh hoạt

và mạnh mẽ N hững kỹ năng điều khiển quả bóng - nhờ tập luyện rất công phu mới có được - sẽ giúp trẻ em tăng khả năng về phản xạ thần

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ / 14

kinh, về tính linh hoạt vận động, là những yếu tô' râ't quan trọng trong tât cả mọi công việc đòi hòi sự tinh tế của con người Với hoạt động ngoài trời là chủ yếu, bóng đá còn giúp con người gần gũi, gắn bó hơn với môi trường thiên nhiên, làm tăng khả năng dưỡng dục cả về tâm lực và trí lực

Trong nhiệm vụ giáo dục thể châ't cho thanh thiếu niên, bóng đá luôn luôn phát huy được hiệu quả cao bơi nó được tuổi trẻ ham thích

và tập luyện m ột cách chủ động, tự giác và thường xuyên M ặt khác,

để có th ể tập luyện, chơi/ thi đấu, bóng đá không đòi hòi những điều kiện phức tạp, tôh kém Chỉ một trái bóng và một khoảng trôVig, một bãi đâ't, thậm chí một đoạn đường vắng cũng có thê có m ột trận thi đấu bóng đá sôi nổi

Tuổi trẻ thích chơi bóng đá là đ ể thỏa mãn niềm đam mê, ham thích vận động, là để được chứng tò tài năng làm chù quả bóng tròn của mình và củng là để so tài với bạn bè Nhưng trên tâ't cả là được tăng cường sức khỏe, sảng khoái tinh thẩn do cuộc chơi, do môi trường thiên nhiên khoáng đạt mang lại

Tập luyện và thi đấu bóng đá là hoạt động có cường độ cao, đối kháng trực tiếp, là hoạt động đòi hỏi sự chuẩn m ực của các kỹ năng điều khiến quả bóng tròn (bằng đôi chân ít khéo léo hơn đôi tay ) do

đó cần một sự tập luyện chuyên cần ở tuổi trẻ Đ ể thành tài thì khổ luyện luôn chiếm phần nhiêu hem so với năng khiếu bẩm sinh Đó là đặc điểm của bóng đá Vì vậy, đế tlìành cầu thủ giòi cần phải trải qua

một quá trình tập luyện có hệ thông, lâu ả ầ i, với nồ lực râ't cao trong

một công việc vât và Quá trình đó tự nó đà là một yếu tô' quan trọng tạo nên đặc tính tâm Iv tích cực của con người, mà trước hê't là ý chí nghị lực vượt khó, là tính kiên nhẫn trong nỗ lực duy trì tập luyện có

hệ thống, tích lũy kinh nghiệm thi đâu qua năm tháng vói các điều kiện, môi trường rât khác lìhau

Bóng đá là môn thế thao đôì kháng trực tiếp, với luật chơi cho phép dùng sức m ạnh “thân chông thân" và diễn ra vói tô'c độ cao, trong không gian rộng lớn, đòi hòi cầu thủ không chi đáp ứng tốt về

sức mạnh, tốc độ hay kỳ thuật cá nhân điêu luyện, mà còn phải có tính

Chương 1 GIỚI TH IỆU MÔN BÓNG ĐÁ / 15

chiến đấu, lòng dũng cảm cao hơn bình thường Bóng đá là môn thể thao dành cho những người dũng cảm và bàn thân hoạt động đá bóng

đã giúp cầu thủ rèn luyện, phát triển một cách hữu hiệu các tố chất tâm

lý này Như vậy, tập luyện bóng đá làm thay đổi theo hướng tích cực các khả năng tâm lý của tuổi trẻ

Q ua tập luyện và thi đấu, dưới ảnh hường của lượng vận động, ngưòi tập sẽ phát triển toàn diện được các tô' chât thể lực như: sức nhanh, sức m ạnh, sức bền, sự m ềm dẻo, khéo léo, linh hoạt và khả năng phối hợp đồng thời các khả năng chức phận của cơ quan trong cơ

th ể cũng được tăng cường

7.3 h 7 Đối với hình thể bên ngoài

Do sự tập luyện đúng đắn, cơ thể cầu thủ có vóc dáng cân đối Chiều cao cùa hầu hêlt các cẩu thủ đều hơn người bình thường, cân nặng, dung tích sôhg, lồng ngực phù hợp với tầm cao Lổng ngực nờ, vai và hông rộng, các cơ bắp nở nang

Chỉ tiêu phát triển th ể lực cao nhêít là ở thủ môn.

Các cầu thủ hàng hậu vệ thể hiện được sức mạnh và sự phát triển

ở vai và hông, chu vi đùi, cẳng ch ân về chiều caO/ cân nặng và lổng ngực, họ đứng thứ hai sau thủ môn

Các cầu thủ tiền vệ có chỉ số thể lực phát triển trung bình Hợ tương đối cao, lổng ngực rộng, vai và hông phát triển hơn mức bình thường.Các cầu thú tiền đạo phát triển th ể lực nhiều hình, nhiều vẻ hơn

so với cầu thủ các vị trí khác Đặc biệt là tiền đạo biên vóc người thấp hơn, nhẹ cân hơn, chu vi ngực, đùi, cẳng chân, vai nhỏ hơn

7.3.7.2 Đối với cơ quan vận động

Song song vơi sự phát triển các chỉ tiêu nhân chủng học, trong quá trình tập luyện m ột cách hệ thông, các nhóm cơ xương, dây chằng củng được củng cô' N hững hoạt động đa dạng của môn bóng đá đã ảnh hường tới các xương làm tăng độ rắn và bền vững của nó đ ể thích ứng vói tác động bên ngoài Những sự thay đổi đặc biệt ở hệ thôVig cơ

GIÁO TRÌNH BỒNG ĐÁ / 16

và xương cùa đôi chân bởi vì nó gắn liền với sự hoạt động chuyên môn của cầu thủ Những bờ xương đặc dầy lên, vùng đầu xương cứng, các lớp ngoại cốt cũng dầy lên, đường kính của xưong tăng, vì thê' xương đùi và xương cẳng chân của cầu thủ khòe hơn

Các bắp cơ, đặc biệt là ờ thân trên, vùng quanh hông và hai chân trong quá trình tập luyện đã nơ to và được cùng cố Klìôl lượng cơ và sức m ạnh của chân tăng lên so với các vận động viên khác Các nhóm

cơ m ạnh nhâìt của cầu thủ là cơ lưng, co trước đùi và cơ cổ chân Các nhóm cơ ờ mặt sau của đùi (cơ gâ'p cẳng chân) thì yếu hơn Nếu như

cơ duỗi cẳng chân ở các cầu thủ bóng đá mạnh tới 95 - 200 kg thì sức mạnh của cơ gâ'p đùi chi tới 15 - 80 kg Đ ổng thời trương lực của các nhóm cơ đùi cao hơn các nhóm cơ dưới đùi

Sức mạnh cơ lưng của các cầu thủ cũng lớn Sức kéo cơ lưng của các cầu thủ câ'p cao thường đạt tới 200 kg hay hơn nữa, rất hiếm người

có sức kéo cơ lưng đạt chỉ sô' thấp hơn 160 kg

Sự phát triển của cơ vai và tay thì ngược lại, thường kém các vận động viên môn khác do cẩu thủ chuẩn bị thể lực toàn diện chưa đầy đủ

1.3.1.3 Đối với cơ quan hô hấp

ở cơ quan hô hấp có sự biên đổi quan trọng Cơ quan hô hâ'p cùa cầu thủ được rèn luyện và tăng cường Lượng thông klií phối lúc bình thường là 10-18 lít/phút, lượng khí lưu thông 0,7 - 1 lít so với 0,3 - 0,5 lít đối với người không tập Ihê’ lliao, dung lídi sống 4,6 đến 7,5 lít và lượng thông khí phổi tối đa tói 110 -1 5 0 lít/phút, có sức chịu đựng tốt trong trạng thái thiếu ôxy

1.3.1.4 Đối với bệ thống tuần hoàn

Trong tập luyện và thi đấu, hệ thống tuần hoàn có Iihiều biến đổi Khi cường độ cao, tần số mạch đập đạt tói 160-190 lần/phút: huyết áp tối

đa lên tới 160 - 200 mm Hg, huyết áp tối thiểu xuống tới 40 - 60 mniHg Thể tích tâm thu tới 150 - 200 cm^ lưu lượng tim tới 30 - 40 lít/phút

Do sự rèn luyện, ở các cẩu thủ cấp cao lúc bình thường mạch đập chậm (phần lớn là trong khoảng 42 đêh 56 lần/phút), huyê't áp tối đa

Chương 1 GIỚI TH IỆU MÔN BÓNG ĐÁ / 17

trong khoang 100 - 120 mmHg, huyết áp tôi thiểu 60 - 75 mmHg Kích thước tim của cầu thủ bóng đá cũng lớn hơn bình thường (chù yếu là tâm thât trái) để có thể thích nghi vói khôi lượng vận động lớn mang đậm nét của môn bóng đá

Ngoài những ảnh hường trên, môn bóng đá còn có tác dụng phát triến thị giác, cơ quan tiển đình và tính linh hoạt của trung ương thần

kinh, rút ngắn thời gian phản xạ Tốc độ phản ứ n g vận động của cẩu

thủ bóng đá nhanh hơn các vận động viên khác Với những phản ứng đơn giàn, cầu thủ thường chì m ất thời gian phản xạ là 0,10 - 0,18 giây, còn đối với phản ứng phức tạp thì m ất 0,17 - 0,21 giây Trong các cầu thù bóng đá thì thời gian phản xạ ở thủ môn và tiền đạo là nhanh nhất

1.3.2 Giá trị trong lĩnh vực giáo dục đạo đức, phẩm chất con ngườỉ

Có thê nói, bóng đá là m ột phương tiện giáo dục thanh niên có hiệu quá cao, nlìât là trong môi trường giáo dục của nhà trường Trong công tác Đoàn, Đội, bóng đá luôn là m ột nội dung hoạt động tích cực được lựa chọn với nhiều m ục đích, trong đó mục đích giáo dục được coi trọ n g

Bản thân bóng đá là m ột hoạt động thể thao mang lại lợi ích về sức khỏe, về phát triêh hài hòa thể chất, tinh thần cho người tập như phần lón các môn thể thao khác Nhưng bóng đá còn có một ưu th ế đặc biệt, đó là tính hấp dẫn cao của nó đôì với tuổi trẻ Đây là điều kiện rất thuận lợi đ ể tập trung lớp trẻ vào các hoạt động lành mạnh, có ích lợi,

mà đoàn th ế cần sử dụng vào mục đích giáo dục của mình

Bóng đá là môn thê thao tập thể, ở đó mọi cá nhân cùng phôi hợp, đóng góp tài năng của bản thân làm cho đội bóng trở nên mạnh, để có thể giành chiến thắng M ọi cá nhân trong đội bóng muôn phát huy tôt khả năng của mình đều phải dựa vào sự hỗ trợ của đổng đội Không

m ột tài năng nào, dù kiệt xu ất tới đâu có thể m ột mình làm nên chiến

thắng N gược lại, m ột cá nhân có thể chưa mạnh nhưng sẽ trở nên

m ạnh khi được tập th ể cả đội hỗ trợ, chia sẻ Như vậy, bóng đá là một

phương tiện giáo dục tính cộng

TRUNG TẦM THÔ N G TỈN THƯ VIỆN

000?ODOCỈ,<?

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ / 18

Việc tập luyện và thi đấu bóng đá đòi hỏi cầu thủ phải tuân theo các quy định nghiêm ngặt về chuyên môn, về tổ chức, trong đó có nguyên tắc duy trì kỷ luật tập th ể đội bóng Một đội bóng sẽ giảm sút sức mạnh, giảm sút tính chiến đâu, thậm chí có thê bị tan rã nếu các cá nhân không gắn kết với nhau bằng một kỷ luật tập thê chặt chẽ Tính

kỷ luật cao ở mỗi người sẽ giúp các cầu thủ duy trì được sự khổ luyện trong thời gian dài cần thiết và chỉ có như vậy cẩu thủ mới thành tài Bóng đá là m ột phương tiện hữu hiệu giáo dục tính kỷ luật tập th ể cho tuổi trẻ

Đối với công tác giáo dục thanh thiếu niên, ở nơi nào biết tổ chức

tô't các hoạt động thể thao, nhâ't là hoạt động bóng đ á , thì ở đó có nhiểu

điều kiện đ ể đạt kết quả cao Cần tổ chức hoạt động bóng đá như là một nội dung sinh hoạt hấp dẫn đ ể thu hút lớp trẻ vào m ột hoạt động lànli mạnh, chống lại các tệ nạn xã hội như cờ bạc, nghiện h ú t Tổ chức FIFA và các tổ chức bóng đá quô'c gia đang cổ vũ cho ý tưởng

"Bóng đá đẩy lùi ma túy" Đó cũng là lời kêu gọi mọi người, đặc biệt

là th ế hệ trẻ, hãy tham gia hoạt động bóng đá đ ể nâng cao th ể châ't và đạo đức, làm lành mạnh hóa xã hội

1.3.3 Giá trị trong lĩnh vực giao lưu xã hội

Với tính phổ cập râ't cao và quy mô phát triển rộng khắp, bóng

đá đã trở thành phương tiện, m ột điều kiện giao lưu xã hội hữu hiệu Phạm vi giao luoi qua phương tiện hoạt động bóng đá có thể thấy rõ ở nhiều cấp độ: giữa các cơ sở, địa phương, giữa các tinh thành, các quốc gia và châu lục

ở bóng đá đỉnh cao (cấp độ các đội tuyển), hoạt động thi đâu bóng đá thường trở thành điểm nhạy cảm, thu hút được sự chú ý quan tâm của nhiều người, nhiều tầng lớp xã hội Việc quảng bá, giới thiệu

về nhau sẽ đạt hiệu quả cao khi biêít sừ dụng hoạt động thi đấu bóng

đá làm phương tiện giao lưu xã hội Điểu này có thể thấy rô trong lĩnh vực du lịch

Ngày nay, những giải bóng đá lớn, những trận thi đấu lớn đã trớ thành m ột dịp hội tỊi, gặp gỡ của các cầu thủ, các cổ động viên, các

Chương 1 GIỜI THIỆU MỒN BỒNG DÁ_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ / 19

khách du lịch, các nhà kinh tế và đôi khi là của các chính khách Bóng

đá trở thành chiếc cầu giao lưu nôi gần lại những cách biệt không chỉ

về lĩnh vực địa lý, mà vói cả các lĩnh vực khác như kinh tế, chính trị, văn h ó a là cơ hội đ ể tìm hiểu, học hòi, trao đổi mọi vấn đề của xã hội loài người Bóng đá được m ệnh danh là tiếng nói hòa bình, hữu nghị giữa các dân tộc, làm cho th ế giới lại gần nhau hơn

1.3.4 Giá trị trong lĩnh vực giải trí

Bóng đá cũng như nhiều môn thể thao khác và giống vói các môn nghệ thuật trình diễn là có giá trị giải trí cao H oạt động của bóng đá không chỉ hấp dẫn con người ở lĩnh vực thưởng thức tính nghệ thuật của trình diễn, mà còn rất hấp dẫn, lôi cuốn ngưòi ta vào hoạt động '"tự trình diễn" Sau nhữiig giờ làm việc, học tập m ệt mòi, nhiều người lựa chọn vận động, hoặc màn hình nhỏ đ ể thư giãn, giải trí với những trận bóng đá hấp dẫn; và cũng có nhiều người, đặc biệt là lớp trẻ lại chọn sân bãi, quả bóng tròn làm phương tiện giải trí cho mình Bóng đá là

m ôn th ể thao có ''m a lự c" lôi cuô'n cả người xem và người chơi

Ngày nay, tham gia vào các trận thi đấu bóng đá lớn, các giải bóng

đá lớn như giải Cúp châu Âu/ Nam Mỹ, Cúp T h ế giớ i không chỉ có các cầu thủ và hàng ngàn khán giả trên sân vận động, mà còn nhiều hơn th ế rất nhiều, hàng tỷ người ở khắp hành tinh say sưa '"sông cùng bóng đá" qua các phương tiện thông tin đại chúng Số lượng người có nhu cầu thưởng thức bóng đá trên th ế giới là râ^t lớn, đã vượt xa bất cứ môn nghệ thuật giải trí nào khác

Đôl với tuổi trẻ, học sinh, sinh viên, bóng đá là m ột trong những hoạt động giải trí được lựa chọn nhiều nhất khi có thời gian tự do Tuy nhiên, các điều kiện về cơ sở sân bãi vẫn là khó khăn, nhất là ngày nay

xu thê'đô thị hóa đang phát triển mạnh, các sân chơi thể thao cho trẻ

em đang hiếm dần Cần tổ chức lại các hoạt động thể thao nói chung và bóng đá nói riêng theo hình thức các câu lạc bộ Và đặc biệt, cần dành những sân chơi thể thao cho tuổi trẻ/ để bóng đá thật sự phát huy th ế

m ạnh của nó trong lĩnh vực giáo dục và giải trí cho th ếh ệ trẻ

GIÁO TRÌN H BÓNG ĐÁ / 20

1.3.5 Giá trị trong lĩnh vực kinh tẻ'

Xuất xứ của bóng đá lúc đầu là hoạt động giải trí và những người chơi bóng đá, cũng như các m ôn thê’ thao khác đều là nghiệp dư

N hưng vói đặc thù riêng ở tính hấp dẫn cao, ở mức độ phát triển rộng khắp và m ang tính châ't chi phối tới đời sống xã hội, bóng đá nhanh chóng tiến theo con đường chuyên nghiệp Bóng đá nhà ngh ề ra đời ở châu Âu tír đầu th ế kỷ XX Kết thúc thê'kỷ XX, bóng đá chuyên nghiệp

đã có m ặt ở tất cả các châu lục trên hành tinh

Bóng đá chuyên nghiệp có nghĩa bóng đá là m ột nghề Những người làm bóng đá chuyên nghiệp sống bằng nghề bóng đá N hư vậy, bóng đá chuyên nghiệp đã tạo ra công ăn việc làm cho m ột bộ phận xã hội và đã góp phần thúc đẩy nền kinh tế xã hội phát triển

N gày nay, nhữ ng câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp m ạnh trên

th ế giới đều gắn liền với những tổ chức công nghiệp, doanh nghiệp lớn và trở thành m ột bộ phận sinh lợi của nó N hư vậy, bóng đá chuyên nghiệp đã bư ớc vào thương trường và trở thành m ột ngành kinh doanh sinh lợi

TỔ chức Bóng đá Thê'giới (FIFA) điều hành các hoạt động bóng đá chuyên nghiệp th ế giới có doanh thu ngang với doanh thu của những tập đoàn kinh tê'lớ n trên th ế giới Vì vậy, FIFA đã có điều kiện giúp

đỡ, hỗ trợ m ột cách hiệu quả nhiều nước thành viên phát triển bóng

đá m ạnh mẽ, đặc biệt là phát triển bóng đá tré, bóng đá học đưòng ở những quô'c gia có nền bóng đá phát triển mạnh, doanh thu mà bóng

đá m ang lại được coi là sánh ngang với doanh thu cua ngành du lịch và trở thành nhân tô' quan trọng thúc đẩy kinh tế xã hội phát triến

1.3.6 Tăng cường tình hữu nghị và sự hiểu biết giữa các tập thể, các dân tộc, các quốc gia

Thi đấu bóng đá cũng là m ột bộ phận của công tác tuyên truyền văn hóa, nghệ thuật Sức hâ'p dẫn của bóng đá càng lớn, quần chúng hâm mộ bóng đá càng đông đảo thì ảnh hưởng của nó càng sâu rộng

ở nước ta, những cuộc thi đấu bóng đá giữa các đơn vị, trường học, xí nghiệp, hợp tác xã, nông trường, đơn vị quân đội, các tỉnh

Chường 1 GIỜI THIỆU MỒN BỒNG ĐÀ_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ / 21

ngành là cơ hội tốt để trao đổi, học tập lẫn nhau Các cuộc đấu quốc tế đem lại ý nghĩa chính trị lớn lao, tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa các dân tộc, các quốc gia

1.4 NGUỒN GỐC VÀ s ự PHÁT TRIỂN CỦA BÓNG ĐÁ

1.4.1 Nguồn gốc của bóng đá

Các m ôn thê thao tương tự bóng đá ngày nay (với m ục đích đá bóng vào khung thành đối phương) đã xuất hiện ở nhiều nơi trên th ế giới từ rất lâu Theo FIFA thì dạng bóng đá cổ xưa nhất bao gồm đầy

đủ các kỹ thuật chơi bóng có lẽ xuất phát từ Trung Quô'c vào khoảng

M ã cổ đại cũng xuâ't hiện m ột môn thể thao chơi bóng có những nét

giống bóng đá, đó là môn harpastum.

Môn bóng đá với các luật chơi gần như ngày nay bắt đầu phổ biến từ giũ a th ế kỷ 19 tại các trường học trên nước Anh Bộ luật bóng

đá hiện đại cổ nhất mà ta biết là bộ luật m à ngày nay thường được

biết đến dưới tên Bộ luật Cam bridge {tiếng Anh: Cam hridge Rules)

Sớ dĩ có tên gọi này vì chính trong khuôn viên Trinity C ollege thuộc

Đ ại học Cam bridge, đại diện cùa năm trường Eton, Harrovv, Rugby, VVinchester và Shrevvsbury đã tổ chức họp m ặt đ ế thống nhâ't một luật chơi đầu tiên cho môn bóng đá C ũng trong thập niên 1850, các đội bóng nghiệp dư bắt đẩu được thành lập và thường m ỗi đội xây dựng cho riêng họ những luật chơi mới cùa môn bóng đá, trong đó đáng chú ý có câu lạc bộ Sheffield F c Việc m ỗi đội bóng có luật chơi

k h ác n h au k h iến việc điều h àn h m ỗi trận đ â u g iữ a họ diễn ra Tất khó

khăn N ỗ ]ực đáng kê nhất trong việc chuẩn hóa luật chơi m ôn bóng

đá là việc thành lập Hiệp hội bóng đá A nh (The Pootball Association, thường viê't tắt là FA) vào ngày 26 tháng 10 năm 1863 tại G reat Queen Street, London Sau 5 cuộc họp diễn ra từ tháng 10 đến tháng 12, bộ luật đầy đủ và toàn diện đầu tiên của môn bóng đá gồm 13 điều đã được

FA thông qua dưới sự chủ trì của Ebenezer Cobb Morley H iện nay cơ quan chịu tránh nhiệm quản lý và theo dõi luật bóng đá trên th ế giới

là ù y ban Bóng đá Quốc tế (International Pootball A ssociation Board,

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ / 22

thường viê't tắt là IFAB) IFAB được thành lập năm 1886 tại thành phố

M anchester trong m ột buổi họp với sự có mặt của đại diện FA, Hiệp hội bóng đá Scotland (Scottish Pootball Association), Hiệp hội bóng

đá xứ VVales (Pootball A ssociation of Wales) và H iệp hội bóng đá Ireland (Irish Pootball A ssociation) Đổng thời ngày 26/10/1863 sau này được xem là ngày khai sinh ra nền bóng đá hiện đại, và nước Anh vẫn được cả th ế giới biê't đến là quê hương của m ôn bóng đá hiện đại

Alcock tổ chức lẩn đầu cho các câu lạc bộ bóng đá Anh vào năm 1872 Trận thi đâu bóng đá câp quốc tế đầu tiên giữa đội tuyển A nh và Scotlan cũng diễn ra vào năm 1872 tại Glasgovv N ước Anh cũng là quê hương của giải đâ'u liên đoàn đầu tiên, The Pootball League, liên đoàn này được thành lập năm 1888 theo sáng kiến của giám đốc câu lạc bộ A ston Villa, ông W illiam M cGregor Giải đấu này bao gổm 12 câu lạc bộ thuộc m iền Trung và m iền Bắc nước Anh

Cơ quan quản lý bóng đá th ế giới, FIFA (Pédération Internationale

de Pootball A ssociation, liên đoàn bóng đá quô'c tê) được thành lập vào ngày 21/5/1904 tại Paris với chủ tịch đầu tiên là ông Robert Guérin,

m ột người Pháp, ngay từ khi thành lập FIFA đã tuyên bô' sử dụng và tôn trọng bộ luật bóng đá do FA đưa ra Từ năm 1913, cơ quan theo dõi luật bóng đá IFAB bắt đầu bố sung các thành viên là đại diện của FIFA Hiện nay ban điều hành của IFAB bao gổm 4 đại diện của FIFA và 4 đại diện đêh từ các liên đoàn khai sinh luật bóng đá là Anh, Scotland, Ireland và xứ VVales Tính cho đêh năm 2008, FIFA có 208 quốc gia hoặc vùng lãnh thổ có đại diện là thành viên, nhiều hơn ủ y ban O lym pic

Q uốc tê'3 thành viên và nhiều hơn Liên Hiệp Quốc 16 thành viên.Ngày nay, bóng đá đã được chơi ở cấp độ chuyên nghiệp trên khắp th ế giới với hàng triệu người đêh sân theo dõi các trận đâ'u cũng như hàng tỷ người theo dõi qua truyền hình Theo m ột cuộc thăm dò

do FIFA tiến hành năm 2001, có trên 240 triệu người từ trên 200 quốc gia thường xuyên chơi bóng đá Không chỉ là môn thể thao phổ biến nhất th ế giới, bóng đá còn có ảnh hưởng lớn đến nền th ể thao và xã hội nhiều quốc gia, hãng truyền hình ESPN từng cho rằng chính đội tuyển Bờ Biển Ngà đã giúp ngăn chặn nguy cơ m ột cuộc nội chiến

tại nước này vào năm 2005, ngược lại củng chính m ột trận bóng đá

đã khởi đầu cho m ột cuộc chiêh với cái tên Chiêh tranh bóng đá xay ra

năm 1969 giữa E1 Salvador và Honduras

1.4.2 Sự ra đời và phát triển của bóng đá hiện đại

Ngày 26/10/1863 tại London, một tổ chức bóng đá lần đầu tiên được thành lập, đó là liên đoàn bóng đá Anh (Pootball Association, FA).Ngày 21/5/1904 tại Paris, các nước Thụy Sĩ, Hà Lan, Pháp, Bỉ, Thụy Điển, Tây Ban Nha, Đan Mạch đã lập nên m ột tổ chức bóng đá

gọi là Liên đoàn Bóng đá T h ế giới {Pédération Internationale de Pootbaỉl

Associatioti, viê't tắt FIFA).

Năm 1875 luật việt vị ra đời, đến năm 1925 có sự sửa đổi lớn, về

cơ bản giống như luật việt vị ngày nay

Năm 1930 m ột người Anh tên là H oop M an trên cơ sở luật việt vị mới tạo ra đội hình chiêh thuật "W M "

Tại giải vô địch bóng đá thê' giới lần thứ 6 năm 1958, đội tuyển Brazil đưa ra đội hình chiến thuật 1-4-2-4 giànli ngôi vô địch

Năm 1974 tại giải vô địch bóng đá thê'giói lần thứ 10 đội tuyển Hà Lan đã biểu diễn lối chơi toàn công toàn thủ

Hiện nay trên th ế giới ngoài giải đấu lớn FIFA, còn có các giái châu lục: Châu Âu (UEFA); Nam Mỹ (CO N M EBO L); Châu Á (AFC); Châu Phi (CAF); Bắc, Trung Mỹ và Caribe (CO N CACAP); Châu Đại Dương (OFC)

Hiện nay xu th ế phát triển của bóng đá là toàn diện trên tất cả các mặt: kỹ thuật, chiên thuật, thể lực, tâm lý Bóng đá ngày nay đã không còn đơn thuần là m ột môn thể thao, mà nó còn là m ột công cụ hữu hiệu trong việc mở rộng quan hệ về m ọi lĩnh vực như chính trị, văn hóa, kinh tê' du lịch

1.4.3 Sự ra đời và phát triển của Luật bóng đá

Năm 1863 Liên đoàn bóng đá Anh được thành lập, đổng thời Luật thi đấu Bóng đá lần đầu tiên cũng được ban hành Luật thi đấu nàyChường 1 GIỜI TH IÊU MỒN BỔNG DÁ_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ / 23

mặc dù chi có 13 điều, nhưng nó đã trở thành cơ sờ đ ể thiết lập Luật thi đấu bóng đá hiện nay Tinh thần chủ yếu cúa bộ luật này là nghiêm cấm những động tác "thô bạo" và những hành vi “phi thể thao".

Nội dung chủ yếu bao gổm: Cho phép các cầu thủ thực hiện bâ't cứ một động tác kỹ thuật nào trong tấn công và phòng thủ, nhưng nghiêm cấm không được ngăn cản, dùng tay đẩy, quật ngã, dùng chân đá vào người đô'i phương hoặc dùng tay chạm bóiig Mỗi đội tham gia thi đâ'u với 11 cầu thủ chính thức Sau khi kết thúc thời gian thi đấu ở hiệp một, hiệp hai hai đội đổi sâ n

Cùng với sự phát triển của môn bóng đá, FIFA cũng đã liên tục tiến hành bổ sung, sửa đổi các điều luật

1.4.4 Nguồn gốc và sự phát triển của bóng đá Việt Nam

1.4.4.1 Nguồn gốc của bóng đá Việt Nam

Theo sử sách còn ghi lại được, trò chơi đá cầu ở nước ta có từ râ't sớm Đêh thể kỷ XIV đã xuất hiện quả cầu làm bằng da, bên trong có ruột là bong bóng lợn đirợc bơm hơi Duới thời Trần Anh Tông có một quan chức tên là Trần Cự, quê Hải Dương đã biê't làm quả cầu có 12 múi cân nhau, chỉ có 3 múi ở "cử a" cho bong bóng lợn vào là mỏng

và nhẹ hơn để tương ứng với kích thước và trọng lượng của đầu bong bóng lợn khi bơm căng hơi

Thời nhà Lý, Trần, môn đá cầu râ't thịnh hành Từ vua chúa, quan lại đến dân thường ai cũng ham mê và có thế chơi m ôn thê thao này Thậm chí trong triều đình vua cũng mê đá cầu, thái tỉr cũng học đá cầu

và có hẳn một đội đá cầu mà những cẩu thủ xLiât sắc là các tướng như Trương Hán Siêu, Phạm Ngũ Lão Sử sách còn chép lại rằng: Đinh Lưu, người xã An Dật, huyện Thanh Lâm (Nam Sách, Hái Dương) nhân ngày tết Đoan Ngọ (5 tháng 5 Âm lịch) đã đứng trên mạn thuyền đá cầu hàng trăm quả không bị rơi Có thể nói từ thời xa xưa ông cha ta

đã biết chơi đá cầu và có thể coi môn này là tiền thân của môn bóng đá

ở nước ta

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ _ / 24

Chường 1 GIỜI THIỆU MÔN BỔNG DÁ_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ / 25

1.4.4.2 Sự hình thành và phát triển bóng đá hiện đại ở Việt Nam

Bóng đá, môn th ể thao vua được nhiều người yêu thích, đã theo

chân người Pháp du nhập vào Việt Nam vào khoảng năm 1896 Đầu tiên, môn bóng đá phát triển tại Nam Kỳ, sau đó lan ra Bắc Kỳ và Trung

Kỳ Đó là những dâu âh đầu tiên của Lịch sử bóng đá Việt Nam

• Giai đoạn từ cfăií the'kỷ XX đêh năm 1954

- Bóng đá Nam Kỳ;

Những người chơi bóng đẩu tiên ò Sài Gòn là Iihững công chức, thương gia hay binh lính người Pháp, sau đó, một số ít người Việt Nam cũng bắt đầu tham gia Họ tập hợp nhau lại thành câu lạc bộ, lấy tên là Cercle Sportií Saigonnais Quả bóng bầu dục xuất hiện lúc đầu sau được thay hẳn bằng bóng tròn, sân chơi là công viên thành phô',

còn gọi là Ịardin de ỉa Vìỉìe, nay là sân Tao Đàn.

Năm 1905, đội bóng của chiến hạm Anh m ang tên King Alíred

ghé thăm Sài G òn , và đã đấu giao hữu với một đội gồm những cẩu thủ

người Pháp và Việt, đây là trận bóng quôc tế đầu tiên tại Việt Nam.Năin 1906, E Breton, một uỷ viên Pháp trong UUnion des Sociétés Prancaises des Sports A thlẻtiques đem luật bóng đá sang Việt Ntim phô biến, và trong vai trò hội trưởng, ông đã chấn chinh lại Cercle Spơrtií Saigonnais theo cách tô chức cùa các câu lạc bộ bóng đá bên Pháp Nhiều câu lạc bộ khác được bắt chước thành lập và hoạt động như: Iníanterie, Saigon Sport, Athletic Club, Stade M ilitaire, Tabert Club Các giải bóng đá cũng bắt đầu được tô chức tír đó Đội Cercle Sportií Saigonnais do được tổ chức, huân luyện có bài bản, nên đã liên tiếp thắng nhiêu mùa giải trong các năm; 1907,1909,1910,1911/1912,1916 Nhiều người Việt nắm được luật và kỹ thuật bóng đá nên tự lập đội bóng của mình Hai đội bóng Việt Nam đầu tiên thành lập năm 1907 là Gia Định Sport do các ông Ba Vé, Phú Khai dẫn dắt và đội thứ hai

là Ngôi sao Xanh {Etoile Bleue) của ông huyện Nguyễn Đình Trị, về

sau hợp nhât lại thành đội Ngôi sao Gia Định Trước năm 1920, đội Ngôi sao Gia Định đã thắng tất cả các đội bóng k ể cả đội Cercle Sportií Saigonnais của ông Breton (1917), giành Cúp vô địch

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ / 26

Ngoài ra còn có các đội như: Victoria Sportive, Com m erce Sport, Jean Comte, Sport Cholonaise, Khánh Hội Sport, Tân Định Sport, Gò Vấp, Hiệp Hoà, Chợ Quán, Phú Nhuận, Đổng Nai, Eníants de Troupe ;

ở các tinh có các đội: Thủ Dầu Một, Cần Thơ, Sóc Trăng, Sa Đéc, Gò Công, Châu ĐỐC, Mỹ Tho

Sân bãi cũng được phát triển thêm như sân Citadelle (tức sân Hoa Lư), sân Renault (tức Sân vận động Thống Nhâ't); sân Pourières (ở Bà Chiểu, gần lăng Lê Văn Duyệt), sân Mayer (góc đường Võ Thị Sáu - Trần Q uốc Thảo), sân M arine (ờ gần Trung tâm M ắt Thành p h ố

Hồ Chí Minh)

Sau đó, giới hâm mộ và những nhà dẫn dắt hợp tác thành lập

m ột Tổng cuộc Bóng Đá riêng cho người Việt, bầu ông Nguyễn Đình Trị làm Trưởng ban Trị sự, và mua đâ't làm sân riêng Lúc ấy đã có

m ột Tổng cuộc Bóng Đá do người Pháp chu trì, nên việc hợp tác giữa hai Tổng cuộc không thể thực hiện, nhưng hai bên vẫn hợp tác tô chức những cuộc thi đâu, như giai Vô địch Nam Kỳ Trong trận đâu giữa Cercle Sportií Saigonnais và Ngôi sao Gia Định năm 1925, trọng tài người Pháp đã đuổi cầu thù Paul Thi ra khỏi sân, khiến cầu thủ nàv của đội Ngôi sao Gia Định bị treo giò vĩnh viễn làm cho việc hợp tác thêm khó khăn Giải Vô địch Nam Kỳ bị gián đoạn trong nhiều năm, chỉ bắt đầu lại năm 1932, với 6 đội người Việt và 3 đội người Pháp.Giai đoạn 1925 - 1935, đội Ngôi sao Gia ĐịnlT tiếp tục nổi tiếng với các cầu thủ như: Sách, Thơm , Nhiểiì, Quý, Tịnh, Xường, Trung, Thi, Vi, Mùi, Tiếc, Rớt, Tài, ú t, Danh, Gioi, E Quang Trong thời gian này, có khoảng 29 giải bóng đá đủ loại đirợc tổ chức, đội Ngôi sao Gia Định đăng quang vô địch 8 lần, sô'còn lại chia đểu cho các đội Victoria, Khánh Hội, Cercle Sportií Saigonnais, Jean Comte, Auto-Hall (Nam), Com m erce Sport, Thủ Dẩu Một

Khoảng năm 1932, ở Cần Thơ xuâ't hiện đội bóng đá nữ đầu tiên

là đội Cái Vồn do ông bầu Sửu (tức Trần Khắc Sừu) thành lập, vài năm sau, có thêm đội Bà Trưng ở Rạch Giá - Long Xuvên Năm 1933, đội nữ Cái Vổn thi đấu với đội nam Paul Bert tại sân Mayer và hòa 2-2, lập nên

m ột kỳ tích trong lịch sử bóng đá Việt Nam

Chương 1 GIỚI THIỆU MÒN BÓNG ĐÁ / 27

Giai đoạn 1945-1954, đội Ngôi sao Gia Định tiếp tục ngự trị trên bóng đá Nam Bộ với những cầu thủ xuâ't sắc khác như: M aurice Tài, Coón, Lý Đức, Quới, Hiếu, Thọ 2, Tư (Mũi tên Vàng), Dưcmg Bạch Mai,

Mỹ (Cọp Đ ông Nam Á), Đỗ Quang Thách (thuật sỹ bóng đá), Thọ Ve, Bùi Nghèn, Khê

Ngoài các giải, cúp được tổ chức tại Sài Gòn và ở các tinh, Tổng cuộc Bóng Đá An Nam còn tổ chức tiếp đón nhiều đội bóng nước ngoài

và cử đội tuyển đi thi đâu tại Thái Lan, Campuchia, Malaysia, cao

trào ằy đã làm môn thể thao vua này lan rộng ra cả nước.

- Bóng đá Bắc Kỳ và Trung Kỳ

Bóng đá xâm nhập Bắc Kỳ khoảng năm 1906 - 1907 Báo thời đó

đề cập năm 1909, hai đội Lê Dương Đáp Cầu {Le<ịioĩĩ Dáp Cầu) và đội

O lym pique Hài Phòng đã thi đấu với nhau Trận đẩu đội Olympique Hải Phòng thắng 2 - 1 , nhưng ờ lần sau đội Lê Dương Đáp Cầu đã thắng lại đội O lym pique Hải Phòng 8 - 1 trên sân Hải Phòng

Tại Hà Nội, tháng 02/1912, Câu lạc bộ Bóng đá Hà Nội {Stade

Hanoien) ra đời, gồm các cầu thú người Việt và một s ổ người Pháp

như M enin, Megy, Bernard, Bonardi v ề phía quân đội Pháp có các

đội như Trung đoàn Bộ binh Thuộc địa {Réọ^iment D'infanterie Cohmiale,

RIC), Ngôi Sao Xanh {Étoile Bỉeue), Lê Dương Đáp Cầu, Lê Dương Việt

Trì Ngày 01/11/1913, đội Câu lạc bộ Bóng đá Hà Nội đá vói Trung đoàn Bộ binh Thuộc địa, kê't quả đội bộ binh Pháp thắng 5 - 3

Những năm 1910 - 1920, các đội bóng ớ Bắc Kỳ phát triến nhung các trận đấu thường diễn ra ở các bãi trông, như các ngã ba, ngã tư phô'

vắng Về sau, đội Chớp Nhoáng {Eclair) và Câu lạc bộ Bóng đá Hà Nội

mới hợp tác lập ra sân Nhà Dầu (gần cầu Long Biên) Còn sân Mangin (sân Cột Cờ) là do Quân đội Pháp quản lý và dùng cho các giải đấu chính thức

Giai đoạn 1930 -1940, Hà Nội có các đội bóng như; Chóp Nhoáng (do Trần Văn Q uý đxÌTig đầu), Câu lạc bộ Bóng đá Hà Nội, Radng

Club, Lạc Long N gọn giáo {La Lance), Hoả Xa (Usaga), Trường Bưởi (Chu Văn An hiện nay), Đại học (Université Club), Ngân Hàng, Ô-tô

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ / 28

Han {Auto Haỉì) Hải Phòng có các đội Voi vàng Đâ't cảng, O lym pique Hải Phòng, Mũi Tên (La Pìèclie), Radium (Trung Học), Thanh niên Bắc

Kỳ {La Ịeunesse Tonkinoise) Nam Định có đội Hổng Bàng; Phủ Lý có

đội Phù Lý Thê thao; Lạng Sơn có đội Le Semeur

M iền Trung Việt Nam có các đội như ASNA (Vinh); Sept (Huê); Touranne và Faifo Chem inot của Nha Trang

• Giai đoạn từ năm 1954 đêh năni 1975

T h ế chiến thứ hai và chiến tranh Việt - Pháp đã làm gián đoạn sự phát triển bóng đá Việt Nam Cho đến năm 1954, sau khi hiệp định Genève được ký kết, phong trào bóng đá ờ cà hai miền m ới được phục

hổi và p h át triển trở lại.

- M iền Bắc - Việt Nam Dân chủ Cộng hòa;

Tại miền Bắc Việt Nam đội bóng đá Thế Công của Quân đội Nhân dân Việt Nam thành lập ngày 23/9/1954, nhiều năm liển đoạt chức vô địch.Năm 1960 Đội tuyển Việt Nam Dân chù Cộng hòa (do cầu thủ của Trường Huấn luyện Quô'c gia và đội Thê Công) được sự giúp đõ của các chuyên gia Liên Xô, Trung Quốc, Đức đã thi đâu ở các giải

GANEPO (Indonesia, 1963) và GANEPO Châu Á (Cam puchia, 1966).

Những cầu thủ nổi tiếng giai đoạn này: Thọ, Long, Phàn, Ngọc, Chính, Vinh, Từ Hiển, Hùng (xổm), Khánh, Giáp, Thê'Anh

- Miền Nam - Việt Nam Cộng hòa;

Tại miển Nam Việt Nam, vào cuối thọp kỷ 1950, đội bóng của Việt Nam Cộng hòa đã trờ thành 1 trong 4 cirờng quốc bóng tròn châu Á, khi lọt vào vòng chung kê't giải Vô địch châu Á 1960 cùng với Nam Hàn, Ấn Độ, Trung Hoa (do Hồng Kông đại diện)

Năm 1954, đội Ngôi sao Gia Định giái tán, nhóm cầu thủ về đẩu

quân cho AJS {Association de ỉa Ịeiiítesse Sportive), hoặc đội Cảnh Sát.

Từ năm 1960 đến năm 1966, đội bóng của Việt Nam Cộng hoà thường được xếp hạng từ thứ ba đến thứ nhâ't trong các giải bóng

đá tại châu Á Đội bóng của Việt Nam Cộng hòa đã đoạt chiếc huy

Chương 1 GIỚI TH IỆU MÔN BÓNG Đ Á / 29

chương vàng bộ m ôn bóng đá tại SEA Gam es 1959 và dưới sự hướng

dẫn của huấn luyện viên Karl-H einz VVeigang người Đức, đã đoạt Cúp

M erdeka lần thứ 10 do Malaysia tố chức năm 1966, với sự tham dự của

12 đội bóng từ 12 nước

Đội AJS, đội Cành Sát, đội Tổng Tham Mưu (của Quân lực Việt Nam Cộng hòa) và đội Quan Thuê'luân phiên thông trị bóng đá miền Nam cho đến năm 1975

• Giai đoạn từ năm 1975 đêh nay

Trận CUÔI cùng của đội Việt Nam Cộng hòa là vào năm 1975, sau

đó thì đội tuyển Việt Nam thống nhất đêh năm 1991 mới bắt đầu tham gia đâu trường quốc tế Giải đấu quốc tế đầu tiên mà đội tuyển Việt Nam tham gia thi đâu là SEA Games 1991 được tổ chức tại Manila Trận

đầu tiên đội gặp đôi thủ nước chủ nhà Philippines và đã hòa với ti s ố

2 - 2 .

- Giải vô địch quốc gia:

Giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam là giái thi đấu bóng

đá cao nliất trong hệ thống bóng đá Việt Nam Giải do Liên đoàn bóng

đá Việt Nam tổ chức tír năm 1980 Tính đến năm 2016 đã có 33 giải được tô chức (giải tập huấn năm 1999 không được tínli là giải vô địch quốc gia)

Từ mùa bóng 2000 - 2001 đêh nay, giải mang cơ ch ế chuyên nghiệp, chíiih thức mang tên V-League và cho phép các cầu thú nước ngoài tham gia thi đấu Với sự ra đời của Công ty Cô phần bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF), từ năm 2012 giải đối tên thành Giải bóng đá Ngoại hạng (Super League) Từ mùa giải 2013, giải lây lại tên

là Giải vô địch quốc gia Việt Nam (V-League)

- Cúp quốc gia:

Cúp bóng đá Việt Nam (thường gọi là Cúp quốc gia) là một giải bóng đá cấp câu lạc bộ quan trọng nhất của Việt Nam trong một năm Cúp quốc gia lần đầu tiên được tô chức năm 1992 và đội đoạt chức vô địch đầu tiên là câu lạc bộ bóng đá Cảng Sài Gòn

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ / 30

Cúp quô'c gia là giải đấu cấp câu lạc bộ quan trọng thứ 2 của bóng

đá Việt Nam Các câu lạc bộ tham dự giải là các câu lạc bộ thi đâu tại V-league và Giải hạng nhất quôc gia Hai đội lọt vào trận chung kết Cúp quô'c gia sẽ không phải thi đâu vòng đấu loại tại giải năm sau Kê

từ năm 2009, đội đoạt cúp quôc gia sẽ đại diện cho Việt N am tham dự đấu trường AFC Cup của Châu Á

- Siêu cúp quô'c gia:

Được bắt đầu tổ chức vào năm 1999, Siêu cúp bóng đá Việt Nam là trận đấu giữa đội đương kim vô địch bóng đá quốc gia và đội đương kim giữ cúp bóng đá quôc gia Việt Nam Nếu m ột đội đoạt cả hai chức

vô địch thì đội thua ở trận chung kết Cúp quốc gia sẽ có quyền tham

dự trận đâ'u này

CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 1

1 Khái niệm về bóng đá?

2 Đặc điểm và vai trò cúa bóng đá?

3 VỊ trí và tác dụng của bóng đá trong đời sôhg xã hội?

4 Nguồn gôc và sự phát triển của bóng đá và bóng đá hiện đại?

5 N hũng đặc điểm cư bản cua lịch sử phát triển môn bóng đá?

6 Khái quát lịch sừ phát triển rnôn bóng đá tại Việt Nam?

C H Ư Ơ N G 2

KỸTHUẬTBÓNGĐA

2.1 KHÁI NIỆM VỂ KỸ THUẬT BÓNG ĐÁ

Kỹ thuật bóng đá là những động tác, hành động của vận động viên (trong khuôn khổ luật bóng đá quy định) đ ể thực hiện các hoạt động chuyên môn trong thi đâu m ôn bóng đá

Kỹ thuật bóng đá bao gồm những động tác, hành động có tính chất chuyên biệt và những hành động, động tác có tính chất thông dụng, đổng thòi có cả tính chất nghệ thuật và tính chất sức mạnh trong

m ột không gian rộng vói thòi gian kéo dài Hoạt động đá bóng chủ yếu

sử dụng đôi chân là bộ phận ít khéo léo, do đó tính chất của kỹ thuật động tác vừa khác lạ với hoạt động tự nhiên của con người (thường là

sử dụng đôi tay râ't khéo léo), vừa rất phức tạp trong điềvi khiển một vật thể đặc biệt là trái bóng hình cầu, nó có thể chuyển động râ't phức tạp do các tác động từ ngoại cảnh

Kỹ thuật bóng đá là iT iộ t trong nhửng yếu tố cơ sở trong các yếu tô' cấu thành của m ôn bóng đá, trên cơ sò đó thì các yếu tố khác (chiến thuật) mới có điều kiện phát triến

2.2 PHÂN LOẠI KỸ THUẬT BÓNG ĐÁ

Hoạt động thê thao nói chung và bóng đá nói riêng mang tính châ't tổng hợp Việc phân chia kỹ thuật ở m ôn bóng đá chủ yêu mang

ý nghĩa về lý luận và có giá trị ờ giai đoạn giảng dạy kỹ thuật ban đầu

là chính

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ 32

Sơ đồ 1 Phàn loại kỹ thuật bóng đá

Chưdng 2 KỸ THUẬT BỒNG DÁ_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ / 33

Các kỹ thuật của môn bóng đá được chia thành hai nhóm lớn (theo tính châ't động tác thông dụng và chuyên biệt): Hoạt động không bóng và hoạt động có bóng

- Hoạt động không bóng bao gổm các hoạt động mang tính chất tự nhiên cùa con người Đó là các hoạt động như: đi, chạy, n h ả y

- Hoạt động có bóng là các hoạt động mang tính chất chuyên biệt

và chỉ được tiến hành trong khuôn khổ các điều luật quy định Trong

kỹ thuật có bóng lại có hai lĩnh vực khác nhau, đó là kỹ thuật của vận động viên chơi ở các vị trí khác lìhau trên sân và kỹ thuật của thù môn

Sự khác nhau ờ đây chủ yếu là do quy định của luật bóng đá Thủ môn ngoài việc sử dụng kỹ thuật như các vận động viên khác còn được sừ dụng đôi tay chơi bóng trong khu vực phạt đền (khu vực 16m50) của đội mình

2.3 CÁC KỸ THUẬT BÓNG ĐÁ•

2.3.1 Hoạt động không có bóng

2 3 1.7 Kỹ thuật chạy trong bóng đá

Trong hoạt động của vận động viên, chạy là hoạt động chủ yếu ở trên sân, do đó nó có vị trí rất quan trọng Nắm vững kỹ thuật chạy bảo

đàm cho vận động viên khả năng di chuyển linh h o ạ t á iẽ u tiết được

thê lực trong khi phải thực hiện khối lượng thi đấu lớn trong thời gian dài ờ điều kiện có sự cản phá cùa đôì phương

• Đặc điểm Cữ bản của chạy frơn^ hóng đá

~ Không mang tính nhịp điệu trong điều kiện không ổn định và có

sự cản trở cua đối phương

- Chạy mang tính chất cưỡng bức, chạy biến đổi hướng và kết hợp với bóng

- Xuât phát chạy ở các tư th ế khác nhau

• Các hìnlĩ thức chạy trong hóng đá

Chạy thường; chạy thẳng; chạy ngang; chạy giật lùi; chạy đường vòng; chạy chữ chi; chạy đổi hướng; chạy dừng

• Kỹ thuật chạy trong bóng đá

Như trên đã nói, trong bóng đá có nhiều hình thức chạy, tuy nhiên

để thực hiện có thể tổng quát mây nét chính sau; Bưóc chạy ngắn và chân đạp sau không hướng nhiều vể trước mà có hướng lên trên; thân người không lao về trước nhiều; trọng tâm cơ th ể thâ'p và không rơi quá xa vể trước; hai tay đánh rộng để giữ thăng bằng cơ thể; m ắt luôn quan sát tình huôhg trên sân; trong các trường hợp chạy dừng và chuyển hướng thì bước cuối cùng hơi dài hơn các bước trước đê lực dồn vào mép ngoài bàn chân, dùng chân này làm trụ đê dừng hoặc chuyển hướng

2.3.1.2 Kỹ thuật nhảy trong bóng đá

Các động tác nhảy trong bóng đá nhằm điểu khiến hoặc tranh cưóp bóng trên không

• Đặc điềm của nhảy trong bón<Ị đá

- Có sự va chạm đối kháng trong khi bật nhảy và trên không.

- Thời gian chuẩn bị động tác ngắn

- Không gian hạn chế

• Các hình thức bật nhảy

Bật nhảy có đà hoặc không có đà bằng m ột chân hay hai chân Thông thường, trong điều kiện không có đà thì bật nhảy hai chân thường được sử dụng

• Kỹ thuột nhảy

Đ ể bật nhảy, trước hết phải xác định được sự chuyêh động của bóng

- Bật nhảy có đà: Chạy bước nhò, bước cuối cùng cần bước dài hơn phối hợp với tay đưa ra sau ờ phía dưới, hạ thâp trọng tâm, dùng sức của chân (một hoặc hai chân) bật lên đồng thời tay đánh m ạnh đưa từ sau ra trưóc, từ dưới lên trên Khi trên không, thân người không được thả lòng và tay có thể giơ cao phía trên đầu hoặc dưói thấp đ ể giữ thăng bằng Nếu điều kiện cho phép, khi bật nhảy m ột chân thì chân đánh lăng cần nâng cao lên phía trên phôi hợp cùng tay đ ể có thê đạt

đô cao cao nhất

GIÁO TRÌNH BỒNG ĐÁ _ / 34

Chương 2 KỸ TH U Ậ T BÓNG ĐÁ / 35

không có chạy đà

2.3.1.3 Hoạt động đổi hướng trong bóng đá

Cầu thủ bóng đá thường xuyên có hoạt động di chuyến biêh đổi hướng, và không phải khi nào cũng m ang tính chủ động mà phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố khách quan (hành động của đối phương trong di chuyên kèm người, đường phát triển ở các hướng khác nhau ) Các hoạt động biến đổi hướng chủ động và bị động nhìn chung không có

sự khác nhau Trong khi hoạt động di chuyển cẩu thủ cần chạy bước ngắn, trọng tâm khi chạy không được cao, đó là yêu cầu đê có thể thực hiện dừng đột ngột Bên cạnh hành động dừng bất ngờ là hàiih động

chân theo hướng xuâ't phát tiêp theo được nhanh nhâ't, tay dang rộng

đê giữ thăng bằng khi dừng b ất ngờ và chuyên hướng

2 3 1.4 Đì bộ trong bóng đá

Trong thi đâu bóng đá, đi bộ chiếm phần lớn thời gian (thi đâu bóng đá 11 người) Trong nhiều tình huống, vận động viên di chuyển bằng đi bộ vừa đ ể chiếm vị trí vừa đ ể nghỉ ngơi hổi phục, về kỹ thuật không có gì đặc biệt khác với đi bộ thường

2.3.2 Hoạt động có bóng

Trong thi đấu bóng đá, trung bình m ột vận động viên trong một trận thi đâu chỉ có khoảng 3 - 4 phút hoạt động với bóng Tuy vậy, nói tới bóng đá là nói tới các hoạt động diễn ra với trái bóng trên sân, là đội nào làm chủ đtm c trái bóng trên sân tô't hơn, đội nào giành thắng lợi cuối cùng

2.3.2.7 Kỹ thuật đá bóng

• VỊ trí lùi tam quan trọn'^ của kỹ thuật đá bóng trong bón<ị đá

Đá bóng là hành động dùng chân tác động vào bóng để đưa bóng tới một mục đích lựa chọn Đá bóng là m ột hoạt động ít mang tính tự nhiên hơn so với các môn dùng tay điều khiển bóng Do vậy, việc thực

• Các yêu cầu đôĩ với kỹ thuật đá bóng

- Đá bóng phải chính xác: Đ ể đá bóng được chính xác theo ý định

thì có hai yêu tố phải chú ý, đó là: hướng dùng lực tác động và vị trí tiếp xúc bóng

- Đá b óng đi thằng: Lực phải tác động vào tâm sau của bóng và hưóng dùng lực phải trùng với hướng định đưa bóng đi Khi lực tác động lệch tâm và lệch hướng, bóng sẽ đi xoáy, lệch hướng và sức mạnh đường bóng sẽ giảm Khi lực tác động lệch tâm vể phía dưới tâm bóng cũng xảy ra hiện tượng bóng sẽ tự xoay tròn từ dưới lên làm cho đường bóng đi xoáy lên và cự ly ngắn lại

- Vì sao lại có đường bóng đi vòng cung và xoáy?

Chương 2 KỶ TH U Ậ T BÓNG ĐÁ / 37

Hình 2.2 Lực tác động vào bóng bay vòng cung và xoáy

Khi đá bóng mà lực tác động lệch tâm sang m ột bên (F) sẽ tạo thành hai thành phần lực: Fj và Một là đẩy bóng đi về trưóc, hai là làm cho bóng tự xoay quanh trục ở tâm Khi bóng quay tròn, do tôc

độ của hai nửa quả bóng quanh tâm khác nhau nên sẽ tạo ra áp lực không khí không đều giữa hai bên quả bóng, và như vậy, áp lực của bên mạnh sẽ đẩy bóng chuyến động sang hướng bên yếu, bóng sẽ bay theo đường vòng cung

• Phân loại các kỳ tlĩuật đá hóng

Có nhiều cách phân loại kỹ thuật đá bóng: Dựa vào tính chất của động tác trong sừ dụng mà phân chia (Ví dụ: kỹ thuật chuyền bóng, kỹ

thâp của đường bóng (Ví dụ: kỹ thuật đá bóng sệt, kỹ thuật đá bóng

GIÁO TRÌN H BÓNG ĐÁ / 38

cao, kỹ thuật đá bóng b a y ) Cách phàn loại kỳ thuật đá bóng dụa theo bộ phận của chân khi tiê'p xúc với bóng được coi là hợp lý hơn cả, bởi vi nó đáp ứng được yêu cầu chặt chẽ trong phân tích câu trúc động tác, cũng n hư thích hợp với khả năng tô chức tập luyện ban đẩu và huấn luyện nâng cao Theo quan điểm phân loại này sẽ có các kỹ thuật

đá bóng sau: kỹ thuật đá bóng bằng lòng bàn chân, mu trong bàn chân,

m u chính diện bàn chân, mu ngoài bàn chân, mũi chân và gót chân

• Phân tích các kỹ thuật đá bóng cơ ban

Trong thực tiễn thi đâu cầu thủ sử dụng râ't nhiều kỹ thuật, có kỹ thuật thư òng xuyên được sử dụng, có kỹ thuật ít được sử dụng hoặc chỉ có ít người sử dụng Những kỹ thuật là cơ sở cho các kỹ thuật khác

và thông dụng nhâ't được gọi là kỹ thuật cơ bán

Phân tích các kỹ thuật đá bóng cơ bản được dựa trên câu trúc đông tác, bao gồm các giai đoạn: chạy đà; đặt chân trụ; vung lăng chân; tiếp xúc bóng và kết thúc

- G iai đoạn chạy đà nhằm tạo động năng ban đẩu để đưa bóng đi

- Giai đoạn đặt chân trụ tạo điếm tựa vững chắc đ ể thực hiện động tác Đ ặt chân trụ đúng kỹ thuật thì việc thực hiện động tác chuẩn xác, bóng đi đúng theo ý định

- G iai đoạn vung chân lăng là giai đoạn phát lực chủ yếu Biên

độ, tốc độ vung chân lăng và hướng viing chân lăng sẽ quyết định sức

m ạnh động tác đá, đổng tạo điều kiện đê’ bóng đi đúng hướng

- G iai đoạn tiếp xúc bóng là giai đoạn quyêt định toàn bộ kỹ thuật

đá Đ ây là thời điểm chú yếu truyền lực và hướng cho bóng

- G iai đoạn kết thúc tạo điều kiện truyền hê't lực cho bóng và kết thúc động tác nhịp nhàng thoải mái

Các giai đoạn này được tiến hành liên tục hài hòa đ ể có thể đưa bóng đi theo ý m uốn người thực hiện Việc phân tích "n gắt quãng" chi nhằm truyền thụ cho người tập hiểu biết đầy đủ m à thôi (hiểu để thực hiện và biết đê sửa chữa sai sót nếu mắc phải)

có th ể chuyền bóng với khoảng cách 30 - 35m ; trong khi các động tác

đá mu chính diện, mu tro n g bóng bay xa 50 - 60m không phải là điều khó khăn lắm) Bời thế, kỹ thuật đá bóng bằng lòng bàn chân được dùng chủ yếu đ ể chuyền bóng ở cự ly ngắn, trung bình và có th ể đá vào cầu m ôn ghi bàn thắng Kỹ thuật đá bóng bằng lòng bàn chân gổm

có 5 giai đoạn:

- Giai đoạn chạy lấy đà:

Cự ly chạy đà từ 3 - 4m, hướng chạy đà thẳng với m ục tiêu địrử\

đá bóng tới Các bước chạy đà ngắn tốc độ tăng dần đều và tần số bước không cao vì mục đích chủ yếu là đá bóng chính xác chứ không phải

là đá mạnh Tay đánh lăng tự nhiên để tạo thăng bằng cho cơ thể, m ắt quan sát bóng và mục tiêu đá bóng đi Đồng thời xác định khoảng cách giữa ngươi và bóng đ ể sắp xếp bước chạy đà thích hợp và thoải mái Bước cuôì cùng khi chuẩn bị đặt chân trụ phải dài đê giảm độ lao của

cơ th ể về trưÓQ tạo điểu kiện thuận lợi cho giai đoạn tiêp theo

- Giai đoạn đặt chân trụ:

Đặt chân trụ bắt đầu từ gót chân chuyên qua cả bàn chân, hướng mũi chân về phía định đá bóng Chân trụ đặt cách bóng khoảng 10-15cm, mũi chân đặt ngang với bóng (xê dịch trong khoảng từ mép trước tới mép sau của bóng) Cách đặt chân trụ còn phụ thuộc vào thói quen của từng cầu thủ Đầu gôi chân trụ hơi khuỵu đ ể hạ thấp trọng tâm, vừa giảm xung động vừa giữ được thăng bằng tô't đ ể cho chân đá thực hiện động tác

GIÁO TRÌNH BÓNG DÁ 40

Hình 2.3 Khoảng cách đặt chân trụ

- Giai đoạn vung chân lăng:

Khi chân trụ đặt xuống đâ't thì chân đá tiêp tụic lăng về phía sau Nhờ sự tham gia của các cơ duỗi đùi và co cang chân mà biên độ đùi, cẳng chân được mở về phía sau Khi sắp kết thúc lăng chân về phía sau, cũng là lúc đầu gối và bàn chân dần dần bẻ ra ngoài Trơ lại động tác đưa chân đá về phía trước thì việc bẻ bàn chân ra ngoài (mũi chân xoay ra ngoài) vẫn tiếp tục Tô'c độ chuyến động của bàn chân (cùng với cắng chân và đùi) khi vung vể truớc tăng dần Do động tác xoay bàn chân mà ta có cảm giác là tốc độ gót chân tiến ixhanh hơn mũi chân

đ ế tới khi sắp chạm bóng thì bàn rhâii dá xoay ngang 90" (so với hướng chuyển động) Khi cầu thủ có cảm giác bàn chân đã xoay vừa độ thì cô' gắng giữ cô'định cảm giác đó, khớp cô chân trờ nên vững chắc đế bước sang giai đoạn tiêp xúc bóng

- Giai đoạn tiếp xúc bóng:

Diện tiếp xúc của chân với bóng là tam giác phía trong của bàn chân (ngón cái, mắt cá trong và gót chân) Bàn chân hướng thăng vê' mục tiêu định đá bóng đê cho lòng bàn chân tiếp xúc tâm sau của bóng, như vậy lực sẽ đi qua tâm của quá bóng làm cho bóng đi thẳng

và mạnh Chú ý khi tiếp xúc bóng cỏ chân cứng và gan bàn chân hầu như song song với m ặt đất

Theo quán tính của chân đá, sau khi tiếp xúc bóng chân đá tiếp

tục đưa về phía trước đê phát huy hết lực Khi bóng rời chân, động tác chân van còn vung về trước và lên cao m ột chút, sau đó cầu thú xoay

cố chân và đùi trơ vể tu’ th ế bình thường (klìông bẻ ra ngoài) hạ xuống, bước thêm inột vài bước rồi dừng lại

Nlnĩu^ sai r â ì ĩ Ị thườn<^ mắc, ìi^m ện ỉỉhân và cáclỉ sừa chữa

1 Sau khi đá bóng baỵ

chệch hướng.

- Bàn chân của chân đá bóng bẻ không hết (khòng vuòng góc với chân trụ).

-Cẩu thủ tập gập bàn chân lên rồi mới xoay, tạo cảm giác gót chân di chuyển nhanh hơn mủi bàn chân (tập mò phỏng bóng chết).

GIÁO TRÌNH BÓNG ĐÁ 42

- Mũi chân trụ không thẳng hướng đá mà xoaỵ ra ngoài.

- Cầu thủ tập đặt chân trụ

và mũi chân thẳng với mục tiêu định trước (tập mô phỏng bóng chết).

2 Sau khi đá, bóng bay

ỵếu và không chính xác.

Chân đá tăng không đủ và bẻ chân khòng hết Vào thời điểm

đá bóng thân khòng khom nhô vể trước mà ở tư thế thẳng đứng.

Cẩu thủ thực hiện bài tập chuyển bóng theo từng cặp đồng thời theo dõi việc lâng chân ra sau và bẻ xoay bàn chân.

3 Sau khi đá, bóng bay

quá cao.

Vào thời điểm đá lưng ngửa vé sau quá nhiều.

Cẩu thủ tập mô phỏng động tác đá bóng ch ết lưng khom trên bóng vào thời điểm bàn chân tiếp xúc bóng.

• Kỹ thuật đá hóng bằn<ị mu trori(ị bàn chân

Kỹ thuật đá bóng bằng mu trong bàn chân được sử dụng rất phố biến vì động tác thực hiện dễ/ thuận lợi khi bóng lăn theo mọi hưóng, bóng bồng, bóng ch ết và có tác dụng rất lớn trong nhiệm vụ chuyền bóng Cẩu thủ còn dùng kỹ thuật này đế sút bóng vào cầu môn và phá bóng Động tác đá bóng bằng mu trong tương đối dề tập luyện và củng

có thể đá được xa và mạnh Gồm có 5 giai đoạn:

- Giai đoạn chạy lấy đà:

Do đặc điểm tiếp xúc bóng (bằng inu trong) nên chạy lây đà cùa

kỹ thuật này chếch với hướng đá bóng đi chừng 45‘^ Cự ly chạy đà từ

6 - 7 m, khi chạy lây đà, tốc độ tăng dần, bước ngắn, tần số cao để dễ điểu chỉnh bước cuôl cùng khi đặt chân trụ Bước cuôì cùng khi chuân

bị đặt chân trụ phải dài để giảm độ lao của cơ thể về trưóc, tạo điều kiện thuận lợi cho giai đoạn tiếp Do hướng ch^Ịy đà chếch như vậy nên thực tế thân ngưòi hơi ngả vào phía trong, đường chạy đà hơi vòng

- Giai đoạn đặt chân trụ:

Giai đoạn này có tác dụng là tạo thành điểm tựa vững chắc của trọng tâm cơ thể trong khi chuyển động ơ tốc độ lớn để chân đá có thể

Chương 2 KỶ THUẬT BỐNG ĐÀ / 43

tự do hoạt động Đặt chân trụ trong kỹ thuật này là bẻ chân ra phía ngoài đê mũi chân thẳng với hướng định đá bóng đi Thứ tự đặt chân trụ là từ gót chân chuyên qua má ngoài rổi tới mủi bàn chân Tư th ế thân người nghiêng về phía chân trụ và hơi ngả về sau, đầu gôì chân trụ hơi khuỵu đế giữ thăng bằng Trọng tâm cơ thê dổn vào chân trụ

VỊ trí chân trụ đặt cách bóng chừng 20 - 30cm về phía bên và lùi về phía sau cua bóng một chút (đường tiêp tuyêh của bóng với mặt đất) Tâ't nhiên, tùy tầm vóc và đặc điểm của từng cầu thủ mà đặt chân trụ cho thích hợp Sờ dĩ khi đá bóng bằng mu trong phải đặt chân trụ xa bóng (20 - 30cm) hơn các động tác đá khác (như lòng bàn chân) là do đặc điểm chạy đà chếch, vung chân theo đường vòng và phái bẻ chân

đá bóng bằng mu trong của động tác này

- Giai đoạn vung chân lăng:

Do đường chạy đà hơi vòng và lệch hưóng đá 45° cho nên động tác vung chân có khác khi đá bóng bằng lòng bàn chân

Khi vung chân về sau, đùi hai mở ra do ảnh hưởng của các cơ duỗi dạng và xoay đủi ra ngoài (cơ m ông lớii, mông nhỡ và mông bé) Đường vung chân về sau hơi chêch vể phía chân trụ Đ ế giữ thăng bằng cho cơ thể, tay đối diện với chân lăng cũng đánh mạnh về sau, thân ngưòi ngả vặn đối lập với hướng vung chân tạo cho tư thê cơ thể căng ra như hình cánh cung

Động tác vung chân về trước có quỹ đạo ngược chiều với hướiig vung chân về sau, lúc này bàn chân duồi hết và hơi bẻ ra ngoài, chuẩn

bị cho giai đoạn tiếp xúc bóng Động tác vung về trước làm cho đùi hưi khép lại và khi đùi gần tới phương thẳng đứng thì đường chuyến động của chân gần như thẳng hàng với đường sút bóng (tâ't nhiên lúc

đó bàn chân vẫn bẻ ra ngoài) Tay đôì diện với chân đá và thân người gập xuống vừa làm nhiệm vụ giữ thăng bằng vừa hỗ trợ cho hoạt động của cơ chân

- Giai đoạn tiếp xúc bóng:

Vị trí tiêp xúc của chân vói bóng là cạnh trong của xương giữa bàn chân (tính từ ngón cái tói phía trong m ắt cá chân) Do đường vung